KAATAIOT TAAHNOT
a n a n t a.
CLAVDII GALENI
OPERA OMNIA,
EDITIONEM CVRAVIT
D, CAROLVS GOTTLOB KtfHN
PROFESSOR PHYSIOLOGIAE ET PAXHOLOGIAE IN
LITERARVM VNIVERSITATE LIPSIENSI PVBLICVS
ORDINARIVS ETC.
T O M V S Y I I I.
L I P s I A E
PROSTAT IN OFFICINA LIBRARIA CAR. CNOBLOCHII
1 8 2 4.
45674
MEDICORVM GRAECORYM
OPERA
Q V A E EXSTANT.
EDITIONEM CVRAVIT
D. CAROLVS GOTTLOB KUHN
PROFESSOR PHYSIOEOGIAE ET PATHOLOGIAE IN
literarVm vniversitate lipsiensi pvblicvs
ORDINARIVS ETC,
y o l v m e n viilJ
CONTINENS
CLAVDII GALENI T
45 6 7 4
L I P S I A E
PROSTAT IN OFFICINA LIBRARIA CAR. CNOBLOCHII
1 8 2 4.
i a t a x x
a a v 9
it a a? a i
io.it mi 2 -
iaJTTO-0
87JCAJ:
QHTAX T3 3AT no
;?;/.3iaxrj: ktat!;
.3X3 8-fu.ry ■/
dO'sZYH'I HOa?’!
iflXYI/Xf KYHXf
ITCitfO '
:irx / Vi a m *
nor
g V -£y , v,
oo
I H a 1 A 0
i X (i ? a :
■ a At a a
I J
r A AHN OT N ITEPI Ti2N IIEIION©OTflN
TOUftN BIBAION A.
Ed. Gliart. to. VII. Ep. 378.] Ed. Bah to. Hi. (p. 248.)
Keq>. a. T-onovg bvofiuCpvoi xa jxooia rov cco[ia~
to g ov% ol vtmxtqoi ftovov, ai.'/.a y.al xbbv naXaiwv laxowv
ovx oXiyoi, onovdciCovai xt diayivdbaxtiv x a hut ctixovg
vzu&t], dtoxi y.al %rtv fiiqanuav vitaXXavxcd&at av/xpalvu
xaxce xag SiacpOQag avrwv. onooov fiev ovv n to nqog tag
iaaug sari yqr; m/iov lx xijg xotavxtjg yvuxnmg, iv xrj xtjg &t-
Qantvxixrjg [H&oSov nQay/iaxucf d/jXovxcu" vvvl (Se fiovov,
onmg av xig diaytvwaxoi xa itaoyovxa fibqia, nqoxtnai oxo-
ixua&ai. xci fiev ovv intnoXTjg hoijuog vnoninxti xaTg
GALENI DE LOCIS AFFECTIS
LIBER I.
Cap. I. .Liocos nominant partes corporis non re-
centiores folurn , fed et veterum medicorum non pauci, ac
affectus ipforum dignoscere Undent, propterea quod pro ip-
forum 'diflerentiis curationem quoque immutari contingit.
At quam utilis ad curationem fit liujusmodi notitia , in opere
metliodi medendi declaratur. Nunc vero, quomodo afiectae
partes a quovis pofliat dignosci, fpeculari dunlaxat propo-
Jitum efi. Igitur partes in fuperficie coniHtUtae una cum
C.U.ENUS tom. vni. A
a PAAIIEOT IIEP I TQN nElIOK0. TOIISiN
Chart. Vir. [378. 379.] Ed. Baf. III. (248.)
alab-tjaaaiv aua raig idtaig rav ita&wv' baa d’ sv rm fiad-at
xaraxsxqvnrai, yiyvfivaafievov Salt at rov loyiofiov avSq'og
sv rs rats svsqyeiaig rav fioQtmv teal yqsidtg , ovy lyxiara 8s
y.qv ry TTQotjyovusvy rovrcov avarouy , yrig I8l8a%tv ij/xag
.allccxs itolld xal tijg ovaiagxx&oroti XtypldioiyTa. abifut
yovv n yov8om8sg aqrt . yard -rag rov it vtvfxovog rqayuag
uQrtjQLag , o xdlodarpQ’oyyLOV , ov’ rrjV Idioryra fiovoig ioig
re&aansvoig vndoyu yiyvwoxsiv. brav [isv ovv non rovro
fitra fayog dvanrva&y , fisyiarov slxog e| avafawtiicag Zj ai]~
,'jtaS.ov.og iv- ycveupovt %oy£,6(ts& vnaQysiv. sari fisv ydq xal
xa{? blov rov rgayylov, sv r <5 \xaru\v qidovyyoq rs xal nvev-
~jjtqvd£) rj roi'avrt] (pvaigrob aoojXarog’ alX ovy olov rs ryh-
\dvtrjv slxafatV §vidv&oZ ysviaftai’ ' [379] qp &aasi yaq ano-
'-■O-ttv&V r d'"£c3or' |P 8s rto nvivitOVi Syvarbv, mg av aijrco-
'fisvovxs rov atiX&yyybv' 81 vyQoryttt Qcebicpg , vnb rs \xoy&y~
v(ZmV: fyjxmv eroiiicog avafhpQooaxo'ixtvov , raiv re ^Qoyyioiv sv
~dwc& aixixgmV 'foiciQXjovrtov' ov8s ydq bids (tbgiov avrcov
'diibaanyvai dvvccrby, ' alt olov avivtyfi-yvai ro @Qoyyiov
aflectuum ideis facile fub fenfus cadunt. Quae vero in imo
corpore delitescant , exercitatae rationis virurn defiderant
cum in partium et actionibus et ufu , turn vel maxirae in eas
praecedente anatome , quae nos docuit cuxn alia, permulta
turn cuj usque partis eflentiae proprietatem. Corpus igitur
quoddam cartilagineumeftfecundum- asperas pulmonis arte-
rias , quod broncbion appellant; cujus proprietatem. fobs
ipfum intuitis cognoscere conceditur. Id fi abquando per
tuJbm ejectum fit, maximum ulcus ab erofione, Tel putredi-
ne, in ptdmone efTe:exiftimamus. Eft enim et per totum
quidem collum,;;iijiter;guttur etpubnonem media, tabsxor-
poris natura ; tam grandis tariien uleeratio in ipfo baudqua- •
quanv fieri poteft, prins enim mors animal oceupabit., In
pulmone vero fieri poteft, quum boc viscus et ob bumidita-
tem facile putres.cat.y et a-Tidofis bumoribns prompts. eroda-
tur,, et broncliia ipfius exigua fint'; . nequaquam enim ulla
pars, ipfortun jexpr\ti^'spfere poteft , '. fed .'totum bijoncbium rej-
BIBAION A.
3
Ed. Chart. YU. [379.] , Ed. Baf. Iir. C=48. 249.)
avayxaZov ear tv, rdov avvanrovrcov airo rolg avvtysaiv vpt-
vasdtov Staumv anoXv&evTcop , oTuvsg nuoyovai noli ngors-
gov rtov fiqoyyimv aircbv ’ ra fisv yag yovSgdbr] re sari xai
oxltjoa xai nayta , Isnzoi ds xai aa&svsZg oi avvSovvrsg viis-
vsg avra. .xai fisv 8rj xai ayysiov n fiogiov oi a [uy.gov ava~
ffyy&sv i&iaaaiisOa , aarpag svdeixvifisvov xai rovro roZg ifi-
■nsigoig avarofirjg, cog ex rov nveifiovog. sari, ra fisv yag
y.ara rljv sv up rgayrjlcp r gaytZav agrr\glav ayysZa rgiyoudij
navi sariv, mar oi fiovov tj rtjg oiaiag ISiorrjg, alia xai
ro [isyt&og svSuxvv{p.^cj)rai nollaxig oix aaacpcbg, bnoiog
rig sariv o nenov&iog ronog. ovrto y ovv sv SvasvrsoCcc
•Osaaufiivog rig ivrsgov yirwva Siaycoqij&evru , xai nlarsi xai
nayii [UiQova rwv sv rotg lenroTg svrsgoig, oix av albymg
rixfiaigoiro rtjv slxwatv iv rotg nuysaiv svrsgoig sjvai. xai
fisv Si] y.qni rov [leiquxiov rov [lira (jqybg uvanrvaavrbg
nors yiroiva nayvv xai yliaygov snxfirjgafit&a ro xara rov
lagvyya aw fax ro i'vSov , o xai ri[v smyhorriSa avviarijaiv,
sivai. s-degansv&rj y ovv ro fi'uguxiov , oi now zi ngoa-
jici necefle eft, membranofis vinculis, quae ipfum cum con-
tinuis partibus conjungunt, exolutis, quae fane ipfis bron¬
chus multo pi'ius afflciuntur ; haec enim et cartilaginea et
craJTa et dura funt ; membrahae vero , quae ipfa colligant,
tenues et irifirmae. Quineliam porlionem quandam vafis
baud parvam tufliendo rejectam vidimus, et ipfam diflectio-
-nis.peritis plane demonftrantern fe ex pulmone fuifle edu-
ctam. Nam quae ad afperam in collo arteriam perueniunt
vafa, omnia capillacea funt. Proinde non folum eflentrae
-proprietas, fed magnitudo quoque faepenumero baud ob-
fcure indicat, quis fit affectus locus. Sic igitur qui intefiini
tunicam per dyfenteriam alvo dejectam confpexerit, turn
latitudine turn craflitudine tenuiorum inteftinorum tunicis
.majorem, non abs re conjiciet ulcerationeni in crallis intefti-
nis confiftere. Ac fane et in adolescentulo , qui tufliendo
•tunicam craflam viscofamque expuerat , conjecimus inter-
mum eflegutturis corpus, quod epiglottida conftituit. Itaque
fanatus eft adolespentiilus, non admodum fperantibus nobis ;
4 rAAUNOT IIEPI TSiN I1EII0NQ. T0HS2N
Ed. Chart. Vir. [379.3 Ed, Bar. III. (24g.)
Soxcovrcov fpimv , ixaxm&ij psvroi rqv cpmvrjV. t] 8s r 7jg ov-
cstag Idwrqg xal ra xarct rovg vscpQovg WXxq rmv tv rf; stu¬
ff ra 8ioqiQu, xu&oit xaVlnitox^afrjg s'yoaytv sv dcpoqucuotg'
ret [isv iteralwSrj roicnv ovqokuv ifjqitooiuva r/jg xvoremg
sXxcooiv atjfiaivti, r ce 8s GaQxc&dt] rcov vecpQmv. aX7.ce xax
rcov mQii-jrofitvtov sv run jioqtoig ovenmv ovx o7.iyaxig tjpXp
iv8i&,ig yivsrai rovninovOorog ronov. sv MtrvXrjvj] y ovv
stqcd&i) viavioxog vno giepovg a%Qi pd&Ovg Ixavod neql r/p>
eSqecv, ifvtsqwv re rQiCov rcov nqcdrmv ctairog rt xal unorog
udvag, r'qv retdgzrjv fierce rrjv •Oeqantiav rqacftlg . xal
stimV, sir a-ufhg fjXiov dvvoviog {teqaicevofievog s^sxQtve 8ue
rod rqavuaiog ovqov xorvXag mg rsrraoag, vv8 o7.cog
'nqdreqdv ovq^xcog j$ ovneq stv'/S rqcoQeig ' xal 8lj xal rod
-peiQOvg arirp.XaWai rtl.ioig ecprj rtfVixadta rod hqot s-
qov dveedvrog avrpv sv. rm v.ara to xaXovpevov tepf
paiov xcOQtm. StjXbV' Ovv rjv in l rovSe rtp> xvouv rs-
r(>wa&ui‘ S/jXov 8s xanl rod xonoov dicoxqlvavrog xarct
ro rqavpa rcrqma&at n rcov ivTtqeov' mansQ ys xal el
jnanfit tamen vox vitiata. Praeterea fubllantiae proprietas
■ a velicae ulceribus ea quae in renibus confiftunt, diftinguit,
qua ratione in apborismis feripfit Hippocl-ates : Quae cum
urinis excernimtur ,■ laminarum Jpecietn ref zrentia , veficae
ulcus Jigni.ficanl ; quae uero carunculis fimilia funt , re-
nUm. Imo- et a rebus in- pattibus quibusdam contends non
’Taro locus affectus deprebenditur. Itaque Mitylenis ado-
leseens quidam fecuridum fedem vulneratus eft gladio, vuL-
11 ere fatis profundo; ac tribus primis diebus quum line ci-
bo e.t potu' permanfiffet, quarto polt curationem cibum fum-
;piit ac bibit, deinde oecidente foie iterum adbibita cura-
■tioiie lieminas urinae circiter quatuor per vulnus excrevit,
vquum prius ex quo tempore vulneratus erat, liaud prorfus
minxifl’et ; turn vero ab onere, quo in ea regions quae circa
pubem vocatam eft, gravabalur prius , fe perfecte liberatum
-effe dixit. Itaque ill ilto conftabat vebfcam fuiiTe vulnera-
;tani. Coultat autem et in eo qui dercus per vulnus ex-cre-
vit, inteliinorum alicui vulnus efle illatum. Quemadmodum
BIBAION A.
s,
Ed. Chart. VH. [379- 38o.] ^ Ed. Baf. III. (a4g.)
rqoyq now UtavkXft.oi, r'qv yaortga tsxQwoftai Sqhbati.
xal (iqv xal yvucexog r lvi ysvvqftsvxog vitsgavoo rov (lovfioy-
vog, mgsxitvqoai, rsfiovxog rov laxgov , xoitqog inqy.o7.ov-
■ftqotv, scpavq r s Gay cog anoaxq^a ysyovog iv y.cb7.a>. rov
8k avrov yivovg xovxoig iorlv y.al to rov ftuogaxog r gcbftsv-
rog ixcpvocofisvov nr tv pa xal to t qg aQxqglag ixyto(tsyov
aiua. itokkaxig yovv adq).ov itgbg r'qv aloft qow ovxog rov .
nxqa>(isvov od>(iaxog, av.gifiqg diayvcooig ix rovxcov yivsxai.
to (iiv yuQ iv ratg uvunvoaXg rov ftcogaxog ixyvGcoucVov
nvtvua rov vntC,ooxoxa rag nhevQug vfisva ttxowoftai oq-
( lalvu * to 8 e^ay.ovxit,otiii'ov aiua ocpvyficodcbg agxqgtav '
svftvg 8s rov to xal ■ftsgfioxsQOV ion xal 7^nxousgtoxsQov xal
\avfto XcQov rov xaxa rag cplJfiag. coghiq 8s ravxa oayij
r'qv Stayvmoiv kysi, y.axu rov avxov roonov , lav intn7.ovg
itoxk oyftij ngonsoatv 8ia rguvuaxog, [38o] q ri rcov ivx s-
qcov, avayxaiov son Snjgqoftai .to rttQixovaiov ' si 8s itvtv-
fiovog oyfttiq ri nsqag 7.opov ngonsoov s%a> rov rgavuaxpg,
svSsixvvtai ovvxcxgcooftai rov ftoogaxa' Siaysgsi 8' ovS'sv
ft quibusdam cibus egrediatur, ventriculum vulneratum efle
declarabit. Jam' ortum fupra inguina cuidam tuberculum,- .
u± pus excluderet , quum medicns incidiflet, ftercus' fubfe- .
quotum eft, et iii colo factus abfceflus manifefto appai-uit.
Ejusdem cum iflis generis eft etqui vulnerato tborace fpiri- _
tus efflatur, et fanguis qui ab arteria edunditur. Quum
igitnr faepe vulueratum corpus fenfui abditum lit, accurate
ex his dignotio percipitur. .Nam ex tborace fpiritus inter
refpirandum eiflatus membraham eoftas fuccingentem \rul-
neratam efle fignificat; fanguis faliendo ejaculates arter .
riam; fed hie protimis eo, qui ex venis ermnpit, et.caiidior,
et tejiuior et ilaviis magis eft. At ut haec diliicidam babent
dignotionem, .ad eundem modum ft aliquando omentum,, au.t .
inteftinorum aliquod procidere per vuluus videatur, peri to- .
naeurn divifum cire necefle eft.. Si vero -.pulmonis aliquod
librae extremum iu externum ynlnus prolapfuiii. videatur,
tboracem confoilum efle oftendit; . aique; nihil refetl, . five
6 r a Aim or iiepi tun jiejionq, toixqn
Ed. Chart. VIE [38o.] Ed. Baf. Iir. (249.)
rj xov ima'Qcoxoxa xsxQmG&ai Xsysiv , % GWXSxgijG'd-at xov &ca-
Qay.tx. xai fiijv xax xatv bxupvoftsvcov sgxiv oxs yvcoqUjtxai
6 neixov&cog xonog’ ISioxcjg fi sv yao xTjg ova lag sail ycov kti-
cpvofisvcov , Sgtxsq xcov fivvrjxcov xoTg sv xrj xsqiccXrj xaxayfia-
atv, oxav i] [iT]Viy% i ) nsnov&via' ISioxtjq d’ txsQct naXiv,
oxav qgxovv nsnov&i] xaxa xi fxoQiov. lx xovxov Ss xov ye~
Vovg iaxl v.al fj scptXxig ovofta^Ofisvi] ' SrfXox yao tjXxcoGd-ai
to fiooiov exsivo, v.a$ otxsq av svxQvdxiaa qtaivrjxai, fierce
(isv xcov ovqcov vixtX&ovoa, xcov ovQrjXtxmv xi ' ftsxa 8s prj-
yog avay&eTaa , xcov avanvevGXixcov' si S’ ifit&sfy , xcov vaxcc
xov crcbfiaypv xs xai yaaxef/a ' xa&axxtQ ys xai si ftsxa xcov
SiaycoQrjftaxcov imsX&oi, xcov svxsqcov xiVog sXxcogiv h’Sslxvv-
xai. sxtaog Ss xgonog soxi Siayvcoaswg ex arffistcov xcvcbv,
oxav sv aXXoxQia ycbqof ns^isytjxai xi-mxqu cpvaiv, otov -sv
VSipQoig Tj xvgxsl Xi&og,- nvov sv &WQaxii sv. xovxov Ss xov
ysvovg SGxlvxai d-QOufiog atfiaxog', sv co n sq av t/ nsQisyops-
vog, jj xig sxsQog yvybg analog sv xtp Gcoyaxt xov 'Qooov ysv?
fupcingentem membranam vulneratam effe, five thoracein
confoITum dir.ere. Jam vero ex iis etiam rebus, quae adnas-
cuntur , affectus locus quandoque dignoscitur ; proprietas
enim effentiae eft eorum quae adnascuntur , quemadmodum
fungoruru in fracturis capitis , quum meninx fuerit affecta.
Atque rurfiis alia proprietas confpicitur, quum os partis eu-
juspiam affectum fit. Ilujus generis eft ramentum ulceris
appellatum, declarat enim ulceratam effe partem, a qua ex-
cretum edrnatur; cum urina quidem fi/eruperit, urinae dr- -
ganorum aliquod; at cum tuffi eductum, fpirabilium ; fi au-
tem v-omitu exclufum fit, gulae ac ventriculi; quemadmo-
dfim, fi-cum alvi excremeutis exierit , intefiinorum aliquod
ulceratum effe indicat. Eft praeterea ex fignis quibusdam-
alius digftotioms modus, quum videlicet in alieno fpatio ali-
quid praeter naturam pontinetur, ut in renibus ant vefica la¬
pis, aut pus in tliorace ; ex eo autem genere cenfetur et gru-
mus fangninis, ubicuiique contineatur, aut alius quidam
humor moleftus in- annnalis corpore genitus, vel extrinfeeus
BIBAION A.
7
Ed. Chare. VII. [380.] Ed. Baf. III. (24g.)
vq&fig, -rj i'l-a&tv intiGay&tCg. o&tv xal'^xtjGtg , ovdev fisv
tig x a xrfg laxQixijg xtyvqg sgya avvxtXovou, Xoyiv.wxlguv 8s
xiva fttagiav sypvatt , nolloTg xdv vtcoxigav iaxqdv lysvtxo ,
noxtqov lx xdv ntnovdoxav romov lari xal rcc xoiavxa xdv
nagd cpvaiv Iv tjulv yivofievav, rj xonog j asv ovStlg ninov&sv,
IvoyXuxai 3s xo t,dov vno xijg naqci q>vaiv alxUtg. oxi 8
cog scptjv, ayg^axog Igxiv r\ xoiavxt] tyxijGig, svtoxi c,oi yvd-
vai gqdicog , Ivvor/Gavxi xo yQtjoifiov tig x'r\v xl'/vrjV lx xav
Siayvdatwv. vn oxtio&a yovv.xig qfitgdv xgidv /iijd' oXag
ovgtjxcog’ uq ovv ovx sv&iag tyxrjoOfitv , Iv x in [ioqico xov
odfiaxog loxiv fj xov GVjinxdfittxog aixia ; noxigov Iv xoig
vtcfQOig, tj xoig ovQrjrtjgGiv , r\ y.axu xtjv xvaxiv , rj x'axa x'qv
ovQtjO-Qavg ov jif]V Iv rpxaxL yt xai nvsiuovi y.al onh jvi
xal yaoxgl y.al y.ugdtq fyxtjGOfitv avxr\v , ovS* oXag Iv alia
fiogia, Sioxi ovSsv Ixtivav laxiv ovgr/otcag ogyavov. ti 8s y
■tjyvoovfitv , ag Iv fisv xoig vtcpgoTg ngdxov rj xdv ovqidv yi-
vtxai diay.niaig, Iqtt^ijg 8s dice xdv ovqrfcrjgav Ini xt\v xvaxiv
utpixvtixai , xctnux Ivxtv&tv Iv.xqivtxai xatf ov luu&ofav
XQonov s'finqoG&tv Iv xoig xdv cpvaixdv Ivtqytidv XoyiafioTg,
appulfus. Unde et janiornm medicornm compluribus orta
quaeftio eft, ad medicae quidem artis .opera nihil conferens,
led logicam magis habens contemplationem quandam, utrum
liujusmodi res in nobis praeter naturam genitae ex afiectis
lint locis, an loco nullo aflecto, animal a canfa praeter natu¬
ram male alficiatur. Sed quod inutiiis , ut dixi, lit lmjus- >
modi quaeftio, cognitu facile tibi eft, ft confideraveris, quan¬
tum dignotiones ad artem conferant. Subjiciamus ergo ali- .
quern tribus diebus nihil urinae prorfus excrevifte ; nonne
protinus , in qua corporis parte lit hujusmodi fymptomalis
caufa, inveftigabimus ? an in renibus, aut ureteribus, ant ve- .
Ilea, aut urethra? neque enim inliepate, pulmone, liene,
ventriculo, corde, aut alia quavis parte ipfain quaerenms,
quod nulla ipfarmn lit mejendi inftrumentum. At ft igno-
raremus, urinae fecreLionem in renibus primum fieri, dein-
de earn per ureleras ad veficam pervenire, ac demum inde
excerni, quemadmodmu antea in dispulationibus naturalism*'
8
TAAHNOT IIEPI TS1N 2IEIIONO. TOTIQN
Ed. Chart. VIE [38o. 38i.3 Ea..Baf. III. (2490
ovSiv ay tommy evquv fjSvyrj&rjpiy. ov pijv ov<f aygi rp-
aovxov nqotl&tTy aqxsGU ‘ Gxeipaa&ai yuq apnvov , rjxig
note xmv dQtjpevav air La , SI rjv iayixat.xb ovoov. fj Ss
oSog xtjg oxtyemg tjSt. navx iniGv.ixpaG&ai yqrj xa tana-,
qovxa xai xa nqoyeyovoxa Gvpnxmpaxu , xu pev naqovxa
■Qtaacijiivoy avxov, oaa S’ epnqoG&ev sysyexo Sianvv&avo-
pevov ov x ov v.apvovxog povov, alia y,al xmv plxdmv.
sgxco xoLvvv , svixa naqaSuypaxog , oyxog pev , xig v.ax'a xo
xtxlovpivov eyrjfiaiov , sv mqiyqacpij aacpmg ivSnv.vvp.ivog
mnlijqma-d-ai xtjv .xvaxiv , iv.xqivia&m Ss ptjSsv , aq ov nqo-
Srflov, mg tjxoi naqalilvG&ai xjjv anoxqixix'ijy xmv ovqmv
sviqytiav avayxaiov ioxiv, r\ xov xtjg ovqrftqag nbqov eaxe-
yymo&ai; nqmxov piv ovv imaxtuxsov , d n aqalelvG&ai
Svvaxbv, avapvrja&evrag , bn mg rj xmv ovqmv sxxqioig yiVc-
xai xoig vyiaivovGiv , oxay avxoi nqoilmyxai , xov piv iv
y.vxlm mqificfilripdyov [38 1] x qa/rjlm xtjg v.vaxtmg pvog nav-
Gupivov xtjg eveqydag, am ijg Ss xTjg xvaximg sviqyovGrjg.
son Ss t] pay xov pvog svsqysia xaxa xijv tjpixtqav, yiyoptvrj
actionum didicimns, nihil hujusmodi invenire potuiiTemus.
Verum nec eousque proceffifle fufficiet; quin perpendere
praeiiat, quaenam lit dictorum caufa, ob quam urjna fuppri-
mitur. Eft autem via contemplationis haec. Intueri opor-
tet omnia turn praeterita, turn praefentia fymptomata praes-
entia’ quidem ipfum infpicientem ; quaecunque vero ante-
celferunt, non folum a laboraute, fed etiapi ab iplius famili-
aribus , interrogantem. Sit igitur, exempli gratia, tumor
aliquis in pube quam vocant, evidenter quidem in circum-
fcriptione veficam impletam efie oftendens , nihil autem. ex-
cernatur: nonne plane conftat, aut expellentem urinae
actionem necelfario refolutam, aut urethrae meatum efie
conftipatum ? In primis igitur conhderare oportet, num re-
folnta elfe potuerit facultas , memores, quomodo bene va-
lentibus urinae fiat excretio, quum ipfi volunt; ubimuscu-
lus quidem cervicem veficae circumdans ab .aclipne guieve-
rit, ipfa autem yeiica fuo munere fungatur. Musculi autem
actio ad'arbitrium noftrum perficitui' , at veficae actio et in-
BIBAION A.
9
Ed. Chart. YU. J38i.] Ed. Baf. Ill; (nig. a5o.)
iTQoa'iQcGiv , fj 8k xtjg y.vaxicog anQoaiQtxog n y.al cpvoimj.
8t8tiv.xai yaQ iv xoig x&v cpvGixcby Suvuanav vnonvrj(iaaiv,
iv anaai' G/tSov xi xoig xov Gcopuxog fioQioig anov.Qixiy.rjv
xmv itiQixxconaxcov vnayyiiv dvvafiiv, r\v eyu [ikv ad riavxa,
'/qrjXaL 8 avxrj , oxav vno Xwv •jitQixxwuaxatV avia-O-rj. xav-
x ijg ovv naO-ovGijg xijg axoxQixix^g Svvafitcog , lyycoqii itoxs
yweo&ai x r\v ovoua^outvijv loyovqiav ’ a)X lav ovxa g-/j]-.
fiaxloTjg xov gcv&qootzov , cog y.axa^oonov dvai xov uvyiva xrjg
y.VGXtcag, iiu&Viipijg x i xaig ytoaiv xov naqa cpioiv oyy.ov,
ly.y.QvO-tjatxai to ovqoV d 8k xuvxa itanuguvxi aoi (irjSiv yt-
yvoixo nXtov , ayiaxucj'&ai fikv yQij xtjg y.axa xrjv huquI.voiv
air lag , SGXtyv&a&ai 8k xijv ovgq&Qav VTtolafiftavtiv’ o yuq
xoi fiyg 6 niQiv.ilfitvog avxjj naqalvOdg ovx iGyovqiag,
a)X uxovgiov y.ivca(aoo)Giwg xcov ovqcov aixiog yivtxai. xaxa
nOGOvg Srj XQonovg iyycooH axtyvco&rjvai Xov hoqov xov XQa-
yijXov t’/jg y.vGrtcog , ov ovo\iaZ,ovGiv ovQrj-OQav , icpt^Tjg uv urj
oy.inxiG&ai. i/ioi \iiv Soxovgi XQiig oil n uvxig tlvai, rtx o»
xov aco/iaxog avxtjg dg oyy.ov xiva rcaou cpvGiy aQ&tvxog ovxca
fisyav, cog in avxov y.axahjqjd-ijvai xov hqqov' tj xivog
voluntaria eft et naturalis. Naan in common tariis de natu-
ralibus facultatibus declaratum eft, in omnibus propemodum
corporis partibus effe facultatem excrementorum expultri-
cem, quam babent omnes perpcluo,' fed ea utuntur, quum.
ab excrementis vexantur. Ea ergo facultate excretrice la-
borante, contingit aliquando urinae fivppreflionem fieri ; fed
ft hominem ila figuraveris , ut declivis lit cervix veftcae , ac
manibus tumorem praeter naturam comprefleris, excernetur
urina ; quum autem baec feceris, ft tibi nibil magis oboria-
tur, a caufa paralyfeos credita defiftere , atque uretbram
conftipatam efle fuspicari oportet : nam musculus' ei circnm-
datus ft refolvatur, non fuppreflae , fed praeter voluntatem
emifiae urinae caufa eft. Itaqne quot modis contingat, cer-
vicis veftcae meatum, quem uretbram vocant, ftipari, dein-
ceps conftderandum eft. Equidem tres in univerfum efte
cenfeo ; aut quum corpus ipfius in tanlum tumorem praeter
naturam attolbtur, ut meatus ab ipfo occupetur ; aut -quum
FAAHNOT IIEP I THE JIEBONQ. T0IIS2N
10
Ed. Chart. VII. [38i.] Ed. Baf. III. (25o.)
inixqaqievTog ccvrw n aqa cpvGiy ijrot Gaqxoetdov g rj ncoqoei-
Sovg Gcoficcrog, rj zed q>qa%aviog nvog tov noqov. ccvto fiev
Si] to aw ficc nqog ut-ioloyov oyxov imSidoiect cpkeyfiaivov,
1] GXiqqoVfltVOV , Tf CKplGXOCfliVOV , 7] bltWGOVV olStOXOfliVOV'
eniTQaytfatTui ds rw noqw aaq% fisv, ekxwatwg Tivog nqoij- .
yqaa/ievijg, eceqce de rig ovoice yqovw noilw y.ata §qayv
yvfiov nceysog xai yXivyqov ytvvt]dccvTog amrjv. eficpqaypr]-
Gtzai d’ imo re liftov teal ti-QO/ifiov y.ai nvov xwi yvfiov
stay log rt y.ai yXLayqov. tccvt ovv yotj dioqi^tG&aT navra,
fit] fiovov roe naqovra av/mrcoficeTcc ■Oewfiivov, aXXa eccel %a
ercqotfytjGttfiiva. epeqt yaq , in oxtio&w naidiov fiev to xccfivov,
epnqoo&tv d’ avvw yiyovtvai tu tov Xi&ov aif/uia, to fiiv
ovqov idaTwdtg, inoGTaoetg de Tivtg ipafijiwdu g ev avrw,
y.ai y.vwfitvov to aidoiov avvtywg, xai yaXwutvov ij evtuvo-'
fjcivov aXoywg, sniit eigaicpvtjg iayovqrjGav r ini tovtw tig ovx
avev Xoyov inovoqotitv civ, ifintnTwxevat ria Tqay/]Xw ti]g
y.vGTiwg tov Xi&ov. vnTiov Tt ovv ayifficcTiGGig to naidiov,
V\ pijXovtqa Tt ngXXw tov Xoinov GWfidxog iqyaaafitvog tcc
ei quaedam moles praeter naturam, vel carnofa , vel callofa,
iimascitur, aut a re quapiam obftruitur meatus. Corpus
quidem ipfum ad infignem tumorem attollitur, fi vel inflam-
matione, vel feirrho, vel abfcelTu, vel alio quovis tumore
fuerit affectum; in meatu autem caro quidem orietur , 11
pTaecefferit ulcus ; alia vero fubHan tia longo temp oris fpa-
iio ex craffo lentoque liumore paulatim nasci poteft. ' At
obftruetur meatus vel lapide, vel grumo, vel pure, vel
ci’affo lentoque humore. Igitur liaec omnia diltinguere opor-
tet, non folum ex praefentibus fymptomatis, fed etdain ex
iis, quae praeterierunt. Age enim , fubjiciatur puer aegro-
tus; appariierint vero antea calculi ligua, urina aquae limi-
lis, fedimenta in ea fabulofa quaedam ; ipfe infuper aflidue
p"udendum fcalpat, idque vel laxum vel intentum praeter
ratiouem ; poltea urina derepente fupprimatur : non line ra-
tione coiijecerit quivis huic calculum in veficae cervicem hi-
cidiffe. Itaque fupino figurato puero , oruribusque reliquo
corpore niuito fublimioribps redditis, multifariam ipituii
BIBA10N A.
Ed. Chart. VIE [38i. 38a.] , Ed. Bah III. (260.)
a-zM.rj , Siaotlotig nolvuSmg, buxtyviofiivog bmtotTv x ov no-
qov x ov Xl&ov. sntiSav Ss xuvra noa^j/g xsXtve xcqo-&v~
[irjdijvai ro natS'iov ovqtjaai ' v.civ fiiv imaxovay x 6 sqyov,
b (XQtt&ij xe xo ovqov, afia xtjg x alxlag axctifitj Siayvcooiv
layty/.svai xu.1 xtjg &t(tantlag evnoQijxsvai TiHG-Otjoi] * fuvov-
atjg Ss 8X1 xtjg layovQiag , ex Stvrsqov Staotlotig ocfoSqoxtqov'
el be biuGiiuavrog xal vvvsu fisvoi, dice xov xaXovuevov
yjx&sxtjqog cc/xu fi'tv aiubstj xov Xv&ov lx xov xqaytjXov xtjg
xvaxtatg, aua Ss noSrjytjGttg xotg ovqoig. tl Ss xa usv Xitiov
otjfiHa fit] cpaivoixo nqoytytvijod-ai xtjg loyovqiag, alfiaxog
Ss xig sxxqioig, slxog tlvui -Q-Qouflov suynaxxovxa xtjv ovqtj-
■Bouv ‘ lyycoQti Ss xcel xtjg xyaxtmg ^Xxot/isvijg sxxqioiv fi'tv
a’cuaxog fit] xtQot]y!]oaoBai , xaxa §oayy St ovoxijvai B-qou-
ftov * syyatQti Ss xax xatv vtcpqcov alfia Sia xatv ovqtjxtjqmv
slg x t]V v.vuxiv qviv tlqyao&ai xov 'O’QOfifiov, aXXa y.uitl
xmv xoiovxav oxoyacrfiatv 6 xa^txtjq yqtjGifiog, aunty y.anti-
Sctvnvov, ijyyfiog xig xcayyg xal yXluyqog vnovorjxui xaxti-
Xtjcpevai xov noyov. [38a] tig Ss xtp xoiavxtjv vnbvoiav
concuties, fatagens, ut lapis ex meatu excidat Qui-
hus peractis , jube ut puer urinam reddere tentet ; quod h
res fucceflerit, pi-ofluxeritque urina, limul accuratam cau-
I'ae diguotionem te liabere et curationem tibi fuppetere
certo credideris; perfeverante nihilominusurinae fuppref-
hone, rurl'us concuties vehementius ; h vero concuflione
facta adliuc he permanferit, turn demiho catlietere vocato
limul et calculum .a velicae cervice repelles et urinae iter
praebebis. At nullis calculi hgnis retentam urinam prae-
cefhfle apparentibus , fed aliqua faiiguinis excretione, par
elt, grumum urethram obftruere; at datur etiam, ubi ulce-
rata eft vefica, paulatim in ip/a grumum concrefcere, non
praecedente faiiguinis flu ore ; accidit etiam, ut fanguis ex
renibus per ureteras in vehcam defluens , grumum efficiat.
Atque in hujusinodi conjecturis catheter utilis eh, quemad-
modum et quum vel pus, vel cralTum lentumque humorem
meatuiu intercepifle fufpicamur. I11 hujusmodi vero con—
12 TAAHNOT JIEPI TS2N IIEHON0. TOUQN
Ed. Chart. VII. [382.] ' Ed. Baf. III. (260.}
ciydgofis&a dice rijg rcbv nQoyiysvijfisvcov yvcbaecog ovrcog.
tl yitv yuQ Ijvoi v.uxa v.vanv rj vtrpQovg urj ri nQoyeysvijfievov
nce-Oog, cog Ijj avrov dvvua&ui ‘icQooSoxrjaai nvov rfiqoia-Qui
roaovrov re y.ai roiovrov , vcp oaov re y.al oiov cpQay&rjvas:.
rov noQov elv.bg sari dvvarov ilvai, aroyaaea&ai , dice rijv
air lav ravrrjv btloyeo&ai. ro ovqov ’ rj el y.ai avcorsQco rcbv
vecpQcbv cifcbatcjua naif . irtoov r 1 fiooiov nQoyeytvijusvov elij, .
ov. Quyivrog tly.og sari ro nvov tig vecpQovg /j.erahjcp&?jvai.
fiijdevog ds roiovrov nQoijyrjaafievov , rryv diairav bgsraaoyitv,
si uQ-y'og, rj dice no)Xwv ebeofiarcov nay tig rj yl.layoovg tQya-
’Qoy.ivmv yvfiovg, ovna ds tl teal accQy.ariva di slxcoaiv sni-
rQaqitiaav iyyov\isda r'ov rQayijlov rijg v.varecog ificfQarreiv, .
ex re rcbv n Qoijyrjattjiivcov rov iXxovg arjfisuov ey rt rov s it- .
vio&ijvcei ro ovqov ini rw xutierrjQi av)Xoyiov\eeSct.. y.ai
non y.cel ysvbjitvov oida roiovrov n naihjfea ’ dii[i8aX7.oy.i-
vov yovv rov y.ce-O-trTjoog , ijXyijuev v.cer b/.tivo rov noQov ri
(eeQog, ev&a y.ai nQ'oreQov brexfiijQafiedie r'tjv elxcoaiv ilvai’
■dlaa&tiotig de'rijg auQy.bg vno rov xa&er.TjQog., jpcoXov&qael
[isv jeer a rijv rcbv ovqcov sv.v.Qiaiv aljiarog re n v.ai i)-Qv[iuara
jecturam. ex praecedentium notitia hoc pacto'inducemur.
Etenim five vefica, five renes antea affectu aliquo Iabora-
verint, per quem tale tantumque pus colligi potuerit,. ut
par fit ab ipfo meatum fuiffe obfiructum , probabiliter con-
jicies , banc ob caufam urinam fupprimi; aut fi etianx in
parte aliqua renibui fuperiore fuerit abfceffus, quo rupto,
baud abfurde pus in renes transfiumptum efie putaveris. .
Quod fi nibil bujusmodi praeceflerit, victus rationem in-
quiremus, an in otio educatus, vel Inultis cibis crafios
vifeofpsque liumores generantibus fuerit ufus. Sic etiam,
ubi ob carunculam aliquam ab ulcere innatam veficae cer-
vicem obfixuctam .efie putamus, et ex praecedentibus ulce-
rjs fignis. et ex eo, quod demiffo catbetere urina vacuetur,
intelligemus.' Nam et bunc affectum abquando vidimus;
qiiippe deroiffus catheter dolorem movit in ea meatus, parte,
ubi et antea ulcus efie conjiciebamus ; fractaque Tub catbe-
tere came., fequuta funt urinae excrelionem et cruor aliquis
BIBAION A.
4 8
Ed. Chart. VII. [38a.] _ Ed. Baf. III. (260.)
irfi oapxbq. xavxcc [tsv ovv iiprjxal pot rrj g irpoxeifievrig
ZSia irgayuaxeiag bvxa, seal ytyovev tjdt] Sijlov cos Xoyixtj fio-
-vov saxlv 7] [iixpov sarcoou-Otv dptjittvij tyxrjcng, ovdsv quag
-axpeXovoa npog ret xijg xiyvrjg epya. to yap xoi yoyGipov el s
xavx earl, yvwvui tov itopov £jj.necppayfievov vno ftpofipov
xivog, el ovxcog s'xvyev , ?} X'u&ov - to <? ezxe ita&og etvai
Xexxiov tov nbpov to yeyovog, eixe al'tiov loypvpfeig ev, x&
'■rebpm mpieycG&ai , xcov ayoijoxcov elg xtjv xeyvtjv eijxiv.
-Agyiyevqg d' ovx ot<5’ oncog iv xoTg xoiovxotg oxtauani ypo-
■vOgei, [itx a y.al tov yoatfeiv aoacpag ovxcog map avxcov, cog
firjSeva vorjtjat. izuXiv ovv avuluflovxeg tov Xoyov iizl Tu
avVi/Tj izpoiX&couev , cbg ix xebv izQoyiyevrjuevtov xe xalxav
vvv ovxoov gvutzxcouuxcov 37 xTjg layovniag alxla yvcopcC,exai.
■•jihyyeig yap x.ig loyvpcbq v.uxa to xaXov/ievov neplvaiov , hti-
■y.evojitvi]g xij irhy/ij cf\eyy.ovr\q , ovxe ovpeiv rjdvvaxo xal
■npoq/a va>g t] xvoxig avxw izeix?^pa>i ievrj xaxa nepiygacfrjv ixt-
■xaxo. tizeixa xovxm xa&ex Tjpa itpoacpepeiv ovx ISoxei, ita-
po^vv&tjaouevijg viz avxov xljg cpXeyfiovtjg j at.’Lu xuxavxXetv
et carnis fragmenta. Atque liaec diximua, ut quae ad inlti *
tutum opus proprie pertineant ; conltatque jam quod paulo
ante citata a nobis quaedio logica dimtaxat lit, quodque
nihil ad artis opera conducat. Ad liaec enim utile fuerit
cognoscere meatum elTe obftructum a quodam grumo , 11 ita
contigerit, aut lapide; at quaerere, utrum morbum elTe me¬
atus factum, ail caufam fuppreflionis urinae in meatu conti-
neri dicendum lit, ad artem inutile. Arcliigenes autem quo-
modo in hujusmodi quaellionibus immoretur me fugit, polt-
quam de iisdem adeo obfeure feripferit, ut intelligatur a ne-
mine. Igitur rurfus oratione refumpta, ad confequentia
•progrediamur , quomodo turn ex- praecedentibus turn ex
qiraefentibus fymptomalis fupprelHonis urinae caufa depre-
liendatur. Perculfus enim veliementer quidam in perinaei
vdcati regione, fuborta inilammatione percullioni, urinam
Teddere noil potuit; ac ■ vefica ipfi repleta nianifefte fecun-
dum circumfcriptionem intenta erat. Iluic poftea, ne irri-:
taretur iniiamniatio, catlieterem adhibere noluimus, fed aqua
l4 TAABNOT IIEP I TUN IIEHONQ. TOW2N
Ed. Chart. VII. [38a. 383.] Ed. Baf. III. (2S0.)
vda>Q ’&£Qftbv) e'Xaiop nayay/ovrag ; aueivov icpaivero' xal
cyedov myaig rgiGl roiivo noitjoavTtq , ineiSq rrjv re ruoiv
icoymixev Ixavmg xeyaXaopevqv xtjv r oSvvijv, mg avrog m/io -
Xoyei, nqqoriqav yeyeyquevqv, naytxeXevoafie&a nyo&vpfjS/j-
ycu neql rryv ovyrjtnv * ovvco re nya^avrog, inr&Xixpapev rjQS-
ficc rov oyy.ov rijg xiiGremg elg to narco (ha&fievoi, xal. r avia
noirjoavrmv ovyijoev 6 veaviaxog. ini fiev dq rmv toiov-
rmv Ivayyu g ijuTv tj rtjg loyovyiag curia diayivcboxerar’.
war evia de rmv aXXmv oiix ivayymg, akh 6 GWfj&mg ovo-
lia&fievog vn 6 navrmv f Stj yorjomog rjuiv reyvrx.bg oxoyaoy.bg,
og iv rm yetu%v nmg ionv axyiftovg re yvmGemg xal navre-
Xovg uyvoiag. o&ev oiide dvvaroy ioriv ini navrmv. rmv
voarjuarmv noujoaodai rag vno rmv iuntiQiy.mv ovoyatpyii-
vug na&oyvmyovixaq ovvbuoyag , aXX oney o EyaoiGryarog
liw&ey Xeyeiv , aXq&ioraxbv iartv * yeyvyvao'&ai yoq roy Xo-
yiG{ uov, oong ysXXei diayvmaeo&ai xaXmg oil yovov to. na-
&og bnoiov ioriv, aXXa xal rov naayovra ronov. r) yv-
[383]uvaoia de yevqoerai nyoaqxovrmg , ovx lav tyrmyey,
calida aflufa, oleo perungere fatius elTe putavimus ; quum-
que fere tribus boris id feciflemus , quum tenfionem abunde
laxatam ac dolor em, ut ipfemet fatebatur, leviorem, factum
efle confpiceremus , imperavimus , ut urinam reddere tenta-
ret: quod, quum feciflet, nos veficae tumorem ad ihferiores
partes impellendo fenlim prellimus, bisque faetis juvenis uri-
nam reddidit. Atque in bis a nobis caufa ifcburiae mani-
.fefte deprebenditur ; at in aliis quibusdam non manifebe,
fed quae pro confuetudine artiliciofa conjectura ab omnibus
jam'vocatur, nobis irtilis eft, quae inter accuratam notitiam
et univerfam ignorantiam media quodammodo exiftit. Pro-
inde fieri non poteft , ut in omnibus morbis dentur , quae
patbognomdnicae fyndromae ab Empiricis nominanturj. fed
yeriffimum eft id , quod ErajGftratus dicerfi folebat : Oportet
hominem exercitation r.altione effe , ■ quicunque valuer it non
folum, aff'ectus ipjius qiialitatem , Jed affectum quoque lo-
cum probe dignoscere, Verum fixer citatio decenter fiet,
BIBA10N A.
Ed. Chart. VII- [383-3 , Ed. Baf. in. (>5o. 25i.)
un %(>r] (par at mnov&ivcu tor xgaffllov xijg xvotimg 8ia xov
ipcpQa^avra li&ov ij ■OtJOfiflov , lire xovxov psv vnuQyH?
ana&ij , xijv 8k evegyuav ptphxq.&au xuvxa. per ovv 6 ldo~
yiytvtjg tfjru, niQixxa nQog xijv xeyvijv' exiQoi 8k xovxcav
■insxeiva nQo'Covxcg ovdk xrtv evigynav (jtft/Mq&cu cpceoi' yi-
rid&ai yaq avrrjV , gvtijlivov pkv xov ocptyyovxog pvog xov
xgayijXov Xfjg y.vaxtcag, niQiarilloptvtjg 8k xijg zvoxiiog rat
ntQuyopkvm y.ctx avxijv ovqco, avvani-dltpovxtov 8k xav xax
.IniyaatQLOv pvcov. oxav ovv q xe xvaxig a^).a^7] xrjv igvxijg
irsQ-yetav ky-r/ xov g Xt uvg rj ngoctigtaig tug av i&th] nagcc-
oxtvaQrj , xovg pkv ava&cy iytuvovaa , xov 8k Ini xm xqcc-
%facp yaXdxrcs , nmgavexi, cpaoi., dtovxcog rig vnolafioL fe-
.pXatp-d-ai xijv EvtQyiLCtv ; avcty/.uQovxai xoiyaQovv ovxot, xo
Xijg layovgiag na&og oi (je^laupavrjg xijg ovQ^oaiog, aiX
kprcoSt'Qopivqg yiytg&cet Myuv, wirneg axptlovyxsg xi xijv
j luxQuijy , (i xo (jifiXacp&cu Qrjpa ptxa&tvxig kpno8iC,(G&ui
My our. at pkv Sij xbiuvxat ‘QijxljGiig, (25 1) tug k'cpijv, Xoyixac
riyig elaiv xai yvpvugovoi xov Xoyurpov, Ovx tig xijv xwy
.lion fi quaeramus an dicerc oporteat, veficae cervicem oB
lapidem Tel grrnnum obfiructam affectam eiTe ; an ipfa non
affecta, actionem laefara elTe. Haec igitnr ad artem fuper-
vacanea Archigenes quaerit; alii vero ultra haec proceden-
tes, ne laefam quidern efle actionem dicimt; fieri enim ip-
.fam, musculo vellcae cervicem conftringente laxato , vefica
autem ipfa circa urinam in fe contentam contracta, mnscu-
lis vero abdominis limul exprim entibus. Quum itaque et
.vefica illaefam fuam functionem habeat et musculos volun¬
tas prout imperat moveat , fuperiores quidern intendens,
cum vero, qui cervicem circumdat, laxans , quomodo, inT
quiunt, recte poterit aliquis fuspicari laelam elle actionem ?
.Quapropter ifii dicere coguntur, ilchuriae affectum fieri non
Jaefa, fed impedita mejendi actione; tanquam arti medi-
cae opem ferant , fi vocabulum laedi transmutantes irnpe-
diri dixerint. Sed hujusniodi quaefiiones, utdiximus, lo-
gicae quaedani funt ac rationem exercenl, neqne-adaffe-
1 6 TAAHNO T KEPI TUN KERONQ. TORSIN
Ed. Chart. VII. [383.] Ed. Bah III. (>5i.)
na&cov.diayvcooiv ovz elg zt]V zcov nenov&ozcov zbnorv evoe-
civ GWTtXovGctL ‘ Vj d’ vcp Tjiiibv aqxl cog leyofievij zrjg nqoxei-
fiivrfi nqayixazeiag ebxlv olv.ua, v.al cpalvexai zb ye zoaovrov
ijdt] v.az avzijv , cog yqrj yiyvcbav.uv nqcbzov [iev ilg dvazofirjg
ixdazov zwv fiooiwv av.oificog x'rtv ovoiav, onoia zlg eazev'
enetza Se zrjv eveqyeiav ze v.al nqog zd ic%i]<siuC,ovxa [ibqia
xoivcoviav, oneq iv zcq zrjg diaecog ovb[iazi ntqtkajipdvcTat.
v.al firjv v.al r\ yqela zcov [loqicov ev.daz&u [ieyaXa avvztl.et
nqb.g zl]v zwv mnov&ovwv zonwv evqtaiv ' &l'[tev ydq Ivdq-
yeiai v.ivrjGtig elal Sqaaziv.al zcov fioqlcov, at yquai d’ ana-
aiv imaqyovcn , v.uv utjdev Ivtqyovrnv. ini ye zoi zcov v.azct
zljv ovqtjGLV t] [iev iveqyeia zTjg iv.v.qioecog xrj mgiGzoVy zrjg
v.vazicog ylvexai, bvvem^oTj&ovvzcov evtoze v.al zcov v.atf inch—
yaoTQiov fivcov , ozav rjvoi navzanaaivoliyov ij zo rngieyo-
l iivov ovqov , rj azovog rj xvazig' an aw a Se za'/J.ayqr.Gifi
sgzIv nqog zryv eveqyeiav^ ti [irj yao r\ ze v.vozcg avxrj zo v.v-
zog ol.ov ovzcog saytjfiaziazo, v.al 6 zquyijkog avzrjg ezezqrjzo
8i oXov, v.al rj'Xcbv ovqtjzijqcov e'ficpvaig elg avzljv iyivtzo
ctuum dignotionem, neque ad locoriun affectorum inveniio-
nem cpnferunt. Verum quae nuper a nobis prolata eft,
propoiiti operis propria eft. Intelligilur autem ex ipfa jam
tantum, cognoseere oportere primum qiiidem per anatomen
accurate cuj usque partis fubftantiam, quae et qualis lit; de-
inde vero et actionem et focietatem, quam cum proximils
habet partibus, quae fitus vocabulo comprehenditur. Quin-
etiam et partiura ufus ad affectorum locorum inventionem
xnagnopere conducit ; acliones enira motus funt partium aeti-
vi ; ufus vero omnibus infunt, etiam nihil agentibus. Ergo
quod ad urinae redditionem pertinet, excretionis actio fit a
velicae contraction e, concurrente interdum musculorum ab¬
dominis anxilio, quum vel admodum pauca continetur uri-
na, aut vefica ipfa infirma eft ; reliquae vero partes omnes
utiles funt ad actionem. MU enim vefica ipfa toto ipatio
fic figurata fuifiet, ac cervix ipfius tota fuilfet perforata, et
ureteres oblique infer ti in ipfam fuilfent, fruftra liabuiffet
B1BAI0N A.
Ed. Chart. Yir.. 1383.] ( Ed. Bat IIL J25j.)
Xo%ij , [icct>]V av tlye xijv TtioiaxaXxixijv xivij&iv. e§ ovv x ijg
xovciov. yvtootoig ij xwv '•n&rov&ormv [ioqioov 8iayvooaig clua
xoig xai uv via yivtxai nufttoiv, ovx ex xov tyxetv , the yotj
iTtrcov&tvcu cpdvai to ifiTceqQctytiivov oqyavov,. ux ana&ig
tip at. itaQttTtHjaiov 8e xovxov £ rjxrjfid taxi xai to tuqu tzu-
ayovxcov flap ext uoqicov, ovSenco 8 ’ eyovrmv tv eavxotg 81a-
Siistv oly.tiav ’ olxtiav 8* ovofxd&vpi Sia&taiv, Sxav xoy
xcoiovvxog ayx}\v alxioy ycoqiG&tvxog , £&' vnoytvij " Kara
xovxo yovv to axtyfia 7tai.1v ieyovaivevioi, (xtjdtv ntnov&s-
vai xrjV xtcpaXrjv tv txdvaig xaig xtq>aXaiyiaig , baai yiyvovxai
81a yoXwStj yyuov tv xr/ yaaxQi ntQityoycVOv ' ifit-dtpcog yag
avxov TtuvtG&ai nuguyorjua xljv xtcpulaXyiav , cog eiye-.xai
fxtxa xov e'fitxov exi dia/itvoi, xijyixavxa Ttenoy&evui \i-
yovai x rjv xtqiairjv * ttoXv de dtj (lakiov , oxav buoia £ otg
xcov vnoytoytvooy Gvynxwyaxa yivrjxai xaxa xovg ocp&uk-
(iovg iqi av aOooiQixa'i xi mgixxaya xaxa to xtjg yaGxgbg
oxo(ia ’ xavxi yag olov axiag x wag tivai na&av. tv xoig
xoiovxoig anaai ‘CyxryaGi nXtovaoavxtg oi ttqo ryav bi/ir-
yiaxa mgi xijg xcov ntnov&oxoiv xonav eygaipav diayvwatag’
contrahendi motum. Ex liorrnn itaque notitia et affectae
partes et affectus ipfaruin dignoscuntur , non ex ea quae-
ftione, qua inveltigatur, utrum dicere op or teat, obflructmn
inltrumentum effe affectum, an affectione carere. Confimi-
lis liuic eff quaeffio et de iis quae adhuc afficimitur partibus,
fed in fe nondum proprium affectum habent; vocant autem
proprium affectum , quando feparata caufa ipfum efilcien te,
permanet; liac igitur conlideratione rurfus dicunt nonnulli
nequaquam aflectnm effe eaput per eos capitis' dolores, qui a
biliofo liumore in ventriculo contento proveniunt ; eo nam-
que per vomitum ejecto, capitis dolorem protinus quiescere ;
ut ii poll vomitum nihilominus permanferit, turn dicapt affe¬
ctum effe caput ; idque multo magis , quum Emilia I’uffufioni
fymptomata oculis oboriuntur, cumulatis in orificio ventri-
culi excrement^ haec enim veluti umbras quasdam effe af-
fectuum. In omnibus bis quaeliionibus plurimum occupati
maiores nollri pauca de affectorum locorum dignotione fcri-
GA&ENUS tom. vm. g
X 8 rAAHKOT IIEP I T.QN HEIION0 . TOIIS1N
Ed. Chart. VII. [383. 384.] Ed.Bar.Iir. (a5i.)
uX)l quiTs xryv [384] Ivavxiav oSov ixtivotg fiabiov/ttv, yvp -
vuQoviiq xt xai a>g av unot xtg xtjvovvxtg xov g ioxtovbay.o-
Tccg Stayvcooxixovq ytvia&at xcbv ntnov&bxcov uoQttov. oxsntQ
ovv oX'iyov euTiQOfj&iV vntxtixo , Siaxtrafiavtjg xrjg xvoxttog,
abvvaxav 6 uv&Qmnog ovquv , ovxoo vvv vnpy.iio&co yco(>iq
tov Kara xrjv xvoxiv oyxov yiytvtjitdvi] f; xtbv ovqtov in toy t-
otg. avayxrj brjnov xata xrjv xotdvxrjv ioypvQtuv rjxot xovq
ovotjTriQag tj xovq veqioovg ifimtpQay&ou. naXtv ovv ivxav&u
cxin xiov ioxlv xu n qo x/jg laypvotaq ovftnxcbftaxa, nbxtQa
Xi&iwvxmv xibv vicpQibv, tj cphyfiatvovxojv , tj xi alio xuxov
naoyovxajv' intaxtnxiov be xui mql xrjg iv oha xto ocofiaxi
btcc&eotajg , tvu btoQioa/ie&a v.a$ ooov olov xt oxoyuoytto
xtyvtxw , noxtgov iv xotg veqtQOig uiixotg tj k’utpga^iq iytvtxo
bta Xt&ovq xtvag, rj naytig yvuovg , rj xuxu xovq ovQtjxtjgug
xalov/xivovg , o'l nig tlotv ot uno xav vttpQwv&tl xtjv xvoxiv
ixxexccfiivoi nogoi. xivu utv /uq tig uxQiprj biayvtootv ijxn,
y.adantQ oXlyov eungoo-Otv iXeyofUV ntgi xav iyufuviCpvxtov
xijg Tttnov&viocq ovotaq xqv Ibtoxijxce' xivu be vnonenxwxt
pferunt. Nos vero contraria incedemus via , exercentes et
ut dixerit quispiam, inftruentes ftudiofos , ut dignotionis
partium affecfcarum' peritiflimi evadant. Igitur quemadmo-
dum pauio ante propofitum erat , quod diftenta veilca homo
urinam reddere non poflet, ita nunc fubjieiatur, citra vefi-
cae tuinoretn urinae fuppreffionem factajn elTe. Ergo ne-
cefle eft per ejusmodi ifcliuriam vel ureteras vel renes efle
obftructos. Quapropter rurfus liic intueri oportet, num
antequam fupprimeretur urina, aut lapidis, aut inflammatio-
nis, aut alterius cujuspiam mali praeceflerint fymptomata.
Confiderauda quoque eft univerli corporis dispofitio, ut pof-
limus, quoad artificiofa conjectura permiferit, diftinguere,
utrum in ipfis renibus a Iapide , vel craffis bumoribus fuerit
obftructio , an in vocatis ureteribus, qui meatus funt a reni¬
bus ad veftcatn exporrecti. Quaedam namque ad exquifi-
tam veniuut dignolionem , ut pauio ante dicebamus. de iis
quae aflectae fubftantiae proprietatein declarant; quaedam
BIBAION A.
*9
Ed. Chart. VII. [384.3 ' Ed. Bar. IIT. (2S1.)
ztyviv.w azoyacjfjcq , seal 5ccc zavza ys [taseqqg 6 Xbyog ytyvt-
zai, v.av unoGv.tvuaijzal zig zovg cocpiazag, coansq dtiiXzt
v.al vvv [AaxXtjmaSov v.arzifQov^aafizv uDMv.oxa yquxfjavzog,
cog Sl szsqcov s^iX.TjXsyxzai, nsql zrjg zcov ovqcov u&qoUjtcog
sv v.vazu. xazeyvcoozai d jjSij nqoq dnavxcov zwv avazo-
fj.iv.coi> seal zu ntql zov ztjg tyvyjjg ryytfiovMov ytyQUfifiiva zoXg
tv xt] xaqdlcf vofiiQovaiv vndqytw aizo , v.al o'L yt mql zov
Aqyiyivtjv fitjz anoaztjvat cpavtqcbq zov Soyfiazog vnofJtvov~
zig, e^tXtyyofievov zt avzo Sice zt noXXcbv aXXcov OQMVxtq,
ovy tjxicjza ds seal xazee zdg ■Dtnanilaq zcov tpQtvixtxcov zt
teal Xrj&uqyiv.wv , uveo zt seal xuzco zovg Xdyovg oxQtcfov-
aiv , aXXoz> aXXu Xiyovztg , it seal fiifSev oXcog anoaa-
(fovvztg , olov dfitXti seal zb zqlzov iozl mqlzwv ntnov-
■doxcov zoncov Aqyiytvovq. rtuXv ds ntql fliv ry/tfLovixov
ipvyrjq iv zoXg ntql zcov ‘innoxqdzovg seal JHuxcovoq Soyfia-
zcov inl nXuciTov ziotjxui' vvvl d’, cog cenodedeiyfisvov , zrjV
STTCOZilplV HOlTjGOflt&a ZCOV TtiTtOV&OZCOV fJOQLCOV. 071 to St
iozl xoivbv ini nuvzcov zcov nenov&oxcov fioqicov seal zoncov,
vero artificiofae conjecturae fubjacent, proptereaque prolixa
evadit oratio, etiam ii quis ableget fophiftas, quemadmodum
et nunc fane Asclepiadein liegligimus , qui de urinae iri vefi-
ca collectione, ut alibi coarguimus, feripht abluida. Porro
ea etiam quae de principe animae facultate feripta funt ab
iis, qui earn in corde conftftere exiftimant, omnes anatomici
jam damnarunt, atque Archigenis fectatores , quum ab liac
opinione aperte discedere non fuftineant, eamque convinci
vi deant cum per alia multa , turn maxime iri pbreniticorum
letbargicorumque curationibus, furfum ac deorfum lermones
fuos volutaut, alias alia dicentes , quamvis nihil omnino de¬
clarant, cujus generis eft et tertius Archigenis liber de locis
affectis. A nobis vero de principe animae facilitate in li-
bris de Hippocratis Platonisque placilis copioliJBme dictum
eft; nunc vero, velut hac demonftrata, affectarum par-
tium contemplationem perficiemus. Quod autem omnibus
affectis partibus locisque commune eft, id non in logi-
20 rAARNOT n£PI TQN HEI10N&. T07T.QN
FA. Chart VII. [384.3 Ed. Baf. III. (a5i .)
oiiy, tig Xp'j'txijv ^rjxijaiv, u/X avayxaiav ixxtivoutvov , rjfirj
OOl SicUll.
Keep, ft . Tmv v.uxu to om/ia xov t,mov naomv IvtQ-
ytimv sxaoxijg t i /xooiov i'Siov loxiv , Si ov ytvexai. v.ui
xoirvv v.ai pXanxto-Oai xrjv ivtqyuav ava.yv.aXov son, nadov-
■xog xara %i xov SijuiovQyoi/vxog avxrjv. vxaoyei Ss noxs pisv
ovxcog svXvxov •na&og , tig ev-ditg cifia xm Sqaoavxi ymot-
a&svxi ntnavo&ai, noxs S' ovxmg SvnXvxov, mg naoautveiv
■ini nXeioxov ■ soxir S’ ore xai ro Sqcov avxo SidSevov, ovn
eorrjoiyfisvov iv r m tioQim ro na-O-og inyuQtxai, xai xovx sl-
■y.a’Qii tr/.iil nccOovg 6 Apycyivng, mg ini xmv‘ oiioia roig vixo-
■ytofievoig qiavxagofievmv oq&aXumv , icp mv iv xm oxofiaxi
xtjg yaoxQog ij&poioxai xxtQixxmpia i^nxopiiQtg ' axfimv yap
xivmv ivxtv&ev elg xovg ocp-daX/iovg avacptpopisvmv , ntoi-
•ninxovoa xovxoig rj onxiy.rj Svvapug, otioimg epavxa£txai
xjj y.axu xovg vnoytoutvovg ' xai jiaXioxu ye ovpipuivti to
xoiovro icp mv aiixo xe to xax ce xovg oqj&aX/iovg vyq'ov
axQipmg ion xa&apov ?j x onxiy.ij Svvapug alo&ijxixmxaxtj.
cam, fed neceffariam quaeftiohem porrectum, jam enarrare
aggrediar.
Cap. II. Omnium corporis animantis functionum
unicuique pars quaedam propria eft, per quam editur; sic
proinde functioneni laedi necefle eft, parte ip fain efficiente
aliquo modo affecta. Interdum vero acciditadeo facile mor-
bum folvi, ut fimul atque efficiens caufa fuerit feparata,
quamprimum ipfe celfet; interdum ita eft folutu difficilis,
ut diutius permaneat, caufa etiarn ablata. Accidit etiam
nonnunquam , ut efficiens caufa pertr an liens , non firmatum
in parte faciat morbum, liuncque Arcbigenes ciun umbra af-
fectus coniparat, veluti quum fuffufts limilia quaedam oculi
imaginantur, collecto in ore veutriculi teuui excremento;
nam inde vaporibus quibusdam in oculos fublatis, in eos vi-
dendi facultas incidens, iisdem imaginibus, quibus per fuffu-
fiones, affieitnr; idque maxime evenjre folet in iis, quibus
oc.ulonun humor exquilite pnrus eft, et optica facultas. quarn
BIB AWN A.
Ed. Chart. VII. [385.] > _ Ed. Bar. IIT. (aSi.)
[385J zax'u 8s xi/v avxrjv air lav ini rs xcov atuoqqayijGov-
rcov iv voaoig, ij ipsoovrcov , ivioxs nqocpaivsxai xa xoiav ta
ovunxcbpaxa, Y.ai yqacpsi ye nsqi avxcov 6 Innozqaxqg ivxcq
nqoyvcoaxr/.cq xavxi ' oaxig d’ av iv nvqsxcq fit] &avaxco8sc.
(ftjai x'rjV ztcpaXqv aXystiv, t] zed OQcpvcbSsg x i nqo bcpdaXpStV
(paivso&ai, ijv. zaqduoyp.bg xovxeco nqooysvqxai, yoXcoSqg sjis-
xog nagiaxai. zai psx bXiya naXiv" oloi cT av iv xoiovxo-
xqbncq nvqsxcq zscpaXqv alyiovcnv avxi fisv xov bqcpvcoSig
xi noo xcov ocpSaXpcov cpaivsa&ai appXvcoyfibg yivsxeu, q
paqpaovyai noocpaivovxai, avxi 8s xov zaqSubxxsiv iv xcq
bnoypvSqicq ini dsigta q in aqioxsqa %vvxsivsxai xi, firjxs
%vv 68vvt] firjxs %vv cphyfiovij, cupa Sea qcvcbv xovxscq qvq-
vac. TCQoaSoxifiov avxi xov ifiexov. avxai fisv.al xov ‘inno-
y.qaxovg qifGsig’ idiSaige 8s 8i avxcov, cog ini yvfioig noXXa-
zig rj&QoiGfisvoig iv xjj yaoxql avfifiaivH xiva epavraopaxa
yiyvtG&ai zaxa x'rjv bipiv. aiX sinsq oXcog ano xcov yypcav
ini xov g ocpOaXpovg avscpeqsxo ptjSev, o v8s xcov xoiovxcov
ovpnxcopaxcov syivsxo xi , ' za&dnsq oii'T si nqog xov g xcov
facillime fentit. Eandem ob caufam , ubi fanguinis eruptio,
aut vomitus per morbos expectatur, bujusmodi fymptomata
interdum apparent, de quibus Hippocrates in prognoftico
liunc in moduin fcripGt: Quicunque pero in non lethali fe-
bre dixerit caput dolere , aut ante oculos tenebrofum quid-
dam, obuerfari , ft cardiogmos acoe fferit , is bilem epomet.
Ac paulo poft: Quibus vero in hujusmodi febre caput do-
lentibus pro . tenebris ante oculos apparentibus pij us Tiebe-
ludo contingit , aut vibr antes fplendores ipjis objiciuntur,
ac pro cardiogmo in hypochondria dextra aut Jinifira ali-
quid contenditur,. neque cum dolor e , neque cum inftamma-
iione, his pro vomitu fanguis e naribus fluxurus expectan-
dus eft. Iiaec eft verborum Hippocratis feries, quibus do-
coit faepenumero contingere, ut ab bumoribus in ventriculo
collectis imagines quaedam ocubs objiciantur. Quod bni-
bil omnino ab bumoribus ascenderet ad oculos , nullum bu-
jusmodi fymptomatum eveniret', quemadmodum neque II vel
22
rAAHNOT HEP I TS2N 1IEIIS2N0. T0IIS2N
Ed. Chart. VII. [385.] Ed. Baf.III. (a5i. 25a.)
corcov rpifftt] nooovg, rj xovg x ijg Qivog, rj to xrjg yXcoxxqg
Gcoucc. v.qv rode drjov , cog anolavaai xi yoj xijg v.axd xjv
yaareqa diu&daecog xovg ocp&aXfiovg, el fidXXu naQoxftto&ai
to Zyaov. ovxcog de xuntidccv unrf nakiv 6 'innoxqaxqg' oTui
yoXcodta dtaywotjuaxa , xoocpoocriog iniyevoyidvqg navexai , xau
aitcsi (25?) xcocpcoaig, yoXcoddcov iniyevojidvcov navtxai' rig
ovxco Xqqcodq g i^qyqxljg, cog iaaag iv raj Xoycp x a coxa na-
Gyuv , ineidav ini xovg ocp&aX/iovg dpevey&ijvai avfi^ij xrtv
i’finqoo&ev iy.y.tvovfidvrjV dice x ijg xoiXiag yoXljv , xqvixavxa
cpaoy.rj ytvda&ai xi \v xcdcpcoaiv; atl xoivvv avayxaiov sgxiv
unytcy&ui fj.lv ano xov xijg pefiXafiudv/jg ivtqytiag oqyavov, Zl~
tup d’ icpelgijg, oGTig 6 xqdnog avxco x ijg phxpqg ioxiv , docc
yt diadhccvg tjStf fjovifiog, ij yivofUvtj filv exi, xd fidvifiov de
ovnco nqoaeiXqcpvTa' xai el yivofidvq, noxiQOV iv avtw xcq
fJOQioo niQityofidvqg xijg noiovGijg xd nu&og arc tag , rj dio-
devovaqg avxd. ^qQav&dvxog fiiv yuq a/xdxQCog xov XQvaxaX-
Xoudovg vyQOV , fiovtiiog t] fiXafirf xco fioQioo, v.ai xd nu-Oog
idiov xijg ovaiag avxov ‘ nayvfuqovg de vyqov avvioxafidvov
ad aurium, vel ad naiium meatus, vel etiam ad linguae cor¬
pus, quicquam transferatur. Unde inanifeftum eft, quod
oportet oculos parb'cipes fieri affectionis ventriculum infe-
ftantis , fi videndo debeat animal errare. Ita etiam quum
rurfus dicit Hippocrates : Quibus dejectiones biliojae Junt,
J'urditate J uperuenienle finiuntur ; et quibus furditas adejl,
dejinit quum dejectiones fequuntur biliojae ; quis eft adeo
demens interpres, ut omittat in hujus fermonis enarratione
aurium affectum , ac turn dicat nasci furditatem, quum bilis,
quae ante per alvuin vacuabatur, ad oculos effertur? Igi-
tur fem’per incipere lieceffarium eft a laefae aclionis inftru-
mento ; deinde quaerere, quis fit ipfi laefionis motns ; utrura
affectus jam ftabilis ac firmus, an qui a dime quidem fiat,
ftabilitatem autem nondum lit adeptus ; quod fi fiat, -utrum
caufa, quae morbum efficit, in ipfa parte continealur, an per
ipfam tranfeat. Eteiiim arefacto immodice humore cryftal-
loide , perfeverabit in parte laefio et fubftantiae ipfius pro-
prius affectus ; fi vero craffus humor in pupilla conftiteril,
BIB AWN A
a3
Ed. Chart, vn. [385.] ' ^ Ed. Baf. III. (a52.)
y.atu x rjV xoqtjv , ovSinco fisv rj ovate peftlarrTca , to Se rov
ovfnrxcouaxo? aixiov sv avvio niQii/txui xco 6'f&aluio - 8i£q-
yitat 8* avrov , oxav o ccxixi^cov yvuog sv tij yaaxol irsoieytj-
■tai. to 8s xijvixavxa fiovov rj'/iiG-&cu nenov-frevai to f. ioqiov ,
oxav xij? ovaia? avrov fiovifio? dia&toi? yivijxai , vofio&(~
rovvxtav saxiv £8ia atj/xaivofisva xcdv 'EhXyvixcov ovofiaxwv.
btl usvxoi xidv ahyovvxwv (sq>o§Qoi? xax svxsqov, saxtjQiyftsvto
Ss xatf ev n pego? tc5 novca, xai oTov diaxixomvxi, ncog av
vi? r\ o%cog ntnov&svai to Svxsqov, tj fifj to mx&o? tivai
nax avxo Xsyoi ; xcdxoi y evtoxe uia xaiQov (ioirij roe roiavxa
xiav dl.yrniaxcav snavaaxo, yvjxov xivo? vuXcbdov? txxoi-Osv-
tog * ov fitjv ov!f aXko re to xtjg odvvijg aixiov vrcoXaptZv
svStytrai n aqa x ov sxxqv&sv ra yvfiov. (p yaq sxxQv&svxi
TxaQttyQrjiici navaao-dai xrjv oSvvtjv tjxohov&rj&cV , anavrt?
av&qayitoi xovro rij? odvv/]? aixiov tivai neiuaxtvxaoi , yvai-
xov Tiro? ci^iwuaxog vnaoyovxog civroZ? tavxov tckjtov
nqog xrjV rwv xoiovxcov aixicov yveotfiv. ov yaq xoi i pavoV-
x os fisy ijuciiv yivtxai rode x i to na&o?} cmoywqriaavro? da
fubftantia quidem nohdnm laefa eft, veruta fyhiptomalis
caufa in ociilo ipfo continetur; fed turn per ipfum tfanfit,
quum evaporaiis humor coiififiit in ventriculo. Tunc au-
tem folum arbitrari affectam elfe partem , cjuum fubftantiae
ipfius affectus permaneris fnerit, legislatorum efl, qui Grae-
cis nominibus propria fignificata inftituunt. Enimvero ubi
vehemeris dolor inteffinum cruciat, firmato in iiha quad am
parte doibre, ac tanquam pertundente, quo pacto vel liequa-
quarn affectum elfe inteftinuni , aut affeetrim in ipfo non elfe
quis dixerit? quaiiquam interdum bujusmodi dolores , ex¬
creta viti-eo quodam humore, vel unico temporis momenta
finiunturj non tainen aliud effe quidpiam doloi’is caufaiii
conjectare licet, praeter humorem excrettim. Quo enim
excreta illico dolorem fedari fequitur, id omnes homines do-
loris caufam elfe credttnt, natiirali quodam axiomate, quod
ex feipfo ad bujusmodi caufarum dignotidnem fidem babere
videtur. Id'Bnim , quo nbs tangentc liic aliquis affectus fit.
2 4 r A AH NOT TIEPl TS2N HEIIONQ. TOIWN
Ed. Chart. YII. [385. 586.] ' Ed. Baf. IH. (25a.)
itaQuy/ilqua navexai, xovx aixiov ilvai neniaxevxaai n avxeg
av&Qionoi. oiivmg o'vv xal to nvQ xov xaUiv quag aixiov
ilvai nenloxevxai , xal to tycpog rov xtfivtiv, exaaxov xe x cdv
[386] aXXcov coaavxwg. ■ aixiov ovv r/yijxeov ilvai xcil xov xe-
V-oOtvxa yvubv xov ,ylvo[ievov it a&ovg, fjvlxa iv xeq uoqhq
moniyexo' noxeqoyde xqj xpvyeiv acpodqcog, rj xqi deqjialvtiv,
■fj oXcog xaxd 3vaxQaoi(xv rjvor/Xn xov xoitov , vj xqj die^io-
yeo&ai ovvr/ij ocouaxu ^LaCpiitvog ini xrjv ixxoiGiv, ?j dia
nvtvaa (fvcrmSig in avxov yevouivov, cog diaxuveadai to
neqdyov, ?; dice (haiav GCprjVcoGiv , rj xqj duxpiftqiaGxiiv xal
daxveiv, ovdsnto drjXov ex ye xtjg fuxa xtjv xdvcoaiv wcpiXeidg,
al.'ll oxi fiovov iXvnei mQicyouevog. ov \ibvov oiv aixiov
tjyrjxdov ilvai xov xoiovxov yv[ibv xijg odvvrjg, aXXce xal to
[ioqiov iv co ntQii'iyixo naoyov iv ixelvcp xcq yqovcq , xax? ov
todvvuxo dice, xov yyjibv. ovxco ye xoi naayeiv Xdyofiev xal
dice xi xwv elgcodev nqoamnxovxeov, j]XOi dcQuceivovxwv , cog
to nvq, % V/vyovxoiv, cog rj %ia>v, ij dXcovxcov, cog 6 Xidog, ov
et quo feparato ftatim ceflat, caufam elTe omnes homines
crediderunt. Sic enim et ignem uftionis et gladium fectio-
nis caufam efle credimus , atque unumquodque aliorum eo-
dem modo. Ergo et vacuatum humorem ejus affectus cau-
iam fuifle, qui quo tempore in parte continebatur, fiebat,
putandum eft ; fed . an ob id quod vehementer refrigeraret,
aut calefaceret, aut in totum per intemperiem locum infe-
ftaret; an quia per continua corpora transiret, ea ad excre-
tioriem vi quadam excitans ; aut ob flatulentum fpiritnm ab
eo exortum, qui continentem partem extenderet; aut ob vi-
olentam impactionem; an quia eroderet et morderet ; non-
dum ex utilitate poft evacuationem manifeftum eft; fed fo-
lum quod, quum continebatur, molefte laederet. Igilur
non ftolum putare oportet hujusmodi humorem efle caufam
doloris, yerum partem quoque , in qua continebatur, illo
temp-ore aflici, quo ob humoris praefentiam dolore crucia-
tur. Sic etiam afHci aliquem dicimus, quum aliquid extrin-
fecus incidit, vel calefaciens, ut ignis, vel refrigerans , ut
nix, vel contundens;- ut lapis, quo feparato protinus finilu's
IS IB Ail) & A.
Pd. Chart. VII. [3860 ( ( E<3. Bar. III. (ate.)
ywoid&ivrog ev&vg' ntnavrui ro na&og, ovSevag dice, rovx
igovvxog tog ovx macs/tv , on [ujdefUa v.ata to (ioqiov imt-
leintro diademg. cog ovv ovxmg t][uov ati ygijGOfievcov rco
Toi; na&ovg ovotiaxi xai rqs rov naoyiiv Qtjjxaxi, nigoar/e rov
vovv roig fetfhjaoitevoig, iniGxonovjxtvog iv avroig to /Qijai-
fiov tig re rag ngoyvcooeig xai rccg fi-egunsiag. ivioxe fiev
yuQ vno /iev alxiov rivog yivtrai to na&og ,, oi [ii[V ij8>] mog
ftovifiov eyti rrtv dia&eoiv , el yioQio&eii] to 'axxiov' avion, 8*
ojSij ytyovev , art xe yivtrai’ noXXaxig 8s nenavrat [isv yivo-
fievov ofyojttvijg r>jg alxi'ag, r\8t\ 8s sari {lovi/iog tj Sia&tGig*
oloy ini dvoevregiag 6 8axvib8ijg yvfiog ainog ioxiv rov nu-
i >ovg., iv ccoyij n'sv anofjgvnxcov re xai %voov, iv ygovcg 8s
ihecoy to svxtQov. el n'tv ovv ngiv skxmaai navoerai 8ie%iwv,
ovdtnco Svaevregia ro na&og ioxiv * el 8* . ehxco&tjvcu q>&u-
auev ro svxeQoy, ovx av exi Gvymavoaixo rco yvfico ro ytvo-
fievov na&og, ov8sv rjfiag tig r a nagoyra rov nagce yuxgbv
loyov Ivnovvxog, ov xai Gcogtirijv ovo^a'Covcnv ' xoivij yug
% i% avrov ngog no)Xa rmv xaxa rov §iov anogia, negi co v
fuerit affectus ; nemine propter hoc dicente, partem non fu-
iffeaffectam, quod in ipfa nulla affeclio reliqua fit Igitur
tanquam nobis et nomine affectus et verbo affici ad hunc
modum nfuris, ita dicendis animum adhibe , in iplis infpici-
ens utilitatem, turn ad praenotiones turn curationes. Fit
enim nonnunquam a caufa quadam affectus , non tamen , fi
qua ratione fit feparata caufa, is jam permanentem habet
dispofitionem ; interdum autem partim jam factus eft, par-
tim etiamdum fit; faepenumero fieri defiit, abeunte caufa,
jam vero perfeverans manet dispofitio. Veluti in dyfente-
ria mordax humor caufa eft affectus , ut qui ab initio et ab-
fterget et abradit, dein temporis tractu ulcerat inleftinum ;
quod fi antequam ulcus induxerit, effluere definat, affectus
ipfe nondum dyfenteria dicetur ; fi vero ulcus praeOccupet
inteftinum , non amplius factus fimul cum humore finitur af¬
fectus. Nec officit quicquam nobis in praefentia paulatim
progr ediens oratio , quam acervalem vocant ; communis
enim eft ex ipfa difficultas ad multa vitae utilia, de quibus
20 rJsiHNOT TlEPI T£2N TTEI10EQ. TOnSiN
Ed. Chart. VII. [386.] Ed. Baf. Itt. (*5z.)
HQijrai xui dedeixrai roZg rtQO eixov qdxtabqoig re xal iarQoig'
dio xafiol jivqfiovevetv avxutp neoirxop , eyopxi ye star avto
rovro rijg reyvqg to fit yog inidei^ai r'qv anogiav. on fi'ev
yaQ e'v nvi XQovco yiverai x a xta&q, rap ouoi.oyovuepcop
etsriv' el S’ caaneo q olxia v.at? op yiverai yqovop ovdtnco
pep eortp olxia, to d’ oXov rovro yivofievq olxia , r'ov av-
rov rgonov exaarop rap voaquaxcov ip cu yiverai yoovoy yi-
poiie pop [itp ear ip, oV 8' ovSenco, ^qrqaecog ulgtop ' ovdeyag
7] avxq qvaig sot ip duaprcov rap yipopevcop , ui.K oca fiev
ofioioficQq re vnaoyei y.al ay qua ovucpvxov eyei fxqStv, ovaia
rovrcop ev&vg l| aQ-yijg eonv q avxq * rwv Se qxoi noluetdcov
rqp [lOQtpqv, q avouoioueooiv , eyycoqeX rqv ovaiap vareoav
elvai rijg yeveoecog. oil yaQ a/xa yirerai rijg olxiag ra &eut-
i.ia y.al ol roiyoi y.al q oqocpq y.al 6 xtqafiog at &vqui re
y.al at &vqiSeg , l| cop andvnov cbdi it cog avyxeqitpcop star elg
fiia v fioQcpqv dvayouepcap avv&erog iariP q rijg olxiag ovaia.
to Se ye &eQ[iop vooqfia xal to ipvyQop vyqbv re xal %qQov
ev&vg If agyijg, eneiSdv ngtorov viteQpaXq rovg vyieivovg
. nobis priores turn medic! turn pbilofophi loquuti font ac
demonftrationes fecerunt; proinde milii fupervacaneum el-
fet ea mine recenfere , praefertim quum babeam in ipfa liac
parte artis , unde difficultatem oftendam. Quod enim in
quodain tempore generentur affectus , omnes concedunt, an
vero quemadmodum , quum downs fit, nondum eft domus,
fed totum hoc fimul, quae fit domus, eodem etiam pacto
unusqiiisque morbus quo tempore fit, eft quidem in fiepi,
nondum tamen exiftit, id quaeffione digiium eft. Neque
enim omnium quae fiunt eadem natura eft ; fed quae et fi-
inilaria font et nullam figuram congenitam habent, eorum
fubftantia protinus ab initio eadem ell ; difflmilaria vero , et
quibus varia eft forma, efientiam generatione pofieriorem
liabere poffunt. Ivon enim domus fimul fiunt fimdamenta,
parietes, fafligimn , tegulae', januae, feneftrae, ex quibus
omnibus eo modo compOfitis atque in unam forniam reda¬
cts, domus ipfius fubftantia compofiia efl; morbus vero et
ealidus et frigidus et fiumidus et ficcns, quum prim um ab
BIBAION A.
27
Ea. Chart, yrr. [386. 387.} Ed. Bar. nr.
oqovg xijg xqaamg to Gcbfict, xrp iwxrjv iavxco cpvoiV e%tt.
y.al yccq el did Gpixqoxrjxa noXXdxig Ixqitvyu rip ■& yptxeqav
biuyvcoGiv xal xrjv xmv xapvovx cov c&rthjatv, aXi.a to ye
elSog e%H to olxeiov. [387] ovxco be xal rj cpXsypovt], v.a-d-
o xi mo av eit] psqog xov tfoov psyioxov rj Gpiy.qoxaxov , ev
y.al xav xov saxt mx&og vmj/J.ayfievov ovz Idsaiq , alia fieys-
&ovg Siacpoqa ‘ oxi da syymQat two, na&ypaxa nsql xotg Gco-
jiaaw elvca , dia GfuxQoxtjxci fiydenm cpaivopava, xey.pjQtov
y.al tj y.oiXaivovGa xqv nexqav iv XQ0V<? xtXeiovi qavlg, scp y
yal xovxo to snog OQ&tag slqyG&ai niGXcVixae,
Uexqyv y.oiXalvei qavlg vdaxog IvdeXeytiy.
yal u.)jV ov& vno fuag y dv.oXv y xqicov y xexxdqcov nXyycbv
xov vdaxog elg xyv nsxqav spnsGOVGcbv , onov y ovd' v<p
sy.ut'ov, alo&yxy nox mcp&y xoiloxyg, ovxt dvvaxov eoxi xyg
fuug nqwxrjg [iydsv Iqyaaa^evyg xyv devxeqav iqydcaaG&at
xl' xov avxov ydq e%ei nqog xyv nsxqav Xoyov, ov enyev y
nqcbxy ' Set xolvvv, el dqaGti xi neql xyv nsxqav y devxsqa
initio corpus fanos temperamenti limites excefferit, eandem
fibi ipii naturam habet. Etenim n is ob paryitatem plerum-
que et noltram dignotionem et aegrotantium fenfum efiugiat,
propriam tamen habet fpeciem. Ita vero inflammatio quo-
que, in quacunque animalis parte conftiterit, maxima vel
minima, unus atque idem eft affectus, non fpecie, fed ma-
gnitudinis differentia varius. At quod poJTmt aliquae affe-
ctiones in corporibus confiftere, quae ob exiguitatem noiir-
dum appareant, argumento eft gutta longo temporis tractu
faxum excavans , de qua recte carmen hoc proditum efie
creditur,
Gutta cavat lapidem. J aepe cadentis aquae.
Neque tamen uno vel duobus vel tribus vel quatuor
aquae ictibus in faxum incidentibus, quando ne centefi-
mo quidem, lenfibihs vifa eft cavitas ; neque etiam fieri pot-*
eft, ut prirno nihil efficiente, alter aliquid facial 5 quippe qui
habet eandem, quam primus habuit, ad faxum rationem.
Ergo ft fecunda gutta in faxum quippiani effecerit, ipfum a
VAAUNOT 1LET1 TUN llNUONB. TOJlSiN
Ed. Chart. VII. [387.] Ed. Baf. IH. (252. 253.)
(/avlg, vnt]7.7.dyS-ai xi xaxd xrjV TtQOXtoav , cog fit] navvy 8ia-
(itvuv txi xotavxrjv, oiantQ £§ agyrjg vnrjoytv. tl yaQ avxr
n v.ax'a ndv rj avxr] 8iautvoi y.ai to Sqcov tig avxyv aixiov
tj oavig xov vSaxog, uvuyxuTov avx't]V, coaneQ sni xtjg nQcoxyg
jnXyyrjg, ovxco -/.uni xtjg dtvrtqag ana&r] 8iaqyvhxy&ijvai ' tl
8s xovxo , v.uni xtjg xQixyg ' 6 yaQ avxog 7.oyog‘ ovxco da
v.dni xr,g xtxdoxrjg y.ai nafiixTijg y.ai nuGcdv xcov scpt^rjg ’ dyqi
yaQ uv coaavxcog tyovarj xy ntTQu nQoaninxy xavxov aixiov,
ovdsv ioyaQcXai nltov. tl 81 fitxa yikiag n7.yydg ala&rjxrj tj
xtjg nsxQug cpavtit] y.oi/.oxrjg, avayxuiov saxiv sxdaxijv nXtjytjp
cpavai to yihoGxov (avxijg) fitqog sQydaao&ai xov cpavivxog
xtqcoxov alcid->]Tov na&ovg Ip xij ntxQa. y.ai xoivvv y.ai xcov
alxicov xcov Sqcovxcov tig x 6 Gcoua to /cep xov na&ovg tidog
•«§ doyjjg xavxov, acpavag 8 ’ IgxI Sid guixqoxijxcc. xd 8 ‘
ovxco G[u(253)xqcc nct&t] ycoQio&tvxcov xcov noiovvxcov alxicov
avxiy.cc navtxai , xtjg cpvatcog Uofitvtjg avxu. nova yaQ txttvct
dtixai x7jg elgco&tp (S otj&tiag, cop did to / utytOog adwaxtc
y.Qaxtiv t] cfvGig. coGxt xaxu xov 7.6 yov xovxov, oxav nQcoxov
prim a non niliil mntatum fuilTe necelTe eft, nt non omnino
'idem, quale ab initio fuerat, permanferit. Etenim ft ipfum
omnino idem permaneat, atque agens quoque in ipfum cau-
fa aquae gutta, necefle eft, quemadmodum a primo ictu.
non affectum eft, ita neque a fecundo ; quod ft fateare , ne-
que a tertio, nam eadem ratio eft; ita vero et de quarto et
quinto et reliquis deinceps omnibus ; etenim quoad eodem
modo fe habente faxo eadem quoque caufa accefferit, niliil
amplins elftcietur. Quod ft a milleftmo ictu fenftbilis vide-
atur Taxi cavitas , necefle eft unumquemque ictum dicere
millefimam partem effeciffe apparentis primum fenfilis in fa-
xo affectus. Quum itaque caufae agunt in corpus , fpecies
affectus ab initio eft eadem, tamen ob exiguitatem non appa-
ret. At vero ita exigui affectus , feparatis caufis eflicienti-
bus, illico finiuntur, natura ipfos fanante; nam illi foli ex-
terno egent auxilio , quOs ob magnitudinem natura vincere
non poteft. Igitur bac ratione, quum primum mordax liu-
BIBMO-N A.
2 9
Ed. Chart. yil..[387;] / _ Ed. Bat. HI. (a53.>
6 dcexvcoS ijg yyu.bg uno%mrj xi rcbv avvepcov, & Keel pijdanid
cpaivtxai to ytyavrytvov ci’tX ij yt did&aotg hr x£> t% dm nv-
reQkc? ioziv tlSu. xu&anaQ ovv sXxtj noXXuxig ytvopna ijfu-
jt Qa ycopig qjciQfiuxov navxog r\ cpvoiq idiQccnivocv , ovzco y.cd
ra xebv lyxapmv ^vopava. v.az'u. xovzov [isv ovv zov Xoyov '
ovd’ ulrj&sg sox iv oXcog, o Xsyovoi ting , cog ovSev vnoXei-
ntTca Kara, ret xoiuvza Gvyrtxwpaxa izii-Oog roiv omudzov'
iimQ tjv cdtj&sg , aiX otzoxs ye novog dgioXoyog vno x/jg Xcbv
SiayMQOvfitvwv dptfivxijxog dva^i^Qcooxoirevcpv rcbv hztQoiv
sylvtxo, xijvixcevxa encxesyi xd evzcQcc. cpvXaxxeod-co da xovtf
fjtuv Sotzeq r i oxotyeTov ev anavzt rep fiaza xavza Xoycp s
xal yivtcydw xijg pa&odov xcbv EVQi-O-rjaofiivwv neitovO-tvac xo~
iuov aoyt] to firjdtTzoxt fiXunxioOcu ycijSmiuv evtQyticiv ctveu
xov iteitov&ivcu x 6 noiovv uvztjv poQiov. y.cd ydq lav oSvvt]
rig fj v.ax avzo, ntnovOi ndvxcog xi, xqv oyxog rig nuQcc
cpvotv, sxt Se pccXXov, ozav avepyiia (iXdinxtjxai. itQptiprjTcu
d’ oft y.cd xrj xcbv ixxQivoftevcov cpvoet xaxftaQxeov iozl n apt
xov nanov&oxog xonov. bn da dtzxcbg xovzo notijzaov, eon
jnor aliquod inteltinorum deralerit, quanrvis id, quod la-
ctum eft, nondum videatur, uibilominus affectio ipfa fub dys-
enteriae fpecie comprebenditur. Quemadmodum igitur na-
tura .parva quaedam ulcera, quae nomiunquam eveniunt,
citra quodcunque raedicamentum fanavit, ita et inteftinorum
abraftoiies. Hac ergo ratione neque verirni eft omniuo,
quod a quibusdam dicitur, nullum per hujusmodi fympto-
mata relinqui corporum affectum. Quod ii verum effet,
tamen inteftina turn erant affecta , quum ab ammonia deje -
ctionum corrofts inteftiuis dolor notatu dignus percipieba-
tur. Hoc autem in omni fubfequen ti oratione tanquam ele-
mentum quoddam a nobis obfervetur , litque boc initium
metbodi, qua inveuiri debent fedes affectae, liullam actionem
unquam laedi, nili pars quae ipfam facit, affecta fit ; Ii enim
vel dolor, vel tumor praeter naturam abquis in ea lit, om-
niiu> abqua re affecta eft: etmagis praeterea, quum actio laeT
ditur. At antea etiam dictum eft, quod ab excretorum 11a-
tui-a affectae fedis conjectura facienda lit. Id yero bifariam
3o rAAIINOT IIEPI TQN TIEJION0. T0I1S3N
Ed. Chart. VII. [387. 338.] Ed. BaJT. Iir. (a53.)
Srf/.ov, r\ xaxu xrpv ISioxrjxa xtjg exxQivouevtjg ovaiag, rj ano
xebv nsQtt%ojievtov iv avxcb. I.shxxai S' oil xux xebv imcpvo-
[isvcov Ivtoxt x iy./irjQcuj&cu Svvaxov sari mol xebv .nenovOo-
xcov fioQimv ’ sort- Ss ex xov ysvovg xebv ovunxcoudunv xotl
xavxa, natinolhriv v/pvxa ngog ah.rf/.a Siacpogav, vnlg rjg
av&ig tlQijatxai.
Keep, y . [388] Nvvl Ss nahv in dg-/)]V dvaycofiev
xov loyov , iq? ixadxov pioglov tyxovvxeg svqsZv oq/ieZa, xa
fisv cog xijg IS lag ovaiag avxov Srjkovvxa xa na&tj , xa S’ cog
ogyuvov. xa$ ixaxigbv xe nahv dcpogi'Qovxsg xe teal Sia-
xgivovxeg ano peer xebv yeyevq/ievcov r\Sr\ naScbv xcc yivoiievu
l isv sn, pcovcpiov Ss ovx e-fpvxa xqv . xaxaaxevrjv * ano Ss
xebv iv avxcb xeb nenov&oxt negie^opeeveov alxieov xa SioSeg
pcovov avxco xQcoptsva ‘ nqoSrfLov S oxi xal avv&txol xiveg ix
xebv iloripcevcov saovxai xgonoi. Siogiaeopiev Ss xal xa xaxu
avjinu&Hav sxsgov peogiov yivbpievu na&rj xebv xaxu ISionu-
•Oeiav' olxeibxegov yug vSionaQeiav ovoikxQuv, ov%cog si&ioxai
oportere fieri conftat, vel ah excretae fubftantiae proprie-
tate, vel ab iis quae in ipfa continentur. Similiter dixi-
mus ab adnatis interdum rebus de locis affectis conjecturam
fumi pofie; funt autem de fymptomatum genere et haec,
permultasque habent inter fe differentias , de quibus ruiTunx
dilferetur.
Cap. III. Nunc vero rurfus ad principium fermo-
nem reducamus, in fingulis partibus Iludentes invenire figna
indicantia turn eos , qui in ipfarum propria fubftantia con-
fifiunt, affectus, turn illos, qui ipiis ut organis infident;
Rurfus in utrisque feparemus et discernamus a factis jam
affectibus eos , qui etiamdum fiimt , fed permanentem non-
dum babent dispofitionem : item a caufis quae in affecta
parte continentur, eas , quae ea tanquam tranfitu duntaxat
utuntm-. Quod vero ex dictis quidam componantur modi,
fatis conftat. Praeterea diftinguamus affectum, qui per con-'
fenfurn alterius partis accidunt, a propriis affectibus; nam
magis propriiun fuerit proprium affectum, quam, ut medici.
BIB AWN A.
3l
Ed. Chart. VII. [388.} ^ Ed; Baf. III. (=53.)
rotg ictrqol g hqw tonu&uav, avriSimpovfttpqg rtjg gvfma&iiag
rrt Idiona-Odct. tcvqtcog ovv ovouaQuv fiovlojicvot, rffv
jrQaaroira&tia dtvxtQOTcdO-eiav jj vGxtQond-Otiup avrixtio&ui
qrjaoucp, ISiond&ttav os rf/ avunadda. xal ovvtk&eTv yt.
tjvvctxuL noXlaxig tig ravxo xaxu ovunadtiav re xal xax -
ISiona Oticcv tjSt] voGttv, ovav raj naaypvxi fioqUo fiovifiog
tyytvrjxai dia&toig ' ov /uq dtj nQioTona-Ouv avxo rijvixavxa
(prjtjoftey, aU.ct dtvxtQona&uv re xal idiona&eiv. ivaqycag
de rovxo cpaivtrui x'qnl rdav exxog' Sontg Stay ecp eXxti
ytvoutvov fityij.ov (jovpaivog iv TtXtj&coqixaj amtiaxt , r 6 fitv
i’Xxog tig oiiVijv ay&fj, ptsyr] 8* 6 §ovfiwv, tjrot y tig cpXty-
[ tovijv iy.nvl'oxofitv/jp (itxa^aXXoov , i] tig Gxijjqwdrj dia&totv
rjV nQOGuyoQtvovGiv yotqaSa. xara mMrona&tiav pity ovv
ovx ay rig fair} ytyovtvai ra roiuvxa voo^piaxa , rtQoqyijtja-
(itvov y sxsqov na&ovg, ecp to avvtorrj ' xara Gvpmcid-tiuv
(ityrot ytvopttva jitTUTtiGtZv tig roiavcrjv Idiona-O-tiav , dag tl
xal nQoaroiux-Ociu rig avtotg aqy/j g Gvveittatv. avauvija-O-dj-
fitv-8' tig xu nuQovxa yotjolpicog xal rdav tv rf] mol laxqixmv
folent, primarium affectum, nominare, oppolito in divifione
affectu per confenfum , proprio. Ergo , quum proprie vo-
cabulis nti voluerimus, primario quidem affectui fecundari-
rim, aut pofferiorem oppouemus ; ei yero qui per confenfum
ell, proprium. Equidem in idem evenire faepenumero
poteft, et per confenfum et propria affectione jam aegrota-
re, quum in affecta per confenfum parte permanens facta eft
dispolitio ; neque eniin primario , fed fecuudario et proprie
ipfam turn aflici dicemus. Id yero dilucide et in externis
videri poteft ; ut quum in corpore pletliorico, oborto ingenti
bubone ab ulcere, ulcus inductum l’uerit cicatrice , perrna-
neat autem etiatndum bubo, vel in fupipuratam inflammatio-
nem tranliens, yel in fcirrliolum affectum, quern ftrumain
appellant. Nemo igitur primarios dixerit bujusmodi mor-
bos, qui ob alium praecedentem evenerunt; at per confen¬
fum factos ad bujusmodi transire idiopatbiam, perinde ac li
protinus ab initio protopatbia ipfis aceidiffet. Atinpraes-.
entia utiliter meinineriinus eorum, quae in libro de mcdicis.
32 r a ah not tiepi thn hehonq. toimn
£a. Chart. VII. [388.] Ed.Baf. III. (253.)
• ovofiaxcov nguyuaxtue lel.eyueycov , I'v&a nsgl xwy arjuaivo-
fievcov o ioyog a xaxaig avyytovcHV ovx ok'vyoi vSv veco->
Xtotov laxocov xe xal fyiloaocpcov. rj usv yag xvgicoxax/] ygij-
ait; egti xtjg nu&og cpcovijg avri-xu/ievt] xy r7jg eyegyeiag,
Ivegyeiv fiev leyou&vov xov xtj-v y.lvtjmv eyovxog tavrov,
nuayiiv St xov xrtv xlvijotv Eyovxog e| sxsgov. xivrjmcog S’
ova/]? v.axa y&vogSixxtjg, ahloicoatcog xe v.od yooag, oxav tig
fioviciov acfixrjxai Sici&eaiv -rj allotcooig , bvoiiutjtxai voGtjjia,
naga cpvoiv ovoa Sglovoxi Sca&eai g’ xaxayjgcoftefvoi S’ ev'toxe
xal x ijv xoiavxryv SiaQ-eoiv ovoyuQovGiv nu&og. d>axe uv xig
. enrjxai xfj ligei xcov ‘EVpvcov, xtuayeiv jiullov igetxu fiogia,
y.atf aneg uv com xtvrpeig rcagu cpwiv, cog xa ye Sia&taei g
lypvru -itagu cpvGiv , lav fiev v.vgUog ovouuQr] , voaevv jiaiXov
i] naoyeiv IgeX, xuxaygcbfievog S’ ov vootiv fiovov, alia xal mx-
ayuv. on eg S aei leycov Siaxtho , xov to xal vvv egc 5 ' xaxce
xug imaxtjfiol’ixug ScSuoxaliag ugxet xovvofia fiovov elnovxa,
xal xo oqiiuivouevov.slg avxov , xatf 6 xmeg uv o SiSaaxcov
l&eXrj, ngotgyeG&ui loinov irtl xtjv xcov ngaytiuxcov vcfryytjaiv.
nominibus diximus , ubi de fignificatis eft fermo , quae pelft-
me a recentioribus turn medicis turn pbilofopliis confun-
duntur. Maxime enim proprius vocabuli ajfectus ufus eft
contrarius voci actionis ; agere nempe id dicitur, quod ex Te
ipfo motum obtinet ; affici vero, quod motum babet ab alio.
Quum itaque duo fin I genere motas, alteratio etlatio; ubi
ad perraanentem affectum alteratio pervenerit, appellator
morbus , ft videlicet lit affectus praeter naturam ; fed abu-
tuntur interdum, et bunc etiam affectum pathos nominant.
.Quare ft quis Graecorum dictionem Tequatar, partes potius
affici dicet, quibus mo tus inTuut praeter naturam; ut eas,
quae affectus jam habent praeter naturam, ft proprie lo-
quator, aegrotare potius quam affici dicet; quod ft ab
ufu recefferit, non folum aegrotare, fed et affici. Quod
autem Temper dicere confuevi, nunc quoque dicam; in
eis doctrinis, in quibus fcientia acquiritar, Tatis eft, ft
quis vocabulum atque ftgnificatum ejus pro doctoris volun-
tate proTereus procedat deinceps ad reruni enarrationejn.
BIBAXON A.
33
Ed. Chart. VII. [389.] ^ ^ ^ Ed; Bab III. (a53.)
[3 89] eyco 8s 81a iovro vvv ipvt^povevGa roov Gijpaivopevcov,
on nqog rm BiuGTQefpuvevioi zanpog roov EXXrjViv.oov q>io-
vav SrjXovpivav.ai roig v.ul.ooq yqwpevoig iyy.aXovai. xoiov-
roi 8 ’ dal v.ai oi cpaGv.ovng sv raig (ItfiXapfidvaig eviqydaig
l irjS'ev nuG-ytiv avion roc peqrj , S10Z1 ptjdinoo diu-dioiv ayti
poVipov, aaniQ ini v.eqiaXaXyiag rijg. Sia rovg Iv rrj yciGrqi
ittpuyopevovg yvfiovg yivopevijg. vnaXXa\ag yap av rig , ti
povXoiro nepi rcov ovoparuov epiQnv , olxeiorepov ipftfjvivoi,
naayuv pev Xeycov rrjv vecpaXrjv , orav uvpna&Tj rjj yaaxql,
vootZv 8\ orav l8iona&?j ’ v.ai uvxi-jv ye rrjv yaarepa naoytiv
fiiv, orav vno poy&rjQoov ivoyXZjrai yvpcov, vooeZv 8' , orav
rytoi v.ara Svmqaaiav Idiuv, tj Sici qjXeypovijV, rj eXy.og , rj
anoatijiia, naqci cpvGiv eyy. il S’ oXoog rig i&iXoi r a rot-
avra diaXcxxiy.ioxtpa uv.o ipuXoyeZo&ai ^ijrtjGH, none. jiiv apa
rep ditqt&ap&ai ra oiria v.al rtjg neipcwg rrjv ivipytiav iptZ
fepXdfqf&iou, nore 8^ afiXaffi piv ilvai ravnjv, Siey&up&ai
8 ’ ixtZva. rpeZg yap at npionai v.ai oiovyevixmxaxui rryg
Ego vero propterea nunc inemini Ilgnificatorum , quia
nonnulli non folum Graecaripu vocabuloram ligiiificata
pervertunt, fed et eos, qui recte utuntur, calumniantur.
Tales autem funt ii, qqi dicunt, in laefis actionibus .
partes interdum non affid, eo quod nondum permanen-
tem babent affectionem, ut in capitis dolore propter
bum ores in ventriculc; contentos oborto. Nam mutata
rati one, 11 quis de nominibus certain velit, magis pro-
prie interpretando dicet, affici quidem caput, quum ven-
triculi confenfu 'afficitur; aegrotare vero, quum proprio
affectu laborat; et ipfum quoque ventriculum affici qui¬
dem, quum a pravis vexatur bumoribus; aegrotare vero,
quu. i aut propria intemperie, aut ob inflammationem , vel
ulcus , vel abfcelTum , praeter naturam afficitur. Quod B.
quis oniiiino voluerit accuraliori quaedione iita disputare
more dialectico , interdum limul atque alimenta luerint cor-
rupta , coctionis quoque actionem laefarn ede dicet ; inter¬
dum banc quidem illaefam elTe, ilia vero efle corrupta.
Nam corruptionis ciborrmi tres primae ac veluti generalifli-
CJXEXTJS TOM. vnr. C
I' A AH. NOT 1IEP1 TSiN IIETI0N9. TOII.QN
E3. Chart.. YU, [3894 ^ , Ed. Baf. III. 0*530
Siacp&oqdg xcov oixicov vnuQyovaiv ai SiacpoQcd , fiia piev ini
. voGijuacuv ISioig xijg yaoxQog, ixiqa Si ini yvpoig pioy&rjqoig
. ci-Q-QoiQopiivoig iv .avty , xai xqixr] Sid xijV xcov iStGuaxcov
noioxrjxa. Tee yovv ryvoi cpv/JH Xi xviacoStg, fj ogiaScg , rj
oXcog tvcpdaqxov syovxa, xai ret rep xqoyccp. xijg oxtvccoiug it's
Tivu xoiuvxtpv rpyfitva Siudiaiv , ivStjXov fitv oil Siacpdeiqixui
y.arcc xi/V yuaxeqa, xai xaxa tovx dv jprarr jjG&cii Xtyoiro.
Siacpcovtixui Si ntqi xov mnovSivai r tpvixuvxa npv nenxixipv
.iviqytiuv etc avxcov, iy'mv fiiv dna&ij navxanciGiv iv raig
xoiavxaig dmxpiaig tivai rpuGxovvcav avxijv , iv'icov St mnov-
■ Qi vizi, v.ai pup. *ai tqlx ip rig ion S6%a tSiv nqS* tjrttmx'ij-
c-Oai xd.xoiavta Xiyoi’Tav, alia pit] nmicp&cu fiovov , cog ov
xuvxhv ov ij Si anocpccGioog re SrjXovv, rt Siu x-ijg .xaXoppiivijg
limb xcov StuXtx/cixmv GxiQtjxixijg epeovijg. xaxa xrjv avxi]V evr
rotav, oiuac, xcd b’EacsicrtQatos gXtyt m ylyuqxa xai xa
(jrjciufiu xcd ndvxa xa Siaycoqovutva navxdnaGiv aarjnxd xe
y.ai uuixdfiXriTa, .pii]Stiiiav ivStixvva-Oai xco £<?<?■ yeycvtpuavijv
d.rtcpiav , dXX aiixo Si] xoiixo, fir] mniq-Oai, piovov.
.mae, funt differentiae , mia quidem per proprios rentriculi
.morb&.s , altera a pravis liumoribus in ipfo accumulate, ter-
tia ah aliinentorum ’ qualitate- Quae igitur fua natura aut
nidorulentauj , aut acidarn, aut viruleu tarn, aut putridam,
•aut omniuo corruptioni obnoxiam habeut, quaeque ex pvae-
parationis uiodo ad liujusmodi affectionem aliquam deducta
-font , cl ar urn, eft ea in ventriculo corrumpi; atque lioc mo¬
de ineoncocta eil’e forlaHe dicentur. ; Sed oritur contrpverlia
de allecta. tunc .ob liaec concoqueiuli funptione , jiohwullis
ujuideui per liujusmodi cruditates cam liaudcjuaquam aflici
.contendenLibus, aliis vero aflici. At-cpie invenitur tertia
tpiaedain opinio eoruin,- qui liujusmodi alinienta ne dicunt
quidem incocta efle, , fed folum non con cocta elFe ; tanquam
non Jit idem per negationem aliquid enunciare, aut per pri-
xantem vocatam .a dialecticis dietjonem. Idem inlellexilTe
EraLilLintiiiu puto ,.. quum acinos et fel'ama . et rpliqua om¬
nia, quae oinuino imputria et iminUtata dejiciuntur, nullam
dixit.iudicare in animali factaxn effe apepliaui; led hoc ipfum
duutaxat, non elle concocta.
BIB AION A.
,35
Ed. Chart. VII. [389. 390.] Ed. Baf. III. (253. 254.)
Ke q>. 8- Ovxovv uaeluv ovd* ev xovxoig nqoar\xei,
alia 7iQO<j(2.5i)&yovTUi rov.vovv axqfag, 00a fev elg loyi-
y,rtv avuyexai £ rjXrjGCv , Idea xaxahneiv, baa 8* elg diayvaacv
tov TtcTtov&oxog : axQipag emaxoTceZa&ai' xoyuqxoi nqoyc-
vaaxeiv (ilv xo fiei.l.ov iaeG’d-cU, S-eqaiceveiv de nqoarjxovxag
to ysyovbg ijdt] mx’O-pg, evxev&ev fj/xiv ntQiyivexai. dio s tai
yaqig xtbv cefj.qjia§r;xov^iycov ovofiarav eveaxi to yqrjaiuov ex
twv nqay\iaxav Xauftctveiv code nag. eaxco tivcc Xeyecv em&ev
dvaoxdvxa xvtaadeg eqvyyaveiv, ij n exeqov, olov wav to-
yfjviaxcbv , rj dvacodeaxeQov xai aanqov’ b/xoloyuv de t ov
fih xb xviaadeg lovyyavovxa (iexa -to deZnvov edrjdoxevai
nXaxovvxog xnacbdovg, onoZog eaxiv b did [3go] rov ekaiov
y.uilxqiov axivatpiievoq' exiQovde, t aytjvtaxcov wav, bfxo-
Xoyovvxa xal xovxov avxav exeivav eqvyydveiv’ alXov de
qacpavldav ixolXav , ag av Txdvaadeg xal Gxmqbv eqvyydveiv.
oxi fiev ovv ov xaXcbg eTtecp&ij xa oixiu xovxoig, b(ioXoyrj-
govgi navxcg ' avxtj ye pjv, rj yaarljQ ovdev six am :a neicov-
Cap. IV. Verum neque in Ms negligentms verfari
decet, fed mentem accui-ate adhibentes,' quae ad logicam
quaeflionem reducuntur, privatim praetermittere , quae vero
ad affectae fedis dignotionem confer ant , accurate infpicere;
bine enim et id quod futurum eft, praenoscere, et affectum
jam factum decenter curare poflumus. Itaque line conten¬
tions nominibus ex rebus ipJjs ulilitatem confequi licet
hoc modo. Eflo- fuppoiitum, aliquem mane exurgentem di-
cere nidorulentum fe ruGtum emittere, aut quid abud ovis
frictis iimile, aut : etiam foetidius ac putre fubolens; ilium
itaque qui nidorulentum ructum percepit, fateri fe a eoena
placentam nidorulentam coinedilfe, - quales funt quae ex
oleo et itriis praeparantur. Alter vefo confiteatur fricta
ova fe ingeffilfe, atque nunc illoi'um nidorem eructare. De¬
lude alius complures radiculas eomedertty n t foetens ac putre
aliquid • eructet. Igitur cibos in’ iis- noii bene fuilfe coiieo^
ctos onmes concedent , ; quam-vis: ex hae re ipfe ventriculus
baudquaquam fuerit affectus ; neque etiam , .quod ad ip bus
36 TAAHNOP HEP l TQN JIEIION0. TOMiN
Ed. Chart. VII. [3go.] Ed. Baf. III. C2&4.)
&ty, ovS'e y.axa xbv savxijt J.oyov iaqahq ntni x'rtv ivtqytiav,
arantq ovS‘ oxuv biMxhjqa x a yiyaqxa dtaymqrjatj xtg. ti fisv
y.aq intfpvxti y.axa rrjv xmv av&Qcbncov yuaraQu (itxapaXXtiv
xa yiyaqxa, rot av ijxubfitO-a to aatpa xrjg xoiViug avto,
y.al j.io/jd’ijQwg eyew ivouiQoutv ' inti 8 ’ ov ntcpvxtv, a)./. sari
xrjg xutv yiyaqxarv ova lag avpnxcoiia to fir] nsxxto&ai, xavxa
■fisv tlxoxag ItyOrjatxai /.it] nintcpQ-ai , to Se x rjg yaaxqog
afitjia xaxa qivaiv tyuv , onsq iaxiv yoijaifiov iyvfio&cd «
y.ui duoqcoOui . r-oig luxqojg ; uxs 8s fltfilaqi&ai %pj qxxvai
.rrjv ivtqytiav avxrjg tv xaig xouivtaig diaymqqatciv , tixt fiij,
iztQixTmg fyxtixcu nqog ye xa xrjg iuxqixrjg xtyvqg sqya. qsqs
8rj nakiv vvv iqvyyuvuv ft tv xiva xviaSr8tg, i8rj8oxsvai 8s firj-
■ 8sv y.vtaw8tg, ini xovxov ■&tqfiaaiav xiva nvqcbdt] y.axa xrjv
jyaaxiqa qqaofitv vnaqyuv , tUf ilgijg 8ioqtovut&a, nbxtqov
.ino Svaxqaaiug xov cooaaxog xrjg v.ou.iag avxov xovxo yeyo-
■ vtv, gav&tjg yoltjg iv ai/xy ntqitypptvrfi , rjxoi y.axa x'rjv ivxog
.wqvyroqiav , rj diov avantno(itvtjg Svatxvinxcog tig xovg yixar-
vag avxrjg. ov p 'rjv ovd' ivxav&a, tyjxrjaoptv 8 ’ iq>t%ijq, ti&.
ration era pcrtinet, circa actionem erraverit , ut neque ubi
, quis iutegros acinos per alvum dejecerit. Si enim humano
ventriculo innattun eflet acinos transmutare, accularemus
turn ventriculi corpus, ipfumque vitiatum eiTe putaremxts ■,
.quuni vero id fuae actionis non lit, led acinorum fubbantiae
fymptoinata aion concoqui, liaud abs re dicetur, bos non
_$be concoctos , ventriculi vero corpus fecundum naturam fe
habere , quod fane et nolle et definire medicis utile elt; sed
quaerere, an dicendum lit actionem ipbus per hujuscemodi
dejection es fuifle laefam, an contra, ad medicae artis opera
fupervacanenni eft. Age rurfus, nunc quispiani nidorulen-
turn ructum emittat, nibilque nidorulentuni comederit, buic
.igneum quendam caloreni in ventriculo elTe dicemus, ac de-
inde. rurfus diliinguemus, utrum ab iulemperie corporis ip-
.bus ventriculi hoc obortum bt, aut a bava bile, quae in ipfo
continetur, aut in Ulterior e fpatio,; aut in ejus tunicas, ut
difficibs expiu'gatiouis bt, imbibita. Ac jiebic quidem con-
BIBAION A.
3 7
Ed. Chart. VII. [39°-] < ~ Ed. Baf. III. (25.4.)
rynuxog y.ay.onqayotivxog 6 roiovro g a&go ferai yvpog , ht
|g olov xaxaqqen rov uoxparog, are y.al star avtijv yaaxiqa.
tavxa n 'ev yap civayy.aibxaxa [itvianv iyvaki&ai , Seitai d*
avdqog yeyvpvaofi&vov rbv Xoyiofibv evtniGxrjp'i] rStv nqaypu-
rwv avxwv , ov ratv StjXovvxmv ovopaiatv avxa. ov yap
SoTtiQ % xtjg Siaf-OoQag idea, rtyv no irjaaauv alxLav ivSh.tv.mxai
aacpatg, ovrco wed neql rtjg m x dvrt]v yiveaeatg eoxiv cvqhv
woiGfitvtjv evdedgiv. el j uiv ovv v.viGovxai xa a lx Let y.uxa rtyv
yaoxtfta, fit] Sax' rtjv eavxwv efivenv, avay/.uiov isxi rtjv ravr
iqya'QouimjV air lav tivai &t(tfirjp’.' & d’ b%vverai, ipvyqav '
ov i ul]V ijStj ye nco SijXov, hire SvGy.qaala rig son xatce to
Gtttfia xtjg xotkiag, ure yyuog rig poy&tjpog ‘ akX.ci dioQLaciG&ai
■ytti] Sovxa Giria rtjg evavxiwraxt).g (pvaicog rep rponcp rtjg Sia-
cp&opag, aprov plv el rvyoi y.al yovSqov iip rov v.viGovxai,
pelt S ’ iff rov otgvvexai' v.unux iniGxonHG&ai ra r euov-
pivu y.al ra diaycogovueva , noxtqov aua yvficp r ivi, ra (iiv
yohbSii xal fcapep, ra. Si yXeypaxcbdci ml ij'vyqcp lUfiftavti
fifiemm, fed quaeremus deinceps, an jecore male fuam fun-
ciiouem obeunte liujusmodi Humor accunniletnr ; an is ex
uuiverfo defluat corpore; an etiam in ipfomet generetur
ventriculo. Haec enim funt cognitu perquam neceflaxia,
fed viro indigent exercitatae raiionis, qui res ipfas potius
quam nomina, quibus explicantur, feire ftuduerit. Noil
enim quemadmodum corruptionis idea eflicientera caafam
aperte oltendit, lie etiam licet invenire deHnitam iudicatio-
nem ejus generationis. . Igitur Ji in ventriculo cibi in ni-
dorem transeunt, non fnapte natura, effieientem caufam ca-
lidam; fi vero acescunt, earn fxigidam efle necefl& eft ; non-
dum tamen jam conftat, utrum intemperies aliqna, an vitio-
fus quispiam Humor veniriculi corpus obfideat; fed diflin-
guere oportet datis cibis natutae maxime contrariae modo
corrnptionis, ut pane quidem exempli gratia et alica illis
quibus in nidorem transmutari cibi con fueverunt; melle an-
teui iis, quibus acescunt; deinde confiderare turn quae vo-
muiitur; turn quae per alvuin dejiciuntur, nmn Humor ali ■
38 r-AAHNOT IIEP I TQN HEHON&. TOnSN
Ed. Chart. YII. [3go. 691.3 Ed. Baf. III. (254.)
rrjv xevcoaiv, i] ycoqig yvuov rivog pQaytZuy rivet ytrapo/.tjv
iayrjxora. rtjg y.oillug ysv yap avrrjg bvay.qarov ysytvrjuivrfi
tiara -Otpybrijra tivqwSi] ycoqlg yvyov , rov aqzov yai top
yovSqov oifju biaycoqolyiva p payment jg tig air a ytrapoltjg
ytytptjftsvtjg’ si ds yvyog rig tit] yoyfi-rjpog o cp&UQcov rrjv
rqacptjv, avra rt ra aria dtdtvytva cpalvtrai r& roiovrcp
yvyop i cat aacpsartqov rjlhoicoysva v.ara rr\v hv&qytiav avrov.
■itolv ds by yallov sysroeg dioqit'erui ravra, pqdlcog ntcpv-
xorog sytiv rov v.uuvovrog, cog rov ys yrj dvvaytvov avay-
xaCyuv suiiv ovv. mirqbuov. akXa ravra ysv, orav ifmJJij
rep v.vxu rtjg s toiKiag 6 Ivncdv yvy.bg ' avunmoysvov 8“ tig
r.ovg yirdvug av[3gi]rtjg, vavrlai yev nuvrcog sitovrai, dhpog
dsnXtov ml roZg Sspyorspoig, woneq oqt%ig rj nobg ra curia
roig tyvyooreQoig ay.olov&tiv ntcpvv.tv. smav.cmsio&tti ds yot]
xai tl dna&ig sari ro ryaaq, ij nsnov&s n * y.al rb ira-Oog
onoiov airov , irortqa tisquov sanv, rj ipvyooV ebaavreog
dsxal ntql rov anhjvog. ix yuq r?tg rtav roiovrcav anav-
quis, cum illis quidem biliofus et calidus, cum his vero pi-
tuitofus ac frigidus, firnul excernatur ; an nullo vacuato hu-
moreppfa exiguanj quandam mutationem liabnerint. "Enim-
vei-o ubiigneo calore ventriculus fine bumore intemperatus
, evafit, panem et alicam dejici videbis, perquam exigua in
ipfis facta transmutatione ; fi vero humor quidarn pravus fit,
qui cibum corrumpat, videntur cibi in hujusmodi humore
fubmerfi et. ab ipfius actione manifefiius alterati ; at baec
multo magis vomitionibus discernuntur , fi laborans fuapte
natura facile vomere poflit 5 nam cogere eum, qui vomere
non potefi, abfurdum ell. Atque baec ita deprebenduntur,
quum in fpatio ventriculi noxius humor innatat ; fi vero in
tunicas ipfius imbibitus fit, haufeae quidem. omnino confe-
quuntur, litis vero magis in calidioribus , quemadmoduru
ciborum appetentia, in fi-igidioribus fubfeepi Tolet. Verum
confiderare oportet, utrum baud affectum fit bepar, an a(Te-
ctu quodam laboret ; etqualis fit ipfius affectus, utrum ca-
bdiis , an frigidus. • Eodem mode et de fplene. Nam ex
BIBAION A.
'
Ed. Chart. VII- [N*-.] _ . ' Ed. Baf. IJJ. (254.)
taJp exioyjiVjiswG, aua rjj rcov ia&iouivcov 17 mvoftevatv offrj-
liSQUL neioq , SvvrjaiTcd tig uxQi§<og tvQtZv ov (lovov rov ite-
•nov&ota ronov, aO&u xai rqv dia&hnv avrov-. xQqaijua-
rtQci yctQ fj ravrrfi yv£>Gig iotiv, itccy oaov'fj 't’Sjg.btQcintwig
ISta star avriyv tvnovrai. rtjv yovv ■deg/iijv SucOiGiv utl
(iiv xyvxreov, iv onoico -nor av tit] ycogico * to 8* ayqi noa&v
ipvxriov , y] bvriva rQonov, fj dice tivog vhjgj 6 itmovZhog
GvvtvSuxvvrai tonog. il fiev &vv dvro Srj rovro yovov ei>],
dvGY.gccGia rig iv tip "odftati tqg yaarQog avxw , xpvyeov fiev
rtjV&iQy-ijV, diofiaivcov Si rrjv 'ipv/nav, uxptkrfGiig.avx'ixa rov
av&QiOTtov' i'ardi Si aoi xai rTjg vtxokrjipiag rjv sayeg ovAlull] ■
S6%a 'pivov, a)£ STCiGrijiii] Gdctpfj.g , xai puiXXov , iav ixaxeQio- .
&ev avrijv fittGuviGyg, ml (uv toZg ipv/oxiai (faQfiaxqig re xai
SiairrjiiaGiv cocpeXovuivov bomv rov av&Qamov , mi SI ring
SiQjxaivovGlv pXanxoficVov ' fj rovvayriov mi fdv xoZg {Stopa'i-
vovgiv wcpiXovpievov, ml 8s roZg ipvyovai (jXa’ritOfievoy. iav
Si yv/xog rig rj itiQiiyofiiVog iv uvroZgtoig yixwGi rrfg Xoiliag, -
al fiev vavriai ywQ.lg ifiexov yevrjaovxai xtvai, Gnuqaxcovaai
liorum omnium confideratione , limnl cum quotidian a ediili-
orurii potionumque eXperientia, excjuilke poterit qui's iuve-l
nii’e non foliun locum affectum , fed etiam ipfius ' affectum. -
Hujus enim nbtitia ell utilior, quatenus-curationis 'Ipecies-
per ipDmi figuratui- ; . Sam calidus affectus temper refrigerau-
dus ell, quacunque in regione fuerit; fed quousque, aut
quomodo, aut qua' matei’ia , refrigerandum , locus affeetiis
commonftcat. Igitur D id ipfum duntaxat fuerit, in ipfo
ventriculi corpore intemperi'es quaedam, calidam refrigeran-
do, et Dlgidam- calefaciendo, illico juveris liominem ; neque
nudam duntaxat opinionem , venui etiam feieutiam manife-
Ham fusceptae habebis conjecturae , ac magis, li ulvinqoe
ip Dun examinareris , refidgerantihus quideni turn inedica-
mentis, turn vietUS: ratiohe, -videndo^lioniinem juvari , cale-
facientibus vero laedip vel contra a Qalefacieiitibus qtiidem
juvari, a refrigeraiitibus autem laedi. . Ouod fi humor quis-
piam in ip (is ventriculi tunicis conliueatur, ■ naufeae- quidem.
vexabmit irriLae fine vomitu, -quae convellaiit duntaxat,
4o FAAHNOT HEP I TUN JIEllONe. TOnQN
Ed. Chart. VII. [3gi.] Ed. Bat III. (254.)
fiovov, ov fitjv hextpov&ect ye xiva yv/iov, cog e<p cov ev avxaj
ittQiilyeco zvxh xijg yaoxQog v.cixu xrjv e'vSov avx’ijg evQvyoo-
Qtcev ‘ at S' sQvyal xoig [iev o^cbStig eGovxat, xoig Se y.vl-
GcoStig’ cocptXrjGti Se xovg fitv xo.Sid xQia>V ixtitegtcov qsaq-
ficmov , i] xl xoiovxov , Sl vSaxdg, r\ oivov itoSev' xovg S
ixegovg aipiv&iov xt s lai fj Sice xljg aXoijg laga, v.akoicn S'
ccvxip evio.i zcel ixlzquv. eav ovv tv&toog d(ia xij itgcoxi] it tig a
cpalvijxai it g'og xatv olztuov cpagfidy.cov rj tbcpeXaia Gacpijg «*«-
xtgwv xav :/v[id>v ytyavijiievt], xrjv xa Sidyvcouiv imaxijuonyJiv
e^aig ijSij xfjv xa ■fttguittlcig vcprjyijGiv , cog biiy.ayovxa xoig
avxoTg aztiegccitevGai x'ov av&gcoxxov’ ecev Se bti xotg atftXtiv
tl&iGpevotg cpaQuaxoig 'ev.axegav xr\v SiU'&aGiv uzolov&rjGi]
it ox e p%ap>] , ittgi xt]v Sidyvcoaiv tvg>jGtig sGcpaXfievov guv-
x ov. rj yug xoi fSt^aioxdxtj yvioGig aitaocov xcov, xoiovxcov
Siadeotcov yivaxui xolg azqipcog emoxafitvoig v.cp oTcov lacid-
xcov SY.aGXri za&LGxaxai. sycb yo.vv ev.iQvg xcov ovoy.a’C.outvcov
woXizcbv. luGci[L)jv xij ixoati x ov Sice xfjg aXoijg epagudzov,
xazi.i}]guixtvog fiav dvaitanoa-Oai Saxvcodij yvfiov tig xovg -fixoi-
nullum liumorem evacuantes, quemadmpdum fieri folet, ubi
fecundum internam fpatii latitudinem in ventriculo 1mm or
ccntinetur ; ructus autem aliis acidi, aliis nidprulenti erunt.
Auxiliabuntur an tern illis quidem medicamentum ex tribus
piperibus, aut aliquod bujusmodi, ex aqua, vel vino potum ;
bis vero turn abfihtbium , turn biera ex aloe , quam nonnulli
picram quoque appellant. Igitur fi per primam . protinus
experientiam a familiaribus medicamentis in utroque bumo-
re manifeftum videatur auxilium , jam babebis. et dignotio-
nem fcientificam, et curationis metbodum, ita ut b in bis
perfeveraveris, bominem fanes. At fi a folitis auxiliari
medicamentis ntrumque affectum interdum laefip fequatur,
deceptum te ipfum circa dignotionem invenies ; nam certijfi-;
ma omnium bujusmodi affectuum notitia ab iis deprebendi-
tur, qui exacte inteliigunt, qnibus quisque praefidiis ad na-
tm-alem datum reduci pofiit. Sic equidem quosdam cplicos
vocatos lanavi dato in potu medicamento ex aloe; fane
conjiciens mordacem bumprein in affecti inteftiiii tunicas ini-
BIBAION A.
4j
Ed. Chart. VII. [3gi. 092.] , Ed. Baf. III. (254. 255.)
j iag tov nenov&qrog svteQov, Sovg re rov cpaqfiay.ov, dcori
nccvtcog rjntGtdpjp in avtoy xtjv roiavryv §ia&taiv coq oeXt]-
&f]GO{itvrjV • cog d’ cocpeltj&t}., yvovg on xaXcog eGtoyaGayrjV,
nXtov edldovv avrijg. akK lx xivog ye xl]V IXnlSa ravrrjv
s'ayoy, (255) dyuvov tlntlv. icoqcov tov uvdqconov enl yev
to eg •d'iQiAotg edeGfiaal re xal qsaoyay.oig xal oXcog dtaiti'jixaGi
naQolgvvofievov , enl Se toeg evyifioig re xal xaraxtoaurixoTg
ovoyaXfiytvoig cocpeXovyevov *. scoqcov de xal nqog trig aaixiag
avxov pXanroytvov. cog Se xal nvv&avoyevcp yoi xal ntol
tlyg xuxa tt]V oSivrjv ideag sept] Say.vcoSrj nvd indqyuv av~
tl]V, etc 8e xal ydXXov elg ehcLda trjg aXrj&ovg dcayvcoGecog
ucpiy.oy.tvog iroXyrjGa Sovvai xovmxQov cpaoudxov" •d-eaad-
I aevog re nqocpavcog cocpeXij&syta tov dv&qconov IneiG&rjV
syvor/Jvat [3g2] pepaicog, tj rig eaxiv r\ diudeaig. extqov S’
vno tcov evnenxcov oiricov naqo'£,vvoutvov avrjQcoxt]Ga xd
npoiy/riGayeva , nv&oyevog re ore fierce xa-Oaorixov cpaqydxov
cioGiv elg ravxrjv yy&rj ryv Sid&eocv, av&cg te incoxrjGag, vno
tlvog air lag enl rrjv rov epagyaxov yQrjacv tjxev, axovaag re
Si ccXyrjfiara daxvcoSrj re xal diapQcorrxa , noXvycrov’uog ev
bibitum, da toque medicamento, quia feiebam omnino bujus-
lModi affectum ejus ope adjutum iri ; quod auxilium ubi con-
tigit, intelligens recta me ductum conjectura, plus ipiius ex-
bibui. Sed unde banc fpem babuerim, pi'aeftiterit enarrare.
Vidi bominem a calidis turn cibis turn medicamentis atque
omnino victus ratione irritari ; rurfus juvari ab abmentis
boni fucci et contemperantibus nominatis; vidi praeterea ab
inedia ipfum laedi ; ubi vero doloris fpeciem percontanti mi-
bi mordacem efle refpondit,- magis ad fpem etiam verae di-
giaotionis appulfus, anfus fum amariun ei medicamentum ex¬
bib ere. Pollremo. confpiciens bominem aperte adjutum,
quis fuerit affeetus certo me deprebendiffe putavi. Alterum,
quern cibi concoctu faciles irritabant, de praecedentibus in¬
ter 1-ogavi ; refpondit is fe in bane deductum affectionem
fumpto purgante medicamento. Rurfus quoque interrogans,
.quam ob caufam ad medicamend ufuin veniflet, intellexi ob
lnordaces erodentesque doloyes multo tempore in locis ad
42 TAAUNOT IIEP I TUN iiehonq. toup.n
Ed. Chart. VII. [692.] Ed. Baf. III. (255.)
rots v.ara rr\v yaorsqa ronoig dcapitvovra, y.ty.uxcoGDai to
evitQov vito toil y.a-daqrtxov cpaq/iuxov oroyaaautvog, iv dia-
&tati rt yeyovsVai qtviiariy.ij , y.al d&yeo&ai qqdlcog tig eav ro ¬
ta ntQirta tov tjnarog, emSiacp-Odottv r t ravra, roocptp
edtoy.u Svacp&aqrov rt y.al arvcpovouv * icp ij torv rt drj^tcov-
inuvaaro y.al ditycoQijijiv ovv. in ovdiv, ijinooG-Otv ad fitra
tag drjlgtig hxqlvcov Sity&dQpievct rt apca y.al vyoa y.al dvacodtj.
vrqontnvGfiivog 5’ ort yqovcq nXdovi fitra rtjv drfeiv 77 SugoSog
aiiroav iyivtto , tcov fitrtwqaiv ivtiqcov saroyaoaiirfv tlvai rqv
cha&tcsiv , cog icp srtqov rt ray dag ini t ij drfeti rqg ixy.qlotcog
yivofitvr[g, itty.fiifQafirjv tlvai r cov xuno rl]V Siadtmv. ixtt-
vov fitv ovv iviati cpaqpiay.ov , rovrov Se rot g dq^utvoig iSt-
cfiacnv laoaqrjV , enioratitvog rt rovro fttftalwg, on ru piev
iyyvg rij yuarql rotg avcoUtv in&ioutvoig rt y.al nivopiivoig
sroifiortQOV aicpiktZrui, ru 5’ ov noqqco rrjg e'dqag rotg xa-
ico-Otv. ovy aiiXcog ovv nQoorjxu axonttaHui rovro fiovov,
■ tl rj yaattjQ ninov&tv, ij-’t 1 tcov ivrsqcov , alia y.al rt to
ventriculum fpectantibus peiTeveranl.es ; hinc vitiatum fuifle
a purgante medicamento intefianum cpnjiciehs, ac in rheu-
maticam devenilTe affectionem , et facile in fe ipfum jecoris
excrementa recipere, eaque poftea corrumpere , cibum ex-
hibui baud facile ( cof ruptibilem et adiiringentem ; unde et
mordaces dolores mitigati funt et nillil poftea dejecit, quum
antea femper poll mordacitatis fehfiun corrupta quaedam
et liquida et foetentia excerneret ; quum vero niulto poft
piordicationem tempore eorunt dejectionem fieri audiilfem,
fuperioruni intellinoruni affectum elfe coujeei ; tit in alio
quoque, ubi celeriter a mordicatiope lieret excretio, judica-.
vi inleriorum inteftinorum afFectum elfe. Hunc igitiu- in—
jecto medicamento, ilium vero dictis jam cibis exliibitis fa-
navi ; quippe certo fciebam, quod proximae ventriculo par¬
tes exliibitis fuperne turn cibis turn potibus , quae vero non
procul a fede diftant, inferne infectis medic amen lit prom-
piius adjuvarentur. Non funpliciter itaque lioc folum con-
liderare conveuit, venterue alTectus lit, aut aliquod intefti-
BIBA10N A.
45
Ed. Chart. VII. [3g2.] Ed. Baf. III. (o.55.J
nu&og sari, xal dioQiaaa&cd ye, rlva / ikv.tdia tcov na-dcov
lari arjfitia, Viva 8k Tcov naaypvnov [i>wv* oiov an To'fikv
ananrtZv yuotgog lan avfinrmfia , to 8 ini to xvioa>8eg rj
ogwStg ixvQeneoSai tcc i8i]Sea/.ieva t&v xut avrtjv alriobv re
xal ncv&tjiTaTcov. ovrco 8k y.anl twv xarci to svteqov o re
ypovoq rrjg 8ie£o8ov xal. Tap ixv.Qivofievcov rj Idea y.al tcov
av/Jinrafiarcoy fj 8iaipoQa fra a tcov noorjy?jaaiiavcov y.al twv
vvv tig ntZoav aydfievcov h ’detigerai avvaucfortQov apa., to
Te nu&oq avro y.al to fxoqiov iv co 'avvearrj. cpeqe yaq ix-
y.qh’uv Tiva Kara yaarsQu note pkv icpeXzld'ag ■ rj olov vjie-
vcb8ij ^vaixara, rj olov aijiarcoSeg t i, nova 8 ’ apu Taira
itavta’ to n'sv fjXy.cbo&ai to eyrtQov ovx av ajicpia^rjrrjaeis
Tig, tire 8k iv roig Xtnroig ivreQoig early , rj iv t oig nayeaiv
rj eXxcoaiq, ovSenco dijXov, ah)l ex re rrjg tcov Igyajiatcov
ISiaq cog SjmQoadtv ecqrjrai, v.ax tov ypovov Ttjg 8ie%6dov
xal Ttj'iTOv tov jitjiLyd'ui t rj xonqco to jikv fiaXXov avvatv , to
8k rjxrov rj xal jUjdoXag jiejiiy&di , SiOQiadrjOcTai. at jikv
yuQ iv Totg xaTcorarco fiiqeatv eXxcoaeig ovd ’ oXcog kyovaiV
norum, fed et quisnam fit affectus , turn quae ligna propria
lint affecL'uum , quae partium affectarum, diftinguere; ut
apepfiam Ventriculi effe fymptoma; at ciborum ad nidoru-
leritum vel acidum ructum converfionem ad caufas et af¬
fectus ipfiusreferendam. Sic autem de inteflinis et tempus
exitus et excretoriun fpecies atque fymptomatum differen¬
tia cum iis , quae praecefferunt et nunc in experientiam
ducuntur , limul utrumque, affectum ipfum et partem in
qua conliftit, oliendent. Pone enim per ventrem cuidam
dejici aliquandd quidem rarhenta, aut veluti membranarum
rafuram, aut veluti cruentum quid, ac aliquando fftnul liaec
omnia; inteftinmn ulcere affectum nemo dubitaverit ; at vero
utrum in exilibus inteftinis, an erallis, ulcus confiftat, non-
dum manifelium eff ; fed, ut riuper dicebamus, et ex ramen-
torum fpecie :et exitus tempore et tertio ex inixtione cum
ftercoi-e, modo maibre ,• rnodo min ore, aut etiam milla , di-
ftinguetui'. Nam infirmarum partium ulcera nullomodo ul-
44 r a Aim or iiepi tun heiionq. tott.qn
Ed. Chart, vrr. [392. 3g3.] Ed. Baf. III. (>5S.)
avapepiypepu xotg diayooQrjpatri xa xoop eJ.zdov ypaqiapaxu'
xaig 8 ol'r/ov uvmztQco pepizzai pep, alX ini ftqayv' za-
&uneq ye rwv ini ni.iov avcoteqco zal t] pfeig ini nliov'
ext da 8tj pullop ini reap vipr/lozatcov ivxeqoov dvapipizxai
xjj zonqco xa xr\g ilztoGeoog idicc.
Keep. a. Uolldzig 8* apa xonov xe zal 8ia&sGecog.
ivog yv<oqyGpaxdg ioxip fj evSeigig , tj ronov xa apa zal
[393] cchiov ' olov ini pep reap xonap and xt xij g peplau-
pipijg ipeqyeiag zal xoop ixxqipopspoop zal xtjg ■deGtoog zai
xtjg zaxa xijp bdvprjv u$idxr]xog zai xvjv olzeioop avpnxcopa-
xcop tj spSe&g, ini 8k zap nadmp and xa rijg xwp izzqi-
popipwp ISeag zal zijg xov xdnov cpvGtoog zai xTjg zaxce xrjp
odvvtjp Ididxijxog zai xoop olzeioop Gvpnrmuump. and p'tv
ovp xtjg (lepXappiprjg ipeqyeiag ep8ti%ig xov nenop&oxog poqiov
yivexai zaxa xovSe xop xqonop. e'C xtpi avpnxcopu xi xTjg
zaxa to (theneip iveqytiag iGrip, bcp&alpog eg apuyzrjg izeipcq
nuGyet * noxeqov 8k zax ISiona&eiap , 1} zaxa Gvpna&aiup,
oj zaxa apepoo , Sevxeqov up ei'tj azippa. xrj 8k xoov izzqipo-
pipcov ideep Stayipodazerai xo nenop&og poqiop, tog epnqoG&ep
cerurn habent notas alvi excrementis admixtas ; partium ve-
ro paulo fuperiorum ulcera mixtas quidem cum ftercore ha-
bent notas , fed leviter duntaxat ; quemadmodum , ii multo
hnt fuperiores , vehementior erit mixtnra ; praecipue vero
in fupremis intehiuis ulceris propria vehementer ftercori
hunt admixta.
Cap. V. A.tcjue faepenumero ex uno hgno hmul et
loci et affectus prodilio eft, aut loci una et caufae; veluti
locorum indicalio et ab actione laefa et excretis et htu et
doloris proprietate et propriis fyinptoinatis fumitur ; affe-
ctuuin vero et ab excretorum fpecie et loci natura et do¬
loris proprietate et propriis fymptomatis. Sane ab actione
laefa affectae partis Jjgnihcatio datur hocce modo. Si ali-
cui fymptoma quoddam videndi ht actionis , illi ocnlus ne-
celfario afficitur ; verum an proprio affectu, an per confen.-
fum, an utroque modo, alia coiihderalioue inquirendum eit.
Excretoram Ipecie ah'ecta pars digiioscitur, veluti jam antea
BIBA10N A .
45
Ed. Chart. VII. L59^1 _ s Ed. Baf. III. (255.)
eiQtjxai, bid x e xtbv r ijg ovalag dvxov fieqwv xal xcov neoie-
ypytvav Iv avxw. xal y'rtv xal 5} ■O'ioig txavtj ovvevbeflgaadai
xo nenoV&og fiinog. oyxog yovv oxhjqbg Iv neqiyqaqiij xaxct
x o Senior vnoyovbqiov ov anltjv'og, dbt fjnaxog yvcaqiofid
eat i nanyouxog ' loaneq ye xaxcc xo aqiotcQov ovy tjnaxog,
abba onbijvog. ouolatv xe xcbv IxxQivojiivcov ovxcov 7] S-isug
ivioxe ovvevbelxvvtai xo nacjy.ov. el yovv vyevcbbovg yixco-
vog hxqi&elrj yoqtov, oxi uev ebxcoolg Ioxl nov, b^bcxtoev" x b
5’ OTtolov ,xov yoqlov, naqct x rjg ■deoicog bidcr/ftr/G?]. xo yev
yao Ijxovjieyov ijxoi yaoxobg , rt rov oxofiayov xo na-frog
eiyui orn ualyu' xb b’ avapqmbfitvov ijtoi xov buqvyyag , tj
xtjg xqaytLag aqxtjqlag * xo St nxvoyevov yexa xo yqifirpaa&at
xljg cpaqvyyog' el b* ovqtj&tlt], xljg ovqijSqag avtljg' elds
bid tSqag exxqtOelrj , xmv evxiqmv xivog' . el be bi albolov yv~
vaixelov.y xwv xaxct xrjv ytjxqap. oxi be xal xmv obvvcbv
ixdoxtj xara xtjv. -Oicuv evbelxvvxai xo nenov-dog fioqiov, ev-
bqbov ' ovxcog ye xoi xal x a nqoeiqrjyiv.a bwOLLfitai' aqiielatv
ydq cpavivxcav ebxovg Iv iy.it at, oxenxiov. eoxl nbxeqov.lv
dictum eft, et per partes ipfius fubftantiae et per contenta
in ipfa. Ac fttus quoque ad affectam partem commohftran-
dam fatis eft idoneus ; itaque durus et circumfcriptus in dex-
tri hypocbondrii regione tumor non lienis, fed jecinoris
afiecti liota eft ; quemadmodum et ftniftri non hepatis, fed
fplenis. Ac nbi ftmiliter fe habent excreta, fttus interdum
affectam partem commonftrat. Si enim membranolae tuni-
cae portiunculae excefnatur, id ulcus efle alicubi oftendit;
verum in qua lit parte, ex fitu discere poteris. Nam ft
vomeiulo fuerit rejecta, aut ventriculi, aut ftomacbi ; ft tufti-
endo, gutturis, aut asperae arteriae ; ft fcreando , faucium ;
fteumurina, urethrae ipfius ; ft afede, alicujus inteftino-
•rum; ft per mulieris pudenda , uteri affectum effe ftgnificat.
Ita vero etiam conftat, quod finguli dolores pro fttus va-
J'ietate affectum locum ofteudupt (hoc etiam pacto ea, quae
jfiipra propofuimus , diftinguere opor tet ; ) nam apparentibus
per voinitumulceris fignis, auimadvertendum. eft, utrnm ill
46 rAAHNO T IIEP I T-QN HEHOE&. TOUS2N
Ed. Chart. VII. [393.] Ed. Baf. III. 0*55.)
Toig nooaoi fieotGip y.axa to inoyovSqiop , rj v.axa to fiexa-
cpQtvov onio&sp oSvvq rig sotiv. SLoqiG&rjGtxai Si Tijg flip
SfmQQfF&f# oSvpijg v.axa rtjp ■ yaGvsqa , r>jg S' onioco y.axa
top GTouayov yivofidvijg. ul.la y.al avvtjg t 7jg yaoxobg to
GTOflCC T 0V. -AVTOVg WGClVTOOg StOQlG&rjGtTCU, tl TWP y.UTUTU-
poudpcav Sqtudap to flip rw GTOfiaxi t >jg yaoxqog. iqyciQoixo
Ttyv S/j§iv rj xaTooTeQco., to S' ip ttj y.axa top diboaxa SioScq'
Ta yaq xoiavxa nuvxa ttj ■&bgu Sioq%ixai , xadaneq alia ttj
rtjg oSvvqg Idea. Xiyfi-yjGixai S' ini n 7.dop in iq a7.yijiiaxo)V
ip tco Stvvdqcq yqdiiuaxL, pvvl Si rjSrj.y.uiqbg elneiv t i naqu-
Seiyfia Ttjg dno Tap oly.tmv GVfinTooudxoop ivSiSgtcag ronov
nenop&oxog. eunooG-Otv flip ovv Iy.ugtov twp imcpvofidpcov
TOtg sXxtaiv IS tap epdidgiv i%tyo[itp tivai, pvvl Si y.al xa
TOiavTct nqoGy.iiG-Oo). ' uGibSug flip ini GTOfiaxi yaGTqbg nd-
cyoPTi yivovTcu ’ nlvficni Si y.qtdov ofioia y.evovvxai. xcaco SI
dxoviuv tjnaxog ' iqv-Oqu Si to. firp.u yivovxai xoXg mqinpev-
fiovixoig. a)JXa y.al xdov na&iop avxmv Ip flip roig ixy.qipo-
fiipoig i'Sia Gijfiua, tov flip ehxovg icptXxl g‘ at Si ipccfifiob-
anterioribus hypochondrii parfibus, an poilerioribue circa
metaplirenum , dolor fit aliquis; dignoscetur aixtem , quod
qui dolor in antei'ioribus percipitur, ventriculum; qui vero
in. polterioribus, fiomaclium occupet. Sed et os ventriculi
a fpatio. ipfiua pai-iter diflinguetur , fi devoratis quibusdam
acribus , hoc quidem in ore ventriculi aut parte inleriore
mordicationem excitet , illud vero in tranfitu thoracis ; om-
-nia enim haec fitu difiiuguuntur , quemadmodum alia ex do-
loris fpecie. Venun de doloribus latius in fecundo libro
dicemus. Sed nunc, jam tempus eft producendi exemplum
quoddam. indicationis.loci afl'ecti ex propriis fymptomatis.
Itaque fupra diximus fingula, quae ulceribus adnascantur,
propriam iudicatioueni habere;’ haec vero nunc addantur.
Orificio quidem ventriculi affecto , faftidia fuboriuntur; per
hepatis vero imbecillitatem loturis carnium fimilia per in-
feriora vacuantur ; maxillae vero rubrae fuccedunt peri-
pneumonicis. . At etiam propria aflectuum ipforum figua in
excretis deprehenduntur , ut r amentum ulcei'is; arenofa
BIBAION A.
47
Ed. Chart. VII. [5g3. 3g4.] ' ^ ^ Ed. Baf. III. (abb. 206.)
Sh? vnoaxciaiig Xi&iaaacag’ at Ss rolg Trjg xoXoxvp-Oijg antn-
jiaaiv ixxqlaaig bfioica TxXataiag sXutv&og. ano d'$ to ov to-
.hmv avi.mv svdai |<s tov voatjuatog yiv&ai dice to Tivug
idv ftovov g itaa/uv hetZvo to viaqpa, (206) r ivag 8s fidvovg
n't] it ao -/hp. vnoyaovxcu u'&v yuo ol otp&aXpoi fiovoi, fa&imet
S's vtcpQol xal xvang, mg S’ e'pcoi (pact, xal xmXov ' sXuiv&eg
,f ip ivTtQoig ysvvmviai' t'i]V xaodiav S' civ itetkiv advvaxov
anoffnjfia jra&iiv , coanaq oSvvi]&rjvaL -nvaviiovl Taxed avv ?-
Sioaotg. onto Ss rrjg xmv av pinto) uarmv Idiovrytog evStigig
ytvaxcu. tov nd&ovg sv toioSs. yqvnovvTai piav ol ovvyag ini
rat's cp&ivcodsai [3g4] voaoig’ aXoyov Ss qTyog dpia nvoirm
mpuhopJijU yXeyfiop/jg \vaxa$aXXova ijg slg ifmvqua' n^Xaivo-
H ivt] Ss yXmaaa xuvamdovg nvqsxov atj/uiov, mansq ya xal
tj t ov yoojuuTog tStorrjg sv oho rto (jw/aciti Si r\n uq pep
■ttioa, Sid (mlrjva 8\ dXXrj , nh dvvauavij Xa-Osiv Toy sniOTrj-
(iova, xa&dnsq ,ovd tj Si atuoqqo'i'dag. sand oXtya navv
twv na&mv avimv idia ormtia, ymqig tov avvavdauxvva&ai
top mnop-Oota xonov. at n'ev 7aq njg evsqysiag §Xa(Sai
fedimenta lapidis ; cucurbitae veto feminibus ilmilia excre-
meuta latorum vermium.. Atque . a locis iplis morborura
indicia fumuntur, eo quod quibusdam fobs morbus bic acci-
dat, quibusdam vero folis jion eveniat. Nam foli oculi
fuffuftone laboraijt ; lapis iii renibus. etveftca nascitur, atque,
Ut noiinufti uarrant, eliam in colo ; lumbrici in inteftinis
gignuntur: rurfus impolllbile eft abfeeffum cor pati , quem-
admodum pubnonem et ligamenta dolorem. A ftymptoma-
tum. quoque proprietate affectuum in bis indicia oriuntur.
■Per tabibcos morbos ungues adunci evadnnt. Sine ratione
invadens rigor uua cum febre iuflammaiionisad fuppnratio-
nem trauseuntis indicium eft. Lingua nigricans ardentis
febris fignum eft;, quemadmodum etiam colons in univerfo
corpore proprietas, alia quidem per hepatis . alia vero per
fplenis alfectus apparet, ita ut doc turn medicum baudqua ■
qua m poftit fallere, ficut nec. quern baemorrboides. induxe-r
runt. At pauca funt admodum ipforum affectuum propria
iigua, quae fimul locum affectum non eftendant j , etejiim acti-
rAAlINOT HEP I TP-N I1EH0NQ. TOJIS2N
Ed. Chart. VII. [Sgi.] Eb. Baf. III. (aS6.)
fiovov dtjkovai to ntitov&bg jioqiov , at d’ iv avxaTg diacpo-
Qcel to itu&og avxov. jiova xotvvv iv.tXva xwv ita&ibv ioxiv
tdia atjpi.ua, t a y.axd xi avpipaft tjv.bg avxotg tnopitva. (0x1 jttj-
dsvog nu&ovg iv'toxt txsqI tcc rtjg cpatvijg avxtjg I'dia pioqia yt~
yavtjjievov, avpipaivu plcntxats&ai xtjv cpwvtjv dnott'ta xtjg vhjg
*1 rjg iyivaxo) cpavctxcu da 001 xovxo txacpaoxsqov iv o).ij xov
%oyov T7j dit%6dtq ' tpavsixai dk xai xu xoiva itd&ovg xe aucc
xai totcov ndoyovxog , tj dvotv itu&otv , ij pioqloiv dvotv.
Keep. ax'. *Ev dk Taj nccQovxt xov itcqI xobv Idiona-
■9-ovvxoov xs xai avaita-O-ovvxojv Xoyov k'yvcov.a irqoo&iig, sit
avxov xaxaitavoai to §i§7.lov, uvajivrjaag nqdxtqov , tog xtjv
vito ctav alhov laxocbv ovopia'Cppitvtjv 'itqtoxoitu&siav olxsip-
TcQov equjv Idiond&tiuv ovopiaQaad-ai ' diucp'tqti yt fitjv ovdkv,
ovd? al nqtaxoiiddsiav Tig ccvxtjv xafaZ' fitXxiov yaq ov iteql
tojv ovojxaxotv iqiQuv, al/.cc xebv itqaypidxcov iirioxaG&ui tag
diatpoqag. ox uv pisv yaq iv. x rjg v.oil.iag, tjxoi ys axjicbv
fioydtjQcbv , rj y.al xebv yvpitbv avxtbv ctvacpeqopisvcov ini xov
onis laefiones affectam duntaXat partem ; earum vero diffe¬
rentiae ipfius affectum declarant. Ea ergo fola fimt affe-
ctuum propria figna, quae per aliquod accidens ipfos fe-
quuntur. ( Quod nullo iuterdum affectu in propriis ipfius
vocis partibus oborto, vocem materiae, ex qua fit, penuria
oblaedi contingat). Id vero tibi clarius in univerfo hujus
operis decurfu patebit; nec non videbuntur communes quo-
que notae, quae fimul et affectum et fedem affectam , aut
duos affectus, aut duas partes affectas, indicare pollint.
Cap. VI. Huic autem libro in praefentia finem im-
ponere fiatui, 11 de propriis affectibus et iis qui per con-
fenfum eveniunt , aliquid addidero, admonens in primis,
quod affectus, qui a reliquis medicis primarii vocantur,
commodius proprios affectus appellaverim ; quanquam nihil
refert, liquis eos primarios nominare voluerit; 11am fatius
eft rerum differentias intelligere, quam contendere de nomi-
nibus. Enimvero quum vel vaporibus vitiofis , vel ipfis
quoque liumoribus a ventriculo ad cerebrum ascendentibus
BIBAION A.
49
Ed. Chart, vrr. [3g4.] , ^ Ed. Baf. IH.- (a56.)
lyxscpaXov, rj Siavoia pXanxrjxax, nqwxwg pisv ovx av rig
(pair] xcaoytiv top lyxscpalov, ov [ii]V ovS ’ aita&jj ys-navxa-
■xaotv vnciQ'/uv, u)£ 6 n ntQ vn avxwv sxtivwv opioXoytZxai,
dice xov avpinctoytiv qrpipaxog ahj&sqxaxov stsxiv. dqlovxcu
yctQ ov to fitjSohog mxoysiv ix xrjg ovfiitaoyiiv cpwvijg, alia
to ovv sxsqw naoysiv. apitivov 3s xal oacpeoxsgov sep svs'gcp
naoytiv av sinoi xig to avpntaoyov. ontg ovv svioi xwP
laxarav vivotpxccai fdv apivdg cog, wonsg bvuqwxxovxsg , ovx
sigfjxaoi 8s oacpwg, oxi pirjds syvwxaoi, xovx syw fioi doxw
8iSa%uv avayxaioxaxov ov tig xtjv TCQOxtifisvipv ngaypiaxdav,
au^apitvog svxsv&tv. s'viat xwv svtgytiwv l| vlrjg snixtjdsiov
ytvopisvai nponaoaoxtva^opiivijv avxtjv vcp sxtgwv fioo’uov
lau,§avovoiv ' slxoxcag ovv soft oxs, rnx&og idcov ovdsv syov-
xwv xwv olxtUov xrjg svsqytiag bqyavwv , anollvo&ai avpfis-
(Sr]Xiv avxrjv anogia xrjg vlrjg rjg sysvsxo, xa&antg eni xtjg
cpwvrjg syst. dtdtixxai yap Iv xoig mgl avxijg loyoig rj sx-
cpvorjoig vltj jisv ova a xrjg cpwvrjg, yijrofisvi] <f vno xwv jitoo-
mens Laeditur , primigenio quidem affectu cerebrum turn la-
borare dicet nemo ; non tamen affectus expers omnino effe,
verum verbo per confenfum affici , quod ab illis ipfis con-
ceditur, id veriflimum eft ; nam ex voce* per confenfum af¬
fici, nequaquam partem non penitus affici , fed ipfam cum
aba affici, declaratur. At quivis melius clariusque enarra-
verit, beam partem quae per confenfum afficitur, ob alteram
affici dixerit. Igitur, quod multi medicorum veluti fomui-
antes obfeure intellexerunt, atque ipfum , utpote non intel-
b'gentes, baudquaquam clare enunciaverunt, id equidem vel-
uti inftituto operi perquam necelfarium docere aggredior,
bine fumpto initio. Nonnullae actiones ex idonea materia
genitae ipfam ab aliis parlibus praeparatam accipiunt ; pro-
indeque decenter interdum , nullo exiftente in actionis pro-
priis inftrumentis affectu proprio , actionem ipfam deperdi
contigil, defectu materiae ex qua fieri confuevit, ut in vo=
ce res fefe babet Naminlibro, quern de ipfa confcripfi-
mus, oftenfum eft, quod efflatio materia quidem vocis eft,
CALENDS TOM. VIII. D
5o I'AAHNOT TTF.PT TS2N IIEJIONQ. T0J1QN
fea. Chart. VII. [3g4. 3g5.] Ed. Baf. III. (*56j
nXtVQlmv, fivcov cvGTiXXoptvov rov {hoQuxog ' or av ovv ovroi
IcTjy.tT ivtQydooiv , aqnovov yivefai to tfoov , ovStvog na&ovg
ivioxt ntpl ra rijg cpcbvijg aiirijg. idia {ioqicc yeytvtjfiivov.
iavva o earl Gv\?>§5'\v£X6vri fi'sv tintZv 6 GVfinag Xapvy%,
dark fiepog 8 ’ sQfirjvevovToov , o'L rt rqtZg avtov yovSqoi xal
8t mvovvTtg ainovq fivtg r qtZg aucc roZq an: eyy.tcpaXov vtv-
Qoig, eri rt nqog xovroig rj svSov rov Xaqvyyog smyXcorrig,
ij risq sgti to -AVQicorarov opyavov rijg cpoovijq * avrrj yaQ vno
r&v fiv&v avoiyo/rtvi] rt xai ovvayofisvq fitTQicog sqyaC,trai
rug ifcavag ’ aXX ov% olov rt ytvtG&ai ravrag avtv rov
GcfoSocag £§co cpeqtG&ai to nvtvfia * rovro 8 vno rwv fUGO-
nXtvqicov sninXiitdi fiviov. v.ai rig cccp v\\o]Xov ntacbv, cog
tqtZaai Kura rijg yijq rijv ccq^v rov (itraifqivov , ntqi fdv
\rjv TQictjv ijptQav navu [uxqov tcp&eyytro , rij 8e rtruqri)
rtXtcog rjv aqoovog, aua rip naqaXiXvG&ai ra gxsXij, firjS'tv
rutv ytiqcov {SipXuuuivuv , oil firjv oil r anvovq ovrt 8vg-
nvovg iysvtro • nuqaXv&ivrog yaQ oXov rov fitra rov rqu'/t}-
Xov vmnaiov, Gvvdpi] rco {Tcoqaxi noog rt rov diacpqayfiarog
el efQciant earn contracto thorace intercoftales musculi ; igi-
tur his nihil agentibus , animal vocis fit orbum , et quidem
hnllb iiitqrdum in propriis vocis partibus genito affectni
Sunt vero eae fummatim quidem loquendo totus larynx;
H Veto pai'ticulatim explicare volueris , Ires ipiius cartilagi-
nes, et qui eas movent musculi tres, cum nervis a cerebro ;
ac praeterea laryngis ligula , quae maxime proprium vocis
iiiflrumentum eft.' Etenim quum haec a musculis moderate
et aperitur et committitur, voces efiicit; quanquam eas red-
di impollibile eft , nih vehementer foras fpiritus feratur ; id
vero intercoftales musculi perficiunt. Ac lapfus quidam ab
aito , ut in terrain dorfi initium aHligeretur , tertio die exi-
guani admodum vocem eihifit; quarto deinde omnino obmu-
tuit. refolutaque fimul fuerunt crura, m ambus omnino il-
laeiis ; fed neque fpirationem amittebat neque difticulter
fpirabat. Quum enim tota fub cervice fpinalis medulla ef-
iet refoiuta , accidit thoraci ut per ftp turn transverfuih et
BIBAION A.
5l
Ed. Chart. Vflr. [395.] _ ^ Ed. Baf. III. (a56.)
fit xt teal xeuv . viptjXcav fivcbv tuPtiaSxet xcbv ££, inuSt] xcc
vevqa xovxoig lx xov xaxa xov xqay^lov ioxi vcoxtaiov’ xcc
tie xoov [itooitXtvQicov [tviov vwqa n'avx i’na&tv, vcp mv fj
Ixcfvatjaiq idtiy&tj ytvo/isvij. povlofievwv ovv xoov laxQeop
§v&/XrjetiP tlxrj, xoig [isv axeXtifi, Sibxt nagttxo, xm Ss Xa-
'Qvyyc dice Xo xtjg tpcovijg na&ijfia, xwXvoag iycb, fiovov nQot-
pofjcafirjP xov ntnov&oxog xouov , xal ytvojxtvov acpXey-
f lavxov xov vioxiatov fitxa x r\v ipSopjv fjjisQav inavijX-QcV
rj x t cpcovl] xal fj xibv bxtl&P xivijbig xto veavtoxcp. xo /isv Stj
xoiovxov uSog xygpXajjijg xvquoxiqov cep xig ovofimtu c,v\v-
na&tiav, qntQ oxcev ini yvfiotg riai xaxa xi)v yceoxsQce ntQi&-
yofievoig aXyrjiia ylvtjxcu xy xtqtaXrj ' uvacflqtxai y 'aQ xt ngog
avxljv iv xa ig xoiavxaig Sia-dlceaiv , ov ptjp ini x a oxiXrj yz
(pioexcet xt xcbv pXanxovxcov iv xaig UQrjfiipatg Sia&easotv,
alia x ovvavxiov anooxtQtixai dvva/xecog tjg nqoxi^ov avxotq
iyoQrjytt 6 vcoxiatog. o Ss XaQVy% ovx anooxtQtixai j usv tig
xo navxtlzg xov nvivfiaxog iv xatg acpaviaig ‘ ext yaq ixnvtZ
xo £c bov Si avxov' oxtQtixai Se xijg ixqivorjotcog , ?} xig tjp
musculos fupernos fex moveretur , quum his nervi ex fpi-
nali medulla cervicis prodeant: at intercoftahum musculo¬
rum nervi, per quos eiilationem fieri diximus, omnes affe-
cti erant. 'Quum itaque fruftra medici negotium facere vel-
lent, cruribus quidem , utpote refolutis , gutturi vero , pro¬
pter vocis affectum , prohibui , atque afiecto duntaxat loco
curationem adhibui ; proinde finita tandem (pinalis medullae
inflammatione a’ feptimo die vox refiituta ell juveni et cru-
rum motus. Hujusmodi ergo laefionis fpeciem magis’pro-
prie quis per confenfum evenire dixerit, quam ubi ab hu-
moribus quibusdam in ventriculo contentis capiti dolor ac-
cidit. JNTam per hujusmodi affectiones elevatur ad ipfum
aliquid; fed in dictis nuper affectibus nihil noxium ad crura
defertur, fed contra privantur ea facilitate, quam antea fpi-
nalis medulla ipfis fuppeditabat. Guttur vero, quum vox
ablata eft, non omnino privatur fpiritu, nam animal per
ipfum etiamnum expirat; at efflatione privatur, quae ell
D 2
52 rAst&KOT ILEP1 TS3N IIEIIOEQ. TOIISiN
Ed. Chart. YU. [3g5.] Ed. Baf. III. (256.)
u&qoa (poQcc rov nvivyarog noXXov Sid Xdqvyyog rov
Xfoov. ntgl pev St] rddv ovoyarmv . ertQoig cpiXovtixtiv &u-
XQtnreov' i] yXv 8' dqy.toti ntqi rwv nqayyazmv , cov ixtivoi
navranuaiv dyvoovai, duXSttv. aXXwg yiv ini rotg tv ya~
atQi yvyoTg xtcpaXceXyovai, rwv dvacptqoyivoov SrjXovdzi yv-
(iwv &tqyaiv6vza>v rt auci v.ai Siazuvovziov r a y.cerce rijv y.t-
jpcfkrjV ' all cog 8s rd rmv vn.oytoy.tvwv rideyovtil (pavzdoyaru,
yijze ’Otoaaivoutvwv rSv dqiSaXyiov yijzt Siazuyoysnov,
dXXd yovov dryov Siodtvovzog avzovg ' szi rt nQog rovroig
ertqcog yiv 6 cpQayOtig rov an systtqpdXov y.a-drjxovza noqov
ovy oqk, xai rovra natyanXijoioig yiv ncog, eriqcog 8s, 6
did ri]V rov v tov Latov qiXtyyovqv naq:sdsig *d oxiXiy' y.uxf
sz toov Si XQonov 6 xijv qxovijv dnoXiaag , 1] fiXafittg. tig
yiv yag rd oxsXt] Svvayig rig dcpvxviia&ai y.tv.d>Xvxai ytaqig
ova tag, tig 8s rovg ocp&aXyovg ytr ovaiug , tig 8s rov
Xu.avyya rrjg dcpty.vovytvtjg vXijg xtxcbXvzai rd nXij&og' ini
8s rov 8ia rt] v ytaonXtvqicov yvd>v avvzqrjaiv dqnbvov yt-
yovbzog dnbXwXt rtXscog rj rijg qnovrjg vXrj. bong 8i 6 rqd-
nog roig mesXtai rtjg naquXvatwg yivtrai yard rag tlgijyivag
multi fpiritus extra animal per guttur affatim facta emiffio.
Sed de nominibus contendere caeteris permittamus ; nobis
enim res, quas illi penitus ignorant, pertractare fatis fuerit.
Equidem aliter dolet caput, ubi contenti in ventriculo Iiu-
mores elevantur, qui fimul et calefacere et diftendere ea quae
funt in capite polfunt; atque aliter fuffuforum apparent vifa,
neque calefactis , neque diftentis oculis , fed folo vapore per
ipfos transeunte. Praeterea aliter cui meatus a cerebro de-
feendens obftructus ell non videt, aliter ille, quamvis hu-
ic quodammodo fit fimilis, cui propter fpinalis medullae in-
llammatipnem refoluta funt crura, atque aliter is, cui vox
aut periit, aut vitiata eft. Etenim ad crura facultas quae-
dam citra fubfiantiam descendere prohibit a eft; ad oculos
vero cum fubftantia ; verum ad guttur materiae pervenien-
tis multitudo prohibita eft; qui vero ob int.ercoftalium mu¬
sculorum perforationem obmutuit, is totam vocis matefiam
amifit. Sed quemadjnodum crura per dietas fpinalis medul-
BIBA10N A.
53
Ed. Chart. VII. [3g5.,3g6.] ^ Ed. BaT. III. (256. 257.)
rov vcoxiaiov Siec&tGtig , 6 avr'og y.al rep hxqvyyi, rcov rtvqcov
rwv qicovyxixcbv rpy&svx cov y Pqbycq 8ia7*ycp&tvxcov. bvopa-
X,uv 8s txeo&a cpcovyriy.a vsvqcc r a nqog yucav tvqs&tvxa , rcov
SidaGxaXcov ponce ra naqa ruig aqryqiaig tlSbxcov. axoXov-
psv ovv xaxsivoig opocovg y.ay.eo&cTaiv uncblna epcovyg, on
y.al ra rov Xaqvyyog iSiu vsyqa, rce nahvSqopovvta nqogipov
xly&iv xa, poQia ryg ovalag avxebv eoxtV [3 9 6] tig nollce
8k y.al alia poqia vsvspypsveov (267) avxebv, ovy. syu nqoay-
yoqiav oly.uoxtQav ryg rcov eptovyrixcov , antg 18 1a rcov ryv
epeovyv qv&piQovxcav bqyavcav ItrrtV. 6 yt pyv rqonog ryg
(Slupyg roZg pvol rov hxQvyyog b avxog sonv, uxs ra nahv-
Sqopovvra vsvga v.av.w&uy , text r a naqa raZg aqryqiuig,
ty.arsQ<ag yaq anoqovai 8vvapteog epvyixyg, yg ycoqlq ovy oiov
rs y.ax 'u nqoalqtoiv avxoig xcvsZo&at. y.al pyv y.al y rcov xi-
vovvxcov ryv sncyXeoiriSa pvebv ropy, rtXseog pkv aepcovov
iqyaCpxai ro XJoov ' alX ov xarce rov avxbv anavxy rqonov,
ov pyv ovSk navvy Siaeptqbvxtog, y tl ra vtVqa piaptly * ro
y.oivbv yaq ryg (SXapyg cepcpoZv saxtv iv rep orsqlaxsc&ai ryv
lae affectiones refolvuntur, ita etiam guttur, vocalibus ner-
vis Tel incifis vel laqueo intercepts ; vocare autem vocales
nervos cohfuevi eos, quos ipfe inveni; nam praeceptores
mei eos duntaxat, qui apud arterias funl, cognoscebant.
Igitur ob liorum quoque vitia vox perire folet, quod pro-
prii gutturis nervi, quos recurrentes nominavi, ip forum
fubltantiae pars lint ; fed quum hi ad multas alias partes dis-
tribuantur, nullam babent magis^propriam appellationem
ea, qua vocales appellantur, qui ad inftrumenta vocem con-
cinnantia proprie pertinent. At idem eft modus laelionis
gutturis musciilis, live recurrentes nervi, five if , quifecun-
dum arterias funt, vitieritur ; utrinque enim anirnalis facul-
tas defideratur, fiiie qua voluntatis imperio moveri illis non
contingit. Et quidem musculorum ligulam moventiuni incifio
animal penitus mutmn efficit, fedneque fimili omnino mo-
do,' neque etiam in to turn diverfo, quam fi nervos laeferit ;
nam habent utrique banc communem laefionem , quod ligula
54 rAAHNOT HEP I TBN HEIION&. TOflSiN
Ed. Chart. VII. [3g6.] Ed. Baf. III. (267.)
iitiylcoyxcda xtjg ng'og x'rjv xivovuav dgyr\v Gvvsyuag, yiyixai
ts tovto lav re xovg yvg lav xi xa vivga xduTjg , vf pQoyca
8iala^ijg, y &hxGijg, tj oncoaovv tcllmg Y.ay.tOGrfi. iyco yovp
oida y.ui ijjyy&dvxcov ini nlitov xdav nahvdgofiovvxcov vtvgcav
ev yugovgyia. xivi v.axd xgayylov ev ytiywvi ytvofidvrf v.ax.ca-
-O'ciaav xrjv cpcovrjv , cog ol.iyov deep anoldo-Q-ai ' xal ovvidvxeg
ye xovx avx 6 ■digyacvoyai cpaguux.oig avx'yv avexalsadfiid-a,
nyv v.axa cpvaiv y.quglv dvaY-TyadfitvoL xoig vsvgoig. toantg
8 ini xaig xov ■&d>gaxog GvvxgyGiGiv ctnollvxai y (fcovy axt-
QijGu xrjg vlyg, ovxco x.qv xi\v xgayuav aQyyQiav olyv 8iaxs-
pyg * ov yag exi nagayivtxai xo nvevfia ngbg x 6 xijg cpcovtjg
iSiov'ogyavov. ixdgcg 8s xgoncp xavxov IgyuCfxui figoyog
olcg xco xgayylop mgixsOttg * utX ovxog fiev ovy, acpcovov fio-
yov anoxtldi xo £coov, alia nviyti, oxigioy.ooy xijg avanvoijg’
fj d’ ctgxrjoLa dtuQi&iiaa cpcovyv yep plunxei, xijg 8 ’ dva-
n voijg ovx aqiaiguxat xo ‘Qcoov ' at 8t xvvayf_ai v.alovfi.ivai,
qtliyfiovai xcov svSov xov Icxgvyyog ovaai acofidxcov , avalo-
yov uyfbvrf GXiQlay.ovGi xyg uvanvotjg, Ificpgdxxovaai xov
continuitatej quam ad movens principium babet , privetur ;
idque fieri folet, five nervus, five musculus incidatur, ant
laqueo intercipiatur, • ant contundatur, aut quomodobbet ab¬
ler vitietur. Equidem vocem vitiatam futile memini adeo,
ut pene.perderetur, refrigeratis vebementer nervis recurren-
tibus , quum per biemem in collo adbibita fuiffet quaedam
cbirurgia ; quod quum intelbgerem, calefacientibus remediis
naturale temperamentum nervis refiiluens, vocem revocavi.
Caeterum ut ob materiae privationem perforate tborace , ita
etiam afpera arteria Iota incifa, vox perit ; non enim etiam-
num • ad proprium vocis organum fpiritus accedit. Idem
efficit abo modo laqueus toti collo circumdatus ; verum. bic
non Mum mutum reddit animal, fed etiam fuffocat, tollendo
refpirationem. Arteria autem diiTecta vocem quidem lae-
dit, Ted animal refpiratione non privat. Angina vero yo-
cata, quum fit internaruin gutturis parlium inflammatio,
fixangulationi fimibter refpirationem tolbt , ipfius meatum
BIBAION A.
Ed. Chart. VII. C3g6.r " _ Ed. Baf. in. (?5.7.)
itoQov avtijg,.Sib d'qxat pcAurrcc toy r rjg cpcovijg opyavov jf£-
&og iiSiov tlaiv, ecptZrjg Se rcov )&ev avvov pvcov f/ §la§t] "
xcov <? aXl.cov omavrcov ay Siijl&ov, ovy. zSiov, aXXa y.fcrcc
avpna&eiav jJ.aD.ov. Iv.xonxmv yovv Tig ix rpa^ylov ZQiga-
Sag sv rip (Sa&ei-xiipeyag , dtu Se dg to. pi] r tpfiy r i uyyeXpy.
ov Ty pr}Xrj repvcov royg vpivag, aXXu roig oyylgi oiaanwp,
sX a&tv viz ayvozag ovvSiaonaoag rcc naXivSqop ovvra vevgu '
xal ovrco rcov per ‘foipaScov vyieg cnzecptjve to vzaiSupiov ,
pcpcovov Se diQyaaaTo. v.ul rig aXXog enqov izaZSa yeiQovo-
yiov opoicog ypicp covov Inotrjotv, ini -durecicp pov.cp vtvpco
pXaftevn’ Y.al ptv roi ymi ■&'avpuorbv iSoy.u tzug.lv , on prtre
xijg roaydag , pyre rov laovyyog tzu&ovtcov n, ryv cycovqv.
{Slafirjvai <svv£§ri ' 8u%Qevrwy S’ avtoig viz ipov rcov cptovr]-
x IY.WV vtvQcov , htavGayro ■daypa'Cflv reg. icp cov ovv rycoi y
iiXijg y Svvupxog y /opiyyia Siacp&dperai , m&avoog ay rig Xi-
yoi fitfiXacpOut rryy, ivtijyHaVj aSXupovg zpvXurropevov fay
noiovvrog avrrjv popiov ' ro S vnb ■/ypojv y urpcbv erepcp-
•&(V ijY.ovrcov dg avro fiXamopivov ovv. lev dxozcag anuOeg
obftruendo; iccirco vocalis inftrumenti- maxime proprius
affectus eft , ac deinceps externorum ipfius musculorum
xa; caeterarum vero partium omnium, fiarum niemiiiimjijj
non proprius, fed per confenfum potius aflectus eft. Qumq
ergo ex cervice puidam ftrumas in profundo litas excideret^
ac deinceps ne fecaret aliquod vas , membranas non fpecillo
caederet, fed unguibus evelleret, imprudens ob ignqrantiani
•fimul recurrentes nervos diftraxit; atque hoc pa.cto pueru-
lmn liber avit a ftrumis, fed mutum reddidit. Quidam alius
in alio puero fectionem faciens , ipfum fimiliter femimutnm
reddidit, laefo -videlicet altero duntaxat nervo. Mirabantup
vero omnes, quod neque aspera arteria neque guttur,e quic-
quam affecto, vocem laedi contingeret; at quurn vocal.es ner •
vos illis demonftralTem, admirari defierunt. Quibus igitur
partibus vel materiae vel facultatis fuppeditatio corrumpi-
tur, actionem laedi probabiliter aliquis dixerit, parte ipfam
faciente neq.uaquam laefa: at ypro ‘ ft yel a yappribns ; yel
luunoribus alimide ad ipfam venieptibus laedatur ; ;e'am pop
56 TAABNOT IIEP I TQN JIEIIONQ. TOTISiN
Ed. Chart. VIE [3g6. 397.] Ed. Baf. III. (267.)
tlvai Xiyoixo ' u i&avibg S’ ovdsv ijttov qv rig Xtyoi xqnl
riov ye crxtQtoxoyevcov vXrjg nvog rj Suvaytcog ptpXdq&ai to
I U0Q10V, ti yt lv rip na^aXaypdvtiv xavra xrtv v.axu cpvoiv
H'fi dioixijoiv. wore v.qx rijg roiavrrjg tig sxdrtQov invftiQr\-
oecog ayo^urog cpaivexcu rtov XoyixStv nQOpXrjjxdxwv 37 oxtifug,
ov dev ovx [397] elg x'fjv Siayvcooiv r iov na-Oav ov x tig rtjv
Caoiv ovx tig rtjv riov drxop/jGO/iepcov itqoyvcomv coqtXovoa.
■Otaaai yovv, omog syco ycj3' dxpdytvog avxijg Sitjyqaoyai
■O-cQamlav lx rijg rov mnovOoxog rorcov yvcoatcog tvoe-O-tioav.
eymv rig huv.uu.evov cpapyaxov rotg rgioi Sav.xv1.oig rijg yeigog,
i'cpcioxt tqiuy.ov$ ■f][ie<)cov ijS/j r rjv aio&tjoiv avxcbv anoXcoXt-
vai, rijg xivrjotcog dpXapovg cpvlMxroysvrjg, bv'ivaodai rt yrj~
Sty vno riov InixxQcfiivwv qaouuvojv. onto ovv el'co&a noitiv
ini rwv rotovxcov , ovds rbre naqiXmov , aXX TjQcortjoa v.a-
Xiaag rov iroovoovyevov avxov riov SaxrvXcov laxqov, bixoioig
nol ^Qijaafitvog el'ij <pany.dv.01g ' cog Ss roig nnoarjxovoiv tv-
Qov, e^rjxovv rrjv qlxiav rov yijSiv cbcpt?.tio-&ai rov dvOqamov,
recte dixeiis affectam non efle. Neque minus etiam proba-
biliter quis dixerit, partem vel materia vel facultate priva-
tam laefam efle, G his recipiendis, dispenfationem fecundum
naturam habebat. Proinde ex liujusmodi in utramque par¬
tem argumentatione logicorum problematum con&deratio
inutilis apparet, neque ad effectuum dignotionem, neque ad
curatidnem, neque etiam ad futurorum eventuum praefagia,
quicquam conferens. Animadverte ergo, quomodo cura-
tionem ex aiTecti loci notitia inventam , hac conGderatione
neglecta, narrabo. Quidam habens medicamentum tribus
manus digitis adhibitum dixit triginta jam diebus ipforum
fenfum fe deperdidifle, illaefa fervata motione, nihilque
praeGdii ab impoGtis medicamentis percipere. Ego vero id,
quod in hujusmodi caGbus facere confuevi , ne tunc quidem
oblivioni tradidi ; fed vocatum medicum, qui digitorum ejus
curationem fusceperat , iuterrogavi, cujusmodi remedia ad-
hibuiflet; quae qunm intelligerem ad hancrem elTe idonea,
caufara inveGiga re coepi-, cur nullum ab ipGs homo praeG-
BIBAION A.
57
Ed. Chart. VII. C397-3 ; Ed. BaC III. C=5y.)
jjQcorcay re ra nQorjyrjGauiva av/inxcofiuxa. rov de [irjxe
(fXeyyovrjV nvce [if]Xe tpvgiv firjxe nXrjyi^v avxm nqorjyijna-
cScu cpuvrog, aXt lx rov v.axu pqayv xqv aloB-rjoiv anoXi-
c&ul, Bav fiasco v nahv rjqbytjv, el filj rwv avaxeqco n yo-*
qicov inXry/tj. rov de Kara yev xryv yeiqa yqSev elnovxog, ev
&QV,I S'e r°v pHxaqjqivov nXfjytjvai (faoxovxog, av&ig tjqoytjv
onwg re v.al onox btXijyij. xal yevxoi xal unoy.Qivay.ivov,
xuxa rtjv elgcPa>y>]V odov rjvlx efceneae rov byyjyaxog elvai rov
yoovov ov noXv nQOxeqov rj rovg Say. xvXovg aogaa-O-af. na~
ayeiv, ixev.yqQauQV ev ry nqooxy rov yex a rov epdoyov onov -
SvXov vevQOV dtey.nxcoau yoqiov xi ini rrj nXiyyij cpXeyyTjvav
oyMQoodt] dia&eoiv eayrjxivai. rovxo S’ evoijaa, yiya-0>jx(hg
Sia rijg avuxoyijg , oxi xa vevqa y.axa neQiyqaqtrjv yev ISiav,
ag.alcpXe^eg, ev.tfvbyeva tpaivovxai , xal- So%aig av ev av.qi-
(jtag exaoxov avxav iinuqyeiv, waneq xal rrfv q>Xi(la * xa d?
ioxlv ev&mg and rfjg &Qy/jg noXXu , ocpiyyoyeva anavxa xal
owf/ojitva xoivotg neqiy.Xrjyaviv ano reap yrtviyy<av iy.necpv^
xooiv. xal roivvv rov xtXevxalov xwv ex rov r qayjjXov
dium confequutus fuiJTet , inquirens quae praeceflerant fym-
ptomata. Ipfo autem dieente, neque iuflammationem , ne-
que refrigerationem , neque ictum praeceflifle , Ted paulatim
fenfum periifle, captus admiratione, rurfus interrogavi, num
fuperiorum partium aliqua icta fuiflet, ille refpondit, ma-
num quidem non fuifle ictam, fed doi'H initium fuifle. De¬
lude quomodo et quando id ’ accidillet quum interrogarem,
refpondit, fa, quum Romam prolicisceretur, a veliiculo de-
cidiffe, ac non multo poll digitorum incepifle aifeetum.
Quocirca conjecturam feci,: in primo delapfu nervi poll fe-
ptimam vertebram prodeuntis partem quampiam ob iotum
inllammatam feirrbofum induifle afiectum. Id vero intel-
lesd , doctus ex anatome , quod nervi per propriam ciroum-
feriptionem, veluti venae, exoriri videantur, adeo ut unum-
quemque eorum exquilite unum efle putes , quemadmodum
et venam ; vermn protinus ab origine multi funt, fimul con-
creti et commuuibus involucris contenti, quae a cerebri me-
ningibus exoriuntui'. Ergo nervorum, qui a 'cervice prod-
£8 TAAIINOT IIEP I TQN JIETION0. TOIIS2N
Ed. Chart. VII. [3g7.] Ed. Baf. III. (257.)
VcVQcov t] Tantivy uoioa fiqog rovg [uxqovg acpixvtiTui So*
v.tvKovg , tig ro ntqiiyov aitxovg Siaontiqofievyj Siqua, xal
itqoasTi.Tov fiedov SaxvvXov to jjfuav fitqog ‘ oittq S'y xal
SavfiaauovaTov sdoxti xoTg laxgoTg, on to ijuiov fiovov Zcpal-
Vcto mnov&og' ifie 5' aiizo tovto itqoafjyayt fiaXXov, tog
sv.uvo fiovov tirj tov vtvqov to fitqog itmov-Oog, o v.axu top
itijyvv anocpvofitvov avxov TtXtvTu itqog xovg tlqijfievovg Sa-
XTyXovg ‘ cfito^qiipai Tt xtXtvaag to cpaqfiav.ov , o star avxbov
tTtty.HTo , star ZxtTvo fiaXiaxa ryg qaytwg Znd&yxq to fitqog,
p Tt]v aqyyv tlyt tov naayovxog fioqiov. xal ovtoog eyve^i],
xa&aittq ISoxti xoig oqtaai, ■O-avfiaaiov Tt xal itaqddolgov , ol
Tfjg ynqog SaxxvXoi dia xcuv iniTL&ifievoov ttj qayei opaqfiav.cov
•d’tqaittvofitvoi. xcimiSlj TtXscag dnyXXayy tov na&ovg, 'Cy~
t r\tng sysvtTO Toig larqoTg, ijxig hot rjv y dta&ioig x tov vtv-
qcov, ev rj x'yv fi'tv xlytjcuv avvcov oisoCiaQai avfipalvti, ttjy S'
alo&yoiv ditbXXvtsQai. xctycb to faXty/idvov tfSij rial tap s’fi-
•Jtq.oij&tv laxqoiv ilitov, cog fj fisv al'a&ijacg tv t eg naaytiv , tj
ids xivyaig ev t q> tcoiuv ti yiyoixo * xal Sice tovto qwfiyg fisv
punt ultimi , Irumilior pars ad minores pervenit digitos, per
cutein disperfa ipfos continentem , ac praeterea per medii
(digiti medietatem ; quod etiam caeteros medicos in maximam
.duxit admirationem , quod dfinidia duntaxat pars videretur
affecta; id vero milii perfuafit potiflimum, earn tantum ner-
vi partem , quae in cubito ab ipfo egrediens jam propofitis
digitis finitur, efle afiectani. Igitur adliibitum eis medica-
xnentum abjicere jubens, illi praecipue fpinae parti , quae
ailectae partis iaitium obtinebat, ipfmn adaptavi ; fecutaque
pit res , ut aspicientibus videbatur, et admirabilis et inopi-
nata, quod digiti.manus, adhibitis fpinae medicamentis, ef-
fient curati. Veruin affectu pmnino fuinmoto, orta eft inter
medicos qiyapjfio , quisnam fit file nervorum aiFectus , per
quern fervalo eorum motu, fenfus pereat. Atque ego id
ipfum dicebani, quod priores jam medici dixerant quidam,
quod fcilic.ejt fenfus p.atiendo , motus vero faci.endo aliquid
fit ; quapfopter, ut quis rpoyeatui^ opus efi r.obor.e ; fed ut
BIBAION A. 5y
Ed. Chart. VII. [397- 398-l , Ed. Baf. III. (?5j. 258.)
dtitaj xivrjoqvn, rco S' ala&ijaoftivco v.ui tj ppayvrcir^ Svva-
pig apy.it 8b%avxog S' avxoig op&ibg tlp/jq&ai rov Xpyqv,
11 ovv , tlnov , ov xal rovvavxlov i&taoao&s non , r>jg at-
a&ljBiwg moXppivtjg ixXdomvZav rtjv xlvijoiv) ot psv ovv a/U-
7.oi aytSbv ndvxtg ovSenoif [3g8] iapaxivai rovv ecpaoav,-
ilg Ss ug mpo7.6yu, y.ai rovvofia. yt xov na&ovxog eXtyi, xal
pdqxvpag enijyyeXXixo napk%uv. So$avxog Si rovxov pdyt-
o&ai roig elprjpivoig ini (258) x&v xivovpivutv fnh> poplmy,
ov pyv alo&avouevmv ' ooov piv yap in iy.eivcp rip 7.oycp,
navranaatv aSvvaxov ianv anco7.m7.viag .alo-drjo toig in xi-
ytia&ai xaxa npoalpioiv' aii&ig iSeovxb pov rt]v alxlav
dxovoai rcav cpaivousvmv apcpoxepcov. eon Si oacpijg roig
imorapevoig avaxopliQ vtvpmv , pioa roidSt ' anaoa piv 37
%tt& opprjv xlvijotg vno .pvav ylvixai’ vevpov yap ovSdv
ionv avxo xa&' iavxo ympig pvog oySi plav ipyatypivov iv
roig rov ’Qcaov pooling ovdapod-iToiavxrjv eveqyuav , aX7.cc
Sia peomv rwy pvmv ndoag rag npoaiptxixag ovopdCppivag
xivrjoug ininXii. xadryxovoiv S' ilg rcc xivij-Q’tjaoptva popict
fentiat, vel minima facultas fizfficit. Quumque recte me
hunc dixilfe fermonem putarent, quid igitur, inquam, mm*
quid vidiftis aliquando. contra evenire, ut fervato fenfu
inotus periret? Turn caeteris omnibus fe nnnquam con-
Ipexifle dicentibus , unus id confitebatur , ac nomine labo-
rantis citato, teftes quoque fe adbibiturum pollicebatur ;
quod quum pugnare videretur cum enaiTatis de partibns,
quae moventur quidem, non vero fentiunt ; etenim quod
ad banc rationenj pertinet fieri baudquaquam poteft ut, per-
dito fenfu, motus a voluntatis imperio prodiens fervetur;
rurfus orabant, ut caufam explicarem , quamobrem utraque
appareant. Ea vero plana eft iis, qui nervorum diffectio-
nem didicerunt, talisque eft. Omnis voluntarius motus a
musculis perficitur ; nullus enim nervus per fe fine musculo
ullam liujusmodi in animantis partibus actionem efficit, fed
per medios musculos omnes a voluntate prodeuntes motus
perficit. Ad partes vero movendas musculi ipfi. aliquando
60 FAAIiNOT IIEP I TQN IlETIONQ. TOUQN
Ed. Chart. VII. [3g8.] Ed. Baf. III. (258.)
note ucv avxtxgvg ol fivag avxol, noxe Si Sice fuccov ireyov-
xcov, ovg wnovavgcoceig svioi ngoGayogavovGiv. Ijc xovxov
xov yivovg iwl y.ai ol xovg Saxxvlovg y.ivovvxag x tvovxag,
ofioicog xoZg xovotg ovoua^ofievoig vcp . Imxoy.Quxovg nagicpa-
gtZg. lav [iiv ovv xu X&v fivcov vivoana-Brj , x'tjv xivtjaiv
cmollvovGiv ol Saxxvloi * xcov S* tig x o Siofia nagayivofU-
vcav nw&ovxcov rj v.axct xrjv acptjv ai'ad/jGig Siacpd-algaxat'
y.axa Si xug olcav xcov y.colcov itagalvGaiq, cog av xrjg xotvtjg
agpjg nanovdvlag , ocficpoxagai Gvvanollvvxai , xiv/joitg xi
y.ai ala&^Giig. Hal xov ya itgcoxorcadovvxa xonov lx xov
mlrj&ovg xcov ficpXafiuavcov vavgcov fiovov e'gxiv i&voaiv, lav
ye xig axgiftcog iS rj xag y.oivag av xcov aoyaq , leg iv xy xcov
vavgcov avaxofiTj Siijldov , ovStvog xcov ngo Ifiov xijv cevaxo-
[ii]V xavxrjv av.gipcoaavxog , alia xcov [iiv \utQov , xcov S
slaxxov acfaltvxcov. 6 d’ ovv yayv/ivaafidvog iv avxoZg fio-
vog axgificog loyl'Qto-d-ai Svvaxai, y.axct xlva anovSvlov 6 vco-
xiaZog ena&tv, tjxoi ya olog, rj x 6 exagov avxov pegog'
egxw oft yag l]> x eg Salgicp aovov avxov fioglcp x 6 it ado g loti,
quidem manifefie perveniunt, aliquando vero per medios
tendones, quos aponeurofes aliqui cognominant; atque ex
hoc genere font tendones , quibus digit! ruoventur, Jimiliter
iis, qui toni ab Hippocrate nominantur, rotunefi. Si itaque
musculorum nervos affici contingat, motus digitorum perit;
fi vero eos qui ad cutem perveniunt, tangendi fenfus cor-
rumpitur; led ubi tota refolvuntur membra, quum videli¬
cet GOmmurie principium affectum eft, fimul et fenfixs et mo¬
tus pereunt. Et locum quidem primario affectum ex lae-
forum nervorum multitudine duntaxat invenire licet, lx quis
exquilite cognoverit communia ipforum principia, quae in
nervorum diffecdone percurrimns, qdum nullus ante me
huj usmodi diffecdonem accux-ate tractaffet, fed alii plus, alii
minus, ei'ralTent. Igilur folus ille, qui in iplis fuerit exer-
citatus, exquilite conliderai’e potei'it, in qua vertebra fpi na¬
bs medulla fit affecla, live tola, five altera ejus pars ; nam
accidit aliquando , ut dextra ipfius pars duntaxat afiecta fit,
BIB AION A.
,61
Ed. Chart. VII. [39.8-] ^ ; .. Ed. BaL III. (?58.)
jvjSiv &UTSQOV ita&qvzog * % itakiv Tovvavvlov, ana&hg flip
s'fiHVi Tovto , fiovov S' eita&e to eimvvfiov' xal y.citu tovto
note fiiv clnavTa t a Iv Tolg tvcopvjioig -iraoaXverai , T&p 8e-
%i6)v u:taf}o)V qvXccTToutvcov, ivioxt S' efiitahv sita&4 rs
xal itaoAv&rf tu de%iu fiegij fiovov. fitfSiv fiivTot na&ovToq
aiirov rov vcorittiov , fiovijg de fiiag ixipvueiog vevQov , reap
fioQMV exilvcov naocey.olov&u naQaXvaig, elg a to vtvQov
SiaondQiTai' xal [itjv xal 8vo xal TQilq IvioTt jipvai rmv
btcpvaemv ena-Dov , ana&ovg tov vcoTialov cpvXay&tVToq.
ovtcogyovv iTicTtov&ci xal o TuXha Ttjg yugog ilnavta it aoa-
Xvdexg, mg pqtt aloSaveo&ai (irjte xivelo&ai , xqxa de Tovg
TQtiq daxxvXovg fiovovq eycov diaow^ofisvifv Trjv aZa&if-
tnv. alXco S’ ovx avxrj fiovov , a).Xa xal at xivrfaeig iaio-
tpvro t cop fivmv ixeivwv, elg ovg rj fiera top ifSofiov
mtovSvXop excpvoig diev&fieto. xal Tig alXog ex xataitTia-
aemg ayoSgag ixelvovg fiovovg Tovg fivg itage/.v&if Toiig ex
tovto v tov vevgov XafifiavovTaq fiogia' Tip 8' avTip tovtco
xal tov dig/iavog ixeCva fiova tijp aicv&rjmp cmioXeoep, oaa
altera nequaquam laefa; aut e contrario, ut ilia manente .In¬
tegra, fola finiftra affectum ferat ; atque Lac ratione inter-
dum tota pars finiftra refolvitur, dextra parte manente il—
laefa; interdum contra dextra pars duntaxat et affecta eft
et refoluta. Ubi vero non affecta fpiualis medulla eft, fed
tautum unus nervi proceffus laefus, earum duntaxat partium
•refolutio fequitur, in quas nervus ille diftribuitur; atque in¬
terdum duo, aut tres duntaxat nervorum proceffus affecti
funt, quum interim fpiualis medulla citra affectum fervetur.
Sic igitur affectus erat is > qui per reliquas manus partes
omnes ita fuit refolulus, ut neque fentiret, neque moveretur
in folis tribus digitis fenfum babuit fuperflitem. Alteri non
folum ipfe fenfus, fed etiam eorum musculorum , in quos
nervorum propago fub feptima vertebra exorta difti-ibuitur,
motus fervati funt. Atque alius ob cafum ab alto vehe-
mentem folos eos musculos refolutos babuit, qui bujus nervi
partes fuscipiuut ; idem etiam ille in iis duntaxat cutis par-
62 r A Aim or hepi tqn iieiiono. toiiqn
Ed. Chart^ VII. [098. 599.] , Ed. Bar. III. (258.)
naQtx rov Itktyptvov vtvQov rag anovtpyatig l).apfiavtv.
Sang ov'v fiovXtrat '/vooqiQuv , Iv nolo? onovSvbcp ro ncc&og
eanv, rjxoi povyg rtjg Ixcpvotmg vtvoov nvog, y xal rov vco-
riaiov fivzXoV j v.axa xyv rwv vtvqwv avdxopqv yvuvaaaa&oi,
(xi&obov [399] syav Iv anaai xoivyv, rovg naQalv&ivxaq
jivg Imaxonuv apa rco ryv. ai'a&yaiv anolcoltv.oxi di'Qpaxi.
rov psv yap vatxiulov na&ovvog o’Kov v.axa nva anovbvh)V,
anavxa ru v.axta pipy naoal.vtxai * v.axa. ds ro extpov pspog
il filcc fitly, ‘d’dxtqov ptvovxog anaO-ovg, Iv roig v.ax tv&v
ptotatvy napal.vaig eaxeu povov ' tl be ptQa vtvpov na&oij
ra psv uk’ka ru v.axa) rov ntnov&oxog ovSsv ndotxai , pova
<f Ixuva naqa%vdl]acxaL r tbv poplcov , tig a sxaaxov rwvvtv-
po>v diaondptrat. ravr ovv lav av.ptfiwg pa&yg, ovxir
Ivojfi.yaugroignapuW.vplvoig v.mlotg, atpdgryv payiv, a)X
in tv.dvyv aqnxoptvog Ix&tpantvadg ro ntnov&og. ovrco
ds v.av py xaxcc ryv payiv, aXXa v.axa n rcbv pircc ravxyv
ficoQicov ro vtvpov nu&Tj , yvaplatig lx rdov pvtav rt xal rov
tibus fenfum amifit, ad quas praedicti nervi dilh'ibutiones
demittuntur. Igitur quisquis fcire defiderat, in qua verte¬
bra lit affectus, live in fola nervi cujuspiarii propagine j live
in fpinali quoque medulla, in nervorum diffectione exerci-
tatus lit, conimunemque babeat metbodum, qua refolutos
nnisculos una cum cute, quae fenfum amiferit, obfervet.
Nam. fi fpinalis medulla in aliqua vertebrarmn tota affecta
lit , omnes partes inferiores refolvuntur ; fi vero in altera
parte laefa fit, altera manente illaefa , in partibus duntaxat
illi e directb refpoiideritibus erit refolutio ; fi vero nervi ra¬
dix affecta lit , reliquae partes omnes affecto loco inferioros
liiliil afficientur, fed folae illae partes refolventur , in quas
linguli nervi diftribuuntur. Haec igitur fi accurate didice-
ris, refoluta membra, relicta fpina, non- amplius vexabis,
fed buic adbibitis reriJediis , partem affectam curabis. Sic
etiam, fi non circa fpinain , fed in regione quapiam illam
fequCnte, nervus' affectus fit, ex miisculis et cute quaeren-
BIBAION A.
63
Ed. Chart. Vn. [3g9-]_ ■ Ed. Baf. Ilf. (25&.)
Siqyiaxoq. to fuv ovv StQfia qaSiwg yvwqiatig, vmminrov
yt roig 6<p&a7.uoXq ’ oi 8s fCveg ex rear anolwXvtwv sviq-
ytiiov Siayivwaxovxai. %qrj roivvv at v.ai ntqi rwv jxvwv
avaxofirjv yeyvfivao&cci , xai yivwaxuv rjarivog sxaaxog sveq-
yuag saxiv oqyavov' ovxw yaq vnaq^ei aoi jiovwg diuxqwuv
Svvcto&oti , rivwv pxv unoiXvxai fioqiwv rj eveqytta, fitjdsv
voarjfia rijg awfiauxijg ova tag avxwv naa^ovatjg, rivwv 8s
voarjfuc nqorjyeXxui , yivousvov, ij ytyovoq. ola&ct 8s xa xe
y'tvrj xwv voaijuaxwv xai rag diaqoqag arcaaag tv triqw
pifiUco ysyQafiptvag , o neql trig rwv voGijfiaxwv Siaqoqag
imytyoanxai, xa-daiteq sv sreqeo itsqi xijg rwv avunxw-
fxuxoov Siaqioqag' aXXce Hal ntqi x ijg rwv aixiwv sxartqwv
18 [a ytyqanxai, xa$ sv (itv n ntqi rijg rwv voaijfiaxwv,
tv rqial 8s ntqi rijg rwv avfinxw/iarwv' sv olg anaai yt-
yiqivaa&ai nqoaijy.u rov (itXXoyxa qaSiwg tvqrjastv rt xai
'SiaxqivtZv aixiav xai na&og xai ronov ntnov&oxa. xaxes
ovvdqofiug f isv yaq ov% oiov re nuvxa didagai, xaixoi y
u\iovvxmv ovxw rwv euntiqiv.wv ' atJKa xu xe •nqotjy/jauy.eva
dae funt notae. Cutem quidem facile cognosces, nam ocu-
lis fubjicitur • musculi vero ex actionibus deperditis depre-
Liendnntur. Proinde necefle eft, circa musculorum fectio-
lieta te exercites, et cognoscas, cujus quisque actionis fit
inftrumentum ; fic enim duntaxat discernere poteris, quarum
parlaum actio pereat, nullo morbo coi’poream ipfarum fub-
fiantiam afficiente; in quibus praecedat morbus, vel qui
fiat, vel factus. Verum morborum genera et differentias
omnes in altero libro feriptas didicifti, qui de morborum dif-
lerentiis inferiptus eft, atque fimiliter in alio fymptomatum
differentias; at de caufis utrorumque etiam feparatim feri-
p turn eft, in uno quidem de morborum , in tribus vero de
lymptomatum ; in quibus omnibus exercitari oportet eum,
qui facile voluerit invenire discernereque et caufam et mor-
bum et fedem affectam. Etenim fieri non poteft, ut omnia
per fyndromas doceanhir, quamvis empiricorum ea fit opi¬
nio ; qui vero accurate et praecedentia et px-aefentia cogno-
64 r. A. AH NOT IIEP I TS2N IIEHON0. TOIMN
Ed. Chart. Vrr.'[399.] Ed. Baf. Iir. (258.)
ta naqovta Gvyntwyara yvovg axgipcog tig, ini tt t'rtv
dice tij.g ■tltQantvtty.'ijg yt&o8ov ntipav aqny.6y.iVog , tvqrtr,ti to
ntnovSog aya tr; dia&trjti. v.al nXtZatov vov r i'ativ ini
twv iv tip (ja&ti tov acouatog tstayy'svwv yopUov, wg oXtyov
synpoa-d-tv ini tqv aiG&rjGiv rt y.ivqoiv anoXXvvtwv i8tt%aytv.
iGcog yip ovSev ytipov sti napayoaxpai t iva twv ytyovotwv,
onoia xai tavt iotiv. nai8iov wg itwv s§ axoxJoiwg ano-
nattZv i/ofaro , napjfXv&tvtog lg aicpvtjg uvtw toll vatu. ttjV
tSpav yvog‘ iytvtto 8s y.al ytoovti non toiovtov avyntwya'
xai xivi naXiv st'tpw naiSiw ritpi ttGGapiGy.atdty.utqv qXi-
xiav axovaiog sxxQiaig iytvtto dxaywpqyatwv , ay a toZg
y.ata tqv v.vGtiv uXyqyaoi , v.al aXXw yttu tijg tcov ovpwv
inioytatwg’ aXXw Se naXiv av.ovGiwg ZgtxQcptto ta ovpa, y.al
aXXw xai tavt a y.al ta diaywprjyata. ypq toivvv ini twv toi-
ovtwv anavtwv nvvflavto&ai ta nqoytyovota ‘ tovnlnav yap
r,toi xfw^ig tig jj nXrjyrj y.ata puyiv avtwv rjytZtai * fj ysv
ipvlgig, sva yovov tov .ntnov&ota fiXuntovoa yvv, tj nXqyt] 8s
verit fymptomata, atqne He ad methodi medendi experien-
tiam venerit, inveniet locum affectum fnnul cum ipfo affe-
ctu. Atque id maxima ex parte accidit partibus , quae in
intimo corpore conftitxiuntur, uti paulo ante de iis, qui fen-
fun1 vel motum perdunt, demonllravimus. At nihil dete-
rius fortalfis fiierit narrare quaedam jam facta, cujusmodi
haec funt. Puei’ annorum fere fex invitus per alvum ex-
crementa dejicere coepit, refoluto derepente circa fedem
musculo; quinetiam feui quondam hujusmodi evenit fym-
ptoma; atque rurfus alius puer, aetatis fere annorum qua-
tuordecim, excrementa invitus per alvum deiecit, infeilante
limul ve/icam dolore , atque alteri urina quoque fuppreffa ;
contra alius urinam invitus excrevit, atque alius non folum
urinam, fed alvi quoque excrementa. In hujusmodi omni¬
bus ea, quae praecefferunt, ferutari oportet; prorfus enim
vel perfrigeratio quaedam vel ictus in fpina praeceffit; fri¬
ll11® quidem uni duutaxat affecto musculo nocet; ictus vei’o
B1BAION A.
65
Ed. Cliart. VIT. P99. 4oo.] Ed. Baf. III. (258. 25g.)
nlt'eovg cog xce n oM.cc‘ ndvv yaQ luxe anaviov ml 7tl>jyij
Qaytcog tv a jivv na&tiv, cog dv rcov sxcpvojisvcov rov vco-
riaiov vtvQcov tig iti.ciovag jivg yaxaayiQojiivcov. ciM.ce v.ai
8ia nXtjyijv avrov rov nmov&oxog jivog , djitkrj&siaijg
ivloxe y.cci axL§Qcodeiotjg rijg btiytvofitvtjg , rjv.oi.ov&rjat
nagakvoig uvroir eaxaeSs v.ai rovxo anaviov’ dMl rj ye
x pvlgig ejjXaxjJc noM.ay.ig tva fivv, veal fiu'Uaxu rcov meno-
Irjg xara r>jv eSqccv, ijxoi vecc&iaayrog ml cpv/oov Xe&ov
rivog , rj iv vdare [4oo] i pvyQco diarglipavrog in ini. to v.
6 yovv naig 6 (jXafieig rrjv xvanv re veal i tar a rrjv e'Spav,
tv noxajico ■d-rjQtvcov ly&vg , ma&ev ovrcog’ ivtoig Se
vrj%a(iivoig iv vdan ipvyQco r 6 roiovro avvi§rj. rovg jiev
ovxco nadovxag Idoaadai (25g) TXQocjrjy.ee BtQjiaivovxa fiorj-
■&rjjiara rot's nenov&oaiv ronocg nQoocpsQovxag’ olg 8s rcov
aito rov vconaiov vevQCoy ena&s re, rij (jciyu nQooaxxeov
ra (jotj&fjjiaxa. TcoM.dy.ig ye jxrjv ini yaxanxcdaeaiv acp
vifjrji.ov ronov yeyojievatg, rj nhjyaig cq>odQuig, layvotog
na&ovarjg rijg Qaytcog, fj cpltyixovij jieyQi nltiovcov ixxa-
magna ex parte pluribus ; nam perrarum eft , ut icta fpina
nnus afficiatur musculns , quoniam nervi ex fpinali medulla
orti in plures musculos dividuntur. Verum et ob ictum
affecti musculi, oborta inflammatione neglecta et in fcirrlium
coacta, refolvi aliquando ipfum conti git ; quanquam id raro
accidet; at vero frigus faepenumero unnm laedit musculum,
maxime enm qui in fuperficie fedis eft, five federit quis fu-
per lapidem frigidum , five in aqua frigida fupra niodum fu-
erit verfatus. Igitur puer, cujus et vefica et fedes laefa fuit,
quum in fluvio pisces veriaretur , fic fuit affectus; nonnullis
etiam in aqua frigida natantibus itidem accidit. Itaque fic
affectos curare oportet calefacientia auxilia locis affectis ad-
Libendo. Quibus vero nervorum a dorfi medulla ortorum
quispiam fuerit affectus, fpinae adbibenda funt remedia. At
faepenumero ubi cafu ex alto aut vebementi fortique ictu
fpina laefa eft, infiammalio ad plures partes extenfa non
GALEN US TOM. VIII. E
66 rAAHNOT ILEPI TQN IIEIION&. TOIWN
Ed. Chart. VII. [4oo.] Ed. Baf. III. (25$.)
•Qtiaa fioQioop ov ; ibvov g xoiig fivg sflaiptv , alia xai xtjv
xvaxiv ‘ ecp tov iayixat xa ovqay dice- xb xrjv xvaxiv av-
x/]V xta&iiv ‘ ivioig 8 ’ ov xavxa fiovov , alia zed xa 8ia-
ywqrjuaxa xtltmg entaye&ij , Tta&ovxcov dijlovoxt xeov iv-
rtqcav. ahjntq yaq ol pvtg tig xa? nqoaiqtxixag Ivtqyuag
(jIutcxomi na-dbvxcg , ovreo x'a evxtqa xai tj v.voxig tig
rag epvaixceg, sntiSi) ntqioxtllo[isva}v avreov ezzqivtxai xa
TTiqityoptvcc. .
Ktep. Ked 8iaeptqti ireepitolv xaxa xovxo xa epv-
aixa xdov ipyyixeov bqyaveov, tiyt xovg [iev epvenzoig iStiyth]
esvuepvxog r/ xtjg ivtqytiag Svvauig oveja, xoig ipvyixoig 8s
arch x T/g aqyjjg iiuqqtiv ououog rjhaxeq (pcoxi. xad-airtq
ovv fj fiayvrjXig Uftog iv iavxij Svvapuv eyti, xa& ijv
el xu x ov tsiSrjqov, ovreo xai xeov cpvaixebv oqyavcov exa¬
ct ov , evert tirceq tjv povipog avreov rj obesia, fiijSiv 8ti-
esQai fiq r aqxrjqiebv urjxt eplt^ebv' iirti Se xai xqteptej&ui
dtZcai, xai xljv eyvputrotav epvlaxxtiv xijg ificpvrov ■O-tq-
(laaiag, dice xovr avxoig iSetjere cpltfieov xai aqxqqtdv.
folum musculis, fed veficae quoque noxam intulit ; atque
illis ob veficae .ipfius affectum urina fupprimitur ; funt qui-
bus non folum urina, fed alvi quoque excrementa penitus
retinentur, affectis fcilicet intelliuis ; nam ut musculi affecti
actiones voluntaries, ita vefica et inteftina naturales actio-
nos laedunt, quod ipfis contractis excernantur ea quae
continent.
Cap. VII. Atque hac in re plurimum differunt na-
tttralia ab animalibus inftrumentis ; fiquidem naturalibus in-
liatam actionis lacultatem effe , animalibus vero a principio,
veluli lumen a foie , defluere ofienfum ell. Ergo ut ma-
gneti lapidi facultas ineft , qua ferriim attrabit, ita natura-
lium inftrumentorum unicnique ; ita ut fi permanens eifet
ipforum fubftantia, ncque arteriis, neque venis indigerent;
veriun quia nutrimento egeut, fervataque iunati caloris
fymmetria, banc ob caufam et venis indigent et- arteriis.
BIBAI0N A.
6 7
Ed. Chart. VII. [4oo.] ^ E'd.Baf. III. (aSg.)
ol 8s fiveg svtv.a fi 'tv rod cpvkattiG&ai r rjp ovmocv avvoav,
cjijavra; diovxai cpvoty.oTg roig oqyavoig aonjQiwv xai/pks-
fiutv ‘ ort 8 ’ ovx iyovoi avficpvvdv alG&r/Gsoig n y.ai y.wtj-
atcog uoy/jV ) Sia rovto rcov vsvocov ad ypryjovai, yoQtj-
yovircov avroig ravra, y.a&amo o rjkiog rijv avyijv uttugiv
oig cpcori&t. y.ai 8iu rovto yt fiovov rots ala&avofisvoig
rs y.ai Xivovfievoig fiOQioig GVfi^aivsi, firfisv Ivioxt (li(!hxUr-
ytsvoig avroig, Oucog cmoXkvvai rrjv svtQ-yuuv ' ov firjv roig
cpvaixoig oqyavoig rovto yt avfin'mrctv d'co&sv, a)X ad
rtjg v.atu trjv svsQytiav ft.a§t]g avra naoysi itQortQa. y.ai
fisvroi xai roig ipvyty.oTg ogyuvoig anaaiv t) q-vaty.ij Siofytf-
aig vnaqyu , y.ai ypjj^ovGi ye xai avra rijg rwv aQtijQicov
xai cpksfliov enixovq'iag yvlaituv rrtv ovatav avrav" xai
yoij oy.oittTo&ai Gt fA.ai.iara xai SioQiQtG&ai , tiva fitv cog
ipvyixoiq , tiva 8s cog cpvaixoig avfi(laivtt roig oQyavoig ’
oiov on to fih al.i.oiova&ai , cpsqs slnttv, vno rwv oyu-
7.ovvrcov avroig, cog cpVGixoig‘ to <$’ ule-fravsa-Q-ai rijg ak-
koicoGscog, wg ipvyixoig’ ovno yovv xai xara rovg ocp&akfiovg
Mufculi vero, ut fubflantiam fuam fervent, peraeqhe ac natu-
ralia inlirumenta venis et arteriis indigent; at quia congeni-
tum fenfus et motus principium non habent, idcirco nervis
femper indigent, qni illis ea fuppeditent, quemadmodum fol
omnibus rebus, quas illuminat, fplendorein. Quamobrem
folis partibus fentiendi et movendi vim habentibus accidit,
iitipfis interdum haudquaquam oblaefis, nihilominus actio
pereat; at hoc naturalibus inftrumentis accidere non con-
fuevit, fed antequam eorum actio laedatur, femper laborant.
Animalibus tamen inftrmnentis omnibus natui-alis dispenfa-
tio ineft, et arteriarum venarumque adminiculo indigent ad
fubftantiam fuam fervandam. Ideo accuratilfime intueri te
ac discernere oportet, quae ut naturalibus, quae ut ani¬
malibus organis accidant ; Ut quod alterari verbi gratia a
vicinis libi , ut naturalibus; alterationem vero fentire, ut
animalibus eveniat. Sic igitur oculis quoque faepenumero
E a
6 8 FAAHNO T IIEP I TSiN IIEIION&. T0IIS2N BIB A. A.
Ed. Chart. VII. [400.] Ed. Baf. III. (259.)
yivtrai noXhuxcg. oi yuq ano rrjg yaaxQog axuol navxojg
a/locovmv avxovg , jov f/crjv aio&avovxod ys tijg ovrco fj.iy.Qag
ai.Xoiaxsmg anavxig , u fj>] vmI rt]V ala&ijxtxtjv Svvafuv syonv
ccxQipfj ’ i.eyco Se axQifSrf r ifv v.ai roc Gfuy.ooxaxa §Xtnovoar.
contingit; 11am vapores a ventriculo elati ipfos omnino alte¬
rant; verum tam exigua alteratio non ab omnibus fentitur,
nifi exqnifitam babeant fenMcam facultatem; voco autem
excpiifitam, quae res cernit etiam minimas.
rAAHNOT nEPI T&N IIEn0N©0Ti2N
TOII&N BIBAION B.
Ed. Cliart. VII. [4oi.] Ed. Baf. III. (25g.)
Kt(f. a. TLq6‘/.ht(u fiev, t bg ^Eqaaiaxqaxog ad n a-
qaxd.tvtxai , yvpva&iv top Xqyiayov d'g r t xalla xijg xtyvijg
sqya xal xa vvv rjfuv nqqxdfuva ntql xag 8iayvwaug xwv
TCinoV'&oxmv xancov. dal 8s xqug xqutcol yvjivaaiov itax
ctvxa' nqwxog fisvxo xatf exaoxav xwv yqquov xov awuuxog,
a xoirovg ovayaCpvai ’ Siixtqog 8s o xaxa xag alx lag xt xal
Sia&song' xal xqaog 6 xaxa xag xwv avynxwyaxwv diaqo-
qag. 6 fisv ovv xaxa xovg xonovg iaxl xoioa8i xig' iyxi -
cpaXov naoyovvog 18 la avy.nxwy.axa xavxl, yaaxqag naayov-
GALENI DE LOCIS AFFECTIS
LIBER II.
Cap. I. Scopus eft, ut hortatur Temper Eraftftra-
tus, exercere mentem cum in aliis artis operibus , turn vero
in ea, quam nunc' propofuimus , affectorum locorum digno-
lione. Sunt autem circa earn tres exercitationis modi ; pri¬
mus per lingulas corporis partes , quas locos nominant ; al¬
ter fecundum cauTas et affectus; terlius Tecundum fympto-
matum diflerentias . Igitur a’ locis fumptus modus liujusmo.-
di eft : affecti cerebri liaec fuat propria, fymp toinala * vetu-
rAAHNOT IIEP I TON IIEHONO. T0H8N
7°
E<3. Chart. VII. [4oi. 4oa.] Ed. Baf. III. (269.)
pqi idia ravel , xihlov nuayovrog 13 1 a ravel, xa& sxaarov
rt rtbv akhov 6[tol(of. 6 d’ ait 6 rS>v StwOsatoiv tz xal tojv
alricov ’ cplzyfiovrii \itv iSia ram lari avunrcofiara ’ axi^gov
8s rave a ' v,al rpv^tcog /isp ravra' nltj&ovg 8s ravra, ml
diacp&oga g rami, xara 8s ra av\mra>yuru ' ro fiev aXyrjua
rods roivdc rcov Stad-sascov lari Stjlaanxbv rj rwvSs rwv to-
luav , rj 8s firfe ravSt ' xal xar a rov avrov rnonov su.tr og,
aluouguyia , Sta^goiu, anaaubg , (nyog, q)Qix>], naQuqQo-
avvq. SioQitpfisvwv yaq ovratg an akXqXoov emuvnov av-
r tap, svcpcoQorarov sarai ro xaXcbg xal ro xaxcog Xsyoutvov.
on S’ ovruig sysi ravra , \ia$r\ar] oaipcog iq> sxaarov oxo~
norficvog,
Ksq>. ft. Oiovsvdtag, imiSq nXsovaCfii xar a rovro
ro ysrog oAQyiysvqg , he rrjg reap aXyqiiavav diaqsogag qyov~
[ioajfisvog difXova&ai ra nsnov&ora pogia, axinrsov vnig-
avroiv uxQifiwg. rov yovp vaQxioSq leovov in l vsvQoig yivi-
a&al qnjatv, iqiagraviov noqqavwg. rj yao roi vaoxij 81a
yv/oav ylvtrai dia&eaip, ovx iv vsvQoig / lopov ', aX’La xal
cpXsipl xal aorqglaig xal aag%lv , v/isai rt xal yiratai xal
trjcnli affecti haec propria, coli aCPecLi haec , atque in reli-
quis fimiliter. Ab affectibus et caufis tabs eft- inflam-
mationis propria hujusmodi funt fymptomata, feirrhi liujus-
modi, refrigerationis liaec, plenitudinis haec, corruptionis
haec. A fymptomatis : hoc doloris genus hosce affectus fi-
gnificat, aut hosce locos, tuffis vero hos; ita et vomitns,
fanguinis profluviuni , fluor alvi, convulfio, rigor, horror,
delirium , ft enim haec omnia inter fe hoc pacto diftinguan-
tur, facile intelligetur , quid bene vel male dictum fiierit.
Quod vero fic fe res habeat, plane disces, ft ftngula conft-
deraveris.
Cap. II. Itaque primo, quandoquidem in hoc genere
copiofior eft Archigenes , ex dolorum differentiis locos alfe-
ctos fignificari exiftimans, exacte de iis confiderandum eft.
Stupidum dolorem in nervis fieri dicit, fed plane peccat.
Nam ftupor a Irigido affectn oritur, non in nervis duntaxat,
fed et in venis, arteriis , carnibus , membranis, tunicis et
BIB-dlON B.
71
Ed. Chart. YIT. [4o2.] , Ed. Baf. III. (239.)
dtouari. el S' on navra ravra dia vevqcov eyei rtjv aia&tj-
civ, xal **S vevqa rijv diufteoiv dvacpeqei, ri oi/l xal ra g,
aXXag cindaag diacpoodg rd>v dXy/jfiurcov Idiag rwv vevqcov
ecvai (p/jGiV ; o yaq rot novag aia&ijaig ianv dviaqd , xa-Oa-
neo T] i]doir\ ngocyvijg aiq&ijaig. ovx.ovv 6 vaqxcodijg povog
iv ViVQoig eyei rtjv yiveaiv, uXXd xal rwv dXXcov anavreov
txaarog, ovg avtog eyoaipev d Aqyryivijg. lav d’ axqi^eare-
qov imaxom-g , ovdi diaepoga rig iv itovoig o vaqxcddrjg ear bv^
ebaneq ovd* iv e'Xxeai to cpXeyuaXvov, dXXd fidXXov dvoTv
avvodog nqayfiaroiv , cog ini rovrcov eXxovg re, xal (pXeypo-.
vqg ianv , ovrcog in ixeivcov novov re xal vaqxtjg. tj yug
roi vdoxt] ijwlgig rig ianv ovx dytvvrjg, xal did rovro dva-
aia&tjaiav re xal dvaxivijaiav bncpeqei roig ovra diared-eiai
acdficifflv’, dxiniQ ye xal r Ijv reXeiav dvaia&ijaiav re xal dxi-
vrjCiiav rj reXela xavdipv^ig. on de dia&iaecog ovoyd ianv
ri vuQxt], xal ovx ala&tjaecog r; novov, dedrjXcorai xal nqdg
Innoxqarovg elnovrog code’. vdoxtj yotQ jurqhj ddvvr\g Xvrixry.
■yiverai ydqrj vdqxtj xal did ipv$iv, cog oqurai cpaveqcdgini re
'cute. Si ob id) quod liaec omnia per nervos fenfum babe-
ant, ad nervos affectum refer t, cur non et reliquas oinnes
dolorum differentias proprie ad nervos pertinere dicit?
Nam dolor moleftus fenfus eft, ficuti voluptas placidus eft
fenfus. . Ergo non foluin ftupidus dolor in nervis liabet or-
tuin, verum etiam reliquorum dolorum omnium, quos ipfe
Archigenes deferipfit-, unusquisqne. Quod ft rem accura-
•tius infpexeris, ne doloris quidem fpecies quaedam eft ftu-
pidus- dolor, ut neque ulceris fpecies ulcus inflammalum,
fed duarum potius rerum, ut in bis ulceris et inflammatio-.
nis, ita in iilis doloris et ftuporis concurfus eft. . Eteniin
ftupor refx-igeratio infignis eft, ac idcirco corporibus ita af-
fectis et fenfus et motus diflicultatem iuducit, quemadmo-
dum completa perfrigeratio et fenfum et inotum omniim
tollit. Sed quod ftupor affectionis fit nomen , non fenfus
aut doloris, etiam, ab Hippoerate fic dicente declaratur : Stu¬
por enim mediocris dolorem foluil. Rain ftupor etiam ob
reirigeralionem fit, ut plane videre eft in bis', qui bieme
rAAHNO T TIEPI TSiN IIEIIONQ. TOIUiN
72
Ed. Chart. VII. [402.] Ed. Baf. III. (2%. 260.)
rcoviv'yeipwvi dice y.qvovg oSoinoQtjoavxoov , ini re xwv \pv-
yovrwv cpaQficcxwv , olg av rig ini rtliov «'|c o&ev yQtjotjrai,
vagxvSeg anoxeleixai to poqiov, oooniq ye y.al navrekcoq
avaiod-ijxov iv rat? l(5-/vQ0xaxaig xaxaipv^eaiv , ova b t (pao-
pay.ov povov, cilia y.ay. rov neqdyovxog rjpag atqog ywopi-
vatg, oldce. yovv nvm oXovg rovgnodag ovxcog 1 pvyevxag,
cog elg avaus&qoiav .pev hqcoxov aqnv.£a&ui , vey.Qoo&evrccg de
iv xcdg i^ijg rjpequig anoaantjvat. y.u&aneQ ovv xal rj n av~
neVjg tpv^ig avaia-d-rjo.iap re y.ql axivtjolav imcpegei r eleiav,
ovxcog xal fj . pergitoxigu. SvijatoO-tjolav (260) re y.al Svaxi-
vijai(fP‘ ovofiiCerat-S!, tog ecp/jv, fj rotavxt] cpv^ig vagxi]. y.al
roivvv to vaQy.coSeg ah/ijpa dtcc&eoiq igyaQexai ipv/oa re apa
y.al odvvijga , d/jXowt] g rijg Xelgecog ovx odvvijg diacpogav, tag
ecptjv , pit odvvijv a pa xal ijxoi Sioc&ecnv yivyguv ij rtjv vn
avxr\g yivopevpv iv nop pop top dvoaioOrioiav re y.al dvoxivy-
oiav ■ topev S ’ on y.al roZg -OlicpSeloL pogloig loyvgwg iyyi-
vexcu vuqxij pal rotg aipupevoig rov Xyhov r/jg vagy.tjg etc
%mr£. y.ai ocsoig ye y.axcc ni roov xcahav iytvexo vuqxij, r&v
p'er frigora proficiscuntur, atque in refrigerantibus quoque
medicamentis , quibus II quis extrinfecus immodice utatur,
pars ipfa Gupida redditur, quemadmodum et omnino fenfus
expers. in vehement! flimis perfrigerationibus , non foluin a
medicamenio factis, fed etiam acirqumfufo nobis aere. Equi-
dem novi quosdam adeo refrigeratis univerfis pedibus, ut
primum quidem in fenfus vacuitatem devenirent ,. fequenti
bus vero deinde diebus emortui putrescerent, Ergo ut per-r
feeta.refrigeratio ,et fenfum penitus aufer.t et mo turn, Gc mo¬
deration et fenfus et motus difficultatem inducit, nomina-
turque,, ;^t dixi, hujusmodi refrigeratio: ftupor. Itaque
Gupidum dolorem affectus effiqit frigidus Gnml et dolorificus,
indicante nojnine non doloris, ut dixi, differentiam, fed
dolorem Ximul et vel frigidam affectionem Tel ab ipfa parti
induqtam fenfus et motus difficultatem. Sjfimus autem,
quod cqnfb'ictas vehementer partes-, atque- eos qtioque, qui
torpedinem animal, dam adhuc- vivit, tetigerint, ftupor ob-
Gdeat. Et.quibus meinbrum aliquod: ftijporem patitur-, ii
B1BAI0N J).
73
Ed. Cliart. VII. [4o2. 4o3.] ^ Ed. Baf. III. (260.)
Te xpavovxcov (x'qv) awvSqav e'yovGi xrtv aia&ijGtv, adwaxomi
n xivtiG&ai, *ah si (ka£o vto xig, bSvvwv xca’ ycoqig Se rov
itqoq xag xivifGiig sqyio&ai xov fiev naQ-ovg xtjq vaqxqg aU
a&uvovzai o«cpe5g, oil fitjv bSvvutvxai ye. xaxcoq oiiv 6 Aq-
yifsvrjg veiiqcdv idiov sivut qnjai xa vaoxtoSeg uKytjua , dia&e-
ctvog yuq sgxiv , oil xcmov ntnov&oxog, vaqxij yvcoqiofia.
xai xoivvv psx bViyov na7.iv aiixog 6 Aqyiysvqg id Lav tivai
fiv'wV aiixrfV q>t]Giv‘ syti S’ iy.axiqa zcov 7J%tcov ovxtog , ?; ukv
nqoxsqa ’ xa 8k vevqa Siaxtivtxui xt xai Gxhfqiivtxai Gvaxqt-
qioutva * xai xaiixa per vaqxcaSuq snicpeqii xoiig novovg xai
dylrjqwg Siaxttvovxaq. i] <5’ o7uyov vortqov aiiztjq ilqtjfiivij
qrjGiq ioxiv ijSt ' fling 8s oaqxog is. xai vsvqov piypa zcov
ISuofiaxcov , aus7.ii 8s xai aqzqqitiq sv xoig novqig avacpi-t
qovai, acpqiycovxsg, cog av sinoi xig, xai [iir tvqv/wqiuq
SiaztivofitvOi, xai vaqxmdtg G<pvt,ovxsg. xovxcav zcov qrjoicov
sv ]ikv zij nqoxiqa xa [4o3] vtiiqa vuqxutSuq smcptqtiv xoiig
novovg cprfoiv , lv 8s xij dtvzeqcf xoiig fiiiq vaqxwdtg acfii^uv,
oil xoig nafoaiv avacpiqcav xo vaqxwdtg, a7.7.a xoig poqioig.
quicqnid tetigerint, oftfouro et hefteti fenfu percipiunt, ne-
que naoveri pbffunt, et 11 cogantur, dolent ; at citra lioc
quod moveri tentent, affectum ipfum ftuporis manifefte fen-
tiunt, fed liequaquam dolent. Proinde male Archigenes
enunciavit ftupidum dolorem ad nervos proprie pertinere;
ffupor enim affectus non loci affecti indicium eft; atque
adeo paulo poll rurfus Arcbigenes proprie ipfum ad muscu-
los pertinere ait, ac dictio' ntraque ftc fe habet , prior qui-
dean: Nervi autem cantor ti difienduntur , et indurantur,
atque hi quidem Jiupidos inducant dolores et dure inten~
dentes. Quae vero paulo poll Lane dictio enarratur, liaec
eft : Musculi carnis nervorumque propriae fubjlantiae mix-
tura, arteriarum quoque in doloribus mixtionem prae fe
ferunt , turgentes, ut ita diver is , atqiie dijienti ae Jlupide
pul/antes cum capaci latitudine. In horum fermonum pri-
ore nervos aitftupidos inferre dolores,. in altero vero mus¬
culo s ftupide pulfare, ftupidum non ad affectus, led ad par-
7 4 rAAHNOT HEP I TQN UMIIONQ. TOIIGN
Ed. Chart. VII. [4o3.] Ed. Baf. III. (260.)
ecrtt 5, cos tlnov, oi uoglov xivoq iSiov rj vugzrj na-Q-og,
ctXXa Siad’iatw g, cinaoi fxiv iyyivofisvijg rot g ocouaoiv, ovx
iv ctitxoi Si ahj&tjTuiq cpatvofievijg , u)X izdvoig (covoig, boa
necfvxtv oZoQavio&ai reap iv aiitoZg na&cov, xai v.ivticftai
zara nqoa'intmv. ai.i.a xai ngog to cpaivoutvov ivagytgg ini
rtov (iv cov 6 Xoyog aiitov (layttui (itxct xov aSiooioxcog ti~
grjo&ai" xuyu Si xai ayvoii, cog ovdauo&i xov aeguaxog avxlj
xatf eavxrjv eon aag § , a/.lu xwv (ivmv ro uev vtvQwStg ev
xe raig nlsioxaig xwv xtqialav rj xtXsvxmv ioxiv, ivOaSt xai
ot xevovxt g, ooov Si iv xcg (itxaSy nav , rj ngog anavxcov
avOgconcov ovoua^o/ievi 7 ouqS, iaxiv , ovStvog tlSoxog on (uj
axgiflcoq avaxt(i6vxcov , bog ovx eoxi ycbvi] oug%, alia (itru
rivoov Ivtov Aenxotatav , tig ag xo ytvgcoStg e).v&t] yevog.
■bvouuQoo Ss yevog vtvgcodtg tig (Uav ciyoov ngoaijyogiuv xovg
xe ovvdeofiovg xai xovg xovovg' xovxcov yag Siantigouevcov
XT) ouQxi , xrjV xwv (ivmv ovoiuv iSti^afitv avviozuuivtjv '
evtxa Se xov Siayeveiv aiixijv iStqOi] agxijgicov xt xai
ffXtfcbv.
tes referens. Sed, ut dicebam, dap or non partis cujuspi-
am proprium pathos eft, fed affectus, qui quidem in omni¬
bus corporibus fit, non in omnibus tamen fenfiliter apparet,
fed in his duntaxat, quae fuos affectus fentire et pro volun-.
tatis imperio moveri nata funt. Sed et his, quae man ifefie
in musculis apparent, fermoipfius repugnat; quinetiam in-
diftincte prolatus eff: ac fortaffe non intelligit nusquam in
corpore carnem ipfam per fe inveniri, fed musculorum id
quod nervofum eft, in plurimis vel capitibus vel extremis
partibus effe, ubi etiam tendones inveniuntur, id vero to-
tum, quod in medio continetur, omnes homines carnem no-
minare, nemine intelligente, nifi quum exquifite diffecatur,
jion effe folam carnem, fed cum tenuiffimis quibusdam veluti
fibris, in quas nervofum genus refolutum elt. Voco au-
tem nervofum genus in unicam appellationem cogeus
turn vincula turn Lonos, quippe ex his per carnem disper-
.fis musculorum olleudimus lubfiautiam confiftere, quae,
ut perinauer-e poflet, venis indigebat et arteriis.
B113AI0N jB.’
75
Ed. Chart. VII. [4o3.] ^ Ed; Eaf. III. (260.)
Keep. y. Kal roivvv xal to aqv'Quv avcoSvvco g
vTtaoyii fiornig xaig agTijolaig, vyialvovrog tov 'C,<aov' ijpley -
fiovij g Ss fiiydhfg yivoiisvijg, t] tQvomilccTog , rj dnoavrjfia-
rog, alo&avbfit&a pvv bbvvy tov o<pvy/iov rcov aqnjqimv,
spTQOG&tv o<f vylatvs to gwuu fit] oti fitr bSvvrjq, alia
[iijdk yatolg TavTrjg alo&avbfitvou son yuq d/j to ovfiSai-
vov TOibvSt. t a (fhyfiaivovta uoqia yard bvo tovtov g v.ai-
qovg odvvttTcn fiiyalcog } orav xt noog Tag sumja&s aytjxat
seal orav •d’li^ijtai itQog tivcov. enuSuv ovv blog o tivg q>lty-
fiuiVT] , yard Smov tqotiov oSvvrjg alod-avousOa, StuGnllo-
fitviov twv aQTtjqiay, ovi re xivoyvrai xal on ff lifiovm ts
aua t tjv ittQLXUfiivryv aaqy.a xal Qllftovzai it (tog dvtrjg.
ovtog fiev b Toonog iavl tov xard tcc cpltyjiaivovta fibqia
(Hfvyuov , xal tov rov fiovov ixalovv ol nalaioraroi Gtpvy~
fiov, vGTtqov 8s xal naGav ulG&r]Ti]V xlvtjGiv aqnjoiwv <x>Gav-
Tiog (bvofiaaav . ov fvjv aywqiGvov yt fivbbv iraoybvTwv, tj
olcog idiov ion to vaqxmSsg oyv&iv , on finite to Gq>v^tiv
i'lcog, tov Gqtvyfiov dijlpvyvdg, (bguQifVai, to /ter oSvvijg’
Cap. III. Atqui citra dolorem pulfare ad Tolas ar-
terias pertiuet, auimali bene valente, ubi vero ingens obor-
ta eft inilammatio , vel eryfipelas, vel abfceiTus , arteriarum
pulfum cum dolore fentimus, quum antea jjer bonam corpo¬
ris valetudinem neque cum dolore neque line dolore ipfum
fentiremus. Eteniin res ad lnmc modum fe liabet. Dua-
bus praecipue occafionibus vebemens dolor inllammalis par-
tibus infertur , quum moventur et quum a quibusdatn rebus
comprimuntur. Inilammato igitur toto musculo, duplici
modo, dum attolluntur arteriae, dolorem fentimus, quod
et nioveantur et ab adjacente carne comprimantur et iplam
comprimant. Atque liic modus eft quo partes inflammatae
pulfant, quem vetuftilfimi folum vocabant pulfum ; pofteri-
ores vero oainem arteriarum motion fub fenfum cadenlem
fimiliter nominaverunt. Non tamen ftupide pulfare infe-
parabiliter aut omuino proprie ad inusculos ailectos pertiuet,
quod ne pulfare quidern proprium eorum omnino fit , quum
7 6 I'^HNOT IIEP I TQN JIEUONQ. T0W2N
. Ed. Chart. VII. [4o3. 4o4.] Ed. Baf. III. (260.)
sv Zc yag rots axiggotg zed rots l8ieog ol8rjpaenv ngoaayo-
gsvopsvotg ev zt rats yeaglg oyxov Svaxgaaieug avebdvvog
ear tv r[ rcov agrijgiwv zivtjaig ' sv rs rotg cpXeypoviodsai nci-
■O-cGlv ovz dii fiix oSvvrjg, edX orotv ptiCfo ysvijrai ‘ zed
Mv y‘au '/wQkuvos uvtrj v.utf iavz't]v rj agrtjgia cpXtypoveaStg
nd&og na&ovGcc /ur oSvvtjg aepvQn' Xtyeo 8s dijXovori cpfay-
povcbdsg na&og, tv a avventvotjrai zij cpXtypovrj r a r igvai-
nihxra zccl ret unoarr\para. reap ovy rotovreov n a&cov
ptiQovcav ysvopsvmv avpnreop iariv r 6 acpvt,tiv' si 8e ye vag-
xeoSgg nor in avzeov 6 otfvypog epatvoizo ytvopevog, avt ep
Stjlovort rep zauvovn, rovrep yag drj zed r 6 r/jg vdgzrjg nd-
■dog iarlv aio&rjrov ' [4e>4] larsov tlvai rijvixavree Std&tGiv
iv rotg xetrcc r'ov pvv vtvgotg, ini nagdXvatv avrmv ctepixvov-
psveov' rj psv ydg vagxibdtjg Std&tatg iv rep psralgv naga’lv-
aswg r iari zed rijg vyutvijg xazaardoseng. 6 8s avv dXyrr
pari aepvypog i-nszat <pXsypovc68tot nd&satv dgtoXoyotg, in
uvzmv psv ctsi reap ccgzrjgiwv, ijSt] 8s zed r ebv mgtffpvreav
a.vrug aeapquov, orav vno. arsvoyeogiag tiXifieoaip avver zui
pulfus, ut prius diclum eft, dolorem prodifc Nam in feir-
rhis et oedematis proprie appellatis atque in inLemperiebusj
quae fine tumore confiftunt, motus arteriarum dolorem liaud-
quaquam excitat, et in inflammatoriis affectibus non fernper
cum dolore eft, fed quum majores effecti funt ; quin etiam
fine musculo arteria ipfa per fe inflammatorium fufiiuens af¬
fectum cum dolore pulfat;- dico autem inflammatorium af¬
fectum, ut fimul cum inflammatione et eryfipelas et abfeef-
fus intelligatur. Ilujusmodi igitur affectuum , quum majo-r
res fuerint, pulfus fjouptoma efle cenfetur. Quod fi quan-
do in iis pulfus, ipfi fcilicet laboranti , ftupidus efle videa-
tur, liic enim ftuporis affectum fenfire poteft, turn feire licet
affectum in musculi nervis- confiftere, ita ut ad paralyfiu
tendant. Nam ftupidus affectus inter refolufionem et inte-
gr am valetudinem medius eft. At cum dolore pulfus fequi-
tur inflammatorios affectus notatu dignos, fernper quidem in
ipfis arteriis, at et in contiuentibus ipfas partibus, quum ob
BIBMON
77
Ed. Chart. Vir. [4o4 .] ^ Ed. Baf. TIT. (260.)
oTov nXyrrmot Siaon/.Xoptvat, rov naoyovrog psqovg alo&a-
vea&ai nttpvxorog. ovr ovv ev ncQinvtvpoviu ytvrjotrai no-
■yog cqmyparaSijg ovr iv .nhvQhidi ■ 81a t/jv rmv poqkov
■yvoiv ‘ o piv yaq nvtvumv avaia&tjrog, fj nXtvqirig d'e vomjp
■earl rov rag nXtvqug vniQmv.broe, vf dvog, og iv oTg piv
ouU.tZ rotg ocrrotg, sg ccvayv.tjg &Xlptrai, to pt rc£,v ds nav
aOXinrov • r iariv av rov v.ai povov rm Xoycq r rjg cpXtypovijg
oSvvmptvov. iv rovrcq raj ymquq v.ai aqrrjqiai tlolv at scarce
ra ptoonXwqia xaXovptvu nraypivai, scarce rt ra nayea v.ai
yuXaqct piqtj rmv nXtvqav, iv paOti rt xuptvai paXXov , cog
pi] ipavuv rov. rag nXtvqag vntQmv.orog ytxmvog. ovr ovv
per oSvvtjg ov$ oXmg ulo&>]ri] rm xapvovn rmv aqrijq ubv
rovrmv iv raig nXtvqhioiv t] v. ivrjoig i'arai’ cpXtypaivovrmv
pivtoi non rmv iv roTg ptaonXtvqloig pvbov, bSvvtjoav
ccvayv.t] ytvioOai rijv SiaaroXijv rmv aqrijqimv, v.ai 81a rovro
xaracpmqov avrm rm v.apvovti' v.ai vara to ptyt&og ro rijg
tpXtypovtjg alo-drjotrai rov scar avrrtv acpvypov’ v.ai dice
rovro yt ini rotg cqiodqoraroig acpvypoTg iv.nviaxttai ra
anguftiam ip fas premunt, dum attolluntur ac veluti percu-
tiunt, modo pars affecta fentire nata lit. Ergo neque in pe¬
ripneumonia neque in pleuritide dolor pulfatorius oborie-
tur ob parfium naturam ; nam pnlmo fenfus expers , pleu-
ritis vero membranae codas fuccingentis morbus eft, quae
ubi oIEbus quidem vicina eft, neceflario comprimitur ; at
media ipiius tota pars comprimi non poteft, fed inflamma-
tionis duntaxat ratione dolet. Atque in hoc fpatio arteriae
funt, quae per intercoftalia vocata fpatia et per craftas la-
xasque laterum partes extenduntur , ac in profundo magis
delitescunt, ut fuccingentem coftas tunicam haudquaquam
attingant. Harumigitur arteriarum motus in pleuritide ne¬
que cum dolore erit neque ab aegrotante omnino percipie-
tur; inilammatis tamen interdum intercoftalibus musculis,
arteriarum diaftolen dolorem inferre neceiTe eft, ac proinde
a laborante percipi ; atque pro inflammationis magnitudine
fentiet in illa pulfum. Ob haneque caufam, ubi vehemen-
7 8 I'AAHNOT TIBP1 TUN JIETIONQ. TO II Si N
Ed. Ch art- VH. [4o4.] Ed. Baf. I IT. (260. 261.)
cpktyuaivovxu jMopwrj uc/akaig cpXtyuovau; enoyiyijg xrjg ix-
■nvtjGHog. it, ovv xcov Hocjutrmv Sijkov ijSrj, cog 6 Gcpvyycx-
Sijg zb xcd acpvyuaxcodijg drofia£6/uvog vno xcov laxQcov ito-
vog iv TCu&iGL xs yiyvtxai cphyuovcoStai xcd csmuucnv ala&yj-
ru col;' xatu ykv avtonud"ciav , fj Idiomc&tiav , rj nQcaxond-
Aktiuv iv do rrjoiaig , ovoyagirco yuQ txaoxog cog av idiktj'
v.axdc Si zcjv ix xtjg ■d'hixptcag xcov cpuvovxcav xoivcoviciv iv
rot’s dkXoig dnaacv ala&rjxixoig.
Keep. 8. Ovxovv ovS, iv xjnuzi yivoix av non xoi-
ovxog ocpvyuog , ovS * iv vtqcjcng , oxt [itjd’ iv ixtivoig tig oka
Siucsnuoixai xu GnXuyyya xa vtvqa, xa$ oxi fiijd ’ iv nvti-
f love . xal Sea xovxo puoovg aia&rjGig in avxcov yivtxai ,
•ntQiniGoVTCov voacjuaGi xov yivovg xcov nccQcc cpvGiv oyxcov’
icp ixuozov yccQ xoi xcov tlfjrjutvcav anXayyycov 6 moiy.uyt-
vog vu'rjv, tig. ov Sia(%6 i)ant!otxai to vtvqov , ala&ijxtxog
vndoyji' Siaxuvoytvog ovv vno xov xuxd x 0 cnXdyyyop
oyxov xoi xrjg odvvtjg tiSu xry nQooiyyoQMV nooGcntand-
acao. xal Sid zoi/tf "inrcoxodxtjg yiv nqcaxog cygaipiv'
tilEmus fuerit pulfus, fuppurafur inflammata pars, conle-
quente fuppuratione ingentes inflammationes. Conftat igi-
tar ex jam enarratis, quod pulfatorius et pulfativus a medi-
cis vocatus dolor per inflammatorios affectus fiat, atque in
coiporibus fenfu praeditis ; per fe proprie primario affectu
in arteriis, nominet enim quisque pi;out voluerit, in reliquis
vero partibus fenfibilibus omnibus eo quod a vieinorum
contactu premantur.
: Cap. IV. At vero neque in liepate neque in re-
nibus unquam liujusmodi pulfus apparet, quoniam nec in
illis nervi per tota viscera disperguntur , ficuti nee in pul-
mone. Quocirca gravitatis in ipfis fenfus fit, quuin tumo-
rum pr.aeter naturam. genus aliquod ea infefiaverit; nam in
korum viscerum unoquoque circumambiens membrana, per
quam nervus dispergilur, fenfu potitur; quia igitnr a tumo-
re, qui eft in viscere, ipfa extenditur, doloris fpeciem ap-
pellatione dotavit. Proinde Hippocrates primus feripfit:
J1IBM0K Ji.
79
Ed. Cliart. yrr. [4o4. 4o5.] ^ Ed. Baf. TIT. (a&i.)
y.ai tig vtq pgov .oSvvij pagtZa' fit x avxov % ovx biliyoi roiv
(Iq'kstwv laxQutv ovx oSiivrjg oguag , alia paqovg ai'a&rjaiv
tv xaZg r cov tig tju.lv cov cmlayyvt ov cpleyfiovaZg eepaoav ytre-
o&cei.- xai firjv xai toug vulva; cog av ovx eyovxag Iv.lav-
roZg aoxjjgiag, tlxoq Srjitov firj acpv'Qtiv, £>gtuq ovSk to Stgua,
v.uv loyvQcog cplaynaivy ’ xara Se top avxov loyov ovSe xovg
aSlvag,- ogoi ov fitxlyowtv agx^gicov ' alia v.atf tvce tqotvov
alyr/aei r a xotavxa fiogia cp/.tyuaivovta , top xTjg xuaecog' .
uycoQiGxog yuo ovxog loxt roov alaOijrixcov acofiuxcov unavxcov
iv xdZg xoiavxaiq SiaSifftGiv.
Keep, e . [4o5] 01 S' allot itovot rial ptsv vixagyovm
fiopioiq, rial S' ov. fitfipcjG&at yovv avxcav ail yg'rj , y.ai
yiyvcoGxovxa rrjv cpvtnv exucjxov xc ov totvcov inioxoTteZn&ai,
xivag fitv iyyiogeZ Segao&at xgoitovg oSvvtjg , xivag S' ov.
Itycofiev ovv av&ig avxovg uvalapovXtg. tig pt'ev xgonog
■bSvvrjg laxly 6 v.axu x'rjv uvebpa/.ov Svcjxoaaiav iv avxca rip
naayovxi fiogico ovviaxafitvog , el xai fitjdtvbg iftavoi xoov eijen-
&tv ' evtgog S o xaxa ti]V xaaiv ovx ex . tSiog fiovov xov
In.renem dolor gravis; et po.fi; eum optimorum medicorum
non pauci non acuti doloris, fed gravitatis fenfum in prae-
dictorum viscerum inflammadonibus fieri dixerunt. Quin-
etiara menlbranas , ut quibus nullae infunt arteriae, non
pulfare, rationi confentaneuni eft; quemadmodum neque
cutein, etiamfi vebemens fit inflammatio ; atque eadem rati-
one rieqiie adenes, quibus nullae funt arteriae; ' led lnijus-
modi partes, quum inflammatae funt, unico duntaxat doloris
modo vexabuntur, tenfionis; nam bic a nullo fentientium
corpornm in hujusmodi affeedbus feparari poteft.
Cap. V. Caeteri vero dolores quibusdam pardbus
infunt, quibusdam non infunt. Igitur meminifie eorum
femper oportet, ac cognoscentes fingulorum locorum natu-
ram, intueri, quis unicuique modus doloris peculiariter con-
yeniat, quis vero contra. Proinde refumentes rurfus ipfos
dicamus. . Equidem unus doloris modus eft , qui per inae-
qualem intemperiem in aifecta parte confiftit , yel nulla re
ipfam extrinfecus attingente.. Alius , qui ob tenfionem -fit,
8 o rAAHNO T UEPI TS1N EEILONB. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [4o5.] Ed. Baft JIL (261.)
nair/avxog, alt eaiivoTtxai Sia xa nlr\oiaC,ovxa ytvofuvos '
allo$ 5’ ex xmv xpavbvtwv fibvov OQixcbfitvog tig to nuayoy,
oxav riTOt dhponevov, ?; ■&}M[itvov, fj xixqcooxofuvov vno
t ivog xStv nqoamnxovxcov odvvaxau o yt fi'rjv lx xov xivtZ-
od-cu TQoizoq xtjg odvvtjg Sia fidaov xivbg exdqov xijv odvvqv
lqyat,txai, xa&antq ini xijg aorrjgiag m‘-'r/a nqoxtgov ii.l-
ytxo ' xai yaq xtivtxat x'o xivovfitvov slg avxov xai &Xi8txai
noxt xai Slaxai xt xai xiTQooaxtxai nqodninxov xoig nlr^ia-
tpvaiv’ tl 8s fitjStvi nqoaninxoi, xq> xiivso&ai (iovov xtjv
68vvrjv l| avayxijg syu ' big xa y vcp sxigmv ola xivovfitva,
fvjStvog encoder avxbbv emxpavovxog , ov8tuiav oSvvtjv Im-
v.xaxai naqa xrjv civayxaiav. nollaxig 8’ hv exdqoig tlqijy.cbg
olda 8uo xovg nqcoxovg xqonovg odvvtjg, a&qoav alloiaxnv
xqadtcog xai ovvc/uag liisiv, oTg ov y.aytxai xa vvy tlqrj-
fisva. xai yaq to t tivoutvov xai to ■frlifiofitvov xai to
•dlwfitvov xai to xixgioaxofitvov oSvvaxai, Ivofidvtjg xijg
dvvtytiag avxov. ovSs yaq oxav vno ^slovfjg xiTQcoaxijxai xig,
i-xtqov na&og nmysi rov yivoytvov xaxa x ijv vno Sgipdog
non ampllus foil affectae parti pr opr ius , fed qui ob vicinas
interdum eveniat. Alius qui a tangentibus duntaxat in affe-
cta parte generator, quurn vel comprella, vel contufa, vel
a re quapiam fuperveniente vuinerata dolet. At is doloris
modus, qui a motu procedit, quemadmodum paulo ante de
arteria dictum eft, a re quadam media dolorem efficiente pen-
det: etenim quae per fe movetur pars tendito, et ad vici-
nas accedens comprimitur interdum et contunditur et vul-
neratur; ft vero nulli incident, earn fola ten-done dolere ne-
celle eft; veluti partes omnes quae ab aliis moventur, ft ni¬
hil extrinfecus ip fas tangat, nullo praeter eum, qui necefla-
rius eft, doiore afficiuntur. Caeterum alibi me frequenter
dixifle memini, primas doloris fpecies duas efle, repentinam
temperamenti alterationem et continuitatis folutionem ; quae
cum jam dictis baud pugnant, etenim pars quae diftendito,
aut contunditur, aut vulnerato, dolet ob continuitatis folu¬
tionem. Neqiie enim quum acu quispiam vulneratur, alio
afi'ectu laborat quam ft ab acri humore facta fuiftet erofio ;
BIBAION B.
81
Ed. Chart. VH. [4«5.] ^ _ Ed. Baf. III. (261.)
yvfiov dtafacooiv: iv ixariqw yi ran xa na&u diay&uocxai
to avvtyig. ovy mcavxmg oiv o- Xc S.axvddtjg yvpibg bdvHtjv
■iqyatfxai xcd'o noXvg' alt o fiiv xto diapipqmcjxuv., 08s
xm SiaxuvHV, mamq v.ai x 6 g>vom§eg nvtifia, xav. x dig layov-
qiaig to ovqov. iv igvoineXaai xt xal cphypovaig xal oXcog
rot g (fXtynovddtoi ‘na&tcnv oi xco xelvea&ac fiovov ini x r/
nXijqcoaii novovmv, aXXbc xal xy dvoxqaaia , ov PHiXQttv 6v8*
dvxrjg dvvatuv iyovotjg nqog oSvvijg yevtotv, cog dijXovoiv ot
i% oSoinoqtag iv yuumvL ucpoSqm BaXmiv udoomg nccga nvQl
xug ytiqag iniyiiQr\aavxig * acpoQr;Tov yaq xivog odvvtjg alo&a-
vovxca, y.al yiaXioxa xccxcc xag qiQag xmv bvvymv. 018a 3e
v.ul ijiavtcq non ovapaaav oSvvqv , mg xQvnavcq SoxtTv dia-
xixQuo&ai xctxce x 6 pa&og x >jg xoiXlag iv ixdvm naXiaxa xm
ywqlip, xa$ 0 xovg ano xmv vtcpqmv ini x'rtv xvativ ovqtjxlj-
qag ixxixtxfiivovg i'ofiev" tlx ivt&ivxog nqyavivov iXaiov, fit-
xqov voxeqov anoxqtvai nQO&vfiq&elg avxo , ovvt^ixQiva fitxcc
acfiodqoxaxijg o3vvt]g x ov vaXaStj nQooayoQCVo/civov vno Tlqa-
\aybqov yv/iov, og vaXm yjyvfievy nqooioLXev xr\v yqoiav xal
at in utroque’ affectu continuum commipitUT. Igitur non
eandem doloris fpeciem excitant mordax humor ac multus,
fedille rodendoj hie vero diltendendo, flatulenti fpiritus exem-
plo ac urinae in ifehuriis. Et in eryfip elate et infiamma-
tione atque omnino in affectibus inflammatoriis , non folum
quia diltendmitur ob repletionem, laborantj verum etiam quia
inteniperie afficiuntur, noii exiguam etiam hac ad dolorem
iiiducendum vim habente, ut declarant ii, qui per vehemen-
tem hiemem profecti , manus ad ignem affatiui calefacere
tentant ; intolerabilem enim fentiunt dolorem et maxime in
unguium radicibus Ac memini mihi ipli accidifle dolorem
vehementiflimum , ut mihi viderer in intimo ventre terebro
perforari, in eo potiffimum fpatio, per quod a renibus ad
veil cam ureteras feimus extendi. Injecto deinde rutaceo
oleo, quum id paulo poll eXcernere tentarem, excrevi funul
graviilimo ctun dolor.e humorem vitreum a Praxagora appel-
lalum, qui vitro fufo turn colore turn confiftentia coniimi-
caugncs rout. vni. . F ■
82 r^slHNOT IIEP I TS2N JIEIION0. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [4o5. 4o6.] Ed. Baf. III. (a6i.)
ii]V GVGTaaw' s&sciisjt[up>. S' avxo rovto xal aXkoig tsvfipav.
exi 8s ipvygoxaxog 6 yvjtog ovxig hsxiv , tigt]xai gsv Stj-nov
keel Iigalgayoga xw xal ■tovvofia x&r avxov ■dxg.svw to %alc b~
8tg ' ycdvixai 8s oacpwg Xal xaxa x'qv xtj? ayt/g ai&Oqijiv
[4o€] avxwv x t xwv biitoxgivavxwv avxov xal si xtg axpaoQat
fiovAtj&tit] icagayQtjfta' xal Haviiccoai y ioxi, mbg ijivygog
vnonhtxei , gqSsv vnb xtjg xaxa x'^v sxnxwaev (Mag ■dxgfiaivo-
gevog. eyw fisv ovv wrjd-tjv Xl&ov satptjvwG'&ai xaxa xbv
SxtqoV xwv ovgrjxrigwv , ovxco (toe to xtjg oSvvtjg tiSoq avxov
xw xtxqua&ai naqanlyciov lyaivtxo' drfl.ov <T eytvtxo, fiiza
rijV s'xxqujev xov yvyov navaausvtjg xtjg oSvvrjg , wg ovis Xi~
&og rjv aixioq ovd‘ o nutsymv xoitog ovqtjxtjq tj vttpqog-,
hXka xt xwv svxsqwv, xal paXl.ov laws xwv naytwv ’ ov yaq
tog dice Xtnxov <ji bfiaxog t] Sit%o8og avxov pqayvyqoviog rjv,
alX wg ex (la&ovg xevbg ytqojttvov 8iu •ttayyxsqov xivog y
xaxa xov ycxwva xwv Itxxxwv svxsqwv. xavxij ftoi Soxovai
xal ol laxqol tsysSov ait av xtg ovojtuoat xa zoiavxa xwv ul.yry
[taxwv xwby.be , xalxot y ooov enl xtg ywqleg, xad- o xtjg
lis eft , atque id aliis quoqiie accidere coiifpexi. Quod vero
hie humor fit frigidiflimus , jam et a Praxagora dictum eft,
qui yitrei riomen ipfi impofuit; at manifefle qiioque percipi-
tur fenfu tactus , turn iplbrum qui ilium excernunt, turn fi
quis CGnfbftim ipfum tangere vbluerit, et dignum utique ad-
miratiorie.eft, quomodo frigidus excidat, ab excretionis vio->
leiitia mi ui me calefactus. Equidem putabam lapidem in aJ-
tero uretei-uin impactum, adeo erat, ut mibi videbatur, do-
loris ipfius fpecies peribrariti fimilis; at poft vacuatum 1m-
jnoreirt doiore fiedato , ma'nilefte conftabat , neque lapidem
fuifie cauiam ' neque ureteras aut ren.es fuifie affectos, fed
aliquot! inteftinorum, et fortaffe magisefafibrum; neque enim
tauquam per tenue corpus brevi temporis fpatio pertrans-
ibat, led taiiquam a profundo per craflius quoddam corpus,
quam fit tenuium intefl-iaorum tunica, ferretur. Ideoque
bujusmodi dolores onuies fere medici colicos nominare mihi
videlUur ; quanquam quod ad regionem attinet, qua do] or
B1BAION B.
83
Ed. Chart. VII. [406.] ( _ ^ Ei' Baf. III. (261.)
oSvvry ala&avovtai, prjStvog puXXov ivStixvvptvov to xcoXov,
rj ti Ttov Xcitnov ivtsqtov oSvvao-Uai. ra per St] roiavrcc
Ttov aXyt]parc(ov cog vno tqvnavov yah'txai yivoptva, Ttov
xapvovubv avuov ovrto g iqprjvtvovttav ' evtqa S' cog oy.oXa-
nog ipnsnaqpivov tpatvttai, nayy per IvStixvvptva xal ravra
to naoyov tlvai otopa, Siatpeqovxa S’ aXXt]Xcov rjxot xara
to nXij&og, f] to nctypg , iy rtjv xtvrjoiv , rj rtjv Svvapiv r?jg
iqyc&opevijg rtjv oSvvijV ova tag, tixt yypog the nvtvpa q>v-
otoSeg u>]' to yaq eXaxxov tjttov oSvvr/oti tov nXtovog,
toaniq yt xal to Xtnxoxeqov tov nayyTtqov, xal to pevov
tov xivovpevov , xal to tov (hatov zijg ipvlgttog anoXtmopc-
vov' aX)M to yt Trig oSvvijg-.tiSog ivTtqov naytog early, av ■&
tog into oxoXonoq ipntnaqpevov Tig av $ tog vno tqvnavov
Siaxixqao&ai vopiCy. xal SiaxqXvat yt ravra Tt]g and Xtdov
acprjVtaottag ovn eon , nqlv ntqiptXvai r 1 Ttov itpt^/jg. ov ptjv
ovSe fiXan Topt&a Tt nqog to nqavvai ttjv oSvvijv ix t 7jg
Toiavtrjs uyvoiag ' xoiva yaq unavta Tu Trjq oSvvtjg ixaxtqaq
ion (totj&rjpaxa , ■fruXiptig pev elgto&tv Tt xal Sia Ttov ivitpe-
fentitiir, nullum indicium fumi poteil, quod magis colon
quam tenue inteftinum dolor afficiat. Hujusmodi lane do-
lores perinde ac fi ferebro partes perforentur , moledare fo-
lent , narrantibus ita infirmis; alii vero veluti palo infixo
fieri videntur , qui et ipfi corpus affectum craffum effe figni-
ficant, differunt autem inter fe aut mullitudine, aut crafll-
tudine, aut motu, aut potentia rei dolorem facientis , live ea
humor fuerit five fpiritus flatulentus. Nam paucus inulto
et tenuior cralfiore et permanens mobili minorem dolorem
excitare folet , atque qui ad vehementem refrigerandi vim
baudquaquam accedit . uehementijjime refrigerante ; verum
doloris genus cralfi inteftini efi, five palo ibi infixo five te-
rebro perforari quis fe putaverit. Atque hujusmodi dolores
ab eo, quo lapis impactus eft, discerni non poifunt, nifi pri-
us quis accidentia, quae poftea confequuntur , expectaverit
Non tamen ob hujusmodi ignorantiam , 'quod ad doloris mi-
tigationem attinet, ullum damnum capimus; hquidem utri-
usque doloris praefidia omnia communia funt, calorifica in
84 TAAIINOT IIEPITSIN TIBIIONQ. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [4o6.] Ed. Baf. III. (261. 2C2.)
vtov to iiQWTov , ini xavxaig di, it /i/j nquvvoixo , xalxbov
avcoSvvcov xi v.alovuivwv qiaouaxiav , onoiov iaxiv to toi
(DlXcovog. utX d f ikv li&og 6 xr\v oSvvrjv iqyaCpfitvog ■ eiij ,
noxk fiev avxog fiovog ixxQt&dg otpS^Gixai , note Si teal
cuftaxog- aft aiixto. Gvvtgovqrj&ivxog , ^vaOtvxtov StjlovoxL xcov
, acouccxcov a didgijX-dxv , xal [ta/J.ov d xftayvg 1} 6%vg 6 Xi&og
tit]' xal [itxa xav&' vgxcQov imoxfnxofiivo) cot x a ovqu,
■ ipu]i}i(tidcig vnoGTccrmg dqt&f]G_ovxai' xov xtbXov S’ dniq tit]
to na&og, oiixe xpafifiog ovxt Xi&og ov&’ alfia,. yvji'og Se
x ig, olov tiizov, tj xaXla yt x a xax evxtQov nctGyov inupat-
voiuva (jvfjtnxiojiaxa , naqayy)r]]iu ]uv ifiqivatjGtg rig, xal §ta-
xaaig , t] navv nolJhal tfvaai , xal fiakXqv i£ vgxxqov , xal
axQOfoi xiveg, xal SiuyxoQtjfiaxa tfvacbSr]' yvtOQLOHgd ’ air a
xtq vm\? vSaxog snoyda&ai nQoatoixoxu.poXplxoig. aXXa xal
t a xrjg oqe^xcbg xi xal nttpaog ydqat , nQoytyovoxa xe
Xal yivofiiva xal ovwnofitva, xax a xt]V xftg ovvtydag xoi-
vtaviav xto (262) nqtoxona&ovvxi Gvuna-dovatjq xijg yaaxQog.
primis, five ea exifinfecus adliibeantur five injiciantiir ;
-deinde nifi mitigatus dolor fuerit, eorum medicamentorum,
quae dolorem obtundere poflunt, aliquod, cujusmodi eft illud
Pliilonis. Verum fi lapis 'dolorem excitaverlt, ipfe inter-
dura folus , interdum una cum cruore exeernitur, derafis
fcilicet corporibus, per quae tranlit, maxime fi vel asper
vel acutus fuerit lapis ; ac fi pofiea urinas.infpexeris, fabu-
lofa fedimenta invenies. Quod fi in colo affectus conftiterit,
neque lapis neque arena neque cruor, fed humor aliquis,
qualis jam dictus efl, aut alia, quae ad affectum inteftiiium
pertinent, fymptomata, protinus quidem inflatio quaedam
-et difientio, vel flatus complures, praefertimque poftmodum
et tormina quaedam et excrementa flatibus plena videbuntur;
-discernes autem ipfa, quod aquae innateht bubulo ftercori
Jimilia. Quinetiam cibi turn appetentia turn concoctio dete-
fior , turn quae praecedit morburn turn quae comitatur,
quaeque confequitur, quoniam ventriculus per continuitatis
coumuuiitateni fimul .cum ea parte, quae primario laborat,
SIB AlON B.
85
Ed. Chart. VII. [4o6. 4o 7.] Ed. Baf.III. (262.)
0i/ ryxiaxa be xai n^orjyiZxai xcov xookixmv bvofiuQoutvoiv na-
&<ov anexpia xai nvtvuaxaxug, i'fitxog xt xai vavxiai fityni
■nokkov naoaaevovaai y.tvai , xai Srfeigxcbv y.ai f vnoypv-
Soiov , aarj xt y.ai amnia nokkrj. \Jtoy~\ x a ( iiv ovv aq>ob no-
tax a xtov xotovxcov akyy/iaxwv tly.bg ilvat xaxa xa nayvxtqa .
xibv svxtQmv ' baa 8’ inuixeoxtQa , 8voZv &axtQov , y Iv xoig
avxoZq fievtiv, Ol'ka bia ytiymxiyav aixiuv, rj iv xoig ktnxoZq
ivxtqoig avviaxaa&ai. xa be fuxa dfecog ini yvfitn Saxvm-
8ti yivtxai Sia($i[}()(baxovxi to evxtQov' ati yovv bvatvxtQiag
nQorjytXxai xa xoiavxa , xijg yi yttf ikxcootwg ivxtQcov yivo/ie-
yrjq, rjvxai [lovov ovoya&vai bvatvreoiav o'i xt vecbxtQoi nav -
xtq iatQoi xai xobv nukaiatv ovx bkiyoi' xakovai yaQ ol [isv
xivtg avxbov ov [iovov xavxtjv dvatvxtgiav , akku xai xrjv ak-
ktjv xi]V alfiaxcbbr) nQoaayoQtvoiiivijv Sta to xcbv ixxQiatcov
tJSog, ivioxt ftsv a'ifiaxog axgifiovg xai nokkov SiaytaQovyii- :
vov, noxs 8’ mantQ xivog ikvog avxov xai XQvyog, ovx oki-
yov. to nk/f&og ov8s xovxov. avxt] yiv ovv ovfinTcopa iaxiv
ynaxog naayovxog, rj 8 ’ alyaxoq axQipovg xai nokkov to
aflicitur. Infuper colicos nominates affectusmagna ex parte
praecedit et cruditas et flatus et vomitus et naufeae , quae
multo tempore irritae permanent et in liypocliondrio mor-
dacitas et faftidium et jactatio multa. Igitur lxujusmodi qui-
dem dolorum veliementiflimum in cralfls inteftinis confiftere
par eft, qui vero mitiores Xunt, ex duobus alterum ant ini
his ipiis , fed a leviori caufa ; aut in tenuibus inteftinis con-
fiftere. Sed qui mordaces funt, a niordaci humore intefti-
num erodente fiunt. Unde dyfenteriam fetnper hujusmodi:
dolores praecedunt,' earn, quae cum inteftinorum 'ulceratione,
fit ; quain etiam folam turn recentiores medici turn antiquo¬
rum non pauci dyfenteriam nominaut; nonnulli enim
eorum non folum banc, fed aliam quoque, quae cruenta .ob:
excretorum fpeciem nominator, dyfenteriam appellant; qua
iuferdum fincerus multusque fanguis, interdinn veluti limus>
et faex ipftus , non pauca copia excernitur. Verum haec.
aflecli jecoris fymptoma eft; ea vero, per quam fincerus.
86 FAAHNOT HEPI TS1N JIEnONe. TOIISiN
Ed. Chart. Vn. [4o 7.] Ed. Baf. III. ("262.)
avfinav ocbpa xevoX noXXaxig ovxcog cog at/iopgo'ig ij xu&ixQGig
yvvatxtla. mol [isv St] xovxav v.al aii&ig iy/copii SitX&tZv,
ini Si xcc xmv uXyrj(iciX(ov iiSrj nccXiv invvtifu' xovxo yap
fiakioxoc nQov&efiTjv tv x code t<5 yQaufiaxi SiaGxiipao&au
uQ%a>fit& oiv av&ig ano xov rnypaxcodov g bvojidQoiiivov,
ovnaxccftivov xt ntql xov g vfiivag fiaXiaxcc, xijg fiev olov qi~
£,tjg xov 1 xot&ovg v.axa to vvx xea&cu Soxovv iQijQtiofumjg , sjs—
xtivopivyg S’ ini nXiov iv xvxXco n tgl xovxo xijg odvvtjg *
ovxw rot s ml x 6 xijg nlevolxiSog aXyqpa vvyfiaxcbStg iivai
aftSov ctn aoi xoXg laxqoZg cb/ioXoyTjxcu, xaQamo to xijg cpXty-*
[tovijg ocpvyfiaxcoSig.
Keep, ax . Ov [itjv alficoSlcc xi ngoatoixog 6 novog
t-fti xdiv v[itvcoSaiv acofiaxcov, cbg^Ag^r/evtjg i'ygaxptv' lapiiv
yuQ oxi v.axu to axofia /xovov, ovSi xovxo Gv/inccv , aXXa
xovg bSovxug xt v.al xi ovXa ylytxai xi na&ogs o y.aXovuiv
ai/wSiav, o nrjSi sQiitjvtvaai Xoyco Svvcixbv ioxi, uXt ix
Xov nQorjyrjaaa&UL (itv iScodijv iStGy.cc xcov txvaxtjgav xt xal
bjjscov , uxoXovdijaai Si xi ncc&og iv xotg oSovat xai xoXg
multusque fangnis excernitur, univerfum corpus plerumquo
evacuat peraeque ac haemorrhoides aut muliebris purgatio,
Verum de his pofthac rurfos. nobis agere licebit ; nunc ad
dolorum fpecies redeo, eas enim hoc lib'ro perfequi potiffi-
mum propofuimus. Igitur iterum incipiamus ab eo quem
punctorium vocant, qui circa membranas potiffimum confix
Hit, iplius affectus veluti radice eo loco lixa, ubi membrana
pungi videtur, dolore .vero circa locum punctum ad ma¬
gnum fpatium circidathn fe fundente , hoc modo plenitudi-
nis dolorem punctorium effe, ut inflammationis pulfatorium,
apud omnes fere medicos in confeflo ell.
Cap. VI. Non tamen dentium ftupori fimile quid
dolor membranoforum corporum habet, ut Arcliigenes feri-
pfit ; feimus enim- ori duntaxat , neque toti tamen accidere,
fed dentibus gingivisque, affectum quen dam , quem haemo-
diam vocaraus. Hunc oratione enarrare impoilibile ell , fed
qutun quispiam' aulteros et acidos cibos comederit, ita ut
affectus aliquis fequatur in dentibus et gingivis^ eum in om-
BIBAION B.
87
Ed. Chart. Vir. [4o7.]^ ^ Ed. Baf. IH. (262.)
ovXoig, huGTtvGautv anaat yivetj&ai xavxbv, bqwvxeg iv rot's
■aXuGVoig opoioita&eig rjpag vnaqyovxag, cog ano rcov avxatv
alxieov naG'fciv xa avxa. top piv ovv xoiovxov xtbvov iv rip
0x6 pax 1 pbvov iopev yivopevov, akXovg 8d xivag up lAgyi-
yiprfi eypcerpev prj bxi yvooqibai yivopivovg dvvaxbv, a7.7,ct
ptjSe voijaai l.tyopivovg , otov top oJ.y.ipov , Zj xov avoxqobv,
jj xov ykvxvv , Zj xov layvmg otgvv, Zj xov aXvxov , Zj xov yki-
oyoov , Zj axeiqov , r\ xov oxvcpovxa. rotavxa yap bvopaxa
y.al xaxa xtjv ne pi xcov ocpvypcov nqayuaxelav eyqaxpev , ovbiv
SiSa^ai dvvapeva xov axovovxa, diet ro nuaav entoxqpovi-
x'/jv Si8aay.a7.lav ovopuxav deT<s&ai y.vnlwv' el phv neoi yv-
pcov SiaXeyolpetia , xal o/.atg neql xa>v xTjg yXmxxtjg ISuov
ala-d’qxaiv , avaxqoov yjpwv Ityovxcav xal oxQvqivov y.al
oxvcpovxa y.al SaxvcbSt] y.al a).pvqov xal y7.vy.vv y.al it 1-
xqov‘ el de neol xav anxdjv, v/qov ado pa xal tgrjQov xal
■Oeqpbv xal ipvyqbv vai xqayv xal ?.uov xal pal.axov xal
oxXtjQov, ogv xe xal apft.v ‘ xa&aiteq ye xal el neql uov
oqaxibi/j sqv&qov xal %av&ov xal pekav xal Xevxov xal cpaiov
nibus eundem efl’e credimus; fiquidem videmus nos magna
ex parte fimiles efle in affectibus liabendis , ita ut ab iisdem
caufis eadem patiamur. Talem itaque dolorem in ore dun-
taxat fieri feimus. Alios vero quosdam ab Archigene feri-
ptos non folum dum fiunt, cognoscij fed neque dum profe-
runtur, intelligi poilibile ell, qualis ell tractorius , aulterus,
falfus , tenax, rigidus, aftringens. Hujusmodi enim nomi-
na in opere etiam de Pulfibus feripfi’t, quae auditores nihilo
doctiores reddere polTunt, eo quod oniriis fcierrtifica doctri-
na propria defideret nomina. Si enim de faporibus, aut
omnino de propriis, quae lingua judicantur; fenfilibus difle-
ramus, dicemus utique aulterum et acerbum et altringentem
ct mordacem et falfum et dulcem et amarum; 11 vero de iis,
quae tactu judicantur, liumidum corpus et aridum et cali-
dum et frigidum et asperura et laeve et molle et durum et
acutum etobtufum, ut de iis quae vifu discernuntur , ru-
brum, llavum, nigrum, album, fiiscnm , aut aliud quidpiam
88 rAAKNOT IIEP I TC3N UEIIONQ. TOTIQN
Ed. Chart. VII. [4o8.] Ed. Baf. III. (262.)
[4o8] j ri toiovtov sxtgov. tl S’ vnalXdxxoi Tig avrwv rug
ngoa/j/ogiag, aovvtxa xotg cc/.ovovaiv igti, xuddntg ini
xov Gxvcpovxog fj avGxijgov novov. xov g-iv yug ykv/.vv
ovS huvoTjaai Svvaxov , aviwvxog fttv atl xov novov xov
TcaaypvTct , ndvrwvSs xwy yXvxiwv rjSiwv bvxwv. oxi fi'sv
ovv cpilonovog tig x« xJjg laxgixijg sgyv yiyovtv 6 lAgyjyivijg,
dhj’dsGxaxov ioxiv ’ onag Ss tig xce xoiavxu xwv ovog-d-
xwv ixcpi gtxcci, noXXdxig (iiv iaxt/pd/vijv , tv guv <5’ ovx ijSv--
vrfit]V. . .
Keep. aOaov ovv iv avxoig.hrxi aaepeg imoxtyw-
[it-Qa, xa&dntg bXlyov s'fingoaStv ini xov vagxcbSovg novov.
Stxaiov yug ioxi xci [isv uGaq>/j xwv ovotiuxwv iv dSft.w xa-
xakintlv, dygr/oxa vofii^ovxag , xu&.dntg tl fiyd’ oXwg s/£-
yganxo ‘ x « Ss aacptj xqiyuv ov xcg Xoycg fiovov, allct noli/
ngoxtgov sxi ty ntigu, yod.tnbv Ss xo toiovtov xgixrjgtov,
wg dv ixsgoig nofJXdxig dvuyxctQouivwv riiwv niattvnv / ovxt
nagaxoXov&ovoiv Gonpiag otg ndoyovaiv Sice (taXaxiav ipv-
y/jg, ovx, tl ml nagaxolov&oXtv , igcujvtvaui Svvafiivoig,
hujugmodr; Quod II quis appellationes ipfarum permuta-
verit, quid dicat, auditorum intelliget nemo, veluti de ad-
ftriiigente, aut auftero dolore. Nam quid lit didcis, ne fin-,
gi quidem poteft, quum dolor Temper moleftet laborantem,
dulcia quaeque jucunda lint. Igitur quam verillimum eft
Archigenem circa medicae artis opera fuifle ftudiofum ; quo
pacto ver o in bhjusmodi nomina incident, qunm faepenume-.
ro inveltigaverim, invenire non potui.
Cap. YU. Itaque quid in ip fis manifefium fit, ut
paulo ante in torpido dolore, fpeculemur, Nam juftum
eft, nosobfecura nomina, in dubio derelicta inutifia repulare,
perinde ac ft nunquam feripta fuiflent; quae vero clara ftmt,
judicare non ratione duntaxat, fed multo pri.us etiam expe-
rimehlo. Quanquam bujusmodi judicium perdilficile eft,
quod plerumque aliis nos credere oporteat, qui Tuos affectus
obraninn mollitieiu neque confequi plane, neque , ft eonfe-
quaiitur , enarrare poft'unt, aut quia oralione , quid patian-
BIBAION B.
Ed. Chart. VII. [4o8/J ^ _ Ed. Baf. III. (262.)
tj raj iirjd' olcog o’Covg % tlvai loyco SrjJ.waat tccqI wv nu-
a/ovdiv, ov yccQ iiMQcig Svvifieco g to toiovtov y rj rat /.iryf ,
tivai § rjtoy avxb. xaralelnaTui xolvvv uinbv KtKovd-tvai
t'ov [tellovva yQtfipuv txauxoiv twv alyqfiaxcov rrtv IStdv ,
Iutqov Tt ovTcc v.al alloig efjutjVcVGca Swuxov , savvey r s
•Kuary.abovQriv.Qia [ictu cpQovrjaew g, rjvix snadyev , avtv fia-.
la-dag ipvyrjg. ov firjv unavxa ye tcc na&rj v.a& olov
eavvov xbv §iov sita&sv Tig, el v.ui voocodtuTaTog etrj’ Sio
v.al QavftaQv), Tag ISioxrjxag avxcbv avayiyvcbaxcov , oaag
s/Qinpev 6 ^Aq-yiyevi -\g‘ cog -/uq avvog anavra nenovQwg
Sajyeixai, v.aiToi y ov navv t 1 voacbSrjg yivofuvog' it Se
v.al v.uQ Sv Tt jiOQiov t ov acofiaTog aaQevrjg v.al voacbSrjg
7]V, alt ovrno ye navva, xa&orn eg ovd 5 cello g Tig ovSclg
avdQtancdv. ovde yuQ av tvqoig t'ov avxbv av&Qomov ci/ia
xe xecpaV]V UGQtvrj v.al -Owqccxci xal Kvtvaova v.al rjnao
v.al GTtlrjva xal yadveQa v.al vTjaxiv xal xbblov xal v.vaxiv,
exuaiov . re tcov alien v. eoixev ovv imvolaig xialv ISlaig
loyiv.aig, rj xij ntlgcc tcov Kenov-OoTcov , 6 IdQ^tytvijg
tur, declarare omnino nequeunt, non enim parvae facultatis
ea res exiftimatur, aut quia affectus ipfe ineffabilis eft. Er¬
go relinquitur, ut qui fingulorum dolorum fpecies ferip turns
eft, ipfemet paftus fuerit, fitque medicus et interpretan di
aliis facultatem habeat et prudenter et fine mollitie obferva-
verit fuos affectus , duni laboraret. Atqui nemo per totum
aetatis fuae decurfum omnes affectus fuftinuit, etiamfi aeger-
rimus fuerit. Proinde. miror , quuni eo’rum proprietates ab
Arch) gene feriptas lego ; nam tanquam omnes ipfe perpef-
fus narrat, quanquam non admodum valetudinarius erat;
quod fi etiam unam aliquam partem infinnam et aegram fia-
buit, at nondum tamen omnes, ut nec reliquorum mortali-
um ullus. Neque enim inveneris hominem eundem, qui fi-
mul et caput habeat infirmum et tboracem et puhnonem et
hepar et lienem et ventriculum et jejunum et colon et vefi-
cam atque reliquas id genus partes. Videtur itaque Archi-
genes propriis quibusdam conceptibus logicis potius credi-
go VAAHNOT IOSPI TSiN IIJ2IION0. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [4o8. 4og.] , Ed. Baf. III. (262.)
aitoTuarevaai } 8ir\yovyivwv cog tjSvvccvto rag diaqioQag tcov
aXyqyarcov,
Ktq>. t). Ip ovv n nXtov spool y.al naq rjuwv ol
qtiboya&ug , avrag qqaeig avxov naqa&tyepoi, oaa y'&v aXq-
d>j r early, afia y.al aacpij, ravx ivX8gag yova, niaxtvuv
avrolg d^uoaco rovg daxovysvovg xaru rqv reyitqv ' oaa 8'
ov rotavxa, naqeqpa&ai avyfiovltvaw. yeyiyaytvog .ci.vv o
Aqpysvqg rip Aoxh^mado] ro ysv ntnov&og vtvqoV iv rdig
aq&qiuatv avdSvvov tlvai Xiyovii, Stan yqS* oXcog ala&a-
vtr at, rqv <T aita-d-tj aaqxa [4og] rij yecrviaaei ■d’Xi^oytvjjv
bSvvaa&ai, ytxuxavxa yquqiH xaxu Xeigtv ovrcog' ra 8\ ay~
ytia artqtwg mi&hfibyeva rag avtv qiXeyyovijg xecpalaXylag
htiyu, to an tq synxcoatcbg nvog tig avxa v.oolvoysvqg ' y.al 6
fiaQpaQixog 8ia8tay.bg, rote yaliaxa avvti. rag 8s atpaxe-
Xt b8ug sxtqoxqaviag q 8 taxon r) avxcbv , y.al yat.Xov qrqg
aqxqqlag, ntqiyqacpti. ryrig y.al atpvyytobq ya&rjyovytvrj
xal Sid'iaaovxa rov novov eyfiaXXtt , xal axqoyyvkXtxai vno-
(fiqtaaovaa bmaqyoog, waittq at ysv qsXtptg olop anoxtqaovv-
difie quam experientiae eorum , qui perpefli funt, qui do-
lorum differentias ut poteranf enarrareiit.
Cap. VIII. Ut igitur fiudiofi aliquid uberius a nobis
confequantur, propolita ejus oratione ipfa, electisque iis fo-
lisj, quae vera fimul funt et manifefta , eos qui in arte exer-
centur , adbor tabor , ut iis habeant fid em; quae vero fecus
fiabent, ea praetereant. Igitur Archigenes, quum repre-
liendiflet Asclepiadem dieentem in artbritidibus nervurn af¬
fectum citra dolorem efie, quod nibil omnino fentiat ; - car-
nem autem, quanquam non affectain, dolere tamen , a parte
vicina comprefiam ; poltea ad verbum ita fcribit: At vafa
‘Jolide comprejfa capitis dolores fine inflammatione obortos
arcent , lit prohibita in ipfa incur fione , quod barbaricum
vinculuni turn maxime perficit. Sideratas vero lieterocra-
nias praecifio eorum, maxime arteriae , circumfcribit.
Qnae pri/no ajfecla ,‘pnlfaiorium et emicantem dolorem in-
ducit ac rotunda evadit, injigniter Jubkorrescens > quemad-
BIBAION B.
Ed. Chart. VII. [4og.] Ed. Baf. IH. (262. 263.)
x at, xa Ss vtvqa Siaxtlvtxai xs xal oxXijQvvtxai Gvoxqtrpb-
fuva. v.al xavxa fkv vagxmStig imcpsQu xovg novovg, xal
oxXrjQmg Siaxtivovxagxal fiv&iovg xal iuntnagpsvovg xal oxt-
voyrngiag nlqgttg xal rjxiGxa xtyvpivovg ’ ol S" vpivtg xal ini
nkaxog Siqxovxag avxovg naQS'/ovatv , xal avauuXovg , (Saxe
xal alpmSia x 1 n gootoixog spiv, xt/p %r\g uvuSoGtmg xQayy-
Xfjra. novel Ss noXXaxig ovxco xal rj inupavtia xal ol ftt-
xa% v xr\g auQxog vpevtg , 01 xal tovg Siaonmvxag novovg ini-
cpsgovGi. xovg (263) Ss cn to xS>v mol xu oaxsu ngoGxvntlq
iVQrjGtig, mg avxmv Soxtlv xmv oaxtmv bvxag. at yXifag Ss
(lagtlg xal xa&sXxovxag xal opalmg iunenXaopsvovg snaps -
qovGiv avxovg , at Ss Gagxtg xtyvpivovg xs xal yaXaQmxs-
Qovg' Sio cpalvovxui p>id“ ini noXv ixxsivofuvai, mg iphXtov -
Grig tqayvpaai xigi Soxtlv xrjg alo&rjatmg. ol pivtg Si aagxog
xi xal vsvqov pi/pa xmv ISimpaxmv , apsXti xal xijg aQxrjolag,
iv xolg novoig avacpigovaiv, acpQtymvxtg, mg uv the 01 xig, xal
l ax tvQvymQiag Siaxtivbptvoi xal vuQxmStg acpv^ovxtg, xmv
modum venae quidem veluti varicofae fiunt, nervi vero con-
torti difteriduntur ac indurantur, Atque hi quidem Jlupi-
dos inferunt dolores et dure dijlendentes et profundos et
in/ixos et angujliae plenos et minime fufos. Membranae
vero in latum etiam disourrentes et inaequales ipfos exci¬
tant, ut et haemodiae Jimile quidpiam habeani, transmijji-
onis videlicet afperitatem. Dalet vero Jaepenumero hoc
modo etiam fuperficies et membranae in media carne con-
tentae , quae dilaniantes quoque dolores inferunt. Eos
vero , qui a partibus ajfa circumdantibtis dependent , tun-
dentes camper ies, ac Ji in ojjibus ipfis confifierent. Avenis
graves et detrahentes et aequaliter infarcti dolores fusci-
tantur , a carne autem fuji et laxiores ; quapropter non
adeo extendi videntur , fed arbitratur labor ans fenfum
asperis quibusdam rebus impleri. Musculi carnis nervo-
rumque proprietatum , arteriarum quoque, in doloribus
mixtionem prae fe ferunt, turgentes, ut ita dixeris, et cum
kapaci latUudine difenti et Jlupule pulfantes. Ex reli-
rAAlmor IIEP I T£iN IIEIWN9. TOIIQN
92
Ed. Chart. VII. [4og.] Ed. Baf. III. (265.)
8’ allow 6 plv ilv.coSqg novog xcd iv slxscnv 6 iayvoog o%vg,
xai ovy rjxiaxa 6 ylvxvxtqog xal xvqapov itqoaaycoyog , im-
cpavuag soixtvwp' 6 8s vvypaxoodifg xov fia&oug’ 6 8s svs-
qhScov xolnov nlrpiaCpvxog' o 8s diaxtvxcbv xa psv nt-
TTOv&svai xi xav Iv xcp xonu> Siaaacpu, x a 8s utj, ovx ip
pa-O'ct xrjv vnoaxaaiv sycov ' on aqua a tov 8s iaxiv o iv xo)*-
ctoiq avviaxaptvoq. avxq psv rj nqcoxt] qijatg iaxiv ’Aqyiys-
vovg ix xov nqcoxov xcov nanav&oxwv xoncov, htr/siqpvvxog
8i8aaxsiv, oncoq cep xtg svqiaxoi xa nsitov&oxa peqrj , x rj xwp
novav diacpoqi £ Ttqoasycov xov Vovv. huaxiipcopifta S’ ait
aqy/jg avxrjv fit] naqtqymq. xag acpuxiXio8ug , cpqalv, sxs-
qoxqaviag f] diaxonrj xtav ayys'uav niqiyqaqiu. xivag psv
ovv Isysi xag acpaxtXcaSug , yalsnov svqsiv , ovSs yaq capo-
loyijxai xrjg acpaxtlog cpmvrjg x 6 atjq.aip6u.iPov , ivicov pep
odvvijv Isyovxcov psyahjv dqlova&ai, xiv mv 8s cplsypovijg
vmq^o7ytjv xrjhxavxrjv , tog situpsqsiv xlvSvvov qydoqag xov
■ psqovg , ontq i'vioi yuyyqaivav opouuCpvaiv * iv'aov 8s xrjp
(pO-oqcev avxrjp xov naoypvxoq poqLov ocpuxslov ovopaQsadat
quis vero ulceroftus quidem dolor et in ulcsribus graciliter
acutus, et non minime dulcior et qui pruriginem inducit, ad
f uperficiem pertinere videtur ; punctorius autem ad pro-
fundas partes ; imping ens autem vicino ftnu; ftimulans
autem partim eorum, quae in loco funt, aliquid affectum
ejje declarat, partim' contra , ut qui haudquaquam in pro-
fundo fubftftat; lacerans autem eft, qui in Jinibus conftftit.
Hie eft primus Archigenis fermo ex libro primo de locis af-
fectis, quo docere conatur, quomodo ex dolormn differentiis
partes affectae poffint inveniri. Igitur rurfus ab initio ipfum
examinemus, non obiter. Sideratas , inquit, hemicranias
vaforum diffectio circumfcribit. Igitur quas noininet li-
deratas , inventu difficile eft ; non enim inter omnes conve-
nit, quid Uaec vox, fphacelos , fignfficet. Sunt enim, qui
dicunt ipfam vehementem dolorem declarare ; alii tantnm
inilammationis exceCum, ut partem ad corruptionis pericu-
lum induoat, quod a nounuliis gaugraena appellatur; alii
partis affectae corniplionem ipfam fpbacelon dici volant;
BIBAION B.
93
Ed. Chart. VII. [4og. 4io.] , ^ Ed; Eaf. III. (263.)
(paoxovroov' aXKasv Se-ancea/iov’ aXl.cov x ov% dnldog anaa-
fiov, d/.l.d tov ini q>).iyuovy ve vqcaSiav acofidrcov’ ivicov t
ov tov ijSt] yivofitvov ananfiov, alloc tov nqoGSoxcbpavov ini
fuyi&u (fltyfioviji ' ivieav d’ an lebg rdaiv lajVQav’ dllcav da
oijmSova. to per Si 7 ocpayaXtbSeg ovofia, to xaToc Trjv nqo-
y'cyoaufitvtjv qijaiv vnb ’Aq%Lyivovg dqijfuvov, tig togovtov
aaacpeiag tjv.u, tag firjStv StjXovv, s^fjyqoiv bvojidvcav
. IciTQMcbv iv ETtQa nqaypaTitu yqmpavxog avvov. to Ss ntqi-
yoaepu Tax <*v Tig vnovor\GUiV dqrjG&ai to olov Ta%t(ag rj
navvtXmg locvai, v.al xuo&co y [4io] ovvcog iiq/ja&ai. to
yuq dv Tig naQoi voiiv bqtyofitvog a fiyd* 6 yqdxpag avvog
ionovuuGi voljaai ; acpvyfiavcaS^ ovv seal SiaiGGovvu tov nb-
vov iupaXXuv- (pqaiv Tag aQvrjoiagy ovav avr at ScjXovott
nqcavonu&SsGi y.ava Tag Gcpav-iXcaSug iviooy.qaviag. tov jiav
ovv GfvyfiaTwdi] novov igiyyijiiai nQoo&tv , onoiog Tig iaviv,
ovtu y.ai nqb T?jg i/iijg Hgij/rjoicag unaoi Totg lavQoig yvcaqi-
(iov, ot ye scat Gy/intio/ia avvov that cpadi ipXiypovcav f it-
alii convulfionem, alii non llmpliciter coirvulfionem, fed ner-
vo'forum corporum, quae inflammatione laborant ; nonnnlli
non earn, quae fit, convulfionem , fed quae ex inflammation
nis^magnitudine expectatur; alii fimpliciter veliementein
tenfionem , alii putredinem. Ergo vocabulum JphacelodeSf
in jam propofita Archigenis oratione feriptum, ad tantam
pervenit obfeuritatem , ut nihil fignificet, quum ipfe nus -
quam medicorum nominum enarrationem feripferit. Per
verbum autem circumfcribit fortajfis intefliget quispiam
dictum efle ab eo, veluti celeriter, vel ex toto fanat; ac po-
namus ita dictum elfe ; nam quid facere poifit is , qui jntel-
ligere cupit ea, quae ne is quidem, qui feripfit, intelligi vo-
lnit? Deinde pulfatorium et einicantem dolorem arterias
inferre dicit, quum ipfae videlicet per fphacelpdes hetero-
cranias primigenia affectione laborant. Itaque qualis fit
pulfatorius dolor , fuperius euarravimus , quamvis ante no-
firain enarrationem omnibus medicis notns fit, fiquidem in-
gen tium inflammationum fymptouia ip fnm efle perhibent
94
rAAHNOT IIEP I 1V.N HEI10N9. TOIIQN
Ed. Cliart. VIE [4io.] Ed. Baf. m. (263.)
yaloov. o S'e SwuooioV noVog early , bxav uianlg ano g'ifyjg
agypyivog xov nganona-Oovvxog fiogiov cpegTjxai xayicag dg
xu naQay.uu.iva, xai avfiftaivti rov to xaig acfoSgox ' xaig
ov i exegoxgaviaig fiovov, tag Agyiydvijg ifivgfiovtvaiv , alia
y.al tali xecpalaiaig ovouaXoyivaig. xai yag in ixdvcov
iv lore cpavegcbg at ugxijgiai ngcoxona&ovaai xoiovxov eyovat
xovnovov, olov elney 6 Agyiyivrfi, ma-tf buoloyuv iviovg}
■aia&avea'd'cu. xdiv ayyeicov avxav alyovvxcov, oneg igfi/]-
ptvaai (lovlouavog axgoyyvllta-O-ai xrj v ugxijgiav vnoqgio-
aovaav eqtrj. noxeoov oiiv wOntg rag agtggiag iv xaig
aqiaxilcoSiaiv exegoxgaviaig ovxco naayeiv ecfij , xai a xby
■avxov xgonov axovati xig avxov xai nigi x<av iplepeov,
xbg xaxa xovxo xo voatffia govov olov anoxigaovgevcov ;
y xoivov avfinxcoua iaxi <ple(Sav oncoaovv naayovawv , ij
tpleygaivovaiov fiovov; xad- oaov gev yag avvanxei xig
xitgi xa>v agxrjQKov loycg xov negi xwv cpleficov, ini xav-
xqv na&ovg tlxog vnolagfiaveiv iaxlv yiyvea&ai xovg 16-
yovg avxcg ' xa& oaov S' iqie^Tjg vntg xt xi ov vevgtov
ygacpet xa&olov xai xivcov allwv gogiav xoiovxcov, grj
Emicans autem dolor ell, qui a parte primario affecta veluti
•a i’adice incipiens, celeriter in partes adjacentes transfertur;
id vero non folum in lieterocraniis vehement! flimis , ut Ar-
cliigeni placuit , fed in cephalaeis quoque vocatis, evenire
folet ; etenhn in his nonnunquam arteriae primario affectae
hujusmodi, qualem dixit Archigenes, dolore vexantur, ita
ut fateantur nonnulli, vaforum ipforum fe dolorem fentire-;
quod interpretari volens, arteriam fubhorrentem fieri ro-.
tundam dixifc. Uti-um igitui- veluti per fphacelodes hetero-
cranias arterias ita alfici dicit, ad eundem modum de venis
earn fenfifie exillimandum ell, quod per hunc folum mor*-
bum veluti varicofae fiant ? an commune fymptoma eft ve-
narum qqomodolibet afiectarum , vel , duntaxat inflammata-
rum? Ex eo euim quod fermoni de arteriis jungit fermo-
nemde venis, par. ell, ut conjiciamus deeodemaffectuip-
fum.fuilTe loquutum; ex eo autem quod mox in univerfum
de iier. vis atq.ue de aliis hujusmodi partibus fcribit, non ad-
BIBAION B.
95
Ed. Chart. VII. [4i°.] _ _ Ed. Baf. III. (263.)
avvdntcav e vi voa quart xov vit'eq avzcov loyov, v.axcc toaov-
tov av itak.iv cbaavxcog y.ai avrm vnovoqueig Wdyfiai iteqi
x <ov cphpojv. duuvov d" cog tv ad foot?, Ini ytv r ijg qyiy.qa-
ftag Tjytiff&ui xcov cp7.e[}<ov avxwv ay.cc xaig dqtqqiaig yvqyo-
vtvtiv, anXcog de xcov aXktov bqyavcov , uvtv na&ovg xivog
Acpcoqioyevov v.axu xt xa vtvqa r.ai xu xovzcov ecprfgijg , tv
olg nd7.iv ecpt] xug cpltfiag de paqtig y.ai za&ehciovxag zai
oyaXwg iyntnXaayevovg inicptqeiv xovg novovg. ravxl ytv
ovv uyqiipoUav t-fti xiva‘ xb X ecpt^ijg eiqqytvov , ev&a cprr
alv ‘ xu ds vtvQa diaxuvaxai xt y.ai oyhjqivtxai ovaxqtcpo-
ytva ' cpavtQcbg anoycoqovvxog ytv taxi x Tjg xcov extqozqavicav
dia&taecog , dnocpacvoyevov de y.a&olov neqi vcvqcov oncaoovv
naaypvxcov. serve de xovxo cpaveqcog xjjtvdog ‘ ov ydq dnav
ita&og vevQcov a xhjQvvet v-ui trvtrzQtcpei xrjv ovaiav avzcov,
ctiX eaxiv a y.ai -fai.ana noitl xa vtvqa , za&dntq axqocfia
<7 acpcbg' akXd y.ai itoX7.ay.ig ovdeytav cua&Jjxrjv tyovxa dia-
<poQuv, a)X ay.Qipcbg eoixoxa xoTg vyiaivovmv , ovx ala& ry-
aptans tini morbo fermonem de ipfis habitmn , rurlus puta-
bis ab ipfo itidem de venis quoque fuifle dictum. Itaque in
hac ambiguitate fatius fuerit, ut exiliimemus in eo fermone,
quern de liemicrania confcripfit, JImul cum arteriis ipfarum
venarum quoque mentionem fecifle ; fimpliciter vero reli-
quorum inftrumentbrum , fine ulio diltincto affectu neque in
nervis, neque in iis, quae deinceps confequuntur ; in quibus
mrfum dixit: venas graves ac detrahentes atque aequa-
liter infarctos dolores inferre. Haec igitur nonnihil ambi-
guitatis continent; quod vero deinceps fequitur, ubidicit:
nervi vero dijtendunlur et contorti ■ indurantur ; recedit
quidem manifeile ab heterocrauica affec.tione, loquitur autem
in univerfum de nervis quoinodolibet affectis. Id autem pla¬
ne falfum eft/ non enim quilibet nervorum affectus ipforum
fubftautiam indurat atque intorquet , fed nonnulli laxiores
quoque faciunt nervos , ut atrophia manifefte ; quinetiam
faepenumero nuftam feufu perceptibilem habent differenti-
am, fed exquifite fanis fimiles flint, neque fenfum tamen
00 PAAIINOT IIEPI TQN JIEI20N&. TOIKiN
Ed. Chart. Vir. [410. 4.11.] ^ Ed. Baf. III. (263.)
crews omt xtvfjGscbg Tt yoQtyyu -rots viioxixayyivoig acbyaaiv.
tows ovy iv yovaig xatg (pXey[iovaTg , r\ rot's cphyyovcodiai
voarjuauiv, tj rots re aoa cpvdiv qyxoig tcccgiV, i'cptj axkijQv-
vtG’Oai xt xal GVGxgicpcGOai r a vtvga' xaivoi iv xoixoig ivag -
ymg cpaivoyivov fort to xtivtG&ai xa vevqu, xal yag xal am
rots rots s tayvovai xal ryuv rots ogcodiv am a cpaivtxai xu-
vbtuva, dio xal Gnaayol xal xixavoi yrj &egantv&HGiV am
rots enovxai. xal xoivov eoixt xov x ilrfai GVfmxcoua xebv
elg oyxov algoyivcov anavxcov, xb xilvad&ai’ ' Xi&iayt&a yag
jjdq xal agxqgiag [4 11] xal cpJJfiag yfayyaivovGag ivag-
ywg xexafievag ‘ ras yiv, oxav iv axgcg rw xcaXcg cpXiyyovtjg
yivopevqg inao&Tj fiovpwv, ovx oXiyaxig yap ivagymg oocp&i]
XcXayivoy oXov ro ayyttov igv&gbugbv re xal ftig/ioxigov',
bbvvrjgbxigov re ipavovxmv ytyovbg, d>g tivui it goSgXov, ort
qiXtyyaivu Gvyntav , ag^aytvov ano xov ngcoxonad-rjaavvog
jxoolov fit/gi xijg jxaa/aXtjg xal (jovftdivog. xal xaXmg vno
xebv laxQtbv - iigtjxai ayidov anavxcov , eotv&og xal xaaig
xal avxixvnia xal oyxog 'xal obvvrj xoig cpliyyaivovGi ye-
QtGi Gvyfialvciv ' 6 Gcpvyy.bg d ’ ovy anuaiv, wg linoyiv,
neque motum praeftant fabjectis carporibus. Itaque in fo-
lis fortafle inflammationibus, aut inflammatoriis morhis, aut
praeter naturam tumoribus omnibus, dixit nervos indurari
et eontorqueri ; at in iis manifefte apparet nervos intendi ;
nam et aegrotantibus ipfis et nobis afpicientibus intendi ap¬
parent 5 quaproptcr, nifi curentur , et convulfiones et teta-
ni ipfos JCequuntur. Atque omnium , . quae in tumorem at-
tolluntur, commune fymptoma effe videtur, uttendantur;
nam et arterias et venas inflammatione affectas manifefte
tendi vidimus ; venas quidem, ubi, per fumm a membra Orta
inflammatione bubo exurgit ; plerumque enim totum vas
intentum videtur rubere magis et calere, atque maj.ori dolore,
ft tangatur, affectum , ut lit manifeftum totum inflammari,
incipiendo ab ea parte , quae prim an o affecta eft , usque ad
alas et inguina. Proinde recte dixerunt omnes fere medici,
inflamniatis partibus accidere, ut rubescant, tendantur, re-
nitantur, inlumescant et doleant; pulfum vero non omni-
BIBJ.10N b.
97
Ed. Chart. VII. [4n.] Ed. Bah HI. (263. i64.)
aXK iv olg aQXijqUu xeslaiv ala&tjxal, xal to poqiov d ai-
a&tjrcxbv y , afyoloyog 'it xaxa to psyedog tj \tphypov {]’ x rj-
viv.avta yaq ol xapvovxtg ala&avovrai acpvypcbdov g oSvvtjg,
xuv ptjdtv ala&ijxov ayyttov f] sear air 6 naayop aw pa. xa%
ovv sorjasxai xig pt xa xatf sxaaxov bqyavov ZSia avpnxta-
paxa ’ IsKcXxai 8> ijdtj xal nqoa&ev xal ov% anal;, wg rj
(3la{j>] x ijg olxelag svtqyiiag ISiov sxaaxov poqiov avpnrcoua
iativ, onoianox av xax iidog’ ovxe 8 5 aXXpxt avpnxmpa
Ig avayxtjg avxoig ovtf at Siacpoqal xirjg pXafirjq vn aqyovaiv,
ctXXu Kara xrjv idsav xt xal psyt&og xov na&ovq at diatpo-
qal psv OgaXXaxxovrai , x 6 3s sldog, tj to yivog, rj onwg av
e&ihrj xig bvopaQuv, aeiSiapsvu xov avpnxmpaxoq , o v.axa
xtjv (kfiXappivijv svsqysiav sort, xal nXtovaaai ys xaXXiov
rjV ’ 4q%iysvsi v.axa xovto ntqiXapovxi pt&odcp xo alpnav,
(264) snsi8q xal xocg aKKoiq r\psXr\xai ‘ yiyqanxai d’ vcp
rjpwv sv noXXatq aXXaiq nqaypuxtiaiq ovx oXiya xatv xoiov-
xcov , taansq apsXsi xal vvv slqrjasxat 81a xmv sq>i%ijq, baa
psv sxsqca&i xtXiimq s^siqyaaapsda , avvxopmxsqov , oaa 3s
bus, ut diximus, fed iis duntaxat, in quibus airteriae notatu
dignae funt , et pars [ft fenfu praedita iit et notabilis magni-
tudinis inflammatio; tunc enim pulfatorium dolorem fentiunt
laborantes, vel nullo exiftente fenfili vafe in affecto corpore.
Aliquis quaeret ex me fortaffe, quae lint fingulorum inftru-
mentorum propria accidentia. Id vero jam antea, neque
femel duntaxat, explicatum eft, quod propriae actionis lae-
fid, qualicunque lit fpecie, cujuslibet partis propriuin eft
fymptoma; neque aliud eis ex neceflitate fymptoma, neque
etiam laefionum differentiae exiftunt ; fed differentiae quidem
variant pro affectus turn fpecie turn magnitudine ; fympto-
matis vero ad Iaefam actionem pertinentis five genus, fiye
fpecies, aut utcunque nominare volueris, Temper manet.
Et fatius fane fuiffet Arcbigenem totum metbodo complecteri-
tem , abundantius haec perfequi , quum ab aliis negligeritius
ftnt tradita, quorum non pauca in plurimis aliis libris con-
fcripfimus, quemadmodum et pofthac deinceps dicentur, bre-
viori quidem compendio ea, quae exacte alibi fuerunt exa-
OALENUS xb 7t. VIJI. G
g8 rAAimoT riEPi tsin nsnom. Ton sin
Ed, Chart.' YII; [4n.} Ed. Baf. III. (264.)
diuJguyvrirKov iv dlloig fiaxgorigov ivxavOa 8itg~
yomvmv Tjfimv avva. vvvi 8k xdg vnoXotnovg xmv novtov
dtayoouq iittk-dcntiiv, oooov iiivyfiovtvocv 6 Idgyiysvyg iv xy
xigoyeynauiiivt] gyatt. xo (ikv 8y vagxcoStig yivtuOai xovg
•novovq xovg vtvgoig, orcmg yfidgxyxai, v.al dig ovx eaxt [io-
qiov, xivog idiov y vagy.y nd&oq , a)£ alxiag x a xai dia&s-
Gtwg, s’fmQotj-dev tigytat ' xo 8k axinjgmg dtaxtivovxag Isr
avxoTg yivta&ai xovg novovq , og-O-oog tigyxai, xai v.ai./uov y
av yv xo anXcog alqyusvov, dvtv xov GxXygioq. Siartlvovrtg
yag tioiv iy.avwq ixaxigmcra xav vtvgwv ot novot , 816x1 v.al
xtivexai ngog dficpco xa negaxa , xo xt xyg stgcoxyg agyyg vial
xo xi] g iir/axyq r iXtvxyg, monag iv xaig xi&aoaiq alyogSai,
y.ai gyyvvvTai ' yt no7.Lay.ig iv avxaTg at acfoSgwg xexafiivai,
xai. 8td xovx dnoxeO-ifitvot fitxa xo ft lyoaa&ai xolg ogya-
vbtg. ot xi& agio xai xdg yoqSag avidai. v.ai fikv 8y xai oxt
xuvovxai oacpcog into xmv. ivavxicov aixicov xt xai Siu&iotmv,
ov8tig ayvotl, xcfv vygov y xo ntgttyov , wove xai diccfigi-
ytiv avtug xai n Xygovv, xav tgygov harms' tis loyaxyv yag
rata; Iongiori vero disputatione hie tractabimns ea, quab
alibi brevier! ftylo. percurriinus. Nunc vero reliquas dolo-
rum differentias., quarum in praefcripto fermone Arcbigene*
mentionem fecit, perfequamur. Quod igitur peccaverit, di-
C.ens torpidos dolores nervis evenire, quodque ftupor non
unius cujuspiam partis proprius lit afiectus , fed caufae po~
tius ac. alfectionis, an tea dictum eft; quod -vero. dolores dure
dijlendentes in ipfis fiant, recte dictum eft ; quanquam meli¬
us erat, J(i funpliciter dixiffet, dijlendentes, non addendo
dure ; nam nervorum dolores utrinque vehementer diften-
dunt, quia; ad utraque, extrema tenduntur, turn id a quo pri-
nio incipiunt, turn illud in quo finiuntur, ut chordae iii ci-
thara;, quae; faepenumero, ubi nimis in tenduntur, dirumpi
foie lit; ac;propterea citliariftae, quum inftrumenta fua poft
ufum reponunt, cliordas relaxant. Et fane quod eae a con¬
traries turn caufts turn aftectionibus intendantur, ignorat
nemo,, five humidus fuerit ambiens aer, ut riget ipfas et im-
pbeat, five veheiuenter aridus : ab utraque enim ambientis
Ed. Chart. VII. [4n. 4iz.] Ed. Baf. III. (264.;
ayiY.vovuivcu ruoiv iv lY.axtQu hough tov mgieyovrog, tl-
itorcog qryyvvvrui. v.alag ovv 6 ‘ihnbzQanjg'rdvg cmaauovg
1 tov vivQcov ihl nhjQfoosi it v.ul v.tvmou ylvto&ai qnjoi , • ret-
ctig uutioovg ov'aag 8t]).ovoti %5>v vtVQcov. to depvdiovg
tlvcci roiig icovovg avrcov, &no Tebv avuBtftfXbTcov tlhpireti
t otg nluoTOLg t<Lv vtvQcov. intidf] yaQ atl npcorai fitv ini-
noXijg do t v at cp)J{jtg , iiptlgtjg S’ avrwv a l agitjQiai., Hal
fierce ravrag ru vtvoa , dice rovr ev (la&ti rrjg raatcog uvrebv
ot xajivovng ala&avovrai' rt[^iS]vovTtg ye [itjv nok).ol, vtv-
Qcodtj a coiiar ovrtg, vn ivloov cevrixQvg bvofia'C.OfitVOt vtvga,
roiig novbvg ov fiv&lovg , alX imnoJJjg eyovaiv, orav xal
tevrol rvyaxnv ovrcog rtrafievot, y.a&antQ ol rovg Sar.TvXovg
iv.ruvovrtg ‘ tloi 8 ’ aptXti xal ol za/inTovrig aiitovg huno-
).r\g fiev, alX ovy ofio'uog roTg ixxuvovGtv. 6 8 ’ ’Aftyiyivtjg
rovg nbvoiig tcov vtvQtnv i/intnaQfiivovg ilvai q>t]ot, vicuq-
ypvrog tov roiovrov r tjg odvvijg ti'dovg tco xcohp yaXl.ov,
cog epn^oaOtv tlnov ‘ iyyiyvtrui 8s v.ul cor l ytra Tivog
fcpvyftvv , Hal rap oSovrcoy raig fitiXaig, e'en 8’ Ore Hal
iieris temperie ad ultlmam tenlionem pervenimit ; unde non
mirum , fi rumpantur. Proinde recte dixit Hippocrates,
nervorum, convuljiones et a plenitudine et ab inanitione eve-
hire , utpote quae lint immodicae nervorum tenfiones. Sed
prof undos effe eorum dolor es, id ab accidentibus, quae plu-*-
rimis nervis eveniunt, lurnptum eft. Etenim , quum venae
quidem Temper priores in fuperficie lint, deinde poft eas ar-
teriae, quibus pofteanervi fubduntur, idcirco laborantes eo*-
rum tenlionem in imo fen Limit ) quanquam multi tendones,
qui nervofa funt corpora et a nonnullis plane nervi nomi-
nantur, non profurtdos, fed in fuperficie dolOres habent,
fi quando ipfos quoque fic intendi contigerit, Ut illos qui di-
gitos extendunt ; funt autem et qui illos incurvant, in fuper¬
ficie quidem,. fed non fimiliter, ut extendeUtes. Sed Archi-
genes nervorum dolor es injixos effe dicit , quum Imjusmodi
doloris fpecies , ut antea diximus , ad colon magis per tin eat*,
accidit vtiam auri cum quadam pulfatione, atque dentibu*
lO'o rAAHNOT IIEP I TUN HEHON9. TOIIIiN
Ed. Chart. VII. [4 12.] Ed. Bah III. ("264.)
roig ocf&aXpoXg , rjxiaxa Ss xoig vtvqoig epritnappivog vnap-
fii novog' ixxeivexai yap ini nXtioxoV ixaxdpcoot pfy,Qi rap
avca xt xal xuxco xov £cbov popicov. to <T icpetyg efyqpeyov
vno xov Agyiyevovg , 8x1 xal axtvoyxapiag nXtjpeig tpu xcc
VcVQa xoiig novovg, xaxotyhedg pev eiQtjxai xy Xefet' SqXoT d’
ovdiv nXiov xov ptx.avxo, xatf o cptjoi, y.al rjxiaxa xcyvpe-
. vovg ' toj yap ovxi , xcfvpivovg rjxiaxa , xovx I’oxiv tig nXa-
xog ixxtxapsvovg ovx eyet xovg novovg xcc vevpa, aXXa xccxa
nepiypucpqv xw a paXkov, avco tt y.al xaxco xrjg xaaecog avxcov
Siqxovarjg, xal pakXov y avco piygc xijg xtyahrjg' y.al xbxe
npcoxov avxotg y.al anaapol v.al xexavot xov navxog enovxai
roipaxog, ovSevog .xoiovxov Gvpfiaivovxog ovdipia xaati vtv-
... pov, nplv aipaa-d-ai xrjg xeq>a).rjg avxrjg. iytfyg Se xoig elprr
ptvoig o AQ^iyivrjg eypaiptv nepl xmv vpsvcov , oxi pev ini
..nXccxog avxoXg diqxovaiv ot nbvoi , naapovrcov avxav, akr\-
{hvcov ‘ or t d’ alpcoSia xi npoatoixog eyovaiv, ovx exi aXrj-
JXtvmv. cog spnpoa&ev eiprjxai. to yt prjv avcopahovg ilvat
.. .xovg novovg xcbv vpivcov, ov 81a navxog aXrj&eg, onov ye
molaribus , quinetiam quandoqne oculis ; minime vero ner-
yis infixus dolor evenit; etenim magna ex. parte utroque
.extenduntur et ad fupernas et ad infernas aniinantis partes.
.Quod vero deinceps ab Archigene dictum eft, nerpo.s angu-
. Jliae plenos habere dolor es , prava locutionis imitatione di-
. -clum,. ac nihil amplius declarat quam quod deinceps dicit,
et. minime fuf os 1 Re vera enim minime fufos , hoc eit in
latitudinem porrectos, nervi dolores habent, fed magis quo-
dammodo circumfcriptos , utpote perveniente ipforum ten -
done et ad fupernas et ad infernas partes, magis vero fur-
fum .usque ad caput; ac turn primum ipfos univerli corporis
et co.nvulfibnes. et diflentiones comitantur, quum nulli nervi
tenhoni hujusmodi quicquam accidat, antequam caput ipfum
attingat. Pod . haec confequenter fcripfit Archigenes de
. membranis , quod quidem in latum discurrant ipjis dolores ;
quum- afficiuntur, vere dicens, quod vero aliquid haemodiae
Jimile habeant , . non vere, ut antea dictum eft. Neque
J;etiam in to tom verum eft, quod membranarum dolores Jint
BTBAION B.
101
Ed. Chart. VTI. [4i2.] ^ Ed. Baf. III. (264.)
t ovvavriov dXtj&ig fxdXXbv iazcv ' ioty.aoi yccq v.axa ply tov -
avtcov Xoyoy ofiaXoSg btupsQtiv Tovg novovg, eriiidrj v.ui to
oto [ia tcuv vvxmv bjiaXov’ iy.de Tfjg itQog ra nXrjOiaCflVTct
y.oivcovlag avcofiaXiuv tivu situpegti eoxiv oit v.ctxct r i ovfi- *
(kfiqy.og. ovav yuQ ini to mitov&og avx&v jiigog ayrycai y.ai ’
TtivijTai tu neQi%, avofiolav avayy.atbv ioTiV ylyvto&ai iljv
odvvqv ' sv&u [isv ala-O’rjTiyMTiQov iozi to Ttivofitvov [ioqiov,
ivTav&a bSvvwfievmv [laXXov, ev&cc Ss TjTTOV alc&rjTiy.ov,
eXarxov aXyovvTcav. y.al (irjV y.qy. tov ipuvttv q [irj i yavtiv
ootov to Ttivofitvov tj SiacpoQK Tt op novcov tMOTfog yivecai.
xcctcc tovtov yovv tov Xoyov aXyovai -auto. TrjV zXtTv svtoi ’
tIov nXtvQiTiy.wv , uvaTtivoyUvov nqbg tovto to '/coQloy tov
rag nXtvQag vniQuaxoTog vpevog' ivloxt S’ ovx elg xrjv vluv,
aXX tig to vnoyovSQiov 6 novog avxatp Sctjyti, Ttjg dla&tj-
otcog yivofiiv/jg xavcc to StotcpQayfice y.ivovfitvov Hg avayictjgj
ovdv ctvognvmoiv ol nXtvQiTiy.ol , fiaXXov tcov aXXtov tov ftca-
Q cutog jio qm>v. ■ *] yaQ olov qi t ijg oSvvqg ox av iv tt/
nX'cVQu. yivrjrat , zoig ivtav&cc (ivalv avanvuv oy.voiioiv ot
inaequales, fiqiiidem eontrarium magis veritati coniteritit;-
naui ex propria fua raiione videntur aequales indu'cere do-
lores, quoniam univerfum ipfarum corpus aequale eft; at'
oh communicationem cum vicinis , inaequalitatem quandam
afferunt interdum per accidens. Quum enim ad affectam ip¬
farum partem ducuntur et tenduntur circunijaoentes, inaequa-
lem fieri dolorem neceffe eft; Ubi enim intenta pars acutioris
fenfus eft, ibi dolore vebementiore cruciantur; ubi vero feU-
fum babet liebetiorem, ibi minus dolent. Atque ex eo quo- -■
que quod quae tenditur membrana, os ipfum xel atlingit, vel
non attingit, nbn abs re dolorum lit differentia. Atque 'hac
ratione nonnulli pleuriticoruru jugulum dolent,' porrecta in-
bunc locum membrana coftas fuccingente ; aliquando tamen
non ad jugulum, Ted ad hypochondrium dolor eorum franfit;
cujus fenfus eft in fepto transverfo , utpote quod neceffario
movetur, qmnn' pleuritici refpirant, magis quam caeterae
tlioracis partes. Quum enim veluti radix doloris in latere
confiftit, turn laborantes musculis qui ilbc fruit refpii'are' ■
109
r a are or repi t.qn reroe e- to win
Ed. Chart. VII. [4*2. 4i3.] Ed. Baf. III. (a'64.)
xapvoyng, Son povcp xca StacpQaypan ro xtjg avanvoijg sq-
yov t] cpyaitg inirQsnu rtjvixavru, xaD'arcio iy xaig. uficuoroig
avanvoacg ml xav, vyiaivovrcav. or av plv ovv iv roig
yarco fii/oeaiv xcav nXcVQcav *] cphypovr; ysytjrac, xo Scacpqaypu
xuvbytvov bSvvurai pakXov’ or av S' iy xolg uvea, xarct
xijy xkuy .*i oSvvt] SiaaquuLVii, xca piv xrjg v.tvrjotcog l.byip,
to Siacfqaypu , xca Si xijg oxXtjoor^rog , rj.i tteZg Iqya'Qopivrj
xrjv aviuv, [4i3J tjnarog Si peyaXca g cpfoypalvovrog ij
axiQqco&iv rgg, i] v.ctra r tfv Sc%iav xhey oSvvrj yiyop&vij x ij
xaau r/jg xolXcjg cp\tpo.g sntrai podloy r\ xjj xcav vytvcov,
or ay S' tinri, novtiv noXXaxcg ovreo xal xrjv hucpavnav,
ontQ lor iv , ra rSv naoyovrcav vulvcov i'yuv idea, ScjXoi oa-
q>Sg ono&tv OQprjQ-iig aiycaStu r t naQunXrjcnov Z'cpqotv rag
oSvvceg iyuv avtcav. ZnuSrj yao ctpa rrj xlgg alpcaSlag Idea-,
xrjn xal t] yaQxSScjgJaxlv ' ULa-O’cjaig , Sg av vno piag air lag
apcpor'iqcav yiyopivcav , o S' Zmnolijg vprjv o Imortrauiyog
xca Siqpart naoyt noXXaxcg oSvvag vuqxcoSug, vno x&y.
y'lgta&iv air leap xSy cpvyqcbv iroipbnqov fiXanropivog , Sice
pigrescunt; quare turn foli fepto transverfo natura refpira-
tionis officium committit, quemadmodum in prospere valen-
tium libera refpiratione condngere folet. Igitur, qmun in
partibiis Iaterum inferioribus oritur inflammatio , feptmn
transverfmn intentum magis dolet ; quum veyo in partibus
fuperioribus j turn jugulum dolor infeftat t caeterum feptmn
transverfum, quia movetur; jugulum autem, quia durum
ell, dolorem efficit. Ubi vero ingens in bepate oritur in-
flammatio, ant Icirrbus, dolor qui jugulum in dextra parte
infeftat, cavae venae magis quam njembranarum tenfionem
fequitur, Quum autem dixit, hoc modo faepenumero fu-
jperficiem. quoque dolere , quod eft habere ea auae funt pro¬
pria membranarum alfectarum , plane declarat , unde motus
dixerit iplas dolores habere haemodiae non dilEmiles, Quia
enim limul cum haemodiae proprietate ftnporis etiam fen-
fuspercipitur , perinde ac ft ab eadem caufa uterque affectus
Hat; njembrana autem quae in fuperficie cuti fubftrata eft,
fttepenwnero ftupido dolore alEcitur, utpote quae ab exter-
BIBAIQN B.
103
Ed. Chart. VII. [4i3.] Ed. Baf. III. (*64. a65.)
xovto rtf v.oivcoviu xijg Sta&iattog anax qddg 6 Agyiyevqg, at-
ptaiSia xl naoan'/.qoiov etpqatv xovg a/J.ovg vfievag, xal xqv
imcpavuav nu/j.avig, ov v.axa xqv ovaiav avtov xov nbv-
ayovxog jioQiov yivofievqg xijg oSvvqg, aiXa Sia fiiv x r\v ovaiav
avxwv , avaiuov xt xal ipvyoav ovaav , ivvoXcog alioxofitviov
na&cGiV tpvypoTg , ehopsvqg Se rijg xoiavxqg oSvvqg xoig nu-
Otai' Sio xal noU.axig scp>] yiveo&ai xovg xotovxovg n ovovg,
cog av ov xaxa xrjv ovaiav avxoi xov naayovxog fitQOvg,
aycogiaxoi yaq av ovrcog yt ijaaif, ai.Xa v.uxa xi avicpipqv.bg
hnyivofitvovg. 6 piv ovv into to St^iaxi xtxafievog vfiqv,
0 xal avvanoStijofitvog avzco, xovwStig xt xal vapxcoStig i-nt-
(ftQU xovg novovg' ol Se fjtxa^b rijg aaov.bg olov Siaanmr-
xag, dal yao noi.lol xal avoofiaXcog ificpvofievoi xt xal ntQi-
Xafjpavovrtg avxrjv. ox av oiiv non Ivavxiwv xaxaqiv-
aecov xtivta&at avupij xqv auQva, xoiavzag avayxaibv laxtv
yiyvta&ai rag oSvvag. sni yt fiqv xoig n oVhoig yvfivaaioCg
qz oi XovwStig (2G5) q eJ.xcoStig ol nbvoi yivovxai, avvtaxa-
fitvoi xa$ blovg xovg j uvg, cov fitqog dal xal al aaqy.tg'
nis caufis frigidis celerius noxam fubit, idcirco deceptus Ar-
chigenes affectionis communitate, caeteras membranas hae-
inodiae finale quidpiam pati dixit, ac faepenumero fuperfi-
ciem quoque , non fecundum affectae partis fubftantiam facto
dolore, fed quod ob fubftantiam exanguem et frigidain facile
a frigidis aifectibus infeftenlur, affectus vero ipfos liujus-
modi dolores coinitentur; idcirco faepenumero dixit fieri
hujusmodi dolores, non videlicet per affectae partis fubftan-
tiam, lie enim infeparabiles effent, fed per accidens fuperve-
nientes. . Subtenfa igitur culi membrana, quae cum. ipfa fi -
mul excoriating dolores facit tenfivos et torpidos ; quae vero
in media funt carne, veluti divellentes, funt enim plurimae
inaequabiliter infitae et earn circumdantes; quum igitur ex
contrariis infertionibus tendi carnem contingit, hujusniedi
dolores evenire needle eft; at a multis exercitationibus out
tenfivi aut ulceroii proveiiiant dolores , qui totos musculoi
occupare confueverunt, inter quorum partes carncs quoque
1 04 rAAHNOT HEPI TSiN IIEJION0. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [4i3.] Ed. Baf. III. ("265.)
iiQrjicci Si nigl xcbv xotovxoov ukyqpuxav ixavdjg in xoig vyi-
iivotg. on S ’ of xdov rnginuiidvcay xoZg ooxoZg vpdvwv novoi
Pv&ioi x elalv, xovx sanv Sta pu&ovg xov amyaxog inupd-
govxsg aiad-rjijiv , abxcov rs xwv ogxcov inayovinv cpavxau'iav
wg oSvvcofidveov , ovSiy ■dav/iaoxov. ovopoC/ovoi yovv. avxovg
baxov.onovg ol n%uaxoi , nql ytvovxai xa nolXu psv ini yvy,-
vaaioig, e'oxiv oxs Si xal Sea ipv^iv , Zj nXij&og. xag Ss cpXd-
pag cpTjal fiagitg xal xa&t).xovxaq xal ouaXcbg spmnluapdvovg
inupdguv xovg novovg ’ Ip agyrj Ss onoxs xrjg rguxqaviag
iyvf]fiovcVGcV, anoy.iQGOva&ai xag cpjdfiag septj. xa-/ ovv ip
ixdvcp povxa yqrj SUgaG&ai leytw aixov xovxo , yiyycoaxuv ye
t idvxoi StT xov I'Siov novov dfQxqgiag xal cpXi§og xaxa prjxog
ixxuvopdvov aapaxog, olov yogSijg xcvog, spcpaotvsysiv , ov
fltjv. avvsficpaivH yd xi paoog. x 6 d’ opaXcog spntnXaa&ai
xov novov xS)v q>lepd>v, ovSe oacpeg oXcog iaxlv , in ovSevl'
xcov (3vyptp>y/.6xu>v avxaig avevty&tjvai Svvapdvov xov ipnsr
nkaa&ai. negl Ss xcov aagxcov icprfgt/g cpqaiv , cog xtyvpdvovg
xe ml yalagcoxdgovg inupdgovaiv xovg novovg'. oXcog pev ovv
nmnerantur ; verum de hujusmodi doloribus fatis in libris de
fanitate tuenda jam dictum eft. Sed quod membranarum,
quae ojjibus adjacent , dolores et profundi furit , id eft }n
intimo corpore fenfum excitantes , et ofjium ip forum veluti
dolentium inducunt imq.ginemr haudquaquam mirandum eft.
Nam ii a quam plurijnis oftocopi nominantur et frequentius
ab exercitationibus oboriuntur, quamvis interdum vel ob fri-
gus , vel plenitudiriem. Infuper venas dixit graves et de-
trahentes et aequabiliter infarctos inf err e dolores ; verum
ab initio, ubi bemicraniae mentionem fecit, venas varicojas
fieri aic. Ergo, in hoc folo fortaflis accidere oportet , ipfum
hoc dicerc ; feiendum tamen proprium arteriae venaeque'
dolorem extenfi fecundum longitudinem corporis veluti
chordae cujusdam Ipeciem referre, nulla utique profundi ta-
te fimul apparente. Aequabiliter autem infigi venarum dp-
lores., omnino.obfcurum eft; quippe infigi ad nihil, quod
ipfis accidere foleat, referri poteft. . Deinde de carnibus di—
cit, quod fufoset laxiores inducant dolores.. At in to turn
BIBAION B. 105
Ed. Chart. VII. [4i5. 4i4,] ^ Ed. Baf. III. (265.)
Ttovog ovSiigian yaXaqog, qXXot roiig rjcrov nrapdyovg lacog
iigtjxtv yaXaffcordgovg , inndtj nrapivot paXXov ilacv o'l n
rcov qyyiicov xai oi reap vpdvcav' rovto yeeg bfio7.oyit xai
to ptj S’ ini nltov extit apdvovg uvtovg cpatvia&ai, Sia to
■Accra Tiigiygacpag figayiiag ovyxiiQ&ui ra aagxcbStj fiogia rcov
fivmv. il Sk xal to tovtcg yiygappdvov dcpi%tjg-, cog emnXiov-
atjg rgayypaaL run SoxtTv rtjg acpljg, ISiov ianv rcov tv oag%l
novcov, huaxeitrdov. ■ on per yag Ivcore roiovrov n ovu-
(jaevu v.ara rovg novovg ccv[4: i4]r co v, al.tjdeg screw ' he Ss
rov [if] Sia navrog cpuwia&ai , Sia&daicog pu7.7.ov iv avraTg
yivopdv t]g cog to no7.ii uuug nvog, ov rtjg ovaiag avrcov i'diov
livai. Sojgii. rip Stadia tv Ss ovy anXcog vnoXtyardov diva i
H ado g cpXiypovwSig , aX7.cc xal [lira : yypoit rgayvviw Tticpvxo-r
rog. replug Ss tciqI rcov pvcbv udgyiydvtjg ygacpcov, aagy.bg
iced vivqcov piypa rcov ISicoparcov avacpdgiw avrovg. cptjaw, cos
av h. rovrcov avyxupdvtjg rtjg olxiiag ova lag avrcov ’ to Ss
xal agrtjgiag, ope Sianicpvxaaw avrcov ’ aXX ovtcog xal tag
nullus dolor laxus eft, eos tamen fortafle, qui minus inten-
duntur, laxiores vocitat, quoniam vaforum et membrana-
rum dolores magis intendi videntur. Id enim confitetur
eos non adeo extentos confpici, ob hoc quod carneae muscu¬
lorum partes brevibus circumfcriptionibus contineantur.
Sed id quod deinceps feribit, pideri tactum peluti ajperita - -
tibus quibusdam innatare , an proprie ad dolores, qui in '
carnibus confiftunt, pertineat, inquirendum eft. JN'am quod
interdum aliquid bujusmodi per ipfarum dolores eveniat,.
verum eft; at quia non Temper evenit, ad unam potius quan-
dam affectionem ut plurimum ipfis accidentem , non aa ea-
rxun Tubftantiam proprie referendum videbitur; neqae fim-
pliciter. intelligendum eft , earn affectionem efte morbum iii-'
flammatorium, fed etiam cum bumore aliquo fua natura ex-
afperante Verum deinceps de musculis fcribens Archige-
nes , eos carnis nerporumque. mixtam prqprietatem ref errs
dicit, tanquam peculiar! ipforum fubftantia ex bis confiftente.
Addit vero arterias, quoniam in ipfis inveniuntur ; ' atboe
,06 TAAHNOT ItEPI TUN IIEHONQ. TOIMN
Ed. Chart. VII. [4i4.] Ed. Baf. III. (a65.)
yXepug IjjfrjV elqqa&ai xai xdvg v/iivag. to Ss Gcpgiywvxeg
ovopa naoa fxiv xoig aEXb]<stV bti xwv iviv.nv.wg nenJ.qow-
fdvwv feyexai , 816 xai xaxa xwv vewv avxb povov elqqxaGt,
yigovxog <T ovSevog, wg av Svvapevov x ov owpaxog av-
xwv cbtv.xrv.t/v delgaa&ai nJitjQwmv’ 6 ye pev ovv Aqyiysvrjg
ini xiyog rpeqei x'qv (pwv'rjV xuvxrjv , ov nuvv xi gqSiov evQstv,
puhatf on avy/eT xai diuy&eiqei noXi.ayo&t x'a oqpaivopeva
xwv E'O.rjviv.wv ovopuxwv ’ el 8’, wg av tig vnovoqaeiev, ini
xwv 8 1a nhrjqwotv xexapevwv Xeyoi to acpoiy wvxeg, xoivbv av
ei'fj navxwv tovxo xwv ntnXrjowptvwv owpaxwv , ovv. Zdiov
xwv pvwv ' to ye pqv pex evQvywQiag avxovg Siaxelvea&ui,
liKtyftai vopCQw ngog avxov xrjg iv xoig vevqoig nXtjQwoewg
aq>og%ovtog. on 8s to oqtvfyiv vaqxwdeg, ovv og&wg eZq/j-
%ai, SeSft.wxai nqoa&ev. xwv 8’ akhov, q>t]Gi, itovwv o p'tv
skxwSqg layvwg olgvg iaxtv ' aaa(fi]g S’ rj Xe%ig f]8e xai xa&
tavxrjv a8vvaxog diSulgai xt , xaig.uD.atg opoiwg xalg aaacps-
civ, ag ye ovS’ igijyqoaod-ai 8 waxov iaxiv, el pt] xig avxag
pacto venas quoque dicere debuit atque membranas. Vo-
cabulum autem turgentes a Graecis de iis dicitur , qui cum
bono corporis liabitu pleni funt; atque idcirco de juuiori-
bus duntaxat dici confuevit, de fenibus vero minime, quod
non poflit ipforum corpus boni habitus plenitudiuem fusci-
pere ; at vero , in quam rent hoc vocabulum Archigenes re-
ferre velit, invenire non eft facile, niaxime quia confundeTe
multis in locis et corrumpere -folet Graecorum nominum ft-
gnilicata. Quod li quis turgentes de iis dici intellexerit par-
tibus, quae a plenitndine intenduntur, non proprie ad mus-
-culos , fed communitei- ad omnia repleta corpora pertinebit.
Quum vero eos capaci cum latitudine extendi dixit, puto
ipfum banc a nervorum plenitudine voluifle fejungere. Tor-
pide autem puljaj-e , haudquaquam fuiife recte dictum , jam
antea declaratum eft. Reliquvjrum vero dolorum ulcerofus,
inquit, graciliter acutus eft . Eft autem haec quoque ora-
tio obfcura, neque per fe quicquam 'docere poteft, baud ali-
ter quam caetci'ae obfcurae, quaS ne explanare quidem pof-
BIBAION Bt
107
Ed. Chart. VH. [4i4-] _ Ed. Baf. Ilf. (26S.)
imara/xtyoi to -aqdyfiaT nqooaqfiooai ntiQaO-tiij xij %t£a.
xai vvv yovv imoTaptvog rig, iXxaxStig xonovg ovopaCjia&ai
■riQoq Tt tcov laxqdtv xai Tutv yvuvmrwv , or av iv too xivii-
o&ui rig vj ipavtiv tcov xtxomapevcov fioqicov aZa&tjaiv Zo’p)
Toig rjXxcopevoig pegtoiv opolav , Ijuvo'fjoai Suvijotrai tov la%-
vmg o%vv novqv tlqrjo&at toiovtov Tiva to tlSog. oiov xtv-
Tovorjg (jclovyg otgtlag yivtTui. SgXov ovv oti (o]5t ovVi-^g
eot iv oittog,, ooontq yt [iqde OfiaXwg exitTapsvog omavrTj,.
tovtov ovv aviov qojoi yXvxmtQov tipai , Seov uo&ivhtiqov
UTCilv , rj uuPAvxiqov , }j ov -orpodqbv , tj aviaqov tjttov , rj t»
toiovtov' to ydq yXvxvttgov ovS’ icq kvog tcov aviccqmv Xt-
ytTtxt xvqicog. to Se xvtjopov irQoaayarybq , aStaqdqwrwg tZ-
qrjTUi ' Siaqiigti yaq Ivagytbg 77 xvqapcoSqg aZadijalq Tt xai
Std&toig T/jg iXxcbSovg' dXX inti xai noorj-ytitai noXXdxig rj
uvtjoixcbdgg Ttjg tXxcbSovg, ixXvoptvtjg Tt xai navoiitvijg Trtg
iXxcbSovg, tig tijv xvgopcbSij ptTaitTioaig ylvixat, Sid tov to
ovyxf/viitvag Tt xai uSibgioxcog vnig avviav 6 Agfryevrjg
libile eft, nifi quis rem per fe intelligens, earn orationi a d-
aptare corietur. Nunc itaque aliquis etiam fciens turn me¬
dicos turn gymnaftas eos dolores vocare ulcerofos, per
quos inter movendum vel tangendum ] a (Tat as partes fenfus
excitatur, quaiis in ulceratis partibus percipi folet, intelli-
gere poterit per dolorem graciliter acuturn bujus quempiam
fpeciei fignifieari , quaiis ab acutae aeus punctura 'fieri con-
fuevit ; ergo conftat hunc neque continuum elfe neque ae-
qualiter per omnes partes porrectum. Hunc itaque ipfum
dulciorem ejje dicit, quum dicere deberet, imbecilliorem,
aut obtuftorem, aut non vebementem, aut minus moleftum,
aut id genus quippiam ; nibil enim quod moleftum eft , pro-
prie dulcius appellatur, . Id autem quod dicit, et pruriginem
inducens , incompolite dictum eft-, differt enim manifefte
pruriginofus et fenfus et affectus ab ulcerofo, Verum quia
crebro pruriginofa ulcerofam antecedit, atque foluta quies-
centeque ulcerofa in prurigiliofam trarismutatio fit, inde eft
quod de ipfis confufe indefmiteque Arcbigenes fcripfi t , ut
lo8 r A ARNO T RJEPI T£2N RERONQ . T0RS2N
Ed. Chart. VII. [4i4. 4,5.] Ed. Baf. III. (260.)
tyncnpcv , dig av fiijds mg alxiag xav Sia&eoecov dyupoxifiaiv
dxQipdg itov SicoQixcog. a)X tffuTg ye xeXemg e^tiQyaodfu&a
lov neni xovxoiv Xoyov sv xij xcov vyitivav nqayuaxilq.
* 6 psv ovv iXxcudtjg ixovog ovx sv \idvia rco dsQ/iaxi cpaivtxai
ovvitnajicvog , aX'Xa ml 81a rov pddovg ixxexafisvog dyqi xdiv
ooxiov ' 0 8s xvtjofid>8tjg ovxcog xijg biupavtiag fiovijg soxlv,
ov itQwxcog xaxa xqv l8iov avxijg Xoyov, ciXXa v.axa ovppe-
piy/.og, on TCVAvoxiQov ray vitoxeifievoiv avxdp 16 dtQfia
soxlv. dia&eoeaig ovv Idiag exdxtqog xdiv itovcav ioxl ov\i-
nxcojia, 81a dqifivxijxag fiev xivag yLVOfisvoi yvfidtv , aXXtjXcov
8t diacpsQovxeg tig [4i5] ooov xqxtTvai' dioaQLOxai 8 dig
scptjv, imsQ qvxdbv ip roTg vyifivoig. 6 8s vvyfiaxcoSijg , (pxjoi,
Ttovog 1 ov pa&ovg soxlv' ovx oq&mg ■ vjievog yaq soxlv, ov
pct&ovg i'Siog. 6 <5’ svsQeldcov, dig cprjoi, xoXnov itXijotcc-
Zpvxog, ccXoywg itocvv xovxo yqarpag * xod.oxijg yuQilg soxiv
bxoX nog, ixxov diaoxijvai xd nbjcnd^ovxa tcqoxsqov dXXt]-
Xotg yeytvqfisvi] ’ xai xolvvv oxav (jlsv itXijQoi&ij qeyiiarcog,
tps av diuxeivopitvcov xqjv it t^ixeifisvcov ooi^dxmv , b8vvr\g
qui neque caufas utrarumque affectionum exacte alioubi tra-^
ctaverit. Verum nos eas in opere de fanitate tuenda per-
fecte enarravimus. Igitur ulcerofus dolor non in fola cute
confifiere videtur, fed per altum ad ufque ofla extendi; pru-
riginofusautem re vera folius fuperficiei ell, non tanien prfi*
mario pro ratione ipfius propria,. fed per aocidens ; quod
denlior fubjectis fibi partibus cutis fit. Horum ergo dolo^-
rum uterque propriae affectionis eftfyniptoma , qui fiunt ob
acres quosdam fiunaores , atque tantum quantum affectiones
ipfae inter inter fefe difierunt. Sed ut clixi , de ipfis in li-
bris de fanitate tuenda definition eft. Functor ius vero , in-
qviit, dolor in prof undo ejl; non recte, nam ad membranas,
non ad imas partes , proprie pertinet. In/ixus autem , m-
quit , Jinii uicino ; quod praeter rationem omnino fcripfit;
nam finus cavitas quaedam eft, quod partes prius conjun-
ctae ab invicem fejunctae fint, oborta, Quum itaque fluxi-
one impletyr, quia adjacentes partes diltenduntur, tenfivum
Ed. Chart. VII. [4i5.] , Ed. Baf. III.. (265. 266.)
ala&dvovrai rovddovg oi xapvovreg, ov tear a pijxog ixrera-
fieyrj g br l nXeov, dXX iSiccv iypvat]g ncgiyga<prjy. or dv
ydg ixxQv&Tj nag be rov xoXnov to vygov , avdSvvoi naga-
XQWa. ylvovrat , nX'rjV si nvi ret neqis-fpvra adpara rov xo%-
n ov bil nkiov exra&evra rs xal diaraxtevra cpleypovd8q
Siu&eaiv i'a^iv.. ravxa psv ovv ret rdv ‘AoXnaii idiot' to 8e
in Agyiyeyovg eloquevov eregov (lev ti tovxcov early) onoiov
Ss r l voqaag eygaipev avro , %aXenov evgeiv. . xal (rev ye xal
to yeygaupevov eqie^ijg iaqv b/u rdSe rqv dnoglav. 6 8ta-
xevrdv ydg, cpqai, novog ovx ev j SccOei rqv inoatuaiv eyed
tovxo 8e payer ai xal avrd too xaxa t qv a gyqv rqg gqaetog ei-
gquevtg rov8e rov rgonoV 6 8e Siaxtvxbv rd psv nenov&e-
yai rdv ev rd xonco 8iaaa<peZ, ra 8e fir] ' tovxo ydg iy/wgic
xal 81a (id&ovg eyyvrdrco yivia&ai rdv oaxdv xal xard to
degace xav rd peralgv, navrcog rov tolovxov tcovov did
daxvddq ’/ypov yivopevov , dia^gdaxovra rdv ala&qnxdv
t 1 acoparcov. to 8 ini Trj TeXsvxij. rijg gqascog yeygceupeyov
fodl, anagdaaoov 8 ’ early o ev xoXnoig ovviardfetfeGtyvog,
dolorem fentiunt laborantes, non fecundum Iongitudinem
latius exp or rectum, fed propriis limitibus circumfcriptum.
Nam excreto quomodolibet e linu liumore , protinus dolor
conquiescit; nifi fi cui ambientia finnai corpora adeo difien-
dantur dilatenturque , ut inflammatorio aflectu torqueantur.
Haec funt, quae proprie ad finus pertinent ; quod vero ab
Archigene dictum ell, aliud ab lzis ell, verum quid intelle-
xerit , quum ita feriberet, baud facile in veniri potefl. At-
que quod deinceps feriptum eft, non minorem babet dubi-
tationem. Nam Jiimulans , inquit, dolor non in imo fub-
Jifiit. Hie enim fermo cum eo, quern in initio praemifit,
pugnare videtur , quo in bunc modum feripfit: Jiimulans
autem partim eorum, quae in loco funt, quidpiam aJJectUm
ejfe declarat , partim contra ; id enim fieri potefi: turn in
profundo proxime ad olfa turn in cute atque in medio , hu-
.jusmodi dolore omnino ab humore mordaci oriente, qui fen-
fibibum parti iun aliquam erodit. -Quod vero in fine ejusdem
orationis lie feriptum ell, lacerans autem ef, qui in Jini-.
t'AAHNOT IIEPI TS2N n£nON@. TOTIQN
Ea. Chart. VII. C4 1-5.3 ( Ed. Baf. III. (266.)
ti fiiv 1T0 GTtaquaGtoy. /rd olov diaGirwv ar^aivti , iptvdog
iauv , jjxtaxa ydo . vnaQyti tovto ra> zaxd xovg zoknovg '
tl d ’ aX/.o xi zal fit] tovto , no&ev av tig tvqtiv avxb Svvt]-
&utj ; xa (itv 8'q xtjg xiqoyeyQappevqg Qrjaecog * A^yiyivovg
XOIMVTCt. -
Ktcp. McTaptofuv d’ eqi ereqav,- diduozovaur
zal avTtjv tv. xijg tiov noviov Siayooug Siayvwoiv x5>v xit-
nov&oxcov fioQiiov' sari d’ r] QtjGig Zjdt' 6 de xov tjmxTog
oXv.i/iog, epnecpvzibg zal vaQzddqq iaxl zal uthqotiqo v
iyxdfiivoq' 6 de tov anXqvog ovz 6%vg, (juqoq d’ apa zal
dtuxaaiv s/tt , avtiVTiivofisno uQog ev&Xnpiv zal anonltGiv
xiva el-co&tv emztifievijv ioizcoq. vecpQol ds avaxtjQovg xt
xov g novovg smcpiQovai zal fisx ifipovov ocp'f/%iwq imvva-
aovxag. zvGTtg de GTvcpovGt atpodoa '/qijiai xoig aXyij-
fiaat zal ovv SiatuGtGiv vv/fiuxiaStoiv' variou de o^iai,
diataaovai , vv/jiaxcoStGi, dtaxeivovGiv , IpmnxovGt gtqo-
quodibg' toiovtio plypan necpvze novtlv , zatf o zal ano-
Qlav xov Idiwjiaxog. eptuoiii. iv xavvrj xrt (>rtau ziaXiv 6
bus conftftit ; II lacerans quidein idem fignificat, quod divel-
lens, falfum eft; nam illi qui in finu eft, id minime contin-
gere folet. Quod C non lioc , led aliud quippiam , unde id
poteft inveniri? Atque liujuscemodi funt quae in prae-
fcripto fermone Archigeiies ait.
Cap. IX. Ad alium vero transeamus, qui et ipfe
ex dolorum dxffei-entia affectarum partium dignotionem do-*
cet; ell autem dictio liujusmodi: Hepatis vero dolor tra ^
ctorius et inhaerens et Jtupidus eft atque atrocius urgens ;
fpletds autem acutus non eft, fed gravitatem fimut et dis~
tenfionem habet , r eft f lent i ad elifionent atque exprefjio-
rtem aliquam extr inf ecus incumbentem ftmilis . JRenes
autem aufteros dolor es induciin&et cum permanent e Jlrictione
pungentes. V efica vehementer ad ftringentibus exercetUr
dolor ibus atque tenfionibus puttctoriis ; uterus autem
acutis, endcantihus, pungentibus, diftendentibus, tormina-
tirrt incidentibus , liujusmodi mixtione dol^re nat its , quam-
cbrem idiomatis quoque ambiguitatem inducit. In hoc
Ed. Chart. VIE [4i5. 4i6.] Ed. Baf. UI. (a6^)
' AQytyivrjS tv&icog xata r'tfv uqyjqv oXxtftov ilvai qqot tor
novov rov ijnatog. eon uev ovv aif&eg xovvofia xoig "jSXj.Tj-
oiv to oXxtftov, coot ovS'e re oqftaivit QttStop tvotZv ' ex yap
noXXqg yotjotcog rj rmv oqftatvoftdvcov tvptotg yiverat * rots
S' ovv xQijeccpdvovg avtco to yXio/pov otdcc SqiMvvtag, o
wonep 6 Vs6.g lot tv, wore ftepovg Xcr.86u.evop eXxttv St avcov'
Svvao&at to avvf/ig. ovtco [4i6] Se xai to otaig oXxtftov
uoqrai to TcS v nvpcov, xai ftaXtoxa to xaXXtota necpvQaue-
vov' ovy oXxtftov Se to tcov xqcOwv xai to t rjg xtyyoov.
to yt ftifV Toil tjnatog aXyifftu xata xoiito to oqfiatvoftevov
ovx ctv note, yevotd- oXxtftov, coot aXXo n £ifrt]teov TjftZv
sot tv. tig fiiv 8 If rig reap noto§tv6vtcov Tqv' Apytyevovg aZ-
Qtotv oXr.ifiov ecpifOiV novov tloqodat rov rov ifnatog, enetSq
xa&tXxet cpXtyftaZvov rt xai ozirfQovuevov r/fv xXttv’ k're-
pog Se to % oov'iQov ’ aXXog Se to fietgiov' tloi S' o'i to
(igudl , tovto S' tivat to uvtixeifttvov rep o^eZ, xai qc tot
to (lev xattneZyov xai oqoSgov , cog (ttfStfitav avanavXav
noteZo&at, xaXtZv avtov 6%'v , to S' ivuvtiov , Snip ion
textu itermn Archigenes protinus ab initio liepatis dolorem
tractorium efle dicit. Verum vocabulum holciinos apud
Graecos in ufu non eft; proinde quid figniftcet, baud facile ■
invenire eft; nam. vocabulorum figniftcationes ex multo ufu
deprebenduntur. Video autem eos, qui illo utuntur, vis-
cidum per ipfum velle Ggnificare, quale viscum eft, ut uua
parte tracta, poflit per ipfam reliqua ilii continua Gmul at-
tralii. Sic pafta quoque ex frumento bolcima dicitur, ma-
xinre ft accuratilftme fubacta fuerit ; ex bordeis vero aut
niilio, non bolcima. At fub bac figniiicatione hepatis do¬
lor baudquaquam bolcimos erit ; proinde aliam figuilicatio-
nem qnaerere nos oportet. Itaque unus ex iis, qui Arcbi-
genis fectam colunt, bolcimon bepatis dolorem dici aflerit,
quum induratuin et inflammatum detrabit jugulum; alius
diuturnum, alius mediocrem ; funt qui tardum, elfeque eum
qui acuto adverfetur; atque urgentem et adeo vebementem,
ut nullam admittat requiem, acutum ab eo vocari folitum;
r A AH NO T IIEP I TSiN nEHONQ. TOHIiN
m
Ed. Chart. VII. [4i6.] Ed. Baf. IH. (266.)
to figaSv , olv.tyov slgrjy.svai ' Tivsg 8s tov fiagovq sycpaaiv
s/pvvu cpaoiv tlgrjo&ai olxiyov r\voi §agvv nbvov’ bvoya-
fya&ai yag . Iv % Jj crvvij&tUf y.ava tov (iagovg vtjv olxrjv.
•siolla 8s xal alia diacpoQcog Hgrjyovytvoi leyovoiv oi davua-
tpvnq a ytjSilg votX. to yev ovv 0ly.1y.0v ovoya, to y.ava
Tryv agyljv t tjg grjouog tlgrjyevov, on yt]8sv rjyag didaoxsi,
itQoSrflov ij8tj ysyovtv ' inioxtipcoyt&a <f ecptlg'ijg, t’i nor soviv
o iynsepvxoog novog, tjnavog iSiog iivai y.ai uvvog slgijysvog.
iyoi ysv 8q nidaviovtgov iivai 8oy.it, rw 8icuaoovvi tov sy-
nscfvxova xav ivavviiooiv sl(pjo&ai ngog avvov’ vi yag av
alio Tig imolapoi; v.al yrjv si Tig allog novog tig ovyna-
■Qsiav aysi nolla vbov risgdg oioyavmv, ovv to xal 6 tov tjna-
t og, og ye y.ai yt'ygi vrjg xltt86q sxviivsvai, xal dvonvoiav
snicpegii nollaxig , sv'iovs 8s xal (itjya xal Svotvvsglav , tig
ys ytjy Tag vo&ag nlsvgag ovx bhyaxiq svagymg SuxvtXvai'
nwg av ovv alpQajg Ityoivo y.ava ycogav ysvtiv; ag ovv
ayiivov soviv vbv iyneipvxova novov tlg/jo-Hai SoxsXv, tov oiov
iyntndgytvov ; xal ,ytjv tjxiova voiovvog soviv 6 tov tjnavog,
contrarium vero , nempe tardum , holcimon dixifle. Non-
nulli eum dolorem holcimon vel gravem nominatum dicunt,
qui gravitatis fpeciem refert; dici enim folere de gravitate
liolcen. Multa infuper et alia varie explicant qui admi-
rantur ea quae nemo intelligit Condat igitur jam vocabu-
lum holcimon, quod in propodtae orationis initio inveni-
tur, nihil nos polFe docere; deinceps condderemus, quid
tandem fit dolor inhaerens, ipfe quoque hepatis proprius ede
dictus. Mihi quidem probabilius efle videtur , emicanti do-
loi'i inhaerentem per contrarietatem oppohtum ab ipfo.
Quid enim alind conjicere quis poflit? Atqui hepatis dolor,
fi quispiam alius, vicina pleraque corpora ad confenfum in-
ducit, quippe qui ad jugulum usque porrigitur et fpirandi
difdcultatem crebro affert , atque interdum tnfTim quoque ac
dyfenteriam, neque raro manifede nothas codas infedat;
igitur quonam pacto vere dicetur eodem in loco permanere ?
A11 igitur fatius ed putare, inhaerentem dolorem eum dixide,
veluti indxum ? atqui hepatis dolor, ut nuper odendimus,
BIBA10N , B. , j3
Ed. Chart. VII. [4x6.] = s Ed. Baf. III. (266.)
cog aQr'udg iniSiSuxxai. iSsiy&t} -it. s’finQoo&sv , on pyd*
6 vaQxooSqg novog iSio g son fioqiov riyog, alia Sia&eotcos
jiui.lov' si 8t SI] xal iioQiov rivog , ovSa/xcog rjnarog, alt,
■sinsQ aQa, rtov vevQooScov oauarcov. 6 d’ arsiQcog iyxsifisvog
fxceytrai no vuqxcoSh, (tiaiog rig coV xal ovvs/rfi ’ son d’ ov
roiovrog 6 rov ijnarog , alia fiallov fiaqvg' ov n 'tjV ovSs o
(SccQvg iSiog. qnarog iigaiQsrwg , alia v.oivog onlrjvl xal vs-
tpQOig (flf/nuivovoiv. 6 S’ ^ Afjy/ysvijg ovx oidct nag ini
jxovov rov onlrjvog ifiyqnovsvosv rijg roiavrtjg ISsag rov no-
vov, firjS^ ‘innoxgarovg axovoag slnovrog, xal . ig vscpQOV
hSvvt] ftuqua. rovro j usv ovv tlarrov afiaor^ua , psyiorov
St , orttQ sico&s itoiclv , ovofiara yQacpcov irsgcov aloSijoecov
.olxsia, xadansQ xal vvv in l vtcpgoov fisv rovg avorijqovg
novovg, ini xvorswg Ss rovg orvcpovrag" son yaQ ravta
yviXcov ovo/iara, Si oqyavov fiev rijg ylmrrqg, alu&r/otag Ss
rrjg yevonxrjg Stayivcooxofisva. ytvixwrsQov fisv ovv n
nQuyfia Sijlovrai ngog rjjg orvcpov qiavijg, slSixiorsQov Ss
liaudquaquain liujusmodi eft. Similiter antea declaratum
eft, ne torpiduin quidern dolorem partis cujusquam propi-i-
um efte, fed afteclioiiis potius ; quod ft: etiam partis cxijus-
t dam fit proprius, at lane nequaquam jecoris, fed certe lier-
yoforam potius corporum. At atrociter moleftans cum tor-
pido pugnat, lit qui violentus fit atque continuus; fed iiu-
pismodi bepatis dolor non eft, fed potius gravis; at ne gra¬
vis quidern peculiariter proprius ftepati eft , fed fpleni quo-
que ac. renibus inflammatis communis. At A r chi genes, '
baud fcio quo pacto., in liene duntaxat iftius ipeciei dolOris
meiitionem fecit, nec audivit Hippocratem dicentem : El in
renem dolor gravis. .Venun hoc peccatum exigunm -eft; at
maximum, quod coinmittere folet, nomina fcribens caeteris
feufibus peculiaria , quemadmodum nunc de renibus qiiidem
aufteros dolor es, de veftca vero adfiringentes; haec enim.fa-
porum funt nomina, qui lingua ut infixinnento et guftandi
fenfu dignoscuntur. Gener alius autem <quiddam .fignificatur
per vocabulum adfti'ingens, paxticularius qxer aufterxim ei
CALENDS TOM. VIII. JJ
1 1 4 TAAHNOT IIEP I TUN UEILONQ. TOJIQN
Ed. Chart. VII.. [4i6. 417.] Ed. Bar. III. (266.)
nqoq re r ijg uvoTrjQov xal arqvqvov ' afiqco fiev yaq arvqtt,
fweXXov Ss to (JTQvtpvbv > olop ntQ ianv t] bfiqaxirtq ovofia-
tyfitvt] xqxig ' ( ivGTtjQcd S' ilal y.al 00 al noXXal y.al ra xvSeb-
via pqXa y.al aXXa napnoXXa reap iSooSl/icov, aijS/j ys fit]V
roc arqvqva, firj on roe qiaQotay.ee fiovov , xa&aneq imoxusrlg
teal paXavartov xal xrjzlg y.al qovq, aXXa v.al r cov idtoStfxcov
oaa roeavra. Stoner) ovSs voijaae Svvarov ianv, onoibv
nva povl.erai rov avanjqov ij top arqvqtvov eivai novov o
^Ao-fiyivijq , ov [raXXov rj rov xvavovv, [4 17] r) rov IovOqov,
?! qaiov, 7] nva aXXov an 6 rwv y^cotiarcov 6vo[ia%6fnvov.
oniQ Ss rig s'Xeytv roiv ' Ag^r/iveioov SiSaaxaXeov , ineaxiipa*-
c&ae v.aiqoq ' iSoxtt yaq avreo rag ISiortjrag r S>v novcov sq~
[itjvtveiv 6 ^ Ao'jrtyivrjg quXorifiovjuvog , aqqqrovq v.ara ye
raXq&eg otaaq , tig rljv roeavrtjv aroniaV aquxviia&ai rmv
ovo[jiut(ov ' ovy. elScog on pla fiiv ixaart] reov noiorrjrcov iarl
qrptj v.ara r t rt]V acprp xal rip yeuatv , evUa S' clfia noX¬
Xal noiorrptg ipefaivavrai v.ara filav ova tap , ivrav&a xal
yevea&ae Gv^acvti rijv iSconjra , xal nuXiar ini rrjg yevaeoog,
acerbum ; quippe ambo adftrin glint, fed magis acerbum, qua-
lis eft ompliacitis vocata galla ; auftera vero funt multa mali
punici genera, atque cydonia mala, ac alia complura efni
■apt a ; at acerba funt injucunda, non folum medicamenta,
•veluti bypociftis et balauftium et galla et thus , fed etiam
inter edulia quae funt bujusmodi. Quapropter excogitari
non poteft, ■ quem aufterum vel acerbum dolorem dicere vo~
luerit Arcbigenes , non magis quam caeruleum, aut rubrum,
aut fuscum, aut abum aliquem a coloribus nominatum.
Nunc autem quod dicebat doctor quidam ex Arcbigenis fecta
tempus eft conftderare; cenfet enim, quum dolorum pro-
prietates Arcbigenes interpretari voluiflet, quae re vera in-
effabiles funt, eum in bujusmodi nomina abfurda incidifle;
non intelligens unamquamque quab'tatum live guftabilem
five tactilem enunciari pofle ; ubi vero multae qualitates cir¬
ca unam fubftantiarn apparent, ibi et proprietatem fieri con-
tingere, idque maxime in guftu, quinn verbi gratia et ama-
BIB AION B. n5
Ed. Chart. VII. X&7-1 ' Ed. Baf. lltl. (266.)
bnoxav, tl rvyoi, .ml nfxqbrtjrog re xai yhnnmjrog-: avoxrj-
qoxijrog re- xai Sqipvxijxog- epcpaivtjrai n y.ara- piav ovaiav'
ISionjg ydc rig ovxcog yiVtxai ntqi rtjv ytvotv , aqqijrog pb,
ti' rig s&tXoi 81 bogovopaxog avtrjv, Srfkgjoai, qijxt] 8’, tl
xa$ ixaox/jv r iav noiortjrwv Siiqyoixo ptxit rov xai r 6 pa)<-
).ov rt xai ijxxov ovx u8vvuxov tivai nqooSijXovv. ovxco 8s
xai rag (Sotuvag andoag rt xai rr\v akhyv vXijv idrjXcoaav ovx
bXiyoi rcov laxquov, Hgijyovptvoi rcov noioxijrcav kxdoxt ]V,
boat raig sopfjvtvopbaig ovoiaig vnaqypvoiv. coon xai o
lAqyiybrjg , ti pb hi ntQikafttiv or 6 pan x't]V ohjv idioxijxa
rtjg ovoiag MtytiQti , xtuvraxtaoiv apa&ijg vnrjQytv, bntq oi
zTQooi'y/.u Xsytiv hi "Aqyiybovg’ tl 8s rag unlag noi6xt]xag,
avxai pb ovx tloiv aqqrjroi, ro 8k nooov iv avxaig dqqrj-
rov pb axQifiu pixQco , qijrbv 8’ cog b nkaxtu ovxovv exi
yorj pojxvvtiv, Titcpijvviag oacf wg rijg ideag rcov loycev rj yoij-
a-daij 3tT rov tQprjvtvtiv htiytiqovvru rwv alofhjriov nqaypa-
rcov briovv. idta pb ydq syoptv anaocov rcov. anxcSov noio-
rr\xoov ovopaxa, xaddntQ yt xai rcov ytvoXcov ' i8ia 8k riav
ritudo et dulcedo et aufteritas et acrimonia in una fubftantia
quaedam apparet. Sic enim iii guftu proprietas quaedam
oritur, inellabibs ilia quidenr, fi quis unico nomine ipfam ex-
plicare tentaverit; fed quae dici tamen poteft, fi per lingu¬
las qualitates discurrat, eo addit'o., quod et magis et minus
declarare. baud . impoflibile ell. Ita -et berbas univerfas et
reliquam quoque materiam enarraverunt medicorum non
pauci, lingulas qualitates, quae enunciatis rebus infunt, ex -
plicantes. Ergo Arcbigenes, fi univerfam fubftantiae pro-
prietatem unico nomine comprebendere volebat , indoctus
omnino erat, quod de Arcbigene nequaquam Jfentieridum eft;
li autem fimpiices quabtates, ipfae quidem ineffabiles non
funtj earum vero quantitas exacta quidejn menfura ineffabi-
lis eft, fub latitudine tamen explicari poteft. Igitur longiori
fermone utino-n oportet, q.uum ea fermonum Jpecies ob ocu-
los jam fit pofita, qua uti debet is, qui quamlibet rerum fen~
filimn • interpretari aggreditur.' Nam omnium, lactilium
quabtatum propria babemus noxnina, Ut et guftabibum - pro-
ii6 PAABNOT IPEPl TS2N BEBON0. TOBSiN
•Ed. Cliart. VII. f4i7.] Ed. Bat. III. (266. 267.)
bgaxmv, cofJiTcQ xal xmv axovaxmir, '/.at yoyo-frac nQoarjxst
nuocv oivxoZg, mg ed-og laxlv xoZg aEXh]in , fxrjxa tjxvcpovxa
1 ftrjv avaxtjQov ovofia'^ovxoc novov , Xbiac yog alxac yvycmv
'(267) ngoaqyog'cai. xal ft cifin 0M.01 tcqo ’ Agycyivovg larval
xag’ bcacpogag xmv novmv ygaipavxsg ovx exolfitjoav exegoig
o vofiaat yQf]<jao-&ai xmv Wvrj'&mv , a xal nag aiixmv xmv xa-
■[Xvovxmv sax tv axovaat ’ xal yag oilxmg akyaZV non leyovaiv,
<ig pno ficXovtjg vvxxaa&ac boxtZv' oilxcog av nakcv , mg vno
’xgvit avov xixgao&ac xal ■O-lao&ai boxeZv xal biaonaa&ac xat
X'atvao&ai xat avaanaa&ai xal xaxaanaa-9-ai , xal (lugovg xi-
vog aia&gaiv syuv , Ip coxa fisv ixxgajiajdvov xmv vnagxiifie -
vmv , svicnt S' syxeifuvov xoig nagisyovaiv. xa [ikv ovv xoc-
-ciiixa Ttdvxa avvaxa , axvcpovxag be xal oxgvcpvol xal uvarggol
'nbvoc xmv aavvaxmv xa ccjia xal aygrjaxmv alolv ' omg syggv
■ivvavorjxtvac xov 'Agyiytvgv , bibacxacv ya (jovIoiuvov rj/iag
-biayvcaaxixovg ylvaa&ac xmv nsnov&oxmv xbnmv. at fit] yag
&■ mv ot xifivov xag avXol Xeyovac btttyvmaona&a , Xijgog av
lietXQbg 6 nagl xmv cekytjfiaxmv ’koyog' el be nag sxacvmv
■pria quoque villbilium , ut et audibilium ; atque omnibus iia
Graecorum more uti debemus, et neque adftringentem neque
-aufterum nominare dolorem ; nam bae faporuin propriae font
■appellationes. Ac plurimi medici ante Arcbigenem , quum
do'lorum difTerentias confcriberent, baudquaquam aufi funt
a confuetudine in nominum ufu recedere , quae ab ipfis la-
borantibus audire licet ; etenim ita fe dolere interdum aiunt,
ut acu pungi Ilbi videantur ; ac rurfus veluti terebro perfo-
rari et contnndi fefe et divelli et tendi et retrain et detra-
hi, et gravitatis jcujusdam fenfum percipere , qua interdinn
fuperjacentium partium aliqua fuspendi videtur , interdum
Vero circumdantibus incumbere. Igitur bujusmodi omnia
intelligi poflunt; adftringentes vero et aufteri et acerbi do-
lores inter ea quae non percipiuntur ac inutilia funt. Quod
rnteUigere debuit Arcbigenes, quum docere nos vellet, quo-
modo locos affectos polEmus cognoscere; nam omnis, qui
_de doloribus babetur fermo, longae nugae funt, nifi. ex iis,
quae laborantes ipG. dicunt, eos dignoverimus ; ergo b ab
BJBAION B. j.x jf
Ed. Chart. VIJ. [417 . 4i8.] . - Ed'. Bat W,~,
ygtj 'rtvv&aveu&at , xiva XQonov uhyovai, %&Qvqi 3 ov3s-
vtort axQvcpvov rj avaxijQOV rj uxuqov rj blyifioy, novqy, vahfe
ayqrjaxog xotavxt] diSaaxalia. xal fisv 8rj xal scar ixiiyov?
iov Xoyov, Iv a cpaaixa g I8i6xr]xag xcov nflPMV zKtyUQtiv sq-,
fitjviveiv xov’AQyiyevqv , to t rjg xoiavxrjg dtdaaxaXlag dSv-
vaxov xt aficc xal ayotjaxov Ificpaiystai. hqcoxov [t£V a^jj-
log laxiv rj Idiorqg itaaa scar avxovg ‘ si 8s xovxo , nccy-
xcog drjitov xcel dSvvaxov ilg diduoxaliav lifttZy , tog av>
[4 1 8 j fiovoig yivcoaxo/isvijv xoig ala&rjxwg avxrjV lyvcoxoaiv \
srtsixd 3s xal uyvaraxog r/fitv xoig fir; iteitoy&ooiv laxly , si fit]
dou rcavx snadsv. 6 ^Aqyryivijg x a xov aa/fiaxog f ioqia ’ x£v
avyycoQtj&ij 8s tovto, xig av maxivamv oxi xal navxa xa-
xad? sxaaxov fioQiov sita&sv eig av&qmtog; vnoytia&co 8 s\
ftovlu, xal xovxo , xaixoi y u8vvaxov laxiv’ uXt, oxi xaxu
xrjv (irjXQav ovx sna&sy 6 ’Agyiysvyg dvxixqvg dtjXov ‘ x al,
fttjv xal xag scar av xrjv . Idioxijxag yqdcpei, povaig xal? ns-
nov&viaig yvvafeiv yiyvaraxofitvag * Saxs fit vrj xovg •&eoi>gi
dnoquv xcoIXdxig, lx xlvog hots Xoyiajxov xrjv al’koxoxpv
ipfis, quomodo doleant, discere oportet; nunquam verb di-
cunt acerbum, aut aulterum, aut atrocem, aut holcimondo-
lorern , rurfus inutilis erit hujusmodi docti'ina. Praeterea .
ex eo fermone, quo dicunt Archigenem interpretari velle do-,
lorum projn'ietates, liaec docendi ratio turn impoiEbilis turn
inutilis elle plane videtur. Primum ipfis auctoribus omnis
proprietas enunciari non poteft; quod fi ita lit, omnino fie¬
ri non poteft, ut docendo tradatur, utpote quam ii dunta-
xat noscant, qui fenfiliter ipfam percepere, Deinde nobis
ignota ell earn non pallis, nifi fortaffe Arcliigenes oinnes cor-
poris partes habuerit affectas; quod licet concefiuni fit, quis
tarnen crediderit uqum bominem oinnes lingularvim partium
affectus fuifle expertum ? Supponatur autem , fi volueris,
hoc quoque, quanquam inipolfibile ell; at uteri affectus nun-,
quam percepiffe Archigenem plane conftat; nihilominus
hujus proprietates oonfcribit, quae a folis mulieribus exper-
tis dignoscuntur,; ut admirer,, ita me dii amentj raepenume7
ro , ex qtia tandep} tatipcinatipne abfurdani hanc doetrinanj
i 1 8 I'A^iHNOT IIEP I TQN IIEIIOm. T0IIS2N
Ed. Chart. VII. [4i8.] Ed. Baf. III. (267.)
r avrijv bitrrjSivfjiv diSaoxaXiav, tjv el xal ctXrj&evtiv rig vrcb-
■&01T0 , to yt yQt]oijiov ovy oibv re avvvno&io&ui , /xijbevog
rmv vooovvrcov eqfirjvevovrog a itaayei 01a rcov ’ AqyiyeveUav
■ovoparoov’ aoaa&ai ]ikv yaq Xdyovm rov arofiayov kviot
rcav vooovv riov, oitdq iouv -rj/uv dice to rceitov&dvai aacpwg
dtjXov ' cbcmdq ye xal to aXvtiv, teal yctq v.al rovro req we¬
st ov&dvai dijXoV avartjqov 8k 1 tovov, ovb' el it enov&cog rig
titj, votjaai Suvarai Xtyofuvov vn ’ Aqyiydvovg, cog av ovv.
tlScb g v.a& orov nore itqayfiarog iiticpdqei rovvojia. rov ftkv
yaq vvypaicbdt] v.al Siareivovra xal rov g opoeidui g dvroig
Xeyofidvovg, i'ti 8k fiaXXov rov acpodqbv v.al r'ov layvqov
xal rov filatov v.al rov avvey/j xal rov SiaXe'movru jvoovfiev
cenavreg, cog av vito ovvtj&cov re ratv ovofiarcov eQfii]Vtvo]it~
vovg avtovg re yivotitvovg oatjixeqai naunoXXotg ’ avort]qov
8k v.al orvepovra xal ateiqav xal bXxifiov ov re Xdyei Tig
ovr axovcov srdqov Xdyovtog voei. yol; 8k xal ro ita&og
that xoivov xal rljv SqXmnx'qv avrov itqoarjyoqiav ovvqd-rj
roTg av.ovovoiv , ataittq ini' rov •frXlpeefrcti rov 'orojiixyov,
collegerit; quam etiam G quis veram poriat, at utilitatem ex
ea manantem ponere fimul non potefE , hullo' infirm o fuos
affectus per Arcliigenica noininainterpretante. JSTam non-
nulli laborahtinm laflidire fiomaclium ajunt , quod nobis qui
ita fuerimus affecti,: notum eft; - ficut etiam moeflitiatorque-
ri, etenim etiam hoc manifeftum, qnia palfi fumus ; at vero
aufterum dolorem ab Archigene dictum, etiamfi quis fuerit
paffus, intelligere non poteft , utpote nescius, cuinam- rei
nomen hoc adaptaverit. JNam punctcrium et difiendentem
atqne eos , qui ipfis conformiter nominantur, atque etiam
magis veliementem et fortem et violenLum et continuum et
intermittentem omnes novimus,- ut qui per nomina confneta
enarrantur et quolidie plurimis eveniunt; at aufterum et
adftringentem et atrocem et holcimon nemo profert, neque,
fi quis proferat, intelligit. Oportet autem et affectum effe
commuuem et appellationem ipfum declarahtem auditoribus
confuetam, ut quum fiomachum premi dicimus, quod plu-
BTBAION B. 119
Ed. Chart. VII. [4i8.] ^ ' Ed. Bat III. £67.)
o drj liyovaiv TtaynoXXot.T&v av&oamov. oviag yap olov
e^co&sv t ivog iniy.iiydvov papdog rj ’aaxihjsig tjuiV yivtxai
itoXXay.ig l’v xiai Sia&daiaiv xov axoyaxog xpg.xoiXiag , 6 drj
xaraypcoyivoi itQOGuyoQcVovm oxoyayov ovy ol no’kXoi xiav
av&poaitoov yovov , aXXa y.al xi 6v latpmv ol Soy.iycoxaxoi.
xa'i yljp y.al xax a dtlgiov imoyovSpiov.lv Ttp ocpoSpoxipov ava-
nvtiv aCo&rjaig itodJ ijyTv fiuoovg yivixai, xqmidav ymplg
nvpixov on fifty xovro , Svolv ■Oaxipov, p eyqpalgiv xiva v.ctxa
to rjnao 77 GxippooSq Sia-Qtaiv , rj ydvtotv anoGxrjyaxog tinea
XoyiCpyida , y.aO-amp ox av qi7.typ.ovrj rj , nvptt'ov 1% avery-
xij g smo-dai. navxa ylv ovv xa xoiavxce y.al .fata, xat-
aacfirj xai yvtapiya naui roTg np'o ’ Ayytydvovg lazpoig eaxiv,
avtv xu>v aXXoxoxoov ovoyuxcov Sidaay.6y.iva ’ xtjg S Ag-
yiydyovg SiSatrxaXlag iSiov l^csiptxov soziv ■ ov ngayya-
■Xcov vcpqyqmg xaivdiv , aXX ovoyaxcov ovdiv nguyya Sp-
Xovvzcov. x oiovxcov oygyazwv y.al x'rjV mpl xmv ocpvyySv
inktjQcoGc npayyuxuav , ovS" avxijv Sioydvijv yivayogag
rimi dicunt homines. Sic enim faepennmero fenfu affici-
mur , qualem extrinfecus onus aliquod incumbens inducere
poteJl, in nonnulhs oris ventriculi affecdonibus , quod per
abulionem non folum populares-, fed probadffuni quoque
rnedici ftomachum appellant. Quinedam inter veliemen-
ter refpirandum nonnunquam gravitatem in dextro hy-
pochondrio fentimus ; idqiie li citra febreni eveniat, duorurn
alteram, aut obftrncdone aut feirrhofa affecdoiie , hepar Ia-
borare , aut abfeeffus generationem imminere coniicimus ;
Teluti, quum inflammatione infeltatur, febrem comitari ne-,
celfe eft. Itaqne omnia hujusmodi et dici poffunt et mani-
fefta funt et Omnibus medicis Archigene prioribus nota , at-
que line abfurdis illis nominibus doceri poffunt. Archige-
nis vero doctrina hoc habet peculiare et proprium , non no-
varum rerum , fed liominum rem nullam declarantium , in -
troductionem. Tractationem de pullibus hujusmodi quo¬
que nominibus iraplevit, neque ipfarn , ut in commentariis
120 rAAWsOT TIEPI TS2N HEIIONQ. TOnSIN
Ed. Chart. VII. [4i8. 4ig.] _ Ed. Baf. III. (267.)
ovouaxcov cc/.vqwv cog inaSal^ayav iv xoTg ittql acpvyycov
vnofivcjyacjiv.
Kicp. z. [4ig] *Eyw d’ rfetovv * Aoyiyivri par a x o-
(jovvovg laxQovg y ay 0 vox a xxQoa&zlvai x 1 xij Gctcprjvaicf ' xtjg
dcdaqxaUccg, owe acpaXzTv xogovxov , cog yipd* tjuag avxovg
voziv a Xeyai, yay/jQccxoxccg iv xotg eoyoig xljg xeyvijg. otczq
ovv ixzivov &%QrjV nznoiqxsvai, xovx iyco naigaaoiiat nqaguL,
xal dztgai yzv tcowxov Iv xo) ■/.a&blov xrjv yi&oSov rj nQootj-
v.ai yocoyavov avxov zvqlgxziv xovg nanov&o xag xbitovg,
exzoocg 8s xrtv oSov vcpiyyaTa&ai. yz&aSog ysv ovv sgxiv , cog
xuv t co tiqo xovxov XaXzxx cu fiifiXccp , xotuSz. nQCOXOV £>]-
■xrjcjcu -/orj, txoxzqov idea Gcjuaca t cut? szeiaxov xoitov, oitcog
uv na<v/Tj , Svvaxbv zvnziv sgxiv , ij xu& sxugxov xcov wd’cov
akXocovxac. davxaoov ini xcpSa, nbxaQov sxugxov xcov ita-
{Xcov lb icc Grjyacu iaxcv, rj v.u-Ct k'y.cccjxov yoQcov vnol’kaxxaxai,
xal yorj xonov xz ay.ee xal na&ovg yvijyovzvGavxag Myzcy
icpa^tjg xcc qtjyaia ' xuOunzQ, zl xvyoi, cpfayyovijg xov nvzvyo-
vog, oxi Svanvocu yzxcc axzvoycoQijGecog , cog nrlyaa&ai Soxaiv,
de pulfibus oftendimus , impropriorum nominum metapbora
indigentem. ■
C ap. V. Ego vero vellem Archigenem tantorum me-
dicorum fuccefforein aliquid perfpicuitati doctrinae addi-
diffe, non ea ita obfeuraffe, ut ne nos quidepi ipfi , qui in
artis operibns jam feiiuimus, dicta ipfius intelligere valeamus.
Quod igitnr ilium egilTe decebat, id nos praeftare nitemur,
atque in primis in univerfum often dere metbodum, qua ufum
oportet et ipfum affectos locos invenire et caeteris viam
oftendere. Igitur, ut in priore libro dictum jam eft, metho-
dus bujusmodi eft. Quaerere primum oportet, utrum ftu-
gulorum locorum propria Jigna, quomodo afficiantur, inve-
ftiri pollint, an per fingulos affectus alterentur; deinde
utrum fingulorum affectnum propria ftnt figna , an in quali-
bet parte varientur, atque ita oporteat et loci et affectus non
immemores, deinceps figna dicere ; veluti , ft -velis, pulmo¬
nis inflammationis tantam fpirandi difficnltatem cum angu-
BIB AlON B. 12l
Ed. Chart. VH. [4ig.3_ a Ed.Baf. in. (267.)
uvaxa&tQew re Sia rovr hu'/uQuv , omq oQ&bnvotav ovofici-
Xflvatv ' alia xai ou&sQpSjg alo-Quvovrat rrjg btnvptj?,, xai
fj.a7.lov or av sQvoinslaroadtfg if cpleyfiovi] Gvorij , Stoiteq
bti nleov excfVGwvreg itaqtf/oqovvrai , xai. nletarov aeqa ipv-
* /q'ov dcnvuv sm&vfiovisiv , avanrvovav re fierce p>]‘/bg xe-
ygooGfievov to Ttrvilov aklo-c uU.m yQojfiatt' xai.yceq iov-
&qok evtore ’/.av %av&bv xai it vqqov. acpqaSeg re xai fiil.av
•ml ntkidv'ov cpalverav' v.al fisvrot y.ai paqovg nvpg lyxutie-
vov raj &u>quy.i it olhxxig ava&uvovrai , y.ai Strfxei tig avrov
ex rov pa&ovg akyrf\ut xarce re ro gxIqvov xai rtjv. Qayiv'
en re ji qog rovrotg b\img fiev nvQerrovGi, Gcpvyfibv Ss
eyovcav bitolov ev rovg iriqi. acpvyficov e’vycofiev. ovrco Ss
xaTci rov rag nlevQag viteCyaxorog Vfievog, eitetdav cpleyfiaivij ,
lzvQtrbg fiev o%vg afia raj IStcbfiari rcav leleyfisvcov Gcpvyfiwv
xarce rtfv Tteqi rmv ocpvyfiwv mmyfiaruuv , alyrffia de vvyfia7
rcbSeg afia SvgtcvoIu xai nrvelcq xeyQcoGfievcp itaQanhfGicog
roig TteQinviVfA.ony.oig entcpaiverat ru no7Xa. ro fiev ovv
SvanvoiZv aficporeQotg rovg nu&eoiv, St a. ro nenov&og fio'Qiov
ftia, ut fuffocari videantur , ac ideo recti federe coneritnr,
quem affectum orthopnoeam nominant ; quinetiam calidaxn
fentire expirationera , idque magis, H erylipelatodes fuerit
inflammatio ; quocirca, ubi plurimum efilant, juvari, ac plu-
rimuni aerem frigidum attrahere concupiscere.; atque inter
tufliendum fputuni expuere modo hoc, modo alio calore in-
fectum, ut ihterdum rubrum, flavum autrufum acfpumo-
fum quoque et nigrum et lividum appareat ; inXuper gravi-
tatis cujusdam tboraciincumbentis fenfum faepenumero per-
cipere, ac dolorem ex imo ad ipfum pervenire et ad fternum
et ad fpinam ; praeterea acutam efle ipbs febrem, pulfum
vero habere . qualem in libris de puliibus diximus. Sic ubi
inembrana coftas fuccingens inflammata eft , acuta febris in-
feftat, cum pulfus ea, quam in common tariis de puliibus di¬
ximus, propri'etate ; dolor autem punctorius una cum fpiri-
tus difficultate magna ex parte apparet, cum fputo colore
infecto , peraeque ac in peripneumonieis. Igitur utrosque
affectus fpiraudi difhcultas neceftario comitatur, quod affecta
12 2 r A AH NOT HEPI TUN. HEIIONQ. TOM2N
Ed. Chart. YII. [4ig. 4ao.] Ed. BaT.IIT: (267.268.)
avanvEvony.ov vnaoytiv , J£ dvdyxtjg hcttai' to Si hvqetteiv
Sia te to nd&og yivETai y.ai Trjv -Q-ioiv ’ lyyvg fiiv Tr;g y.aqSlag
o te vmtfoy.wi y.ai 6 tcvevucov , -Oeqiiov Si Ttd-Oog fj (f),Eyyiovrt.
ovtco Si y.ai to firjTTtiv fiiv u>g uvartVEVOTiy.oig bndoyyi , to
St ava(a68)nzvciv r 1 Sid to nd&og ytVExai ' StdeixTcci yctQ
iiu^qorjg aTuarog q,?.eyuov!j nuaa yivoptvt] , Siotveq lav fiiv
yoXiaSioTEqov fj to ai/ia, %avdov , 7} cbyqcv ion to nmofiE-
vov ' lav Ss qf/.cyuaviYMTtQov , dcpq&S&g te y.ai ktvy.bv ' lav
Si (lii.ay/oXiy.MTiqov , rj.voi fiD.av , /; he'K'iSvov ' idv Si fnjSiv
TOVTCOV , EQV&qoV. ETl Si T7j flEV Tc).EVQhlSl TlX.EOVUY.ig TO
■•/cXmiSeoteqov , Ttj Si -niQtTtvivuovia to (fiJ.Eyfiaviy.diTEQOV
nwoua ovvehetui ' SiSEiv.xai ydo rjuTv y.ai mqi tovtov. to
Si Sia Ttjg TQayilag d.qTijqiag dvaqiioEodai t a moiTTwixaTa
tojv (fhcyfiaivovzcov fioqicav Sid te trjv ■Oeoiv uvxStv yivEvai
y.ai SianXaoiv' ixqorjv yccq syovGi tuvtijv fiovfjv. -yaoTqi Si
SiTToi fiiv itoqoi, udXXov S’ InmoXuQii te [42o] y.ai avEUEt-
vai Tce- xax avzijv uoy-O-qqd, t a S’ i/. tc ov svteqcov SiuywQEi -
. rat' xa-OanEo ye t a fiiv ix VECpqcav xai y.voTecog ovqEizat,
-pars fpiritus Gt inGrumentnm ; oritur autem febris et propter,
affectum ipfum et propter fitum ; nam et pulmo et fuceingens
coftas membrana prope cor confitiunt, inflammatio vero calidus
affectuseft; tic etiam tuflis iplis, utfpirabilibus, ineft ; fed quod
aliquid expuatur, Id ob affectum fit; oftendimus enim omnem
inflammationem ex afiluxu Geri fanguinis ; quapropter, G bi-
lioGor fuerit fanguis, Gavum aut pallidum erit fputum; G
pituitoGor, fpumans et candidum; G magis melanclicdicus,
aut nigrum, aut lividum; G nilril liorum, rubrum. Prae-
terea in pleuritide faepenumero magis biliofum ; in peripneu¬
monia vero magis pituitofum fputum fequitur, nam et de
hoc nobis declaratum eG. Quod autem inGammatarum par-
tium excrementa per afperam arteriam furfnm ferantur , ob
Gtum et conformationem Gt; hoc enim emiffarium folum ha-
bent. Ventriculus v^ro duos quidem habet meatus, furfum
tamen potius feruntur et evomuntur quae funt in ipfomet
prava; quae .vero ab inteGinis, dejiciuutur; ut et quae a re-
BIBAION Jl.
1 23
Ed. Chart. VIE [420.] ^ ^ Ed. Baf. III. (268.).
%'a 8' s| iyy.tqiaXov diet yivdov [isv fidXiGxa, noxs 8s xai did.
ovoaviay.ov xai vnsqaag xai wxaov exv.svovxai. xd yvuo~,
Qiauara ovv x cov nenovOoxwv xoncov and GvixnxcofiaxiQV tl~
oiv, and xi xtjg (tsfiXafifidvijg Iviqyuag. xai trig xcdv Ixy.qivo-.
(tivcov noioxrjxog , sxi d'exdov /nufod qivaiv dyxcov., if uXyrjuu^
xcov , rj ayooiag xivog snofidvijg, ijxoi 81 oXov xov acouaxog,
rj xa-tf sv xi ftoQiov , ij Svo, fiaXiax ocp&aXfiovg xe xai yXd>x~
x av ‘ s^co&sv 8s xovxoov taxi xd xaxd xijv ISicog dv ovoua~
o&siGav, si xig fiovXoixo, Gvfina&eiav, dog sv xdo nqdoxoo Xi~
Xsxxai yQuftfiaxi. vvvi 8s fioi xaiQog siyai 8oy.iT yvfivaGai
xovg sxaiqovg, cov dgtcoGavxcov yqacfisxai xavxa. yvjiyaaiov
A’ dnav yivsxai Sid xddv xaxd fiSQog vno xijv avxtjv fid&odov
dyofidvcov. sgxi 8s yqijGificxoxocxoy , dog noXXuv.ig iniSiSsix-
xa,i ft 01, xd xoiovxo xijg 8i8aaxaXiag sJSog, dog at ye fid-
-O0801 fiovai yvoonOetaai /ootolg xoii . nolvsidddg yviivdoaa&ai
xax aii tag ddvvaxovGi xeXetovg iftydoaoOai xovg fxav&d-
vovxag. avoo&ev (isv ovv slnovxsg xijv fit&o8ov , sni xo
yvfivdfriov m/uv. eniaxdnxso&ai yfoij nydoxov [isv,. si xig
nibus et vefica_, michi excernuntur ; quae a cerebro, , per na-
res praecipue, nonnunquam vero per palatum et aures va-
cuantur. Indicia igitur locorum affectorum a lymptomatis
funt, ab actione laefa et excrementorum qualitate et a tumo-,
ribus praeter naturam et doloribus et a colore vitiato quo-
dam fequente vel in univerfo corpore , vel in una quapiam
parte , • vel duabus , maxime in oculis et lingua ; extra lio-
rum numeram funt quae colliguntur ex ea, quge proprie
fympatheia, ft velis, appellabitur, ut in prirno libro jam di-
ximus. At nunc mibi tempus elTe videtur, ut ainicos, quo¬
rum petitioni obtemperans baec feribo, ad exercitationem
inducam. Fit autem exercitalio omnis, quum particulai'ia
Tub eandem viam et rationera ducunlur. Hujusmodi autem
doctrinae fpecies, ut perfaepe oftendimus, eft utilillima,
quippe viae et rationes , ubi folae line nndtiplici fecundum
ipfas exercitatione cognoscuntur, liaudquaquam poflunt per¬
fects efficere discipulos. Aldus igitur methodum repeten-
tes ad exercitadonis modum accedamus. In primis quidem
J 2 4 rAAimor IIEP I TQN UEIIOEQ. T0T19.N
Ed. ChaTt. VII. [420,] Ed. Baf. III. (268.)
iviqytia {jiftlanrai. avv avrjj yuq avayxrj mnov&tvat to rijg
iviqyeiag idiov oqyavov. e£ijg tinto tvqoig ufievtjv
rtjv iveqyuav, ini rov rqbnov tijg pXap/jg acpixo/nvog int-
axinrov , rivog iari_na&ovg i'Stov. ini roivSa oxonu to nt-
nov.&og. (loqiov, u nv oyxov rj aXyq/ia. Sucotjfiafau, [it]
it aqiqycog, aXXa flirts, rov ovvanioxoniiG-Oai to xad- Sxaorov
avvtov tlSog’ Sfia&ig yuq ov (iovov oyxcov ISiag nXiovaq,
aXXa xai roov aXyrjuariov. civ imoxonu ra ncQirrebfvara
rov mnov&ovog (xoqiov , Sta rivog ixxtvovrai noqov , ■d-ioiqit.
T5 (i> 1 n rijg ovoiag rov ntnouSovog sxxqivtrui (ioqiov ■ xal
(lira, ravra, nortqov amirra ion navrlXcbg, ij (itrqimg ntr-
rtrai ra mqirrw(iara ccvrov"' xuneira rivcov (iev e£ avzot
csvvanoXavu to nap ato/icc, riveov S elgaiQSTcog (ioqia arr a,
ra (liv ri v.ava r ijv iviqyaiav avrwv, ra 8e xara r rtv /qoav
ij a-fljaa, cpiqa yuq nvu v.a$ ov avanvti xatqov aXytiv iv
raj xara rag vo&ag nXtvqecg rbniq ' (iij nqomrcog vnoXa^rjg
rovrov tlvai nXavqinxov , aXXa nqcorov (iav, al avanrvtt r 1
{hjrrcQV , adqu ’ xi'jjqmo(i£vov yaq, wg tiqtjrai, ‘&taoa(itvog,-
intueri oportet, num actio aliqua lit Iaefa; nam cum ipfa
propj’ium actionis inftrumentnm affici necefle eft. Deinde,
ii actionem laefam efle perfpexeris , ad modum laefionis ac-
cedens confldera, ad quam affectionem proprie pertineat.
Poftea afiectam partem nota, an tumorem, aut- dolorem de-
claret, non perfunctorie, fed cujuslibet borum fpeciem in-
veftigando ; didicifid enim non folum tumorum, verum etiam
dolorum quoque varias efle fpecies. Afpice praeterea af-
fectae partis exerementa, per quem meatum vacuentur ; ac
vide, num aliquid lubftantiae affectae partis excernatur; poft-
ea etiam utrum omnino. incocta fint ipdus exerementa, an
medioeriter cocta ; ac turn , quibus ex ea uniVerfum corpus,
quibus privatim quaedam partes fruantur; quae partial ab
actione, partirn a colore et figura deprebendes. Elto enim
ut quispiam inter .refpirandum in notliarum coftarum loco
doleat; noli protinus bunc efle pleuriticum fuspicari-, fed in
priniis quidem , an tuiliendo aliquid expuat, intuere; nam
fi coloratum id? ut dictum eft,. videris> turn ipfum pleuriLi-
bibjuojv. JJ. ,125
Ed. Chart. VII. [4ao. 421.] Ed. Baf. III. (268.)
•ioiig ilvcu nXevQixixov ' el Se pS* oXcog avanxvei fttjxxcov,
Svvaxai [isv elvai v.ai ovrog nXevQixixog , anenxov Se xecl
artyvrjV ixaveog eyiov % r\v (pXey/iovijv , cog firfitv s'jjco yaXav '
iy/iooei Se ml Si ijnaxog cpXeyfiovijv aXyeZv avxov iv xco Xe-
yoiitvcp ycoQico' xetvofieVcov yaq eiaai xwv aQxqpattaii, ofg
rjQxtjxou rcQog rag nXevqag in ivicov xo qnaq , elg xov vn eCya-
zox a Gvp§ttlvii r ijv oSvvrjv ijsyjxeiv. ecXXd ye rjqmy pog ovSev
ofioiov eyiov ioxlv ini qiXey/xovaig ijnaxog xe v.al xov rag
nXevQag vne'Qcav.oxog vjievog, ovfiijv ovSe x a Sid xijg yaaxQog
ixy.Qivopva naqanXfjGia' nXijv ovx del xavxa myvvndqyei
(pXeyaovaZg ijnaxog, aXX iv xoZg xaXovjxevoig iSlcog ijnaxixoZg
nd-Oeaiv. ovSev ovv yeZqov icp cov fiijdev ixxQivexai yvcoQtGfia,
Sid xrjg ucptjg iniaxoneiG&ai to Sector vnoyovSqiov, v.av /irj -
Selg oyxog evQiGxoixo , fiijS’ ovxcog aiplaxaGd-ai’ Svvaxai ydq
iv roig GifioZq ij cpXey[iovr] fiovoig elvai, Svvaxai Se v.al v.axa
x a v.vQxa \xlv , aXX ov [4ai] navxa, fxova d’ o&a v.axa-
y.ovnxovGiv at vo&ai nXevqal. fxiyiaxov ovv a'vanveZV iv
mode . xeXeveiv xov xujivovxu, v.al nvv&dvea&ai \xr\ xivog
cum efle dices. Quod fi tufliendo nihil omnino expuat, fieri<
poteft, ut' nihilomimis pleuriticus fit -ille , fed inflammatio-
nem habeat incoctamet ftrictam admodum, ut nihil foras
ejiciatur ; fieri quoque poteft, ut ob hepatis inflammationem
dolor in jam dicta fede excitetur ; intentis enim intro Vin-
culis , quibusS nonnullorum jecur coftis alligatur , contingit
dolorem ad fuccingentem cofias rtiembranam pervenire.
Verran nequaquam fimilis ell pulfus in hepatis et membrahae
cofias fuccingentis inflammatione ; ac nec alvi quoque fedi-
menta fimilia funt, quanquam non in qualibet jecoris inflain-
matione haec adfunt, fed in 'affectibus hepaticis proprie nb-
minatis. lgitur in quibus nihil excernitur , a quo indicium
fumi. poilit, fatius fuerit hypochondrium dextrum tangere ;
ac fi nullus appareat tumor , ne fie quidem defifiere. Nam
fieri poteft ut in fola fima hepatis parte fit inflammatio j
poteft etiam in gibbis partibus, fed- non omnibus , verum iis
duntaxat exifiere , quae a nothis cofias Conteguntur. Itaque
laborantem, ut vebementer refpiret/ monere oportet; dein-
126 rAAHNOT IIEP I TS2N JIEIION&. TOIWN
Ed. Chart. VII. [4a*,] Ed. Baf. III. (268.)
alaQ-aVcTai (japovg, tyroi y iy.xoeuapdvov xwv vnepxeipdvcov,
7j iyxeipdvov xoig nepidyovoiv ' ear tv ore ye pryv olg ivravdct
esrw 6 napa (pvaiv oyy.og , ovroi dvanvoovoi xry orevoycoQUi
rcov cppevav, ipe&iC.ovrai ye y.ai npog (Soayuag (jfflctg. §d-
fiaiov ovv ini rwv xoiovrwv lari orypeiov tig diayveoaiv 6
ccpvypog pev iv.anavn xdp ypovo) r ov voisfyparog, ini npory-
Kovn S’ air co xai xciXla avpnrcapara. y.ai yap ry xtjg
yXiarteyg aXXoiovrai ypoa y.ai ry navrog x ov nomarog ini
xaXg x ov rnarog v.uv.cmouyiaig ‘ aionep av naXiv at firfftg
alTgavovxai , xdov y.ara fttapaxa nuoyovrcov , inicpaiverai xe
nuvrcog iv xqj yporia xu pexa xryg (Sryypg avanxvoaeva. x a&a~
nep ovv ry dvorivoia ycopig pev x ov naoyeiv xi xwv avanvev-
ariv.wv poplwv ry opyavcov omooovv ov Svvaxai yeveo&ai,
cvp(3cdvei d ’ iviore vourypa pryStv i'Stov iv aixoTg vnccoyttv,
ai.K ijroi xaraancopdvov x ov diacppaypaxog ry &Xiftopdvov
dvanvoelv xov av&pconov, ov rag eyu xani xov to xryg Vpvyryg
ryyep.oviv.ov iv iavrbo neoiiyovrog xonov’ y.ara xovxov yap
briGtrypryg xe xai Sogryg anaaryq xe diuvotjaecag ovviGxapdvryq,
3e interrogate j num gravitatem fentiat, aut fufpenfam a fu-
peric-ibus.: aut incumbentem vicinis. Nonnunquam fane,
quibus illic ell tumor praeter naturain , ii difficulter fpirant
ob fepti transverfi. anguftiain et ab exigua tufli irritantur.
Ergo in iiujusmodi aflectionibus certum ad dignotionem li¬
gnum eft per omhe tempus mqrbi pulfus; deinde tractu
temporis reliqua quoque lymptomata. Nam et linguae et
univerfi corporis color alteratur in pravis jecoris affectibus,
quemadmodum rurfus tborace aftecto tuffes increscunt, at-
que tempore omnino apparent ea, quae tulliendo expuuntur.
Igitur qiienladmodum fieri non potefi, ut illaefis omnino fpi-
randi turn partibus turn inftrumentis diflicilis fiat refpira-
tio , accidit autem interdum ut. nullo exiftente in ipfis pro-
prio morbo , fed transverfo fepto aut detracto aut opprelTo
liomo difficulter fpiret , ita etiam ulu venit in fede princi-
pem in fe animae facultatem Continente; nam quum et fci-
entia et opinio atque cogitalio omnis in ipfa confiftat, Ii
BIBAION B.
127
Ed. Chart. Vlf. [4aiJ Ed. Baf. III. (=68.)
ovav epaivrftai n rovrcov (jiftlauiilvov , iV&tag vnolapfiavo-
/xiv s'v nvi na&H xuxtivo vrcaqyuv , onov yt v.qv lv nltvql-
rtSi, vmv lv n'cpinvtvyioviq naqaffqovqar] rig, oiiSdg cprjat
Sia rtjv nliVQccv Jj xov nvtvuova ytyovlvai to av/inrcofia,
navrtg S' rjyovvtai ovfimnovd-dvai to poo 10 v Ixtivo , xa$ o
rrjg tyvyijg Ian to t]-/iaovr/.bv , xai 'Qrjzovai yt rov rgonov
rijg avwna&uag bfioloyovvra Sct^ai roig ISloigSoyuaaiv ' In
allcov Ss na&cov ov ovpnaBtiv , alia nqmrona&uv cpuaiv
avrbv, wanep lv hj&aQyio y.ai cpQtvinSi' navrayo&iv pev rot
naayuv , sv&a r mv ISioov rig Ivtqy'ci&v avvov (Slplanrai*
le-yco S' ISiag^lvtQydag , ag Si ovSevog ullov popiov nonirai,
xadama Si oqyavov ’ xara pev yap rov abj&ij loyov xai
ftltnuv avro rovxo xai axoveiv vnolrpirlov, alia Si oq>&ul-
pwv usv (jliiZciv, Si corav S axoveiv ‘ Ivvotiv pevvoi xai pe-
pvijo&ai xai loyiQta&ai xai nQoaiQtio&ui, prjr bcp&alpoig en
prjx coal [II] re ylcoxry pijx allm nvl rcQoayQoipevov' a)X d
pev ovxoog lari to pboiov rovr o rfjg ipvytjg lv rep mqdyovxi
cwiiuri, xa&UTUQ t]pelg Iv oixco nvl , rryv pev aQyrjv av i'ocog -
liarum aliqua laesa videatur, protinus ipfam quoque af-
fectu quopiam laborare arbitramur. Nam etiamli in pleu-
ritide vel peripneumonia delirium quoddam incidat, nemo
vel a cofta vel a pulmone proveniiTe dixerit hoc fymptoma,
fed univerfi. earn partem , in qua princeps animae facultas
reGdet, llmul affectam efle putant, ac nituntur modrnn con-
fenfus fuis dogmatis conformem oliendere ; verum in aliis
affectibus non confentire, fed primigenio ipfam aifectu la¬
borare aiuntj ut in letbargo et pbrenitide; at undique affi-
ci, ubi propriarum ipfx actionum aliqua laeditur ; proprias
nutem actiones dico , quas per nullam aliam partem , ut per
inftrumentum , facit. Nam re vera et videre illam et
audire exiltimandum elt; fed videre oculis'l et audire auri-
bus ; at ut cogitet et reminifeatur et exiftimet et eligat , ne-
que oculis neque auribus neque lingua neque alia qua-
piam parte uti. Sed fi baec animae -pars ita ell in conti-
nente ipfam corpore, ut-nos in domo aliqua, in primis
1.2 8 rAARNO r IIEP I TUN nEUOEQ. TOnQN
Ed. Chart. VII. [4-21.] Ed. Bah III. (268. 269.)
ovd> vnovorjaatucv aiixb fiXanreo-Oai n nQog rov ymoiov '
-■Oeaauyevoi Ss (iXaTcrofierov eC,ryr>}oayep dp onwg pXunrezai '
« 6° wg tiSog n rov owfiarog eonp aywQiorop avroy , avve-
ymQfjuaficV vno rtjg rov deSeyytvov owycarog aXXoicooecbq fiXa-
ama-Ocu ' biaoruvrwv de rw p cpiXooocpwv ireol avvov, y.al
{269) ri bv yep wg ev olxrjyan kepieyeoOai epaoxovroov avro,
rwv <f cog tlSog, onwg yip fiXanrerai, yaXenov evgetp , on
de ftXanrerai, rrj neipu ya&eiv eon. ini re yap rwv apa-
rtroayevwv r 6 y.areayog oorovv rijg xecpaXijg, el rig (! laiort-
•qop eni&Xiipeiep, dvalaihjroi re it ccQayQijfia sc at bcxipyroy yL-
povtcu, y.al el cpXey pop y rig Iniyevoao , scat ravra yep eonp
ore ovy^ulvei ‘ rj ryg Siavolag ovv jttJcpy yivtrai did navxbg.
iyy.av&epreg Se oipodpcog ryv xtipaXtjp ovx oXiyoi napeeppo-
#cjoav ' loyypaXg re nXtjyaig elg avryv yevoytvuig Ip rat it a-
payyrjya noX7.dy.ig rjy-oXov&rjoe xdgog' ere pa re rioXXcc xoiavxa
'xtadrjyaxa mepi rr\p y.ecpal.ljv ovviordyepa aacpwg cpaivexai
pXanrovxa rrjv didvoiav, wore y.al rovg ISiwxag, or av
naQacpQoPTj ng, rj oX wg bnovv ndo’/yj y.axd rrjv didvoiav,
fortasse nullam ei laesionem afferri putabimus a loco ; quo-
jiiam vero ipfam' l^edi videmus , quomodo 'laedatur, elfet
inveftigandum ; •£ vero ut forma quaedam corporis ell ab
ipfo infeparabilis , earn laedi non inliciaremur ob fufeipien-
: tis ipfam ‘corporis alterationem. At quia de liac re inter
philofoplios pugna eft, et alii earn veluti in 'domicilio con-
■ tineri dicunt, alii vero ut formam, quomodo laedatur, in-
ventu perdiflicile elt ; quod vero laedatur , experientia dis-
cere licet. Etenim ubi Iracfo capitis ofli terebra admove-
iiir, J1 quis vebementius premat, protinus fejifum omnem
et motum amittunt; turn jGl inflammatio quaedam oriatur,
baec etiam evenire inter dum contingit, mentis proinde Iae-
lio perpetuo evenit. Praeterea nonnulli ex vehemente ca¬
pitis uffiibne deliraverunt ; atque per fortes ictus capiti ad-
actos laepenumero caros fequitur ; multique alii affectus in
capite coniiftentes xnentem aperte laedere videntur , adeo
ut etiam populates, quum aut delirare aliquem aut mentem
quomodo libet affici confpiciunt, capiti profpiciendmn cen-
BIBAION J3.
J29
Ed. Chart. VH. [421. 422.] _ ^ ^ Ed^Baf. Ill, (269.)
c&,lovv itoovoiTa&ai xrjg yecpceUjg. on yiv ovv aXrfttataxov
lan, to Y.aTuQypv ala&rjaeojg re [4:12] y.ai xivqoecog xijg xaS-
onjiijv iv iyzeq>a?.cp jctt&idQVG&ccT, y.ai on xoviov azmaofiux
ilalv at [ir/vr/yeg, iy sxeQoig imSiSeixxai' vvvi S> onaig ay
rig ycooiant r a zaxa nQcoTOTca&eiccy avxcp avfi^e^ijxoxa tosv
y.axa av(ina&uav , huaxestxeov' iSiov re yaQ xovxo x-ijg tcqo-
xiiyevrfi npayfiaxeiag , 77 xe ypua nooStjlog, u ye itqwtov
omdvxwv iariv cag nqbg rag iaaeig inioxcco-d-ai, rive ypt] ixo~
q'ko nQoocpeQuv xd ^oijdpficaa. xcqIv pkv yap id' tap xiva
Siu&eaiv iv iyxetpakeo yevea&ai? v.axa x 6 avfimxayetv yovov
avxov ^Xanxoytvov ■d-iQunevO-ivxog xov nQioxonad-ovvxog,
ovSiv av ex 1 xaxaXdnoiTO xovxcp avfmxcofia ' yevoyev/jg Ss
xivog iv avxco yoviyov Siu&tae cog iv. xtjg Gvyna&tiag , ov xq>
xiQooiona&fjaavXL yovco xu (jorj&ijuaxa yyttj itooacpafiuv, a)Xa -
y.ai xTj xtcpalfj ‘ Si avxo Si xovxo y.ai to SioqiQhv gtXQtpiog,
fix iyxecfiaXog iaxiv o nQcoTona&av , iixe fvfjviyyeg, ov yeycc-
}.}jv eyei x ryv youav , ixaxeQtog xrj xecpabij TXQoacpeQOfitvcov xcov
Poij&tjpuxcov.* ovxovv xovxo ypi] jxdhaxa anovSaQeiv, aU.ce
feant. Verum enim vero quod principium fenfus et motas
volnntarii vere fedem in cerebro habeat, et quod hoc a
meningibus contegata, alibi demonftratum eft. JNunc ve¬
ro quomodo quis distinguat affectus eius primitivos ab iis,
quiper confenfum eveniunt, confiderandum eJ(l ; etenim id
propofiti operis proprium eh et manifefia utilitas , quum. ad
curationes primum omnium fit, cuinam parti remedia fint
adhibenda, cognovifle. _ Nam priusquam in cerebro. pro¬
pria fit aliqua affectio , per folum confenfum laefo ipfo , fi
ea pars quae primitivo affectu laborat, fuerit curata, nul¬
lum in ipfo relin quite fymptoma; quod fi ex confenfu ali-
quis permanens factas in ipfo fit affectus, turn non solum
parti, quae primitivo afiectu laborat, fed capiti quoque
remedia adliibere oportet. Ob hoc autem ipfiiih exacte de-
finire, utrum cerebrum an membranae ipfiu,s primitive af-
ficiantur, baud magnam utilitatem afferre poteft; utrobique
enim capiti auxilia adhibentur. Igitur huic rei maxime fiu-
C-AXESVS TOM. VIII. ]
1 3 o rAutB.No x user tsin jieuonq. tobqn
Ed. Chart. VII, [422.] Ed. Baf. III. (269.)
T/jv ovaluv rov voorjfiarog evq’ioxhv, onola rig ionv. el
fiev yaQ v/qov utj , ^Qalvuv avro nQooijy.iv ‘ tl Se fyoov,
vygalvuv’ ovto) Ss y.ai to (lev rpvy/jov 3tQualv<iv, to Ss
3eqi*ov xpvyetv. i'u Si xal tl xara Tiva ovt,vyiav ntnov3oi,
Sia Ttjg ivavriag ovfyiycag aiiro ■&tQantvtiv itQooijxu , to [tiv
lgrjQov xal 3tQ[iov vyoalvovra xal xjivyovvat-, to S' vyqov xal
\pvyoov %r}Qaivovra xal 3tQiialvovTa $ xanl . twv Xotncbv
Svoiv av&yuov avaXoyov * ovrco Ss xani t(ov aXXtov anavrcov
voatjfiaTayv nQavTtiv , (ov exaorov t ijv ISiav iv tco tieqI rijg
Toiv vooifttuTcov StacpoQag iSijXaioa yQuftuuTL. naoanXfjalag
ovv rijg dcQanuag ytvoftsvrjg ini rotg avTOtg voor^aoiv iyxt-
<puXco ts xal [irjviylgt , Xoym j (taXXov ij tyjTtjoig ioxiv ijntQ
dg Tag laotig yQrjoifxog , iv bnoTtQio to ijytuovixov' ov uljv
fi yt xara rrjv xaoSiav early , aXX oXco rq>. ngayfiart Staff e-
Qovoa. (f€Qt yaQ vno yoXrfi %av3tjg yivta-Oat rtjv cpQEviuv iv
raj ocoftan rijq xapSiag a&Qoio&alo>]g te xal SiaaanHOijg , ccq*
oil Xijqhv av So^ttEV 6 y.aiavxXtiv xtXtvcov o^vqqoSlvco rqv xt-
(fttXijv, ivov, iiniQ taua to qiaoaaxov Toiico rijg t»jv cpQtvtTiv
dere non oportet, fed potius qualis morbi elTentia [it, in-
venire; nsm humidum exiccare, aridum liumectare , frigi-
dum calefacere , calidum refrigerare opus eft, ac si conju-
gatus fuerit affectus, per contrariam con'jugationem ipfum
curare convenit, cajidum et liccum humectando et refri-
gerando, humidum frigidumque exiccando et calefaciendo,
atque in reliquis duabus conjugationibus ad proportionem,
ac in caeteris morbis omnibus ita facere, quorum unius-
cujusque fpeciem in libro de morborum differentiis perfe-
quuti fumus. Quum itaque in cerebro et meningibus iidem
morbi fimili curatione indigeant, logit: a magis quam ad cu-
xationem utilis eft quaeltio , in atro illorum contineatur
princeps animae facultas , . non tamen an in corde fit, fed
Iota re differens. Elio enim ut a flava bile in corde accu-
mulata et putredine affecta phrenitis exeitata fit, nonne de-
lirare videbitur is, qui caput oxyrrhodino perfundere juf-
ferit, quum liceat, II hoc praefidio phrenitidis caufa fanari
BIBstlON B.
x 3 i
Ed. -Chart.' VII. [4^.] . , ■Ed.-Baf. III. (a69.> •
err/ato'fisvijg alrlag earl', pfj zecpalijg<, alia Ooiqaxog avxb
xaruyeZv, fafle rovrov iravrog, alia v.ax ev.sivov povov rop
fuoovg , ev&aneq rj xaqdla rtray.rai ; ravra psv ovv xeclcag
rjtuv nqqdubqtarai,v.ai to .fd] pqvov inipxpniTa&cU' rov rxs-
ixov&oxa totvov , alia v.ai rtfv (tlanrovaav air lav uvxbv.
otov ty&ewg, sari per dr/ nov zal rj 'itaqaepqoavvr] av/mrwpa
rijg Kara rov naoafqovovvra ronov evtqyeiag' sari Se xal
to xeofia xal 6 zuQog, dll vno rtjg evavriag air lag ylverai. .
rag [lev yuq uyqvnvlag re v.ai naqacpqoavvag -Oeqa'ov 'jtffV
Si/vaptv cur to v eqyaQerai' r a dl invwtbj re v.ai ycqparcbSp
v.ai v.aqobSq rtc&Qr\ ndvxa xpvyqdg air lag earlv lyyova. v.ai
rovr evearl eat v.araua&uv evaqydig an 6 rcov tpaqpazcov
hqIotov. off a fiev yuq avrtav eanv ipvyqu, vaqv.oZ v.ai v.a-
qoZ, ra &e qpa 8’ ep ztahv cr/qvnvovg re ml itqlvxivt]XOvg
eqyaQirat. teal rl 8eZ pvtjpaveveiv layyqcbv cpaqpav.wv, oqwv-
rug oatjpeqai rag pev &qi8av.lvag v.ai ra rcov.rtorlpcav re: v.ai ■
Seqatov vSuxcov lovrqcc . .seal oivov noaiv vdan perqlcog
xqa&evrog vnvov enyatjopeva, v.a&dneq ye seal rult oocc
pollit, non capiti j fed thoraci ipfom adhibere; neque Iluic
univerfo, fed illi duntaxat ejns parti, in qua cor eontine-
tiir? Haecl igjtnr recte a nobis ante definita funt, atque
hoc item , ut non folum affectum locum , yerum etiam cau-
fam ip'fum oblaedentem, confideremus. Ut exempli gra¬
tia, delirium eft fymptoma actionis loci delirantis, efb et
coma et fopor, fed a contrariis caufis oriuntur. Nam vi-
gilias et deliria caufa poteftate calida eflicit; at.fomnolenti
et comatofi. et veternpfi. affectus ornnes frigidae caufae funt
foboles. Atque hoc tibi ex medicamentis prinium manifelle
difcere licet ; quae namque frigida funt. ituporem foporem
que, calida vero contra vigilias et varias motiones ■ indu-
eunt. Sed quid opus ell veheruentia medicamenta memo-; .
rare, quum quotidie videamus et lactucas et potabilium
caJidarumqtte aquarum balneas et vini aqua m.odice dlluti
polionein fomnum inducere , rehquorum medicamentorum.
l5 j iAAJlJSO‘1 liMl'l TSiJH iamON&. TOmiN
Ed. Chart. VII. [422. 4a3.] Ed. Baf. III. (269.)
neqwxev vyacdviw xe xai ipvytiv , xdc S' Ivavxia nuvxa rug
ayqwxviag ; xaxd rovro ye xoi nod tj Xenxi] Siaixa xai 6
axqaxoi ; oivog uyQvnvrjxixd ‘ itoXv Se Srj uuXXov, [423] or av
o axqaxog oivog tj q>vou xhofiog, ij n aXaiog Ir.avbbg, oXov xi
avvtfirj xai naq rjiuv wore ev Heqyd[uq , xai xuXXiov y avxo
SirjytjcccG&cu Se. yqafifcaxixov [iev vyv to naiSuqiov ixeivo ‘
xa&' exaoxtjv S' fjfidqav tig to (SakaveZov ambbv 6 yqafifiaxt-
y.og au exeqw ixuiSi , xaxeXemev evSov iyxXiicov avxo , ydcqiv
rov (pvXaxTiG&al re x a xaxu xrjv oixtav xai evxotniQtG&at
xu rxQog xryv eScoSrjv. dXXa Siyitjaav ye ixoxe acpoSqdog, tlx
evSov ovx eyov vScoq, slgemev o’vvov naXaiov SaxpiXig' ev-
xtv&ev xe xov Xotixov yyqovov navxog ayqvnvov qv, vcrxeqov
Se xai nvoigav vtio xe xi bv ayqvrcvuav xai xtjg huyevofie-
vrjg ev avxcq naoacpooovvtjg Sieff&aqyj. xai xa xfwyqoxeqa Se
xi ov X>oocx)V ev xdb yetfiwvi qxoXevei Side xrjv xpvlgiv, o/ioia ve-
■ xqoZg xtiutvu • xai xag hyvbvag eaxiv iSeZv xijvixavxu fiijS' el
xaig yeqalv aveXofievog (taoxa&ig , Suxvovaag , dbg ev ye x <5
•O-eqei xai xovxo to ‘C&ov xai ol uXXoi navxeg oqwg, fiaXiox*.
exemplo , quae humectant et refrigerant ; his vei-o contra-
ria omnia vigilias? Eodem quoque modo tenuis ratio vi-
ctus et vinum meracum vigilias inducunt; idque multo
magis, quum vinum meracum aut natura fuerit calidum,
aut valde antiquum , quale apud noftrates Pergami olim ac-
cidit, atque fatius ell id enarrare. Gi-ammatici erat puer
ille ; gi-ammaticus autem lingulis diebus balneum petens
cum altero puero , hunc inclufum domi relinquebat, ut rem
familiarem fervaret, atque ea, quae ad victum effent ne-
ceflaria, praepararet. At quum vehement! aliquando fiti
cruciaretur, nec efTet intus aqua, vinum antiquum libera-
liter potavit, indeque reliquo tempore vigil pennanfit -,
poUea coi-i-eptus febre, una cum vigiliis oboi'to deliiio, .per-
iit. Atque animantia frigidiora per hiemenx ob frigus
mortuis fimilia iacent in latibulis, atque turn viperas quo¬
que videre licet, etiamli in manus fmnas deferasque, hand-
quaquam mordere, quum per aellatem turn hoc animal turn
B1BAIUN B.
133
Ed. Chart. VII. [4a3.] , Ed. Baf. nr. (269.)
if xoTg vno ww xavuamv, oxav iyy.av&coat iscpoSqug,
ioixaaiv (iaivo[tivoig,, ijavyce^ecv oi>Sy ini Pqayy Svvafievoi.
xovxo yovv avxo fteacafievog avxibv xal. 6 JSflxavSqog i’yqa-
ipev neql xov xey/oivov,
Mtj av ye, OaqaaUog neq iwv, &ih ffipivai avnjv
Maivofievov xeyyqivov.
ntqi [lev St] rovvojv iv aXloig ini nltov eiqtjxai re xal Se~
Setxxai to [liv ■d-iQfiov aixiov its xag xivqaetg imyuQOV,
ayqvnvtag x t Sice xovxo naqeyov, x 6 (Si ipvyQov aqyov [lev
tig xag xivrjatig, vnvov Si xal xcbpiaxog eqyaaxixov. akt
o ye xavxci yivcoaxcov , oxav av&qconov iSi], xaxce [iiv xag
axpag xwv Siaxacov nvqexmv ceyqvnvotlvxa xe xal nceaaqsQo-
vovvxa , xaxce Si xag naqaxuag xoifico/ievov xe xal xaxavo-
ovvxa, koyttixat xijg xecpakijg jiiv avxijg ovSepdav tivai Sia-
fttoiv IS lav, vno xe xtjg xaxa xov nvqexov -OeQfirjg exnvqov-
aqg av xt]V naqacpqoav-vijv iqya&o&ai. ovxco Si xal xa
xaxce neqinvev\ioviav xal nkevqixiv, oxav iv xoTg nvqexoig
avxcbv tig ax/i/jv Zjxovoiv enrjxai naqacpqoovvij , xtjg xecpaXijg
ferpentes reliqui omnes , maxime fub caniculae fervore,
quum veliementer aeftuant, furentibns fimiles lint, ut fie
exigno qnidem momenta quiefcere poflint. Quod de ijlis
intelligens Meander, lie de cenchride cecinlt,
Ne tu quanquam audax, cenchrino oceurrere contra,
Dumfurit, infijlas,
Verum de His alibi plenius dictum et demonftratum eft,
quod calida caufa motus excitet, atque idcirco vigilias affe-
rat, frigida Vero ad xnotus pignun reddat animal, fomni et
comatis effectrix. At qni Haee inteHigit, quum per ar-
dentium febrium vigorem Hominem viderit et vigilare et de-
lirare , deinde incHnante jam febre , dormire et lap ere, in
capite nullum proprium effe affectum , led ab exurente fe-
bris calore delirium fieri exiftimabit. Sic etiam in peri¬
pneumonia et pjeuritide, .quum in vigore febrium illarum
delirium fequitiir, non eft capitis proprius affectus; nam
1 34 rAABNOT IIEP I TUN BEBONQ. TOBIiN
Ed. Chart. VII. [423.] Ed. Baf. IH. (269. 270.) .
avx ^g cdiov ovx taxi nady/ta* tco poviuip yuq tygrp raifuet-
QcG&ai to tov (J.dqovg idiov tta&og , o&sv si xal ■nlsvqtxixcp
xivt fiovi[iog STir/dvtjTai .ixaqacpqotjvvi], voostvrjoij loyiCpv
rrjv xscpultjv avxiq voaov iSiav, louts xuv XMtauxry to Tijg
nltvqag nu&og, ivddyau-Oai (itivca to tijg xsqiaJ.ijg ‘ v.al yap
tov icp slxsi pov(2jo)(td>va nol7.uy.ig eidofisv tTcipdvovxa art,
&cQU7liv{y6VTOg TOV slv.OVS. OTUV OVV tTSOOV- STiQCO Tip
nqibxip itceuyovxi itaqo%vvopdvip psv otpoSqiog iniydvijtai,
ixavrjxai Se psiovudvio , xuxa ovjiuu-d-HCiv avTo tsxfiaiqov n s-
nov&dvai. xoivov psv tovto tsxprjqiov sv ’ idiov S’ ini tibv
xaxce tov iyxdcpalov, tog aoqyrai, to pr\ naqaudvaiv ail Ttjv
TKXqaqiqoGvvqv , alia Tip payd&u tibv nvqiTibv sixtcy&ai.
xaxce de tov avxov loyov iv slapolatg naqo%vapibv itvqsxov
xaq.ibdtig Tivlg rj xiouaxibdsig yivovxai, ipv/putvov tnpodqibg
iv sxsivip Tip xaiocp tov iyxttpulov , dice to nqojcaqsuxtvaulrai
it iog avxov tig exoiubxqxa pldpqg xoiccvrqg , tjxoi dvaxqauiuv
(civ eyovxa xpvyquv, ov ,i trjv roaavxqv yt, log tj Tibv slqrjpdvcov
ovunxiopuxiov alxia dvvaxai ysvdo&ai povq " nqoasl&ovarjg
affectus proprius ex con flan tia aeftimandus eft, unde fi etiam
pleuritico aiicui permanens eveniat delirium, caput ipfi pro-
prium habere morbum exillima,; ut quamvis lateris morbus
quiefcat, poilit tamen capitis permanere. Saepeiiumero
enim vidimus bjibonem ob ulcus- obortum ulcere : curato
etiamnum luperfiitem elle. Qutim itaque parti alteripri-
mario laboranti , dum vehementer exacerbatur , pars altera
fecundario aflicitur, fedaturque illius remiflione , earn per
confenfum affici augurare ; haec enim una conjectura com¬
munis ell: fed cerebri aflectibus , ut dictum , proprium ell,
fi non allidue delirium permanent, fed febrium vehemen-
tiam fequatur. Atque eadem ratione in acceffionum febris
infultibus fopore et comale quidam obfidentur, quod hoc
tempore cerebrum' vehementer refrigeretur , quod alioqui
paratidimum fit, ut noxam hujusmodi fubeat,. five quia in-
temperiem habeat fx-igidam , lion tamen tantam, ut haec fola
praedietorum fymptoixiatum poilit efie caufa; fed quum ac-
MB^OOU 3.
i 55
Ed. Chart. Vir. [423.] Ed. Bah III. [270.)
di ai)y}jv xov mxQo^vauov , [ityt&og g%ti xrjhy.ovxov,
wg y.axaqsooav fj v.aqov eQya£t<J&(u‘ ycvtxai fisv ovv, cog
ecptjv, rovxo y.axa Svaxgaoiccv ipvyQav * yivexai Se Xai dice
cplcyuaxiy.ov yvfiov a&Qoia&evxa xaice xov iyxecyuXov.
cellio ab initio pro ceiTerit, fi-igus adeo increfcet, ut cata-
phoram vel ibporem inducat; id vero, ut dixi , oboritur
ab intemperie frigida ; oboritur et a pituitofo buraore in ce-
rebro collecto.
rAAHNOT nEPI T£2N IIEIION©OT^2N
TOII&N BIBAION T.
Ed. Chart, yir. [424.] Ed. Baf. III. (270-)
Ktcf. a. rwv nenov&orcov romov, ovrco y'uq
ovoua^ovai roc poqia rov oiopccrog, okiyoi n rcov locrqcov
ejTQayfianvaavTo nXtov rt nceotlinov avd/.o-yaarov tj pt-
xvjuoiaavro' xccrccXtiteov ovv iy to rov? aXkovg , Aqyrytvovg
efiviftiovtvocc .fiovov dixaicog into ixdvovg ecnavrag inijvtjpe-
vov' ).tyovrog 5’ ocvrov (IXanreo&cci r ivag IvtQydag , avtv
rov pXccnrto&cu ro poqiov rov owparog tv co yivovrai, dio-
Qiopov rov Xoyov s'cptjv Suo&ai‘ Svvao&at yuQ rivet, Xiytiv
OQ&cog, ti y.al py povipov ijS/j Sia&tow syoi ro xaroc ovpna-
GALENI DE LOCIS AFFECTIS
LIBER III.
Cap. I. • De Iocis afiectis, fic enim nominant corporis
partes, pauci medici pertractaverunt, . ac plura quam attige-
rint inexarata omiferunt. Itaque caeteris lilentio praeter-
miffis, £oiius Archigenis, iure fupra illos omnes laudati, me-
minimus. Diximus autem eum fermonem , quo ipfe aflerit
actiones quasdam laedi, illaefa ea corporis parte qua
ipfae eduntur, diftinctione egere ; quispiam enim recte poteft
eloqui etiamfi par's per altexius confenlum laefa noudum
rAAHNOT ITEBI TQN' 1IMION0. TOJISIN Bin A. V. y 3 7
Ed. Chart. VII. [424.] ^ ; Ed. Baf. IIL.frQ,]
Quav extqov plcmxbutvov, alt cog avxogecp?], xa&ansQ xiva
axiav avxo xovxo xo nu&og vnuoytiv avxov. itvqi yovv ■
ovxco Ttlijoiuoavxig, cog eyyvg fiev ry/.tiv xov v.aito&ai , urj
pefxoi /£ v.a'no&at, ocpodQcZg c/XyovytiP , oil Sqnov fiijSsv tcu-
oyovxog xov ■diq\Luipo\ievov [isgovgi ovxco 8s y.al xqvog iayv-
qov ip xcp ntqdyovxi yipoiupov, ij ' ipvyoov vScoq ayqaicpv&g,
i] yicbv nqooneoovoa , ocpo8qav b8vvt]v iqyaQixai' y.uv cino-
oxr/oijg xo Ivnovv , tv&scog ovv avxco n avtxai xo naxh]y.a. ■
fiilxiov ovv s8by.ii Ityeiv, Somg v.ai avxo xovvo[ia svdtUvv-
xai, xo naoyuv afiqysnrj xo ovymao-ypv' ov yuo xo [crjSblcog
naoyov, aklcc xo ovv sxeqcg naoyov into xrjg ovymuoyov iq~
fit]ViVcxai cpcovijg. cboUc oxav ini oxoiiayixaig biaxHotoiv
bfioia rots rcor vnoyeofievcov y.axa xovg ocp&uX[iovg yivqrai
ovpinxcofiaxa , naoytiv yiiv avxovg Xev.xsov , avacpeQOfdvtjg ini
xijv y.icpalrjV ava&vyaaoicbg xivog v.anvcbSovg reap iv rjj yaoxqi
■niQuypuivcop yyfidtv, ov u-rjP tjdt] ye nco dia&eoiv eyeiv xoiav-
xrjv^ cog amXdovxpg xov Ivnovvxog ISiag imiitluag dtio&ui.
permanentem liabeat dispofitionem , fed veluti unibram
quandam , nt ipfe diceb<£, ei Iianc ipfam inefle affectionem.
Nam si ad ignem ita propius acceflerimus , nt fere combu-
ramur, non tamen adhuc eomburamur, dolemus vebemen -
ter , non pafia nihil fcilicet calefacta parte. Sic etiam am-
biens aer vehementer frigidus, aut aqua exacte frigida, ant
nix allapfa, gravem admodum dolorem exdtat; at ft quod
laedit eximas, quamprimiim cum eo fedatur aflectys.
Quamobrem fatius yidebatur dicere, quemadmodum et ipfum
indicat nomen, alSci quodammodo earn partem, quae al-
terius conlenfu afficitur; neque enim pars, quaenullo mo-
do afficitur, fed quae cum alia afficitur , affectae per con-
fenfum vocabulo fignificatur. Itaque quum in affectibus
flomachicis oculi limilibus infeftantur fymptomatis , quales
■in fuffufionibus apparere folent, dicendum ell illos affici,
elato ad cerebrum ab humoribus in ventriculo contentis fu-
liginofo quopiam vapore ; nondum tamen adeo affici, ut ab-
lata re, quae moleltiam infer t, propria curatione egeant.
x38 J'AMiNOT I1EP1 T2N IIEIIONQ. TOUQN
Ed. Chart. VII. [4a4. 4a5.] Ed. Baf.iri. (270.)
xce [ihv ovv xoiavxu \oyiv.ibxiQu ncog e'cprjv that' loyixu yug
ovxcog iaxlv oaa xr\g yotlag sntztivct ngotqyoiitva xijv q>vaiv
a&QU xtov ngayuaroxv , onolce xig vnaqyu xccxa x tjv olxilav
ovaiav. ovxcog yovv zed Xqvamnog 6 tpd.oaoqiog eyguxptv
ntgl Tfov xijg ipvyjjg it a&bov ev fihv x 6 ■&tQctntvxiy.ov pifiltov,
ov j uahaxce yQ^outv tig xqv i'aaiv aixcov, sxtQu de xgla ).o-
yixug t'yovva tyx/jouc.
Keep. ft. [425] c'OniQ S' r\v a/itivov xt zcel nolv yqtj-
(HficoTioov tig xtjv ngoztiftevtjv ngayfiaxtiav y ovz ay.Qiftcag
Sirjq&ri-jiaev 6 Aq yiydvqg, onoaoi xqotcoi xwv fihanxofitviov
iveoytuov tlaiv' ovxta yixg o'L xt nqooxonuQ-ovvxiq , tj iSiona-
&ovvxtg, rj omog uvxig ovo/iu^tiv i&etyj , xonot x ov erw-
[iccxog tvgt&qoovxai, zed x tjg Iciotiog ■ avxtov tvnogtjaoiitv.
iyco S' ini x e xiov cpoov/jxiziov ogyuveav eSuxvvov xovxo
y.al x ov phapivxog tig aia&rjaiv xovg Sazxvkovg xrjg ytiQog,
ovStv avxovg ntnov&oxag, icp ov xo ngcoxov nccoyov tvgt-
&iv iv dgyrf xov [uxacpgevov x r\v ngoogxovauv ivtdtHgato
•QcQcindav.
Verum hujusmodi difputationem dixi ad logicam potius per-'
tinere ; logica enim revera funt, quaecunque ufum trans-
grefla, qualis ilt rerum natura fecundum propriam efTeh-'
tiam indagant. Sic igitur Cliryfippus pbilofophus de ani-
mi pailionibus fcriplit mirnn de enrandi ratione librum , quo
maxime ad earum curatianem indigemus ; turn tres alios,
qui logicas continent quaefiiones.
Cap. II. Quod autem melius fuerat , et huic noitro
infrituto commodius, Archigenes non accurate declaravit,
quot fmt laefarum actionum modi ; fic enim et primario afr
fectae corporis partes , aut proprio affectu labprantes . aut
quomodocunque quis nominare voluerit, deprehendenlur,
et curandi ratio abunde nobis fuppetet. Ego vero in voca-
libxis inltrumentis id expofui , ac in eo, qui in maiiu fen-
fum azniht digitorum , ipfis nonaffeclis; quippe iuventa in
dor/i initio pars, qaae prime afliciebatur , idoneam cufatio-
mun oftendit
BIBA10N r.
i39
Ed. Chart. VII. [425.] ^ Ed. Baf. III. (270 . >
Kt<p. y . 3!/£XXcg fisv yug rgoncg rtjg yaorgog naoyov-
otjg vnoyvdiwg cpaivtrai ovpnrcbuara ' y.a-O- sngov Ss rgo-
nov ovS'sv r utv fptovrjrixmv ogydvcov mnov&orcov 6 y.ara-
n tadtv eg viptjXov rijv qxovgv ifl.dfirj , %ai rovratv y dpcpore-
goav v.ar dXXo avpna&eiag d dog 6 roiig SaxrvXovg dvaia&f]-
r ovg s/cov. . ini piv yug ratv dqiSaluwv,. avaqugoptvov rivog
in avrovg ' ini Ss rtjg deputy lug rut rijv vXrpv rtjg cputrijg
(Stp.drp&ai ' ro Ss y.utd roiig Sav.rv7.ovg ovunrutpa ptpdr
slg .avrovg dcpixvovpevt]g rtjg alo.&tjrixijq Svvuiiscog iysveto.
y.ai (tiXriov rjv, sin to dga, fajtUy oXcog fjytta&cu rigcGV&ivak
rd cputvrjriy.d pooia y.ai roiig Suv.rvXovg ijnsg roiig ocp&aX-
[iovg‘ in btdvmv. psv yug avrp. Si] rovro notOog iariv .ro.
nXtjgova-dai rivog dva&vpidasutg xanvcbSovg’ ini Ss ruty q.w-r.
vtfCtxmv rs y.ai ratv Saxtvfaov ov raj nagayivso4.ai r 1 nagd
tpvaiy tig avrovg, aXXd rig pi] nagayLvso-dai zb. wad cpvaiy
acpiy.vovpsvov , iyigytia rig §Xanrtrai. Suva pig psv ovv al~
o&griy.i] roig Say.rv7.otg ovyJr. iniggsi, pXafciaijg rtjg y.axct
rov vatriaiov ixcpvascog rov vtvgov * nvsiipa S’ iy.cpvocbu.ivov
6 Xagvy\ ovy.tr 1 Ssysrai, ratv psdonXsvgiatv piiutv nagaXv&iv-
Cap. III. Alio namcjue modo eveniunt fufiulionis.
fymptomata affecto ventriculo; alio ei, qui ab alto deci-
dit, nequaquam vocalibus infir u mentis affectis, vox laefa
eft; deni que ab his duobus alia confenfus fpecie labor abat¬
is, cuius digiti fenfum amiferant. Nam oculi vexabantur,
quod afcenderet ad eos aliquid; vox autem, quod materia
ejus eftet oblaefa; digitis aderat fymptoma , quod, fentiendi,
facultas ad ipfos non accederet. Proindeque fatius fane,
fueiit, vocales partes digitosque nulla prorfus affectione- la-,
borare arbitrari quam ocuLos: nam bis is ipfe allectus.
eft, quod fumosa quadarn exlialatione repleantur; vocalium
vero partium atque digitorum , non quod veniat ad eos,
quippiam praeter naturam,.fed quod non accedat, quod fe~.,
cundum naturam ad ipfos pervenire folet, actio, laeditur.
Itaque facultas fenlitrix digitis non amplius influit, e^ortu
nervi a Ipinali medulla laefo; guttur, refolutis intercoftali- .
bus mufculis, efflatum fpiritum non ainplius recipit; ni-
1 40 I'AAHNOI UETI TUN ILEUONQ. TO HUN
Ed. Chart. VII. [4a5. 4i6.] ' Ed. Baf. III. (270.)
rcov ‘ aht, 6/ccog yard zovvcav lyymotZ leyav avxo tovxo tcu-
Oog tivui to /it] TcaQuyivic&ai nqog r a [ioqiu r a ■xQoxtQov,
t/pix iiyt mw (pvaiv, rjxovxu' xui yuq tcov xqrjvCov ovy. uv
Tig ul.oymg ixu-Oog iivai vofiigoi to / ujy.eS ? rjv.uv hi avxicg to
i iScoq, v.cil tcov ex rtjg ytjg (pvoutvcov StjiitjXQUov epvxwv top
autxQov ulr/uov , v.al tcov tfiowv anoqiuv r Qoeptjg rj noxov '
to yctq ZD.cTnov oiuaaoiiv ixuarcp nqog %'tjv v.uxu cpvoiv avxov
SiOMtjaiv thtoxeag uv rig xxudog sxbvov vou’iQoi. u)jm tuvxu
fisv, cog sept ]vy, htyixatxsquv eyti xtjv XJjxijoiv’ hcl Si rcov flt-
fkuiiidycov Tf y.al uitoXmlviav IvtQytiutV rj uvayxuia esxeijug
•tjfitXijxui ToZg nluaxoig xwv laxqeov. SvoZv yuq t] xui Tqiatv
ZvtQytiwv sod oxt xovxcov-ovowv, iviors fiiv hog fioqiov tu-
novOoxog xui.Xa ov/inaoyovxu GVfi^Mnxixui rag htqytiag,
ivLoxt Si nuv& mouvxcog xihxov&tv ' i’oxi S’ oxs tu fiiv av-
t cov i’yei Sici&toiv ixxixt]V, cog uv [426] einoi Tig, t a Si J.oiirce
Tt]V, cog uv (petit] Tig, xaxu oyioiv ‘ into cov ciqtjxui [lev rjSt]
x civ t ep Stuxtqoo nsqi t ijg t mv 'Qutvxcav uvuxoiitjg, eiqtjxai S>
hilominus in bis dici poteft hunc ipfum elTe affectum , quod
non perveniant ad partes ea, quae an tea, quum fecundum
naturam fe haberent, venire folebaut. Etenim fontium
affectum liaud abfurde quis putaverit, JI non perveniat ad
ipfos aqua-, ac cerealium quoque frugum e terra prodeun-
lium fquallorem immodicum, et animalium cibi potio-
liisque penuriam ; nam quod alicui ad naturalem ejus gu-
bernationem quomodocunque deeft, ipfum fane quispiam
affectionem illius merito putarit. Sed haec, ut jam dixi,
magis ad logicam quaeftionem pertinent. Verum in laeGs
ac deperditis actionibus neceffaria confideratio a plurimis
medicis neglecta eft. Quum enim duae tresve fuerint ali-
quando bujusmodi actiones, acciclit interdum, ut una parte
affecta, rebquae illi confentientes in fuis actionibus fimul
laedantur; interdum vero , ut omnes eodem modo affician-
-tur. Atque accidit interdum, ut barum ab'quae affectum
■babeant, «t ita dicam, inbabitu, rebquae vero, ut quis-
■piam dixerit, in dispofttionej de quibus fecundo bbro de
vivorum diffeclione , atque in eo , qui huno praeccdit, jam
BUiAWN r.
x4i
Ed. Chart. VII. [4?6,1 , ' Ed. Bah III. (270. 271.)
sti s tal xaxa xbvTtgo xov{p.'] \)xov Xoyov, tlgtjctxai 8k xai
av&ig, mg av xai xov [teXXovxog r\yZv negaivea&ut Xoyov ygij-
govtog ilg avayxrjg xoiovxwv diogajixmv. o 8s ion ygkjGiyov
ovSkv rjxxov iv xmSt rm xoitm Ttgotigtjc&at , dice xovg Xoym
fisv bcv/uQovvxag anoSeixvvetv avayxaiav xoTg laxqoTg xrjv
xmv nenov&oxmv Iggcgav, egyco 8’ avaxgenovxag , ijdi] cot
Sliiju, itgo’/HgicafiiVog ev xi ica&og evexa nuga8eiy(iaxog.
ecxco 8rj xovxo uiXtvgTxig * itp rjg oxi (ikv t] TcXtvga itmov-
&tv, evfiu%ig ix xov xax avxijv aXytj/taxog yivtxat ’ itoxeqoy
8' 6 vntQt oxmg bvoy.aXpy.evog eiS- vyr\v text ytxmv^ ovSev yag
Siacpigu, qtXeyyatvet x0Tg.7cXevgtt1y.0Tg, rj. xai xt ybgtov aXXo
xax ce xag nXevgag, xai noxegov 6 nvevyav eg avayxyg xai
avxog TiETiov&tv xax a xovg Xofiovg , rj xtavxanaaiv cma&rgg
lex iv, ovx avayxaTov intaxaedat epaatv 61 xrjV iyneigiav
TtgecpEvovceg * imgaxsvat yag rj8t] naynoXXovg nXevgvuxovg,
xovg ykv aya xoTg 8i8aaxaXoig, xovg 8 ’ iq> iavxmv yovmv
&tganev&ivxag , mg 'imxoxqaxtjg sygaxpev iv xm negi Siaixrjg
bXiav vocyyaxcov, axgtpmg xe ytyvmaxttv tjSij, xiva yiv avxovg
diximus , ac normiliil in fequentibus quoque dicemus, quod
videlicet futurus fermo hujusmodi dillinctionum indigeat.
Quod autem utile non minus eft hie praedixifle propter eos,
qui verba quidem demonftrare nitoutur aflectorum locorum
iuveftigationem medicis efle neceflariam, opere vero illam
evertant, jam tibi enari-abo , uno aliquo affectu in exem-
plum fumpto ; lit itaque is pleuritis , in qua latus efle affe¬
ctum, dolor iplius declarat; fed utrum quae fuccingens ap¬
pellator, live membraua live tunica , nihil enim refert, in-
flammetur in pleuriticis , an alia quaedani laterum pars :
praeterea utrum pulmo in lobis neceflario afficiatur, an
omnino affectionis Jit expers , feire non efle neceflarium au-
tumant ii, qui experientiam praeferunt; multos enim fe
vidifle jam pleuriticos, turn a praeceptoribus tom a feiplis
folis curatos, obfervatis iis praeceptis, quae ah Ilippocrate
in libro de ratione victos in acutis morbis praeferipta funt ;
fe jam quid ip lis profit, quid noceat, probe nofeere, et di-
1 4 a rAstRNO T J1EPI T-QN. JIEHON&. TORSiN
Ed. Chart. VII. [42G.] Ed. Bah III. C2?i)
cocptXu , x'uva dt fiXeaixti , y.ai Siogiauolg eysiv dva[ii[ivrtGy.ov-
x agent <Jt][isiatv svaqywg cpaivofisvoov , tav See qsXtfiu xeuveiv,
bm Ss ff>] ' xal itcQl nvoidaecog d* avxasv , i'x i x a v.axanXaa-
ficcxcov, xai diairtjixccTwv , vnaywyrjg xe yaaxQog, avxuQxt]
yvwaiv iytiv iy. fiuy.Qag neioaq. o&sv (lev ovv ‘ImtoiiQuxrjq
. y.tyrj&uq, ?] xig dXXog itQo avxov , xrjV svQecnv enoitjuaxo xwv
fknjfhjjiaXtov , ayvdeTv duoXoyovGiv ' savxoZg S’ dgxeZv (pccaiv
xoig tvQtjpevoig yjjjjcs&cci nQOG/jxovxwg , cog y.ai xovg ctXXovg
xeyvixag OQtdfiev' ovxs yuyt o yaXxevg, ovtf 6 xsxxcov, ov&
o Gxvx ox 6 [log, oncog svQiihjauv avxtdv at xeyvat %r\xovaiv,
ak% a ye naria xwv Sidaay.dXmv s'fiwOov, avxol xe yooiuevot
XTj neiqa Soy.iuuuavxeg ipepaitoaavxo, xavta nodxxovxeg evSo-
xcfiovGiv. eyed [is v ovv, si %Qt] xdXrj&eg slneZv, oxcev axovaco
Xeybvxwi) xaVxa xtdv IfmeiQixwv iaxQtdv, tjyovficu mxvv m~
‘davovg siv'at xdvg Xoyovg avxwv , ehjiGxw xexag nQog aixovg
viio xcov doyfiaxixwv elorjfiEvag ciVxiXoytag ov redvv xi' yev-
vatag ’ wgixsq <T iv aixccai xoig dXXoig v.a{? oXov xov ftiov
ijiavxov uei nQonexovg Gvyxaxa&soecog ire say ov , ovxco y.ai
fiinctiortes habere , quae ex fignis evidenter apparentibus in
memoriam revocent, cui venam Tecare oporteat, cui non;
turn de Tpmenlis ipforum, cataplasmatis , victus ratione, al-
vi ductione, Tufficientem habere nptitiam ex lpnga expe-
rientia. Igitur .quid vel Hippocratem, vel alium quempiam
illo priorem induxerit, ut haec inveniret auxilia, Te faten-
lur ignorare; fed libi Tatis efie proTerunt, II inventis com¬
mode utantur, ut et alios quoque artifices facere videmus ;
neque enim faber , five lignarius , five aerarius , neque cer-
do, quo pacto artes Tuae fuerint inventae, inquirurit; fed
quae a praeceptoribus didicerunt, et uTu probarunt ipfi con-
firmaruntque , ea facientes clarum nomen afiequuntur.
Equidem, ut verum fatear, quum medicos empiricos talia
proferentes audio, inducor certe ut probabiles putem eorum
rationes ; videnturque mihi parum valida quae dogmatici
contra illos difputarunt; at ut caeteris in rebus omnibus per
totam vitam me Temper a temerario affenTu coliibui , ita et
miijiiuN r.
Ed. Chart. VII. [426.] Ed. Baf. III. (271.)
thqI xovxtov ZttjTt](jcc noi.i.co xqovta v.av avxtjV xrjv ini xusv
voaovvxtov iVQtaiv xcov porj&ijfiaxcov , tire nQoadioiiatxivog
ivdtfigeto g Xoyat/j g, ux aQxti j toe x'a dice xijg ndqag iyvcoofiivce
it ar>a. xt xoig 81daay.ai.01g xai xax iftavxov. antq ovv
i'xniva ptXxcaxa , nolXcp '/Jjovco tyxrjaag, bnixuXtcsauiVog
Otovg fiaqxvQag, ayoosvato roig aXij&uag sqwoiv. ovds yaQ
alt cap i'yca xov iptvdeo&ai , xadantq ol /lav&avovxig diQtdvv
fitav , uxa navtf] xt xai navxcog svdo^oi xax avtrjv ytvits&ai
•jtQoijQrjfiivoL ' xovxoig yaq avayxdiov iaxi (filovdxtog aytovi--
"Qta-O-ai mqi xijg xaxu x ryv a'cQtaiv aXtj&tiag , rjv [idvtjv yivcoa-
xovoiv, cog av ig ai.Xrjg aycoyijg i.oycov advvaxovaiv noql-
%tG&ai dofeuv' iycd S’ i’QycQ dtidi£a[ti]V iv enidtfigioiv XI 8rt-
fioalaig xai xaig xcov povXtj&evxtov rjvxivaovv aintaiv ix-
diduy&rjvat nap ijiov, /irjdevog rjxxov, Xva ur; x 1 iiiTgdv unco,
ytvcoaxtov anaaag avxag. ov fujv ovdi i.oycov avxoaye-
dlcov a.noQca , avvayoqtveiv iXofttvog aigtau [uu , (jadicag
av vno xivog c^pLiy/pryv * ejua&ov yctQ ov* l| vno/tvrj- ■
ftaxcov avxag, tog xmg, allot naqa xoig nQtoxevovai dt~
de his in invelb'gandis ipfis Jingulorum morborum remediis
diu apud me inquifivi, an logica indicatione indigerem, ail:
mihi fufficerent, quae per experientiain a praeceptoribus
atque ex me ipfo didiceram. Igitur quae poit diuturnam
inquiniionem optima judicavi, deos teli.es advoco, veritatis
ainatoribus enunciabo. Non enim mihi mentiendi canfa
eft, quemadmodum iis, qni uni fectae addicti omnem ex
ipfa gloriam quaerunt; his enim necefle eft contentiofe ’pro /
fectae veritate dimieare, quam unicam noverunt, quod ex
nullo alio dilciplinarum genere gloriam fperare poiBnt. Ego
vero re ipfa et publice et privatim apud eos , qui fectam
quamlibet a me difcere cupiebant , oltendi , in omnium fe-
ctarum fcientia, ne majus quicquam dixerim , me efle poll-
habendum nemini. Quod li uni fectarum patrocinium fa*
cere velim , quamvis ex tempore ac pro re nata dicendum
fuerit, baud tamen facile ab aliquo convinci' me rationum
penuria patiar. Non enim, ut nonnulli facivmt, ex Iibris
eas didici, fed praefiantidiinis in unaquaque fecta pfaece-
l44 rAAHBOX- UEP1 TQN HEJ1ON0. T0HS2ET
Ed. Chart. V II. [4a7.] Ed.Baf. ITL C27*0
[te7]Saaxalotg ix.aartjv dlgeaiv. ovv ovv ng'og ifinei-
gixovg eari fioi r i /uaog, cov ye roig 7.6yoig evergacpt]v , ovre
ngbq Soyfiarixuiv nvag ' biioxificoq re yag eanovSaaa rcc nav-
ra>v iy.fia-9-eiv , itpoirijau re roig ivSogoruroig SiSaay.a7.otg
Y.a$ ixaartfV dlgeaiv ' ano re reov so y cov rTjg r eyvrjg eyvtn-
a&tjv, ovx ano 7.6 y cov aocpiarixtbv, roig r dk7.oig rSov ev Polar]
ngatroov avSgmv ‘xai nuaiv ecpelgijg roig avroxgarogaiv ‘ alar
ovSev av fioi 7.einoi ngog to fit] ov Xeyeiv alrj&oog a cpoovat
y.a{f ixaart]V digeaiv. evgov ovv Ini reov egyav rrjv Sice
rTjg aXij&ovg evSefeeoog evgeaiv r cov (joij-Orjfiaroov ev roig ana-
vimg ano@aivovaiv n7.eovexrovaav rtjg ifineigiy.tjg yvcoaeoog'
y.al Sia rovro roTg evavzitoraroig ftoifdtjfiuaiv eviore raiv ex
rtjg ifineigiag eyvcoafievcov e&egunevaa no7.7.a r cov na&cov,
uneg eni nXeov ev rtj rtjg ■0-eganevnxrjg fie&6Sov ngayfiareu $
Siegyofiai.
Keep. Si. Nvvl S' elgrjaerui flora ra ngog rt]V eve-
oral a av vno&eoiv ■/nrjaifiu. rag yag rot reov evegyeicbv @7.6-
@ag evgov ov fiovov ini roig ofioiofitgtoiv, vqi wv ylyvovrai,
ptoribus ufus fum. Necjue igitur odi empiricos, quorum
fermonibus fum innutritus , neque ullos dogmaticos ; pari
enim Itudio omnibus dedi operam , verfatusque fum cum
praedautifliniis in unaquaque fecta praeceptoribus> Itaque
iunotui Romae turn primoribus ejus urbis civibus turn
Imperatoribus deinceps omnibus, ob artis opera, non ob
fophifticas rationes. Quamobrem nihil prohibet, quo mi¬
nus de unaquaque fecta vere dicam quae fentio. Igitur
per artis 'exercitationem comperi, earn remediorum inven-
tionem, quae ex vera indicatione procedit, in iis quae raro
accidunt, empiricae co'gnitioni praellare. Unde multos
morbos curavi praehdiis interdum plane contrariis illis, quae
experientia cognita fuut, quae quidem in opere methodi
medendi latius explico.
Cap. IV- Nunc vero fola explicabuntur ea, quae
ad -praefentem praepofitionem utilia funt. Nam comperi
laefiones actioniun non folum ob fimilares, a quibus edun-
BIBAION r.
1 45
Ed. Chart. VII. [427.] Ed. Baf. IH. (271.)
voaovciv plamojdvag , aDea-y.gcn l ro"g aXJiotg fioflotg; cop
XQtia piv tig scrip, svipysictS' ow scrip' svqov Ssv.ai roc
riov oqyavixcov fioqliov voaq/iara p/.anrovra rag. svsQyslag]
ini rovroig nqosyviooiitvotg $lg/jg"ivpov- svtu' pep vocrjiiara
Gvvvfcbg yipofiiva roig nolloig reap av&qmnwv , ivia Ss’ana*
vlcog ' rrjv S'. iu.nuqiy.rjv iarqdav icoqcov ov to cnaviov,
edict ;ro noV.ccxig dnofiaivov iv qvrjytTj Pi nal /tifirjcsi ri&s-
fdpijv, xal Sia tovt rjfiiXr/fiivbg reap anavlcov Sia&scscoP ov
fiovov rag Bsqansiag , alia xal rag nqorjyovfisvag aviwp Sicc-
yveoattg. on cog ovv yqrj Siuyiyvcoaxsiv avrag nomrov sQrj-
rrjCa , xal rovrcov nvdq qsv htiarqfioviy.qv Siayvcociv i/oveag
tvqov, ivlag S' vnontnrcoy.vlag req xaXovjisvcq riyvtxcp at 0-
yacficq ,■ jeoji Sice rovxo s cat avrag tog to no’/.v y.aroq-OoviisVag,
t] yuq r ov tsyyixov aroyaafiov Svvayug rotavtrj rig scrip’
alia y.al r avrag y.al nq'o rovrcov ocai reap anavlcop SiaBs-*
atop smarrjjA.oviy.rjv Siayvcociv syovciv , * tvqov atl Sso/isvag
rrjg reap mnov&orcov jioqlcov Siaypeoascog. eyco jasv ovrcog
larqtvcop ceyqi yrjqcog ovSauoxh fisyqi cryiqov ijoyrjjiovrjaa
tur, aegrotantes contiiigere, verum etiam ob alias partes,
quae actionem non habent, ufum tamen quendam praeitant.
Sic etiam organicarum partium morbos aefiones laedere
deprehendi. Quibus praecognitis inveni deinceps morbos'
quosdam coiitinenter pdurimis liominibus oboriri , alios vero
raro. At empiricam medicinam videbam noil' quod raro,
fed quod crebro accidit in memoria et imitatione collocare;
quocirca dispoiitionmn raro evenientium non foluih cura-
tionem, verum etiam praevias ipfarum dignotiones negli-
gere. -Proinde primum inveftigavi, quOmodo cognofcendae
lint, invenique earinn quasdam fcientificam habere dignotio -
nem, nohnullas vero artificiofae vocatae conjecturae fub-
jectas, atque idcirco iplas etiam magna ex "parte rectas;
ejusmodi enim eh artificiofae conjecturae vis. Yerum et
bas et liis prius affectiones raras , quae fcientificam digno-
tionem habent, indigere femper inveni afiectarum partiitm r
dignotione. Ego quidem medicinam hoc pacto profelfus us¬
que ad fenectutem, nullam in hodiGrnum nsque diem ca- •
caijsnus vote, viii,
1 46 VAsLHKQT IIEPI TUN IIEIIONQ. TOMiN
Ed. Chart. VII. [427. 4a8.] Ed. Baf. III. (271.)
star a Stoanuav , rj ‘itqbyvmaiv , tog aJlovg noklovg dSov iv-
So$ozaxovg iaxqovg ' tl Si ztg i&i).ti xal avxbg onto zwv tQ-
ycov zijg ziyvrjg, ovx onto loyoov aoipujxixcov srSogog ytyto&at,
itccQtozi zovxtq ywQig raXamwolag uva)JytG&ai roe itoog tjuwv
■qvQtjfidvct fitrct ito/j.tjg tyzrjGttog iv oho ra jS/w. yivooGxixco
roiyccQovv ovzog iv zolg tmaviotg madia iv , iv ofg owe Si-
SaaxaXov tlSov laaafitvov, ziva zwv nacyovztov ovx avzog
non imiQu&qv ^otj-fhjjiazog , oSco zoiavvy fit yjirjaafitvov tig
rt]V zav iauaxcav tvQiaw. sGxtoaav ovv y.oi xal vvv yOtol
zov Xoyov paQZvQtg ‘ ityrijoa yuQ ad , zivog zoitov mtmov-
Qoxog, t] zivog avxtq avunaoyovzog 7] xqg ivtqyeiag iyivtxo
fl.aprj , xal it tiaag iuavxov tvqrjxivat zb fibqiov , ifdijg
ityxijoa ztjv Siadtaiv avxov, xqx zovxwv tv&vg uficpoxt-
Qiov i'Xapov i'vdit£iv oXov zov zrjg ■OtQamtiag yevovg, tig
zt zo nonbv xal to ttoiov zwv [428] fiortdr]fiaz(ov , xal
zrtv zwv inixqStiiov vXwv tvqtGiv, imiGxomovfitvo'g aua
zoiaSt zr,v qXixiuv zt xal tpvaiv zov xdixvovzog , woav zt
xal yojQuv , xal zaXXa . ooa noXXuxig ?jdi 1 XiXtxxai xaxa
lumniam fubii neque curar.do, neque praefagiendo , quod
ccleberrimis multis m.edicis accidere memini. Quod II quis
etipfe gloriam ab artis operibus , non a fopliillicis fermo-*
nibus, affequi voluerit, is nullo negotio facib compendio
colbgere poterit ea , quae per omnem aetatem dibgenti in-
quilitioiic inveni. Hie igitur libi perfuafum babeat, Lac /via
et ratione medicamenta me inveniffe, quibus morbos raro
evenientes curarem , quuin antea neque praeceptorem vi-
dilTeni bnjusinodi morbos curantem, neque ipfe aliquod ex-
pertuin baberem remedium. Sint igitur et bujus fermoijis
dii mibi teftes. Quaefivi enim perpetuo , cujus loci affecti,
aut cujus partis per confenfum ipfius laborantis effet actio -
nis laefio ; quumque partem me inveniffe crederem , turn
quaefivi affection ipfius, atque ex bis Ibitim utrisque to tins
curationis generis indicationem fumpfi. ad remedioi-um. et
quantitatem et qualitatem, et idoneae materiae invenrionem.
infpiciens cum praedictis et aetatem et naturam laborantis,
turn anni tempus et regionem et id genus aba, quorum in
B1BAI0N r.
. i47
Ed. Chart. VII. [428.] , Ed. BaC. IIE>7^ 272.)
xljp ‘Innoxyaxeiwp fitfiliwp i^ijyijatv. alt, 6 ntnov&wq xo-
nog, u xi ficuvrjtic-d'a xwp ip xotg nob xovSt Svo fiifiliotg, i'x
X'c reap ixxQtvopipwv iypwQiCfiXO xal xwv intxQtcpopevwp xotg
naoyovtyt ptQiot xal xwp ivtqyuwv xtjg filufiqg , iv olg ntQtt-
yixat xal x a nan a cpvaip yQwpuxa xt xal oyi^paxa’ ovxcdp xs
xwv ixxqivopivwv xal avxwp xw ydvtt xqixxwp’ ijxot yuQ xwp
ntnov&oxwv xonwv ixxohtxai psQi 7, btalvouevijg avxwv 1}
ano&ovnxopivijg xtjg ovoiag , ij xi xebv (272) ntqu/opsvwv ip
avxoZg , fj xi xwv xatg voowdten Sia&taeaiv tnopivwv tj po-
vatg, rj Stu napxog, ij wg ini xo noli * xwp pev alltov ox-
Skp ivqksxop ini xivwp naOwv, pbvt] Ss pot xijvixavta xtjg
ivntatwg xwv mnov&oxwv poniwv odog vntltimxo t] Sta xijg
fiefilappivtjg ivtQyuag.
Keep. i. Elg avayxtjv pvv no xt xaxaoxag avaxxTjoa-
a&ai xivog anolwlviav pvrjprjv , ext vtwxtQog wv, ovxs xwv
diSaaxulwv iwqaxwg xtva ftiQumvovra xovxo xo na-Oog oiit
aveyvwxwg naqa xtvt xwv uQyaiwv xijv i'atnv . tCyjxovv xar
ipavxov nqwxov pip cvquv i xig av tit] o mnovd wg xonog,
Hippocraticorum librorum etoarratione faepe jam meinini.
Verum fedes affecta, li dictorum fuperioribus duobus libris
ineminimus, dign ofeitur ab eXcreti's et iis, quae affectis
partibus adnafeuntur, et actionum. laeGone, quibus- com-
prelienduntur et colores praeter naturam et figurae : quum-
que excreta ipfa trifariam dividantur ; vel enim affectarum
Tedium partes ipTarum fubilantia vel Toluta vel confracta,
excernuntur ;• vel ea, quae in ipfis continentur; vel ali-
quid, quod morbofas affectiones iequitur vel Tolas , vel Tem¬
per, vel magna ex parte; in quibusdam affectibus nulla alia
mihi occurrebant, Ted Tola mihi inventionis affectarum par-
tium via, quae per laeTam actionem procedit, relinque-
batur.
Cap..V. Igitur quum deperditam eujusdam memo-
riatn rellituere me aliquando oporteret , effemque adbuc ju¬
nior, ac neq.ue praeceptorem .unquam vidiffem hujusmodi
affectionem curantem, neque apud ullum an liquor um cu-
raUouem legiffem, primum qnidem apud me ipTum inyefti-
K 2
X 48 rAAlWOT IIEPI T.QN IIETIONQ. TOTIQN
Ed. Chart. VII. {4a8.] . Ed. Bat IIE (272.)
w-. nqooa^to ruy.a'Lovuiva ronr/.a (jori&tjuaza , pit a rijy_ rov
rxavrbg ampaxog inipiluav dijlovoxt , v.oivbv yaq rovro ini
n avxoov iori rtbv nu&wv' iitf Hgtjg, ix rtvog oSov rmv.la-
paxcov exaorov evqtjooo. _ rbv.piv b'rj ntnov&oru ronov qyov-
pqv uvcu rov avxbv raj to xaXovptvov rjytpovixov Iv iavxto
ixiqieypvxt, rot 8’ luuaxa rbj xar avx'ov ivavxia Siu-OtOH,
navoapdvovg roivvv, ugtco navxag, ooot roZaSt roXg.yqappa-
otv bfukovpt , rijg ijitbqag, rj Xvxxrjg, 1} puviag rjg syovot
1 re qi rag atqdoetg, cog av&qomovg ocaqiqovag inioy.tipao&ai
r'qv av.oXov-QLav rdbv iqdgrjg tlqijoojidvtov. iv to yaq ioxo-
novuqv cc uqijxa , nv&optvog rob Uqyiydvn n ytyquqi’d-at (h-
§Uov, ty&a dtSaoxu uvfjuqg ^pXappdvqg avaxxrjotv., tv&itog
niqibjXdov anuaug piv rug (ji(fluo&qy.ug , anavxug be tovgi
(lipiuOTMplug , anavxag d’ ovg.ijbitv iaxqovg ionovdaxoxag
ntqi ru ovyyqappara ravSqog , tvnoqrjuat rov fitpUov
nqojiqtjiuvog , Smog pot n owxtXiotitV nqog rqv rcbv (torj-
Qquuxcav ivqtotv, ov rov ronov rov ntnov-Ooxog' avxixqvg
yuq Tjyovprjv vn avxop Itkty&ai rov ronov rovtov, ovx
gavi, quaenam pars eJTet ailecta, cui topica vocata remedia
adliiberem , prius videlicet univerfi corporis curatione prae-
miffa , id. enim in omnibus morbis commune eft; deinde
qua via remedia fingula inyenirem. AiFectam itaque fedem
earn ipfani. efte exiftimavi, qua prineeps animae facultas con-
tinetnr, medicamenta autem, quae liujus fedis aftectui cl¬
ient contraria. Oratos igitur habere yelim omnes, qui hos
libros legunt, ut pruritum, vel rabiem, vel infauiam, quatn
de feeds conceperunt, deponant et, ut fapientes yiros decet,
dicendorum feriem confiderent. Quum enim quae enarrata
font , perpenderem , accepi Archigenem librum quendain de
oblaefae memoriae inftauratione edidifte; quocirca omnes
bibliothecas illico percurri, bibliopolas omnes , atque me¬
dicos omnes qupque, quos fcriptorum ejus viri ftudiofos
efte fciebam, quo ejus libri copia mihi fieret, ut mihi qnid-
piam conferret ad remediorum , non ad loci affecti inventio-.
nein; quod plane exiftimarem nnllani aliam a coi-de fedem.
BIB AWN r.
i49
Ed. Chart. VIL 028. 4a9.] ^ Ed. Baf. IIT. (272.)
ai.'Lov tivu. iragu rr;v xagSiuv , iniiSt] xctTct rat>trjv rj aigttiig
avrov to Ttjg ifsvfrjg-ryytaoviy.bv tivai iieniartvxtv ' eCjjrovv
syvcoxevai, riva bvtixgatiiav avrijg alriav rjyutai tivai row
rta&ovg. ovds yugori dvaxgaaiav two, tivai vtvbjiixtv , t]\l-
cpificAlov, tldmg rtjV digt^iv rov avSgog' uXii inudt] dvoxga-
ciag i'jdnv oxtcq xatf i’xaarov jiogtov. avntirautvag , rirxagag
fiiv unXag , rerragag Ss tivvd-irovg , htt&vtiovv yvmvat , rivet
rovrmv 6 ldg%iysvfjg aittcfijvaro Ttjg ptft.aitjievijg evtgytiag
alriav tivai, nortga' ipv^iv rj vygorrjtd rov v.urd TijV y.ag-
8iav nvevjiuTog, rj uvv&trov ex 1 pv^tebg re xal vygorrfrog,
[429] rj ^ggort] ra fitru 1 pvlgtmg vnoXaUpava Svvati&di to ■na-
&og egyaadc&ai tovto’ n godrpMv yag r/v,' ore Trjg'&egftoiij-
rog anotirijtitrai. ri nor ovV [ioi avvepij', t big, mg erpijV,
ctTcort&iutvoig rijv rrjg aigeonog fiaviav, ecpdgij'g cpgcctim , na~
gaygenpag avrug rag nomraq giftitigroi) fitpliov ,xa{f o ■&£-
gantiav o [Agyiyevijg eygaiptv tijg eitikijay.bov-v>jg , rj Xij&qSf
■rj uvrjjiijg anmltiag, rjpl.uptjg , rj bnmg uv Tig ovofiafyiv l&i-
Xi] to ngoxtijitvov ev rm Xoym nadog, y et'/uj na&og, a).7.a
liuic affectioni ipfum deftinalfe, fecta ipllus defendehte, prin-
cipem animae fachltatem in ea parte fedem libi vendicare;
at iritelligere cupiebaih, quam intemperiem ejus affectionis
caufam efle putaret; Neque enim dubitabam, quin intem¬
periem aliquain elfe duxiflet, viri fectam non ignorans ; fed
quuin feirem octo iiitemperies in ' quaque parte confiftere,
quatuor limplices et quatuor compofitas , nofeere cupiebam,
quam earum Arcbigehes laefae actionis caufam elfe decla-
ralfet, frigusne , an liumi’ditatem fpiritus in corde, an com-
pofitam ex frigore et ffumiditate,' aut aridita tern cum frigore,
putaret liujusmodi polfe affectionem producere ; etenim ma¬
il ifeffum erat, enm inhale re niMl tributurum cal or i. Quid
igitur mihr accident, iis qui feetae ilifaniam ,• ut dixi, ab-
jecerint, deinceps ndrrabo, ipfas primas diction'es adferi-
bens ejus libri, ■ in quo Arcbigehes ' ciirationem feripfit dele-
tae recordatioriis , live oblivionis , live memoriae deperditae
aut laefae, vel utcunqne quis fupra propofitahi affectionem
nomiuare voluerit,' aut H non affectionem j faltein morbum,
x5o . rAATlNOT IIEP I TUN IIEIIONQ. TOU.QN
Ed; Chart. VII. [4ag.] Ed. Baf. III. (27a.)
i'6(tov , rt avpitrenuu , rj apQ'ebortjfia' ravra yap ol rroqi total
tytovoiv, fit] on tuy.oov, aXXa pijSe rovXayiarov tig rr;v &t-
quthuxv esvifrtXovvtu. aaefijvtlug Si evtxa row piXXovreov
HgrfiiCixtui roefovrov-nooctTtHV avayxaXbv iariv, brtfifXleoy
ytygapuiveov 'htitrcoXamv HvUSixa rov ccgtOpov, iv
rep nQcbrcp ylygunrat irpog Muqoq’v mtertoXr; , Si fjg avrep
GvupQv/.tvu rttgl rov yraroog, oncog uvaxrr;eTi;rai rljv five;-
fitjv av rep * iv agyj; uiv ovv avrrjg pttu to tcqooluiov , oirorc
rrjg ■fr'cocmuctg aoyiej&cu , yiyganxat vavra v.aru Xt£tv '
acpalgtenv fiiv ovv aiuarog ovup.ir.pov xai irtaepalgtaiv ne-
noerjoO-ai riiiag ugyopivrjg rijg uno&X'iymg rctrtHoput , it fir;
rig w&ivua ytyoviv IfiTiodeav. ur iqitgijg nccXiv' oluat Se
ore xai ipSgiyuaol n xce.ru xutgov yQtjaao&ai xai duXe^tai
fitv oXov rov oouiarog, xpiXeaau rt rtjg xiepaXT/g, xai estxvehv
ngoes^oXt;, ruvr avayvnvg loxor oSiv lexer ex , ' ypij yap taxes
fhtHV fit ruX/j&T;' rteog d’ ovx euiXXov, auaorcbv rrtg eXrxt-
Sog ijv ijXiuoa nag avSgog sfaej&ctf fioe, pvQtaxtg iv noXXoeg
Gvyyqunnaotv rrjv Tc xeav mitovdotenv roneov imor/;pr(v
ant fyniptoma, nut inlh’mitatem ; talia namque fopbiftae in-*
qui runt, quae non modo non paruui , fed ne minimum qui~
dejo ad curationem conducunt. Verum quo clariora red-r
dantnr ea, quae poftliac dicemus, hoc praedicere neceJTe
eft', quum-Archigenes undecim libyos epiftolarum feripferit,
in primo extare ad Marfnin epiftolam , qua ipft confdium
dat;' quomodo patri memoriam reftituat ; hujus igitur initio
poll prooemium, ubi curationem tractare incipit, ita ad
verbnra foriptum ell: Delr actionem igitur fan guinea mo^
deralam et ejasdetn iteratam detraetzonem faciendum no¬
bis incipient e intercept Lone , milii perfuadea , niji imbecil-
lifds qudedam objliterit, Deinceps iuirfus : Puto autem et
irrigationibus opportune itfuros et fotibus totius corporis,
et capitis deretfione , et eiicurbiliitarhin appofitione. His
lectis, obfenra vertigine; conturbatus I'utn j aequa namque
milii dioenda eft vent as ; . quomodo vero non elFem turba-r
tus , dejectus fpe , quam a viro mihi futuram conceperam,
qui millies in mullis commentariis, affectorum locorum at”
BJBA10N I'. i5l
Ed. Chart. VH. [439-] _ Ed. Baf. III. (272-)
xal xrjv t Tjs Sia&eactog avxcov avayxodav tlvat cpdoxovxgg
its xa xaXcog laa&ai rag voaovg g naig /op av eft yQtjaipot
•jtgbgxovxo eiev, el pi) xtjv an avxmv rig evdeigivimde&itv
ijytXcs&ai xljg xcov porjBrjpuxcov evgeaecog ; ex xtvog, Agylyevtg,
2.6 yov itv&avov irtia&svxig enl xrjv xecpat.ijv acpt^ope&a xtjv
xaqdcav dcpivveg, rjg ev piv n xcov ovpcpvxcov eqyco'v eaxiv xo
ptpvqaOai , to mx&og 8e xijg iveqyetag eaxiv tj xctvxqg cwr co-
2 .tea; xiva Se SiaQtaiv rj xjj xecpd).ij. irqoacfiQoptvtj aixva &t-
(Hfnevovaa xijv pvguqv avaxaXeaexac ; xivt Xoyco xa potidc]-
fiaxcc xavxu aweP'ovXevdag ; cog eycoye xal vvv •O-ecopai r.axa
rug xcov voaovvxcov imaxtipiig xovg laxqovg Iv xrj xocvoXoyict
nvv&avopevovg dX2.rp.cov, xaxd xiva 2.6yov rode porfiqpa nno
xovSt avvepovXevaev, dyoi xal xcov ouiy.goxaxeov xovxo §qcov-
xag, ov xcov a vico ptyai.cov otcoTov late aixva ngoacftgopevq,
xrj xttpaXp.- iyci> piv ovv evd* el x co ■d- caqax i ngoary/exo, *a(?
o fisQog t} xaqd’ia xexaxxai, loyov tineiv tvQtaxco di ov
tovqaev av xt x ov x ov Muqaov- naxtqa, per a x ov prfih el
T w ■d'coQcxxi TTQoarjye, noxegov per dpv/mv rag cnxvag,
r) yrnqig xovxcoy epov2.tr o ngoapepXrja&ai , StScpMuOat 8 id
que afiectus ipforum feientiam necefiariam ad rectam mor-
borrnn curaiionem efle dixiffet? Enimvero quomodo etiam-
nura ad hoc erunt utiles, nifi ab ipfis ad remediorum in-
ventionem dirigamur? Qua igitur, o Arehigenes, proba-
hili ratione perfuafi caput aggredieniur, relieto corde, cu-
jus congenitum quoddam opus memoria ell, afiectus vero
actionis ejus eft deperditio ?• quani affectionem fanando cu-
curbitula capiti adhibita memoriam revoeabit? qua ratione
hujusmodi fuades remedia? Ita nunc quoque inter vifitan-
dum aegros per communes confultationes video medicos
inter fe inter rogantes , qua ratione hoc potius quarn illud
remedium adhibere fuaferit, ne minimis quidem neglectis,
nedum tantis qualis eft oucurbitula capiti adhibita. Ego:
quidem, etiamfi. thoraoi e regione cordis fuiflet adhibita,
rationem proferendam non invenio , qua Marfi patrem ju-
vare potuififet, praeterquam quod propoftta jam verborum
feries non explicat ,- utrum coneifa ante fcalpello, an in-
, 1 5.2 rAAHNOT HEPS TS2N HEHONQ. TOTSSiN
Ed. Chart. VU. C^g. 43o.] Ed. Bar. III. (272-)
■tiji ccQvimg tl^fUvrji ^aicoq. Svvafisvijg yap, ii ovTmg ex v/tv,
Afjg dca&eoiajg cpyypdg y.ai %t]pdg ilvcu, to pen aipaxog a< jit-
Xuv enyaxov matin eanv ' to Ss oixvaig povaig xt%Qjjo&ou
yuow yiv tov . dippy vai ypyoipov, ciV.wg d’ oviupwg’ ini-
onwvxai yap ex Toy (ja&ovg tig avxu at av/.vui r tjv vypoxyrce,
tovto S’ IvavTiwTaxov Ioti Siadiau igypa. py ;ivu>a-/.6vxa>v
ovvypMV pyUtnia, xig-yv y dhx&ujig iv ToXg v.ctxd tov iyxe~
Xpalov xal rag pyviyyag yiaqiotg, ovx ascpa/.tg yv i'%co tov
xpayiov no nZo&at Tyv ■avTianaoiv. npotipyxtvai Toiyapovv
iypyv ayxbv (oSi nipg ' intiSy cpvypov iaxiv. y.o.i vypov to ncc-
■&og iv ttj xtcpaXfi , xoiavxyq ytvopdvyg Sca-Oamog , titj- ptv uv
iv Tip &tppaivuv xsei, Zypaiveiv [43o] to Trj$ fagoutticcg xeifce-
laiov, vXcagd’ civ Tigtigxovxo (SoyQ-ypuuqy yqyouixo xoiainSt.
poyig yovy btiyiipug ipavvov ixxijg Qxoxpdiviceg ini xyv xwv
icptlgyg ytypappivcoy aycxyvoocriv yxov , srSiyio-Oai voptC/ov , it
i wi py y.axd %a\iv , aXX ovv yt napu Tufgw tipyo&ai xivd
TOiovxov Xoyov , oTov uqti Siyl&ov ini xov napadt iyp axog.
v.ai Toivvv evpov anavrcc ■ tcov ftoy&ypaXayv tov . xax akoyov
tegra cute, cucnrbitulas thoraci aptari voluerit. Cum enim
efle polfet, Ii cafus ,ita ferat, frigida aridaque afiectio , fan-
guiuis quidem detractio ad extremum ducit peiieuliun ; folae
yero cucurbitulae non alio nomine quam. caloris excitandi
grada ulijes funt; cncurbitulae enim.attrabnnt ad fefe bu~
morem ex imo, qwod aridae, affectioni maxime adverfatur.
Ignorantibns. ilaque- prorfus nobis, quae; fit- affeclio, quae
yel l caput, vel membranas ipfius afficit, baudquaquam tu-
tum: fuerit in exteriores calvariae partes materiam revellere.
Sic igitur praedicere debuerat: quum frigida bumidaque
capitis affectio fit, ipfoboc modo afiecto, curationis fumma
in calefaciendo exiccandoque pofita efl, liancque praefidio-
rum. materiam ad boc adbibere oportet. Quum ergo vix
ex obfcura me vertigine recollegiflem, fequentia legere
aggrelfus fum, in venire me poife fperans, Ii non. ordine,
faltem fine ordine, bujusmodi aliquem fermonem, qualis
is eratj quem: nuper exempli caufa jiercurrimus. Depre-
bendi itaque univerfum praefidioriun catalogiun vebemeu-
BIBAION r. J 5 3
Ed. Chart. VII. f43o.] Ed. Baf. III. (272. 273.)
Ixavutg {htjyaivavxa xtxal %rjoalvovxa , tow ftai raj z«-
Xovyivut itgog avxov GivccniGfiw xai bXtjv xtqtaXrjP. ix&tqydi-
vtiv, xai xovxco’. y ccvTcp GepoSqoxaxco ' xiXtvu yag, u'Q&tv-
xog tov varrvog, vltqco v.uxandaavxag xijv'xapaXtjv , snttf
vSaxi xaxavxXtlv -ihoyaj., ov {Sdtjgijya ftiuibxtqov ovSsv dv
tvqoig liXXo xwv xax laxQixrjv' oyoiav yapt sjh rtjv oSvvtjv
xavztjQitp , TtoXv/jtovtcoxiqav de 'xtjv eviftytiav. uy.iXti y.al
avxog 6 AQir/ivrjq smcpsQatv sept]' SvGvnoyovtytov ysv oiv,
v/tt t t]V oSwrjV, uXX ovStvog ytiQov taxi xovxo xutv ytyiGxutp
{jOtj-Orjuazcov. xai yrjv did vdnvog, xai xaqSayov, xai v.ox.y.ov
y.vtSiov , xai axacpiSog dyqiag , unocpXtyyaxwyovq itoiUG&at
GvypovXtvti, xainxaQyiy.oXg-/^T]G&aixtXivu,.y.ai nQoiroxicyoTg,
diu xutv Ixavutg ■d;tQyaivovxG>v xt xai %i].oui('2 jZ)v6vxutv cpaQ-
yaxutv aycpoxtQu xd fiorj&ijyaxa u oiovytvoq , cog iivai drjXov.
avxov vyQoztjza xai ijnilgtv, rjyovytvov tivai n)v Sia&iaiv, ijz-01
xaxa xov iyxicf aXot! , r\ rag yrjviyyag' ov yaQ dip v.axu yt xo
xpaVLOV tj xoiaviti Sid&eocg ytvoyivt] xtjg yvrjytjg dqtaiQrjatxat
xov dv&qutnov. aXXa xavxa yev tiQtjG-da xaxa to ndqsqyov%
ter calefacieriteni et exiccantem , adeo ut’ totuin caput ipfo
etiam finapistao a 1’e vocato calefaeeret , et eo quidem !ipfd
veliementifiimo ; riam ablato finapi, caput nitro confperge-
re, inox aqua calida rigare jubet, quo medicaiuento nullum
in arte medica violentius invenies ; liquidem dolorem vel-
uti cauterium excitat, fed diutius durat ejus operatLo. Ita-
que Arcliigenes inferens inquit: Igitur. toleratu difficilem
habet dolorem, fed nulli vel ma.vimorUm praejidiorum ce •
dit hoc medicatnenium. Quin etiarn ex linapi , nafiurtio,
grano cnidio , uva taminea apoplilegmatismos. fieri confulit
ac fternutamenta movere , et potiones propinare jubet, ex
vebementer calefacientibus et exiccantibus medicamenta
ulraque componens ; ut facile confietipfum credidifie ad Lm-
nnditatem et frigiditatem vel cerebri vel meningum banc
afiectionem pertinere; neque enim hujusmodi affectio , fi
calvariam tantum afFecerit , fiominein memofia privabit.
Yerum liaec obiter dicta fiiit, quod quurn nusquam demoji-
j 54 r a Aim or- tthpi Tim ubuonq. toii.qn
• Ed. Chart. VII. J43o.] Ed. B^f. III. (273.)
a g ovdapaxh del^cxgvyqdxijxi y.ctl ij>v%ei yivea&ui xijv huh^auo-
cvvrjv, sneixa ^quivovva xai Oequahovra ^o>]Srtuara nu-
%° 3s xij •s.ctpa).?i xoaavta nquyuaxa naqeyeiv , ixeqov
nenov&orog (loqiov , jrcag ovx uv xig uyavaxrrjeeuv ; rteq i
yovvxwv aixvcbv xij xtcpceXij nqorfoi.ijg , a>v adioqwxcog liivq-
fiovewsv sv uqyi; xov Xoyov, pezu xuvxa nQoel&chv syqaxpe
eaqssataxa xryvde xrtv 2,tS,iv ‘ iqeSwpovg xe dice vanvog -xai
Gixvd}P,xovcpcov , ' xu no?.Xce (lev tjrciinv , . or s ds xai navv ev-
xovcov’ uWGXixcoxequi d’ elaiv at jiex duv^ecag. aX2.cc nuvxa
xe xuvxa v.ax ovdtva Xoyov , Idqyiyeveg ytvvaidxuxe , xij xe-
cpa).f/ itqoaepeqeig, sv y.aqdiq xov na&ovg ovxog. olds yuq
ix exeiqag, 'iva xi xai nqbg xovg ipneiqixovg unco, xav xoiov*
xcov evQtja&ai xi dvvaxai' xuvaovpevog [iev ydq uv-Q-qcxmoq sv
ihvqexcb diaxuel xjjvyqov vdcaq vtc dxqaaiag nqoaeveyxduevog
(dvijxo (lev avxog noxe, pipipemg d' dqyijv laxqoig naqenyev
uvev J.oyixijg ivdei^ecog ' r] ds xijg Gixvag nqoG&eaig ovdsfiiav
syei •neqinxmaiv rjyovyctv^v , aXX ex i.oyixijg evdetfgecoq anaau
yiyovev, [iqx avxijg itoxe dvvupsvqg xijg Gixvag avxotidxcog-
Jftraverit ab bumo're frigoreque oblivionem fieri, poftea ca •
Ifefacientia et exiccantia offerat remedia; caput' yero tantis
vexari negotiis, alia parte affecta, quis non molelte ferat?
guod itaque de cucurbitulis ab initio indeterminate protulit,
poftea pergens bujusmodi yerborum ferie manifefb’llime
fcripfit : Irritationesque ex Jlnapi et cucurbitulis leuibus,
Jaepius quidem blandis, interdum autem admodum valid is ;
efjicaciores autem funt quae cum J cari/icalionibus. Ve-
rum, o generofiflime Arcbigenes, nulla ratione capiti ilta
omnia adbibes, 11 affectio confiflat in corde. Neque enim
ab experimento, ut etiam empiricos alloquamur, tali a p of-
fiunt inveniri. Aefhians enim bomo ill ardente febre fri-'
gidam aquam per iutemperantiam ingelEt, et nonnibil prae--
Xjdii expertus , medicis imitationis initium fine rationali in-
dicatione aperuit; cucurbitulae yero admotio nullam occa-
(ionem fortuitam ducem babet, fed ex indicatione rationali
to ta facta' eft j neque enim fua fponte cucuibitula unquam
BIBslION V.
1 55
Ed. Chart. VII; [450. 43i.] ^ Ed. Baf. III. (273-)
yivvt]&qvcu (tr/r , d xav xovxo rig avyywQrtaui , xol^ktj&tjvai
nort x-fj xecpcckf/ Y.ax a niQinrcocny , xal pakiGT ini na&ovg
onavlov, r&v yovv xutf Tjpag laxocov , oooi yiqovxsg dot
xal tQifiaxoi, nvvdavoiuvog , tC nvog iOcQamvauv note
roiovvo nu&ogj o/.lyov Sup anuvxwp rjxovaa [ii]S inixiyuQi]~
y.ivcu Ityovrmv, povog d 5 iig s'cprj rokpr/Gat fitv ini rijv &c-
Qanuav £k<hl v\ uvvgcu SI pijSsv in avxij. ncog ovv sit nd-
Qug pipr/uxijg ra>v xaxu ntQinxaaiv ocp-Oipxmp rj rov jjoq&rj-
patog iytVcto ypcoaig , uvxov yi rov na&ovg anaplcog rivl
Gvfiftaivovxog , avxopuxiog rt rrjg aiv.vag rr; xtxpahrj xoVhrftl]-
vai xaxu ntQinrcooiv ovSdnort Svvdpdvtjg; ipv/Qov [isv yuQ
noGtg, exccorop rs xojv roiovxcov poij&ipiarco'p cop oGijptQai
ntioav syoptv ini nollcov no)Xuxig , ex ndqug evQijG&ai
Svvaxon pipr, rixdog ' fj . Ss rtjg gixvu s ngoopolt] pee
[43 1] ctuvywp , ij dptv'rovrcop , ovSiuiav ix ndQug acpoQ-
ptjv iaytjxdpai Svvarui. ovSe yuQ damn in akhov ncc&aiv
noM.wv 6 ntnovdwg ronog, si xal ptj nQog axo'iftuav, dkkce
n Qog yi xryv rav (S oij&ijudxcov uvxS> nQOGyoQav ,* avxuQxwg
gigni, neque, etiamfi hoc concedatur, per fortuitam occafio-'
nem capiti potuit applicant, praeferlim in aflectione per-
rara. Interroganti igitur nrilii noftr'ae tempeflatis medicos'
fenes et exercitatos, curaffentne unquarn liujusmodi affe¬
ctum , omnes paene refponderunt nunquam id fe tentaffe,
uno duntaxat excepto , qui diceret curationem quidem ali-
quando fe aggreffum , niliil vero in ea profeciffe. Quo pa-
cto igitur experientia eorum , quae fortuito accidunt, imi-
tatrice, auxilii cognitio orta eft, quum faro alicui eveniat
liujusmodi affectus, neque fieri pofiit, ut cucurbitula per
occafionem eapiti adaptetur? Frigidae enim potio, cae-
teraque id genus rem’edia, quorum quotidie crebrum in
multis facimus periculum , per experimenta imitando inve-
niri poflimt; fed cucurbitulae appofitio cum concifionibus
aut fine ipfis, nullam ab experientia occafionem accipere
potuit. Non enim quemadmodum in aliis ajfectionibus lo¬
cus affectus j etfi non accurate, ad auxiliorum tamen ipfi
l56 PAAIINO T IIEP I TSiN J1EII0E&. TOM2N
Ed. Chart. VII. [43i.]' Ed. Baf. III.' (a73.)
qsaivtxai Si ala-d-rjaicog, ovrco v.uni tijg (ivrturjg ‘ aXXwv 8s
Xsyw na&wv zwv z oiwvSt, nXtvoiziSog , ntoinvtvuqviag , vt-
cpoiziSog, vcoXivtjg Sia&tGtwg, Tjnazivqg, cnXtjvivijg ,■ i-j y.az
svztQov, tj v.axa vvgxiv, % fifjzQav, ij n zoiovzov fioqiov szt-
qov , icp u>v unavzcov cu z oSvvai vai za Sia r wv zioqiov
ivVQivofitva zov nsnovOoza zonov, tl y.ai n'rj v.axa zb avqi-
(jtaxazov, at£ tv nXaxti yt SiaGtjuaivovGi. v.axa xt yccy
zrjg nXsvQug okrfi iv iil.tvniziv.oig eni-dtivai qccozov ioxtv o zi
mg an (jovXrj&fig , ini zt zijg voiXiag iv vcoXiv.oTg , wantg vai
v.ttxu zwv vnoyovSoiwv icp rjnazog zt y.ai GnXtjVog <pXtyy.o-
vaXg , waavzwg Ss y.ai zwv aXXwv poQuav ’ e'v&a Ss anoXwXtv
i] fu’r/fti], Gtj/itXov ovStv iazi zonov ntnov&ozog, ovv. byv.og
izapa cpvGiv , ovv oSvv/j zig, ovv tvvqiGig , ovv uXXo • ovStv '
wgm'q yt vui ini fitXay/oXiag vai (pQiviziSog vai fiaviag,
intXtjipiag zt vai Xij&uQyov vai v.uyov vai zrtg ovofia'Qojiivfjg
vno zwv Vtcoi^wv lazQcov vaxoyijg zt vai vazai.ijifjtcog ' ai£
ovS's zwv oXov zov Gwfxazog anaauwv , ij'naXpiwv , rj zijg
it, tjfiiGtag avzov pigovg nuqaXvaswg, rj olov (nQa ngopaXXtt
eblationeni , fatis fenlibus deprebenditur ; lie et in memoria.
In aliis dico affectionibus tabbus, pleuritide, peripneumo¬
nia , nepbrilide, affectione cobca, bepatica, fplenica aut in-
ieftini, aut vebcae , aut uteri affectu, atque id genus cae-
terarum partium ; in quibus omnibus et dolores et ea, quae
per meatus excernuntur, etli non exactiflime, in latitudiue
certe, locum affectum declarant. In pleuriticis enim facile
ell univerfo lateri admovere quod volueris ; limiliter ventri
in colica; quemadmodum, fi bepar, aut ben inllamraetur,
bypoebondriis , atque limiliter in caeteris partibus ; deper-
dita vero memoria nulltun ell affecti loci lignum, non tumor
praeter naturam, non dolor abquis, non excretio, non
abud quippiam; quemadmodum neque in melancboba,
jibrenitide , mania , morbo comitiali , letbargo , fopore et
in ea affectione, quam recentiores medici catocben atque ca-
talepbn appellant. Sed' neque in totius corporis conviillio-
nibus , vel phlpitationibus , vel in dimidii corporis paralyfi.
BISAION r.
1 5.7
Ed. Chart. VII. [43i.} - Ed.Baf. III. (273.)
xi atiyiiov, ovxt Si oyxov iraqu cpvaiv, ovxt Si oSvvijg, ovre
81a yyqcbyaxpq t^tjllayyivov naga xo nQoa&'tv, ij 810* xivog
xcov ixxQivbyivoav' war oi/S ’ ini xoiixcov rj Ayycymxlj xcov
fotj&ijyaxoiv tvoeaig dvvaxai ytvta&ai , XtjQcbSovg ytv ovatjg
xtjg.xwv iymiyixcbv ntQinxcaatcaq , xov (T Agyiytiiiiov loyov
•rcQog xtjV xapSiav *jyag bStjyovvxog. alia Stjvcc aiiyxiyxo^tj-
c&co xtjV itiiQav tvQtjxsvai xapoij-d'tjuaxa xcov ilyijytvcov na~
flap, mq ov cpavtyog s'Xtyyog taxi x'ijg ifuvdov g ala^ovtiag
xcov doyy.axiy.cov. ccvSqcov, oiiS’ ovxoq aiixog anl.ovg , alia \
Sixxbg, xai loyvobq txaxtpoq; ix yuo xov xtjV nuqav ovx cog
tlvai yprjaiyov, cog ytj yovov tiiQiaxeiv uvtv Xoyov rag laaeig,
alia xai SitlAy/tiv avxov, cog taxi noocpuvcoq xjitvSl]?, oil
yovov ayQijOxog 6 Xoyog, alia xai n yog xaxov cpaivtxai xoig
. doyfiaxixoTg. laxooig imvtjStvoyivog. . ijoxai yav oiiv, Sig cpaoi,
xai o ntQi x ijg ayptjaxiag tltyypq' onoxt 8s xai pXonxcov o
l.oyog qalvaxai, xi av ext yttCpv eyoi xig tlntiv tig xrfv yoy&tj-
f/iav avxov; ol nollol yovv loyoi mol tfivyljg rjytuovixov
Sia’kixxtxwg tQcoxti&tvxtg , aya xoig ntqi xtjg xSv ntnovdoxwv .
id. quod Veluti radix eft, 'nllum fignum prodit, vel tumore
praeter jiaturam, vel dolore, vel colore mutato a priori, vel
aliquo excretorum. Qnare neque in his Arcliigenica reme-
dioriun inventio fieri poteft , fiquidem nugaces funt fortui- ..
tae empix’icorum oecafiones, atque Archigenis fermo nos
ducit ad cor. Veriun. concedamus ab experientia praedi-
ctarum affectionum auxilia prodiifle , numquid manifefte de-
prehenditur falfa dogmaticorum virorum arrogantia, ac ne
fiinpliciter quidem, fed dupliciter, atque utrinque valide ?
Si enim usqne adeo utile fit experinieuftun , ut non folum
citra rationem inveniat remedia, verum etiam coarguat
ipfarn tanquam aperte falfam, non folum ratio -inutilis eft, .
fed. etiam cum danmo a dogmaticis medicis ufurpatur. Satis
quidem, ut ajunt, erat reprelienfio ab inutilitate ducta, at
qnuin ratio etiam nocere videatur , quod majus argumentum
defideras ejus vitii? multas fcilicet de principe animae /a-
cultate rati ones dialectico more.difputatas, una cum affecto-
1 58 rAAHNOT IIEP I TUN JIEIION0. T0IIS3N
Ea. Chart. VII. [43 1, 432.] Ed. Baf. IH. (273.)
xonm evyQtjoxictg, ivder/.vvfuvot rij y.aoSUt xtqoaepiqiiv ini
xebv tpvpxcbv na&av xex. ^otj&tjfiaxa , xaxtcpQOPtj&tjoav 8;cd-
efvtjgvnp tov xqi^axwxuxov mnl xag ■Q-toanuag Idg-pyevovg,
wg iaaai fisv o).iag xu xdxa.xbv ■OeoQuxa fioQia, xtjv xiqnxXtjp
de oiZvuQhv y.al xctraxifivuv zed xocxcexaUiv obSkv ntitov-
&vXav. «q ovV) co nrt'og Jiog , hptvactutjv, bXiyjov i'fin^oa&cV
tlmbv, ioyaxr\v it QoSoaiav yivea&ai xtjg XoytzJjg oSov itQog
xrjv xS>v fioq&iiiictxcov tvQicuv vno rc ov xtjv nuxQtba. fiaXXov
tj Soyua nqobovvat neneiGjUVcav ; itQoSoaiu yuq txvxoig illicit
boxti xulri&fj Xeyuv, oxuv fiellattn diaepeovtiv xotg emo xijg
xoiavxijg alQtGtcog. : aantQ 5’ ivxav&ce cpiXovuxiuv cuoyquv
imbtixvvvxui nqocfaveag, ovxcog avoiuv , oxav ol'covxou navif
eavxcov oaXeveo&ai xu boy ficcr a, xqv sv oxiovv iXeyyffy ’
rivet fiev yuQ aXXtjXoig axoXov&ii , xu&cmtQ ye ixuXiv exeqa
fiupxai , xiv a be ov x axoXov&iuv ovxe /xayijv avayxaiav
eyu , xaQaiutf avxo xovxo xo xtegl xov xijg ipvytjq vjye^ovixov.
lav x s yuQ iv y.arjSia xig lav x iv iyy.eepuXop mqiiye\/tZ2\o&ai
xovxo cprjcu, bvm.xov tax lv avxco xui ntQi xebv qvGixwv axot-
rum locorum nfu , quibus indicabatur in animalibus affecti-
bus auxiba cordi adliibenda efie, fubito conlempfit Arcbi-
genes in curandi ratione exercitatilEmus , ut neglectis om-
nino pectoris partibus capiti cucm-bitulas adaptaret ipfum-
que baud affectum et incideret et ureret. Num igitur per
Iovem, mentitus Turn paulo ante, quum dicer em, raliona-
lem viam , quod ad remediorum inventionem pertinet, om-
nino prodi ab iis, qui patriam potius quam fectam fuam
prodere in animum induxerunt? JNTam proditionem effe
. arbilrantur, li vera dicendo diffentiendum lit ab iis a qui¬
bus ea Tecta defenditur. Ut vero in bis turpem contentio-
nem manifefte declarant, lie etiam baud obfeuram demen-
tiam, quum putant omnia fua decreta turbari, b vel unum
quodvis reprebendatur ; aba enim mutua confequentia co-
haerent', ut alia contra inter fe pugnant, aba neque con-
fequuntur Tefe neque pugnant neceffario , ut boc ipfum de
principatu animae. Sive enim aliquis in corde five in ca-
pite hunc contineri afierat , poterit ’de naturabbus elemen-
MBztWN f.
' i59
Ed. Chart. VII. [43a.] , . . Ed. Raf.III. (273.)
yumv fjv av sSiltjUT] <5o%«v ilofiivu firjve fiaytaQai. r ovrcq
Hrjz axoXov&tiV xal mol yfveams y.al cpdoqag bfio’uo g, wa-
nsQ yt y.al . mol ipvyrjg ovsiaq y.al mql /dtav .y.al nqovolag
teal ilficcQitdvijs y.al rov ytyvijrov. dvai rhv wopov, r\ aylvvt]-
rov, amiqov rtrb n av % nmeqaofiEVOV , 1} itoXkohg etvat
y.osfiovg \ aitEQikiyitrovg zara . rov ccQi&pov-,. :ij evee j uovov
rovrov. ovStvl yaq cov ti'qijxa doyparcov ovr ay.oXovQia
rig sanv ovxt fiayrj itqbg to rijg.ipv/ijg fjyejmirmbv y, lav n
iv v.aqdlu rig lav rt tv iyy.tqialo) epical nEqdyta&at. tiqoSi-
Soaoiv ovv oXtjv rijv Soypariy.tjV a'Coiqiv ol Toiavrag yqutpov-
rtg ■d-eqamiag’ mol yaq tjyEponxov tpvyijg anoStBgiiov ovumv
EVaqymV) tag anaaw av&qdnoig mmorcva&ai ro pbqiov iv
a yarcoxiarai, povoig iarqtav ri y.al cpiXooocptov roig aqlxstoig
ov cpaivtrai, roZg iv v.aqdici n&ipevotg aiiro-. rag jxsv- oiv
anodifettg iv roxg mofivqfiamv tin ov iv qig eyqaxpa 71 iql
rmv ‘ittTCoyqarovg y.al iD.arwvog doyuarcov ' ■ hxi b$ -Hal na-
oiv avdqamoig ntnlorEvrui, ro pev Xoyt^afitybv iv- lyxiffatip
tis quamcunqU'e voiuerit eligere opinionem, cum priore
fententia neque pugnando neque confequens aliquod addu-
cendo , ac fimiliter de ortu ac interitu , ut et de animae ef-
fentia, de diis, de providentia, defato ; item genitusne lit
mundus an ingenitus , finitum univerfum , an infinitum ;
praeterea an plures lint mundi, an numero incompreliem*
fibiles, an unus liic duntaxat. Nulli namque dictorum:
placitorum confequentia quaedam eft ant pugna , quod ad
animae principatum fpectat, five quis in corde five in ce-
rebro eum contineri dixerit. ltaque univerfam fectam do-
gniaticam produnt, qui liujusmodi feribunt curationes; nam
quum de principatu animae . adeo manifeftae fint demonftra-
tiones , nt omnibus hominibus comprobata fit pars , in qua
refidet, folis, turn medicis turn fummis philofophis . qui
W corde eum . collocant, non apparet. Demonftrationes
fane ipfas in commentariis quos de ilippocratis Platonisque
decretis edidi jam. dixi; quod vero rationalem animae fa-
cultatem in cerebro, virilem atque ii-afcibilem in corde,
i6q E A AH NO T IIEP l TEN IIEHON&. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [432.] Ed. Baf. III. (273- 274.)
ualhdQv.G&cci , to ff avSqetov re xai &v/joeidkjg iv xaqbiq , to
d im&vpajzixov iv ijua-TL, (274) pia&elv eaxivbGijfjiqai Xe-
ybyxcav avxeov axovovxa, itoog aev xov arorjxov , cog iyxd-
' cpaXov oita eyei ' nobg 3k tov uto?.uov xai deiXov , cog axuQ-
3 tog tie] ’ xov Tixvov d’ vi x uexov to rjnaq io&ioatyov , ov
[iovov iv noitjfuxGi Xeyo'vxcav , uXXa xai nXuxxovxsov xe xai
yqacpbvxcov.
Ke ep, ox. *P.Qa to'ivvv hxaveX&eXv rjStj jioi nqog to
rtqoxu[nvov. bu.oXoyovp.ivov pkv auaai t oTg iaxQOtg avtoTg
Totg eqyotg, oTg dqc batv xaxa navxa. to. tov Xoyiaxixov na&rj,
%t]V xecpaXrjv vnuqyeiv oixov av-xov , ■jrQOGrjxov rjV imoxeipa-
o-Oai neqi x?tg exaaxov na&ovg dia&sGecog onoia Tig iativ *
oiov tj Trjg pvr/prjg fiXapi] , ineidrj •jiqov&eprjV vtxsq avxtjg 8u
■Oeiv. aua per yuq avrej cpaivexai noXXuxig ytvopevt] [uru
pXaftijg xivog tov Xoyiauov , xuQ-uneq ye xai rj tov Xoyiapov
pMprj pax a tov xai t/jv pvqptjv pepXucp&ai , xtjg pev Sia&e-
asiog apipoT-iqoig Trjg avxqg ovaijg, iniTexapevijg Sk., onoxe
Trt pvrjpi] GvvuTtolwXiv b Xoyiaij.bg, onto ovopufyxai pcoqcoaig .
concupifcibilem in jecore fitam efie, neinini non perfuafum
eft; id quotidie difeere licet, dicentes audiendo, fatuo qui-
dem , cerebrum ipfum non. liabere; timido et pufillanimij
cor ei deeffe; Tityo vero jecur a vulture erodi, non folum
in po.ematis canentes , verum etiarn pingentes et leul-t-
pentes.
Cap. VI. At mihi jam tempus eft redeundi ad pro-
pofttum. Sane cum in coufefio fit omnibus medicis ex ipfis
operibus , quae in omnibus l-ationalis facultatis afiectionibus^
faciunt, caput fedem ipfius efle, conveniens erat confide-
rare , qualis in quacunque aft'ectione dispofitio fit; verbi
gratia , memoriae laefio , quoniam de ipfa loqui inftituimus ;
ipfa enim faepe una cum laefione quadam rationis fieri
confpicitur, quemadmodum et rationis laefio una cum
memoria laefa; utriusque laefione ab eadem dispofitio-’
ne procedente , quae intenditur , ubi fimul cum memoria
ratio quoque deperditur, quae affectio llultitia nominator.
J3IBAI0N r. x6i
F.a. Chart. VII. [432. 433.] ' Ed. Faf. III.
un6‘h7vvxai be vucpco hatha xal’ xaxa xovg hj&aQydvg xt xccl
rcc xagcbdij lia&tj ntxvxu , xal xi-jv dia-dtoiv avxujv dvayxatov
vnuQ'fttv bjioyeytj-' xaxa jilv xb ngcoxov yivog, Oxt bvoxod-
cla j dtdtixxai ydg avxrj xcbv ,oy.oioy.tQ(bv [toQicovj a ngcoxarg
evtQyti, dia&t<ng that xocvr] ' xaxa dtvxtQov dsp oxt tiwyga
rig iffxiv fj bvoxoaoia riavxcog , avxrj yag OQaxat vaoxovoa
ru'i ipvy.txag JvtQytiag, tag.xa ryt dipt xgvog avayxaQbjitva cpco-
}.tvttV Tjoa oacpag ivduxyvxai , xal navxa Xu ipvyoyxa qtag-
piaxa ,:xdl, xcbv ibtoftaxcoy dt xa tpvyou , xaQuTCiQ tj ■dgtba-
xtri] ■ xaxacpoQtxovg SQycfctxat xovg imvoug; ti no)X\v avxrjv
nQOOtviyy.aix6 .xig' ah7.d y.al xa. §aQij xr\g xeq)aX?jg , ooa ycogig
bbvvrjg daxvcbdovg ovvioxaxar, nuvtf vnv cod tj xt Xal xdxa-
cpoQixa yivtxat, xal (paivixat dt dno(p7.tyituxioycdv ytyakcog
bvivayttva-. ngog be xOvxotg eyxuvaig xt xal ynfos fij? #*-
cpaXtjg evdtixvvxat xavxov' ay Qvnvtjxixal yiv at iyxavottg,
Xaxacpo[433]QiXal d’. at ipv$£tg ycvoytvau xal fitji) xal xa yo-
i.codi i xcov voofjfiatcov xal &tQu.a xocg~ uyQvnvmg xal nagacpQO-
ovvag xal cpotvixcdag 'eoya^oycva qidivtxat ‘ xovxoig <T eynaTuv
xa (p'Ltyy.axiv.a xal cpvyQu vco&QOxijtag xt xal x.axacp ogag.
Ac inletbargo a tque omnibus foporofts affectionibus utraque
deperditur, a tque disp&fitionem ipforum ejiisdem eiTe generis :
necelTe eft; per primum quidem genus, quonimn intempe-
ries eft; jam enim demonftravimus earn fimilarium par-
tium, quae primo operantur, communem efle affeetionetn;
per fecundum vero, quoniam frigida onlnino intemperies
eft; baec enim animates actiones torpidaS efficit, utahima-
L’ a, "quae] per frigora latere coguntur, manifefte declarant,
et refrigerantia medicamenta ac frigidi cibi ; ut lactuca ca-
tapboricos inducit fomnosj ft multaiia ipfam fumpferit ali«-
quis. Sed et capitis gravitates, quae sine mordari conft-
ftunt dolore , foninoleritae et catapboricae. funt; quibus apo-
pblegmatismi magnopere opitulari videntur. Ad baec id
demonftrant capitis turn ardor turn relrigeratio ; iiqui-
dem ardor vigibas , relrigeratio fopdrem inducit. Item
bibofi cabdique morbi vigibas, debria, phrenitidas; con¬
tra pituitoG frigidique veternum et catapboram eftleiunt,
CAiTNUS TOMj VIII. . j.
1 6a rjAHNOT HEP I TSiN nEnONQ. TOIItiN
Ed. Chart. VII. [433.] Ed. Baf. III. (374.)
17 fiev Srj nQarvr] Svvau.it; ip rij scarce ro &eguov re xai
ipvfoov lari Svoxgaalq , rvov aygvnvrfrixwv re xai xara-
grogixwv vooiffidrcov’ eqie^rjg S’ avrrjg tj xa& vygorijra
xai ^ijgorrjra. ra re yag Xovtqd nuvruq imvarSug igycc£e-
rai r'rjv xtqialrjv vygalvovra, xai o’ivov itoaig evxgarog , xai
ygaivovoac rgocpai naoai. xai rdv rjlixiwp vnvcoSrjg fiev
t] rap naiSitov Si vygorrjra’ rap yegovrav d’ dygvTTVijrixrj
Sia fygorrjra. ravr ovv anavra nxfiijgia yevea&co rov
Sevvegav fiev eyeiv yccrgav el; agyiav rpvyrj; rrjp nuga (f iaiv
vygovrjra, ngoregav S’ avrijg eivai rrjp ifivygorijca' Sio xai
fiovt] fiep vygorij; ziXeovaaaoa fiay.gov; xai pa&tl; vnvov 5
egyaCyerai , xaOaneg ye xai fiovij % rjgortjg uygvnviug , tcp av
Sia&eoeap eigrjrai xtgog'lmtoxguxovg, vnvog xai aygvnviij
dficpovega fiulXov rov fiergiov yivoueva, fioy&rjgov. el Se
ifivygoTrjg petf vygorifrog ixavrjg itgoael.&oi, xaraqiogixct xai
xagcdSt] nu&rf ovviorarui * ycogi; Se ravrijg di re rrjg uvifurj;
(j).a(jai xai di ye fimgaroeig. ovaijg Se n oXXrjg Siatpogdg iv
rep tiulXov re xai tjrrov ov xa-Qr vygorrjra xai ifiv/gorr]Ta
fiovov, ctl).d xai scare ^ijgorrjra xai titgiiorryta , noixii.la
Enimvero quod ad vigilias foporesque per morbos pertinet,
calida frigidaque intemperies primam fibi lacultatem vendicat;
altera vero ab Lac, quae ad liumiditatem ariditalemque re-
fertur. Nam balnea quod caput bumectent, omnibus fom-
nos conciliant, et viui modice diluti polio, et omnes cibi
humectantes. Atque ex aetatibus pueritia ob humidita-
tem fomnolenta eft; fenes vero ob ariditatem vigiliis ve-
xantur. Igitur omnia liaec argumento lint, ad animi igna-
viam inducendam bumiditatem praeter naturam fecundas
partes obtinere; frigiditatem vero priores. Proinde bumi-
ditas fola abundans longos profundosque fomnos, ut et ari¬
dities quoque fola vigilias efficit; de quibus affectionibus ab
Hippocrate dictum eft: Sornnus et vigilta, utraque ft mo-
dnm excejferint , malum, eft. Si vero frigus cum bumidi-
tate multa accefferit, fomuolenlae et foporofae affectiones
cbnftrtuuntur , Hue bac vero memoriae laefiones ac ftul-
litiae. At quum non folum in frigidltate buiniditateque,
verum etiam in ariditate et calore non parvum fecundum
BIBAION r.
163
Ed. Chart. VII. [433.] Ed. Baf. Hr. (274.)
nolvtidtjg ylvtxai xwv §lanrovrmv rug ipvyr/.ug ivtqyiiag ai-
xlcov. svtxa Ss aacpovg ■SiSaoxaXiag at ftsv tov Xoycoxixov
Tfjg ipvyijg tvsQyaai xaXuo&cooav rjytfiovixul , at Ss zeSv uLo-
ycov rfiiv.ai , mol wv oil nqov.tnai Xtyuv, on firjSs mql
tojv xrtq xaqSiag, rj tov fjnaxog na-Oojv. wantq oiiv vnvog
xal ayqvTCvia fj.uX7.ov tov fitTQiov ylvtxai, to fitv Si iryqo-
rrjxa , to Ss Sia trjqoTrjTa Xqaotcog, ovrcog iv ainoZq xovtoig
to fiaXXov Ti xal ijttov tv ayqimvlaig xt xal vitvoig sitsxai
tw fiuX7.ov xai rjTToV iv vyqoxrfTi xal fyqoTifTi. xal SiTTtitq
yt xwv ToiovTcov Svoxqaoioov yivoftsvcov, wg’ iniStStiXTai,
SiTTog soxai xqonog ixaoxtjg SiaBiottog , 6 fisv stiQog ini ToZg
iryqoZg xal ZfjqoZg yvfioZg, 6 Ss sxtqog lit avxoZg xoZg owya-
oiv , ot av yt tig rag avxag utplxrjTai Svaxqaolag tv. oxtqta
xotg vyqoZq. xal nqog yt xaZg tlofjysmiq Svoxqaolaig ivav~
xlaiq aXXi] Tig l| ayqjoiv ylvstai fiixvrj , xa&antQ. iv T big
ayqvnvoig xuoyaoiv, icy tov qiXsyfiauiSfjg xal yoXcoSyg nXto-
vaC,H yvfiog. ot <5’ avxol Toon 01 twv r? uh7mv Svaxqaoiiov
xal Tfjg il aycyoZv fuxvtjg iv xj; xuxa to &tgy6v xt xal
magis et minus Jit discrimen , varietas multiplex contingit
caufarum animales actiones laedentium. Clarions autem
doctrinae gratia rationalis animae actiones principales,
irrationalis vero morales vocentur, de quibus diflerere
propolltum non ell , ut nec de cordis vel jecoris affectibus.
Igitur quemadmodum fomnus et vigilia modum excedunt,
ille ob liurniditatem , baec ob temperamenti liccitatem , ita
et iji Lis ipfis major vel minor turn fomnus turn vigilia
fequitur majorem vel minorem aut liurniditatem aut liccita¬
tem. Quumque bifariam , ut jam declaratum ell, fiant bu-
jusmodi intemperies , duplex quoque erit utriusque aflectio-
ms modus; unus quidem in bumidis liccisque bumoribus;
alter vero in corporibus fob'dis, quum in easdem intempe¬
ries folidae partes cum bumoribus inciderint. Praeterea ul-
tra. jam dictas intemperies contrarias alia quaedam fit mixta •
ex utrisque, ut in vigilanti comate, in quo pituitofus bi-
liofusque liumor abundafc Atque in calidi frigidique con-
trarietate iidem quoque modi turn fimjilicium intemperie-
I 64 T A AN NOT HEPI TUN IIEIIONp. TOHQN
Ed. Chart. VIE [435, 434/1 Ed.- BaC III. C*7*.)
xpv/Qov ivavuvHTct avvinvavTai. yxJ.t jgyovv, tvbrfkov d' on
t/j; %av&ijg }Jya> , cpUyuari jitpuyitevijg, jj xar« xo ■Ocq/xov xe
y.cel 'rliv'yQOV sritfiiziog yivtxai Sia&eaig’ ■ d 8i xtev xotg pxe-
qebtg ‘ fioQxdig 7 avxotg xov o&ftarog t] tzxtov evavxtcov i uixxtj
'Sicriteini ojioloyfj&uij yivta-dai , xax ixtithjv xottg at Tioatxui
yivqoovxai 8vd'y.qadiai xa& ev.axtaavuvxx&iaw. UTtavxa flip
ovv xa xoiavxu Tta&q y.uxa xbv zyy.tq.a7.ov yivtxcu, Siaqiozi
8? ai.}.rfl.03V ov uovoV xatg noixikiatg xoov pSgtoov, oi'Sz xqj
ucJJmv xe xai 'ijtrov ev xa xatg an7.atg Siu&taeaiv xai xatg
fiixratg, cc7Jm 'tea* x q> txoxs qi'ev tv xatg xoJ.iaig x ov eyztcpa-
7,ov avvinxuG&at xag SvazQuclag , noxz 8’ ev xotg v.ud oi.ov
avtbv uyyzioig, tj xqv iiuoznxaoaivijv vyqoxrjxa xep ccbfiaxt
x ov y.iqa'i.ov , y.ul xtxaqxov ini xovxoig, oxav alxo x o noofict
xov iyy.tqta7.ov dvaxQaxov ytvqxui.
Keep. if. [434] Ttaoaqv7.uxxziv ovv yoq xovg vrevovg
xcuv u-no7.o}7.cY.oxa>v xqv [ivtjivj-v, tj x'rjv avvtaiv , aTxco7.ua yuQ
xijg cvviatutg tj [tavqtoaig iaxt, ■ notiQov vrxvotStig ixavwg.ot
y.a'uvovxig tlaiy , tj utxq’uag vnrcbStig, tj xijv aq/fr.v ovd ’
rum turn ex ambabus mixtae coriftituuntur. Pituitaeenim
fl bilis mifeeatur, flavam dico , ■ mixta fit ex calido fx-igido-
que aJTecdo. Quod fi et in folidis corporis pai'tibus mixtam
ex contrariis affectionem fieri fateamur, ti-es ab ipfa prodi¬
bunt ex utraque oppofitione intemperies. ■ Igitur liujusmodi
affectus onines cerebro oboriuntur; inter fe autem differunt
non folum mixtionis varietate, aut eo quod rnagis minus-
re iiiteuduritiir , turn in fimplicibus , turn in mixtis dilpo-
fitionibus, verum etiam quod ventriculi cerebi-i interdum
afficSuiitur liujusmodi intemperiebus , interdum univerfa
ejus rafa, auc Ixumiditas quae per corpus cerebri difperfa
ell , et'quarto infujxer modo., quum ipfummet corpus cere¬
bri intemperatum eft.
. Cap. VII. Quibus itaque vel memoria, rel intelle-
ctusperiit, nam intelle'ctus deperditio . fiullitia eft, eorum
Ibmnos obfervare oportet, utrum veliementer fomnolenti,
an modice fomnolenti lint aegri, an omnino non fomnolenti,
BIBAION I\ ,16.5.
■ Ed. Chart. VI r. [434.] V" . -Ea.-Baf. Ill, (2|4.)
vnviaSng, <&£• oaov ini xovxca xuxa cpvoiv iyovqiy' .oyxco
yiiQ. av s^svQOig ■ xtjv ■ehM$etTov<s(tv dvtjxqqqtav. sni&scqQtj-
<teov 8s xal noxsqov ba^ivtxai.xi 81a xs qivcav xal qxoyaxog
.£% xijg xsq/aXijs v.qxamqbywov, ■ jj . fypa ypalnxat .xa-
SvvtjGT} -yaq xccx xovtov axoyaauq&ai xtj v. Sta&tGiv., wirtj
ini xaxaqqov xal xoQvtyg' xal-yaq ini xovxcav, y xt; noio-r
.xrfg xal f) noooxrjg xcbv ixy.(m>0[isycov, f uxcc xov avytnusxetfxt-
o&ai rag nQoijyyccaahug airbag ivitixvyxai xyv diq&toiv
xijg xscpaXijg, tjrot -&equijVovaav, cog. in iyxavascog, 1} tyv-
yqav , cog' ini ipv&cog " • avtv yaq xov SiOQiaaa-dai , . xavxa-
nuVxa, xijv nQoarjxovaav ixaaxy Sui&tan dtqanuav qdvvu-
.xov tvQciv. ini yovv xijg an olcobviag -tj ysyc/Xcag ptjjliUtyie-
xrjg yvrjycjg ywyga ysv SvcsxQaaia nuvxcog iaxl , xal ■Osqfiat-
Vciv avxijv- nooaijy.tv , ov uyv uvayxyg yt xal ^tjgalysiv,
coantQ ovSs vyQodvuv' aiX ii .fiiv fic&- ir/qoxqrog ut] , . \y-
Qaivuv, ti 81 fitxu ^fjqoxijxog ■, vyqatvtiy , tl 8’ iv xco. luoox'
xovxcav , iv xavxrj xjj y.uxaaxaou cpvl.uxxuv. iycb yovv oJ8a
xtva xai’Xrjv {ivyUrjv ykv foklyov 8uv un.oXtqayxpc , xal xov
Xoyiaiibv 8s (jlaftivva , 8ta cpikonoviav xs xal ayqvnvlav ini
fed quantum ad hoc pertinet, feeundum naturam fefe ha-
beant; he enim exuperanlera inveniesinteruperieni. Prae-
terea confiderahdum eft , utrum excernatur quippiam per
nares et-os a capite defluens, an arid ae partes Tint; 11am. et
ex his affectionem conjectura- afiequi poteris, quemadmo-
dum in catarrho et gravedine; fiquidein in his qualitas et
quantitas •excretorum, . cum caufarum quae praecefterunt
contemplatione, capitis affe.etionem. declarat, hve calida fue-
rit, ut in uftione * • five fiigida., ut in. refrigeratiqne; nifi
enim omnia haec diftinxeris,. idonea aSectioni. curatio non
poteft inveniri. Itaque in deperdita ant magnopere faefa
menioria frigida omnino ^ntemperies eft, quocirca calefa-
cere ipfam -oportet ; non tamen exiccare aut liumectare ne-
ceflarium eft; fed fi humiditati copuletur, arefacere; fi ari-
ditati , madefaeere-; fi inter has medium, ohlinet , ■ in eo ftalu
iervare. Equidem uovi quendam , qui ob laborem in ftu-
diis atque vigilias naemoriam. paene amiCerat, laefa etiain
X 66 PAAHNOT TIE PI JQN UE1T0NQ. TOUSIN.
Ed. Chart. VIE [434'.] Ed. Ear. III. (274, a75.)
ya&cjyaoiv ' erecjov S* uunelovQyov , hr l x oig xuxct xrjv au~
nelovQyiav novo it;, xal Siahji Xenxij, xavx a xovxco iza&ovxa '
xal ngocpavcog ixazegog avxcov vno yiv rcov fyQatvovxcov re
xoii &£Qyaiv6vzcov ipXunxexo nuvxcov, vno Si rcov vyguivov-
. rcov a act xco degyatveiv cocpeletxo. ycvovxai yiv ovv xai
fitxd nvqtxov fiXaftai x m'v r/yeyovixtov ivegyeimv , cog ini cpge-
Vlxi dog xi xal hyfrugyov" ybovxcci Si xal ycoQcg (275) nvQt-r
xov, xa&aniQ ini yaviag x e xal ydayyo7xag\ to on eg yt xal
xaxw ovyna&tiav xe xal nQcoxona&tiav iyxicpalov ’ xa yiv
rjxQifScofiiva xoig ISioig avy.nxcoy.aoL xal Sirjvixij xal ytj
ngoifytjoceyivcov ixiocov yiyoytva xaxct ngcoxona&eiav ' xct
Si yrjx rjxnipcoytva xoig ISioig ovy.nxcoy.aoi yt]Xe nayayi-
vovxa Sianavxog , icy szegoig re ovoxavxa xaxct ovynar
&uav , yeyvcjyevcov rjycov on xal xrjg avyna&eiag rj yiv iv
rco yivto&ai xo elvai Xuypuvovaa ovvanoxaxHoxazai xoitg
noiovoiv alxioig , t] Si yoviyov ijSq xrjv rcov ovynuOovvxcov
SiuO-eoiv eoyrjy.vid , xuv xa noirjaavxct navorjxai, nanaytvu.
xo yiv ovv iyxecpalco nctvxa yivto&ai xct xcov rjycuovixcov ivtg-
ratione; alterum etiam vlnitorem , qui ob labores, qnos
vites colendo fabierat , ac tenuem victum, eodetn modo af-
fectus eft. Atque manifefte eorum uterque exiccantibus
calefacientibusque omnibus laedebatur; humectantibus vero
ftmul et calefacientibns juvabatur. Laeduntur fane etiam
cum febre principes animae funcliones , ut in phrenitide et
lethargo; laeduntur et fine febre, ut in mania et melancho¬
lia; quemadmodum et per confenfum, et primaria affectio-
•ne cerebri; quae propriis fymptomatis exacte dignofcuntur
•et perpetua furit, heque aliis praecedentibus fupervenerunt,
primigenia affeclione; quae vero propriis fymptomatis non
dignofcuntur, neque perpetuo permanent, atque aliis fucce-
dunt, per coufenfuin ; in quo latere nos non debet, eum
confenlmn qui in fieri Label efle, delelis efficientibus cau-
fis, fimul deleri ; qui vero permanen tern jam habet dispO-
iitionem, quamvis quiefcat caufa elficiens., ipfum tamen
permanei'e. Igitur quad in cerebro confiftant omnes prin-
BIBAION r.
167
Ed. Chart. VII. [434. 435.] Ed. Baft III. (275.)
yucov na&tj , naoi xoig laxqoig , oaoi ye (iij dice quXovuxiav
aiqeoeatg aXXa fiev iv xjj ifivyjj cpyovovaiv, uM.cc de Xtyovotv,
w\xoXdyi]xai' to de xtjv dvaxQaoiav orcoia tig ioxiv evQeiv,
ov oy.1y.Q0v eijyov , if oj yotj cpiXonovov xe xai iyjxrjxixov tivai
x of iaxQov, ovx iv xqj oxoneiv omog avxdmj xoTg xaXdo g ei~
Qtjyevocg vno xcov naXuioov iiiQc ipv/yjg ry/eyovixov, nQayyd-
xog ovxoig ivaQyovg, cog xai xoig Idicdxaig mmoxevo&ui xaxct
xdv . iyxecpaXov elvai. quXooocpoig yev ovv iv ycovia xa&ijye-
votg auaqxaveiv if x code xal uv xig ovyyvofyj' yeytjQaxooi
d ’ if xoig laxQixoig eqyoig aovyyvcooxog rj cpiXoveixia , ray a
d ’ aXij&ioxeQof ioxif elneiv, [435] avaiayvvxia' x cdf xe yaQ
ayQvnvovvxcov mxvxoov aoQidoxcov xr,f xecpccXiyv xaxavxXovoi
xcov xe naQanuiovxcov xal cpQevixi^ovxcov xai Xij&aQyixcav ’
‘Aqyiyivr]g de xai x (of x\v yvrjyq v fiXafievr cov xjj xecpaXjj nQoa-
cpsQH xu porjdrjiuxxa , xuf ycoQ'co&evxa de xtvu -freQuiceveiv
im^eiQrjtsi], xai xoiixov xjj xecpaXjj nQoooioei navxu. xig de
XQipaxdg laxQog unonXrjxxovg , ij huXrynxovg , ij dma-&o~
xovixovg , ij iiMQoa&oxovixovg, ij xexavtxovg exepicog iaxai;
cipum animae actionum affectus , conceditur ah omnibus me -
dicis , qui non fectae contentione alia mente concipiunt, alia
ore proferunt ; at qualis fit intemperies , invenire , nonpar-*
vi eft operis , in quo. medicum laboriofum et fagacem elfe
oportet, non ut quaerat quomodo fapientibus antiquis con-
tradicat de animae principatu, re adeo aperta, ut earn in
cerebro elfe etiain idiotis conftet. PJiilofopbis fortall'e in
angulo fedentibus facilius liujus erroris quis veniam dederit;
medicis vero, qui jam in artis operibus ad feriectutem usque
verfati funt, iguolci fua contendendi b'bido , >vel fortafle di¬
cam verius, impudentia, non debet; quippe qui vigilanti-
bus omnibus infirmis et delirantibus et pbreniticis et Ie-
tliargicis caput irrigent; quiii et Arcliigenes ft quibus laefa
memoria eft, capiti admovet remedia, etiamque ft ftultum
curare aggrediatur, capiti cuncta adliibebit. Quis vero ex-
ercitatus medicus apoplexiam, aut morbum comitialem aut
opiftliotonon , aut emprofthotonoiii aut let anon ; a liter cu-
lG8 rAJHINOT TIBBl TUN JIEHON0. TOTIQN
Ed. Chart. VII. [435.] Ed. Baf. III. (275.)
zig Ss naqaXv&tvxugxo zov amuazog zfojuov fiSQ.og; uq oir/i
t(ov jxsv airuiJiitoScov ita&mv anavrtg ijSi] 5 «a| avzijg zrfi
miqag zo xvgog xijg dioctrcuag y.aza zovg itqmzovg itoiovv~
zai anavSvXovg , wqtzIq yt-xcel zmv naoaXiXvptvmv to ij/iiov
psgog o).ov zov Gmuazog, auvtx&tQualvovGiv Ss y.ai zov
q>a).av; ojgtuq y.ai zovg cKitonXrjxzovg Imvtai, y.aOaittq, ys
xal zgvg snihjTCzovg ' ozav psv ini ozouuym yivtjzai zo. zta-
&og rj zivi zmv alXmv poq'imv, ey.tZvo fiiv yahaza y.ai ztqmzov
b/.&cQancVQVoiv , TiKQUGxtvuCfivGiv Ss xal zov.eyy.sqiaXov slg
SvGna&uav. y.aiyjrg xavxa fiuXlov 'QqztZv, ov ztiqi zov
oaqieozaza cfaivofisvov itaGi zoig aSiuGXQocpoig zrjv yvmp.rjv
rjysfiaviy.ov , xaftaiziQ ovSi mqi r/jg zmv vtvqmv aqyijgg ip
ov ygt] noqtvdevzag fig ■dsovg Sict yavzt'iug Qevqtiv, alia
nqqa zm zmv uvazopixmv uvSqmv naiStv&tvzag.
Xscpi ri . "Eviol yaq uvami&ovGiV iavzovg, agyijv
tlvai zmv vtvqmv zijv xaqSlav , lx zov [irj Svvaa&ai SiaxqTvai
GvvStGfiov vtvqoy, Gvvzti.ovGt]g tig zovzo y.ai z/jg bftmvvfiiag ,
iniiSrj nollpi.xcpv loczqmv xui zovg Gvvbaouovg ovoy.u'QovGiv
rat? quisdenique dimidiam partem corporis 'refolutam?
Nonne in convulfivis affectibus omnes fummam puratio-
nis jam ip fa experientia ducti in primis verted) ris moliuntur,
quemadmodum ubi dknidia quoque univerli corporis pars
refoluta eft, cerebrum autein etiarii calefacjunt? quemadmo¬
dum apoplecticos quoque curant, ut etiam epiiepticos; quum
vel ob ftomacliuin vel ob aliquam aliam partem afTectiq fit,
earn maxiine et in primis curant, cerebrum vero etiam prae-
parant, ut non facile afficiatur. Haec itaque potius inqui-
. renda funt, non princeps animae facultas omnibus baud
perverfae mentis apertiflima, ut nequp nervorum origo,
qnam non divinanlium more a diis petere, fed ab anatomic
cis viris difcere oportet.
Gap. VIII. Nonnulli enim fibi perfuaferunt, nervo¬
rum principium . cor efle,, eo quod uequeaiit ligamentum a
nervo clifceruere ; ad id.confererite etiam liomonymia, quan-
doquidem ligamenta multi medici coiligantes nervos appel-
BIS JlO N r. x6 g
Ed. Chart. VII. [435.] __ _ Ed. Bah III. (275.)
vtvQa ovvSczr/.a. Ttjs [lev ovv 'nqoop/oqiag ovSdg avroVg
(f&ovog, av /£ pvrpiovcluxn zmv ztqoaiQtuxcav vsvQtav , cog
avtoi xalovoiv , <av zip aqyijv syxscpcildv. dvai cpaptv, ov
ta>v ovvSiou<av ' ovdt yaq ovd* avtoi iiav owStTixcav vev-
, qcov nu&og tlvai cpaai r ov anaopbv, 1} zip naqalvcnv , alia
Tcav nqoaiQcZiY.mv. orav ovv olov' to 010 pa (paivijtat onw-
ptvov , anav pev tvOvg naQiatatcu nendv&ivui to totpvtov
ptqog, o v.a&uniQ iv 8£v8qco to oziltyog icov xlaScov ,■ ovrcog
avto xoivov twv vivocav anuvtmv olov nqtpvov inxlv , ovy
olov xla8o g bliytov tivaiv iv ivl pnqlco , xadamq otav jjtot
analog r\ pia ytig av tv-yrj enapivij. v.cblov plv yaq. olov
onaopog rip aqyrp tiov dq avt'o xa-Orjxovzoiv vtvqcov iv-
Sdxvvtai mitov&ivai , xa&umq d xldSov zivbq iv StvSqoiq'
or av 8’ olov alia to a papa ta 5 na&ti, rijv xoivtjv aitavtcav
uQyrp t<av xata> tov TCQoaomov vtvqcov , avaloyov tip xatce
to StvSqov irqipvco ntnovdtvai yqrj vopiQtiv , rpig iozi tov
vcotiazov pvtlov ta nqcora ptqr/, 81b xai tovtcp ra potj&ri-
pata nqoaqiiqovoty oltqipaxoi ndvttq iaiqoi, zqq xa^Siag
lant. Verum ip Us fane ita nominare liceat, fi nervorum
meminerint voluntariorum , ut ipii vocant, quorum princi-
pium /cerebrum effe dicimus, non ligamentoruin ; neque
enim illi ipfi convulfionem , aut paralyfiri, colligantium ner¬
vorum , fed voluntariorum affectum effe dicunt. Quum
igitur totum corpus convelli apparet, omnis flatim affici
putatur ejusmodi pars, quae ut in arbore caudex ramorum,
lie ipfa fit omnium nervorum communis veluti caudex , non
paucorum in una parte , quemadmodum ramus, veluti quan^
do vel crus, vel una manus forte convellitur; totius enim
membri corivulfio nervorum qui ad ipfum perveniunt prin-
cipium affectum effe declarat, rami cujuspiam exemplo in
arbore ; quum autem univerfmn corpus afficitur, communem
originem omnium infra faciem nervorum , quae arboris cau-
dici proportione refpondet, affectam effe putandum eft, quae
funt primae fpinalis medullae partes ; proinde exercitatifiimi •
quique medici buic remedia admovent , cordis vero in bac
l 70 rAABNOT IIEP I WIN JIEII0N9. TOWiN
Ed. Cliarr. VII. [435. 436.] Ed. Baf. III. (275.)
ovd'a xijv uQy/iv o?,cog Iv raj xoiovxtp nu-d- quart ptpvqpevoi.
d de xai xu xaza hqogcotxov a pa rip rtavxi otdpaxi cpuivono
anaipiva, xov iyxecpaXov aiirov tjdq •d-iQuntvoptv , oil povov
x'rjv excpvoiv xov vcoxiaiov ’ xai ydo xai ytO-q Gncoptva &aco-
pt9a noD.uy.ig , xai orp&a).uovg, xai to v.axa ptxamov dtoua,
xai oXag rug yevvag, woittp yt xai x'i]V (nQav xtjg yXcoxxqg’
alX intiSf] xavxa ndvra dia xtjg dvaxoptjg ipa&optv into
pvcov xivtia&ai reap iyxt[4-36]cpdXov XupfiavovTcov vtvqa, xov
tyy.dcpal.ov Ire avxuiv zttixov&tvai ntntiapt&a’. xa&untQ orav
6 Qoouiv dna&rj piv ixtiva, oncoptva de xa)Jka avunavta po-
Qia, xt]V dqyrpy xov vcoxiaiov ntv&optd-a Tcenov&tvai. xavxa
pev oiiv , onsQ etprjV , txoipag ayqqv qpag pa&ovrag sniaxo-
ntZo&ai xag Siadtaug avrebv " evioi da xd>v laxQcov xag pav.
dia&toaig oiidi aniyuQovGi tyjxaiv, tQiQovGi da itaqi xd>v Ivao-
yevg cpaivopevtov , anoXXvvxtg rjpdiv xov yqovov , ov iyoqv oiix
tig avxikoyiav xcov avaiQovvxcov xu xaXwg vno xoav naXaiwv
iaxqcbv ilqqpiva xuxavul/iGxtiv , all tig tvqtniv tov ixtivoi
naQsXatov, qxot navxdrcaaiv oiid'ev anocpqvdpavot mqi xivccv
aflectione nullarn omnino mentionem faciunt. Si vero fimul
cum univerfo corpore facies quoque convulfa videatur, non
folum exortum fpinalis medullae, verum etiam cei-ebrum
ipfum jam curamus. Etenim labra quoque faepenumero
conveili videmus, item oculos, frontis cutem, Iotas man-
dibulas , fimiliter et linguae radicem : at quia omnes jam
dictas partes a mufeulis ex cerebro nervos fufeipientibus
moveri , ex anatome didicimus , cerebrum in ipHs credimus
elTe affectum , ut ubi iplis illaefis caeteras partes conveili vi¬
demus, dorJhlis medullae initiutn' affectum effe fatemur.
llaec igitur funt , quae nos, ut dixi, prompte difeere, mox
ipforum affectiones conliderare oportet. Nonnulli vero
inedici affectiones ipfas ne aggrediuntur quidem disquirere,
certant de rebus manifelte apparentibus ; jacturamque noftri
teinporis moliuntur, quod non erat confumendum refpon-
dendo iis, qui recta medicorum veterum decreta ever tunt,
fed iuveniendo potius ea, quae illi filentio praeterierunf,
vel nihil omnino dilTerenles de quibusdam rebus , vel fine
BIBA1QN r.
‘ 71
Ed. Chart. VII. [436.] . ^ . Ed. Baf. Iff. frjSj
nqaynauop, tj yaolg unodu^twg tj dwoiafiov nqoaijzovrog
tj iXXrnwg anoqirjvaucvoi , xpc&artiQ o -innozqaTijg vno nXrj-
qooatcog yiVcG&cu top anaafiov tlnoop. alt]&i]S (lev yaq o Xo-
yog, cell vno Tiptop ntia&fig ovetoq antcprjpaTO , (loyoig'roig
GWcToig updqaaip zed pofil/itog fana&jjzoai ret nqtoTct xtjg
lavQizrjg dlflov iari, ov xoig inixvyovaip. xavxa yovp avra
y.uyd) nQOfiLcyLa&ijzojg intta&rjp vqi cop tintp ' InnoxQccTijg air
xteop yiyvas&ai rov. anaayiov. tV.yaq anaaa [ikp rj zaxcc
nqoalqtaip ztprjaig OQarai xmp [ivcop intona/iaptop tig a za-
racfvovrai /isQrj yiypo/idvij , to be imanda-Oai ywqlg r ov
nQog Tt]V lb lav ccQyjjV upaandadai top jivv ovy oiop xe Ian
ytvia&ai , fiovco re? ycoqlg xqg rjutregag nqoaiqiattog yiyyt-
a&ca top an a a fiop ip xoig anco/iepotg fitotaiv , rj xlpijaig dioi-
au xlyg zara cpvair. coant q ovp ip xto zaxa epvaip eytip ry
stares Ttjv aqyr.p xtbv ptvqcop ip iyztepuXfp TtTayfiivrj nqoaiqt-
aig aqyijp zivrjatmg nqtaxoig (isp xoig ptvqoig, di avxtbp da
zal xoig fivaiv didcoaiv , ovxtog avtv Trig TavTijq iup tv- '
Qcoutv vno xlpog alxiag anaa&Tjpai bvpuxai xa ptvqa, t rjg xtbv
demonflratione, vel line idonea determinatione , vel non
fatis abunde explicantes , quemadmodum Hippocrates, ubi
convulfionern , vel a plenitudine , vel a vacuitate fieri eli¬
cit. Etenim verus eltfermo, fed quibus rationibus addn-
ctus ila pronuntiarit , non quibuslibet, fed doctis duntaxat
viris, qui et diligenter prima medicinae rudiraenta didice-
runt, no turn ell. Haec igitur ipfa quum didiciflem, facile,
milii perfuali convulfionern fieri ob eas caufas, quae ab
Hippocrate dictae funt. Si namque omnis motus, qui a vo-
Iuntate procedit, attractis mnfeulis in eas quibus innafeun-
tur partes, fieri videtnr ; neque potell fieri attraetio , nifi
ad fuam originem retrabatur mufculus; convulfio in con-
.vulfis partibus facta, liac fola ratione a motu fecundiun na-
turam difleret , qupd praeter voluntatem noftram fiat. Ita-
que quemadmodum in eo qui fecundum naturam liabet, vo¬
luntas in cerebro ad nervoruin ortum ordinata motus prin-
cipium primis dat nervis , ac per ipfos mufculis; ita fi fine
hujusmodi principio- invenerimus , a qua nervi caufa Con-
if 2 VAAIVsOT IIEP I TSN HEUONQ. T0T1.QN
Ed. Chart. VII. [436.] Ed. Baf. Ill: (276. 276.)
'eicaapmv ytvsGtcog tniGxrjurjV e%ouev. av&Qcbnco xocvvv sco-
qaxovi VcVQcodt] Gapaxa, rag tv xuig J.vgaig yopSag ovxco
oqioSowg x tivopivag noL7.ay.ig vno x7jg rov ntqiiypvxog upt-
xqov xoaGtcog, cog {slyyvvGxrai , yaXtnbv ovStv evvotjaai rt]V.
avirjvSiu&tGiv tv xoTg xav Xfamv vtvgoig ylvtaxiai. ii cog ovv
eypvxog rov atqog at ypqdal xtivovxai xt xai qrjyvvvxai ; '&rr
qov it navv y.ai 7dav dtvyqov yivopevov' xo ptv ovv Vyqov
Siafiqtyov ayvxag tig oyv.ov aiQti naqa cpvpiv, itp to xeitov-
xai ’ To St IgrjQov, ojgttcO 6 tj)u og %iy>aiyoov xag pvqoag GVGnq,
Hal dvxb xag yoq.Sag ovxwg slxti xt. xai xtcvtt ‘ cpdivbvxai
yovv y.ai ot ipavxeg, ovav vno rivyog grjoaivcavxat , gvghco-
ptvoi x t xai xtivppevoi. xovxcov nqotyvooGptvcov , ovSiv Igxi
yaXtnbv Ini rav Gncopevcov ilgivQttv, tut dice (276) Tgrjqbxrjxu
ibnadog avxoXgylyovtv , cintQ laxiv evStia xijg vyoag ovoiag
y.ai xtvcoGig' tut dia n/.Tj&og vyQoxr/Xog , oniq iauv IvaVxlov
evdticc na&og, vq> ‘ Innoy.Quxovg cbvopaGptvov n7.rtqcoGiq. lx
novcov pev yao xai uyqvnvicbv, svdeiag re xai cpqovxiScov, xai
.nvqtxov fyqov xai Siav.aovg, olog xai 6 xav cfqtnxixav iauv,
velli poffint, ortus convulGonum fcientiam eonfequemur.
Qui igitur viderit aliquando nervofa corpora, lyrae chor-
das ob ambientis aeris immoderatum temperainentum adeo
vehementer ut rumpantur intentas , baud difficulter intelli-
gel idem ammantiumquoque inervis poIFe contingere. At
quomodo afiecto aere tenduntur chordae et rumpuntur ? ft
vel multum aridus, vel admodum humid us lit; humor nam-
que madefaciehs iplas in tumorem praeter naturam attol-
lit, unde tenduntur; ficcitas vero, ut. fol tergora arefa-
ciens contrahit, ita chordas et trahit et tendit; lie lora quo-
que quum ab igne exiccantur , contrahi tendique videritur.
blis ita praecognitis, baud difficile inventu fuerit in convul-
lis, utrum ab ariditate, quae eft luunidae fubftantiae penu-
ria et vacuatio, an ab humoris plenitudine, quae penuriae
coiitraria eft, et ab Hippocrate repletio nominata, affectus
•ipfe prodierit. Warn quum convullio fit a laboribus, vigiliis,
fame , follicitudine , et arida aeftuanteque febre>- qualem in
IilBAlOK r.
*7?
Ed. Cliart. VII. C436- 437-3 , , Ed. Baf. III. (276.)
orav 6 (HtQSSpbs yiv/jTai,'§t]QOT^ra n xai xivcacnv ahiunau-Oai
ya^- jitfyvitxbfuyqr 8’ uvd:qibnco;.xai dice navxbg luninlafievcp
xai aqy cog pioxtvovxi xrjv Ivavxiav dia&taiv tvXoyov Icjxi rbv
onuGuov Iqyaaao&ai ‘ xt vcoutl § Ivavxiov lore nXrjgcoatg.
Keep. ■&' . [437] l/Dj.a xai i] Inilqipiu GnuGy.be, lax lx
anavxcov xav xov acbuaxog {ioqicov, ov avveyijg cos ianqoa&b-
xovos Xc xai omo-Ooxovog xai xlxavog, a)X lx Siaoxqyaxcoy
yoovoy yiyvoyevog' ov ybvov ,8s xovxco pitvtjvoytv xebv tlgij-
ysvcov Giranytcov , uXla xai xjj pXup?] xijg Siavoiag Xai xcoy
aladyoecov' <0 xai dijXov cog avco nov xax aiixov ryxlcpalov,
t] xovxov xov na&ovg lari ysvtoig. . InttSy 81 xai xayv. nave-
xai, xax a rag xoi/.iag avxov piaXXov evXoyov loxiv nayvy
yvaov sycfQccxTOVxa rag di&toSovg xov rtvivyaxog loyaQaa-Oui
to nbc&og, iavxtjv xXovovoyg xyg aqyijg xtov vevQcoy vneo xov
dicbaaoBat xa Xvitovvxa' xuya 81 xai diupQtyoutvpfi xijg Ix-
cfvGccog IxaiTxov vevqov, naQarcXyGicog xqig ano xov vcopiaiov
x!]V aQyljv ayovac 'onaayoTg, xai o xebv ImXynxcov yivtxai,
to <B i^aicfvtdiov avxov. xljg. ytvsGtcog xai xijg Xvaetog ev8uxvy-
pbreniticis videre eft; caufam ejus ariditatem et vacuatio-
uem oportet arbitrari: at teraiilento ac omnino pleno b'omjni
et in otio degenti contrarium. affectum convulfibnis caufam
efle rationi par eft. Atqui efacuationi contraria eft repletip.
Cap. IX. Verum et epilepfia convuluo eft omnium
corporis partium, non continua ut emproftbotoiios et opi-
ftbotonos atque tetanos, fed quae ex temporum aceidit in-
tervallis; neque folum bac re, fed mentis quoque ac fen-
fuum oblaefione a jam dictis convulfionibus differt; unde
conftat in fuperioribus corporis partibiis , cerebro videlicet,
bujus affectus ortum efte. Quoniam vero et velociter cef-
fat, in ven tricubs ipfius potius confentaneum eft a craffo
bumor.e vias fpiritus obftruente bunc affectum procreari,
nervorum principio fe ipfum quatiente, quo excutiat ea quae
noxia funt ; fortaffe vero et irrigate fingulorum nervorum
exortu, limiliter iis quae a fpiiiab medulla principium ba-
bent convulftonibus , epilepticorum quoque convulfio fit,
Verum. ncquaquam ob ftccitatem et vacuationem, fed perpe-
1 74 PAAUNO T II UP I TS2N TIEIION&. TOIISW
Ed. Chart. VII. [437.] Ed. Baf. III. (276.)
rat urjSeTiozt Siu fygonjrd re xal xireoeuv, at l St Siu ndyog
yyuov yiyveo&ai to nd-Srog ' tpfyQofecg uiv yap rmv nopeov
Ugaiqivqg vno nuyeoq 77 yliayoov yypov ytvoix civ' tig typo-
rijru St roaavrqv ilOeiv, mg fjvgajj mxg&nfajGiov ri nu&elv,
xov iyxtcpaXov rt rrjv xar avxbv ptjvtyyu rrjv Xenxljv, ovy
oiov re yp)Qig ypovov rto'Jj.ov. npoaecn Sk rovxep xal r 6
[U]& opav prj x av.oveiv prt&’ oXcog ivepyeTv alG&rjejti ml
avv rep [irjSs naoaxo/.ov&tiv rov xdwvovra roTg yivopivoig ,
af.Xa rov Xoyiopov (hfiXacp&ai per a rrjq y.axa rtjv pvrjprjv Sv-
vaptcog. ex rovzcov ovv unavxcov evXoyov ion y.axa rov
iyxeq.aJ.ov yeyovtvai to nd&Og , epreoSiCpvrog rov yypov raZq
Sii^oSoig rov xpvyixov nvtvpaxog , o xaxa rag xoiKiag iariv
ctvrov. Sea rt S’ ovoua^exat rovro to nvtvpa epvyyxbv, ?}iig
re Svvapig iariv avrov , y.axa ra nepl rwv ‘ Innoxpdrovg xal
Hlaxiovog Soyparcov vnopvrjpaxa StSeixxai. roXg yap ex rljg
avaxdpijg qiaivoptvoig ay.olov&ovaiv fjpiv ev/.oyov ecpodvtro,
rljv pev ipvytjv avxljv iv rep oebpari rov eyxecpaXov xxrcpxlj-
ex) ai, xaO- o xal to Xoyifcea&at yiyvtrai, xal fj reSv ala-Chjn-
tuo oh humoris craffitiem, affectum fieri, turn ortus, turn
folutionis celeritas demonftrat; nam fubitaria meatuum ob-
ftructio a craffo vifeofove humore fieri poteft; ut autem vel
cerebrum, vel tenuior ipfius membrana ad tantam perveniat
ariditatem, ut corio fimile quippiam pati videatur , nbn fine
inulto tempore fieri potefi. Accedit ad haec, ut is qui fic
laborat, neque vi'deat neque audiat, ueque ullo fenfu qnic-
qiiam percipiat ac ne intelligat quidem quid fiat, fed cum
memoriae viribus ratio quoque laedatur; Ex his igitur om¬
nibus rationi confentaneum efi, in cerebro hunc affectum
fieri , impediente humore animalis fpiritus , qui in ventri-
culis ejus eft, exitum. Sed quamobrem hie fpiritus voce-
tur animalis, aut quae fit ejus potentia, in commentariis de
Hippocratis Platonisque piacitis demonftratum eft. Quum
enim ea quae per dilfectiones conlpiciuntur, obfervaremus,
rationi confonum videbatur, aiiimam quidem in cerebri cor-
pore fedem obtinere, atque in ipfo et rationem et fenfibi-
JBIBAION r.
Ij5
Ed. Chart. VIE [437. 438.] Ed. Baf. HI. (276.;
v.HiV cpavtamcov anoy.ttxat uvt]urj ' to ngcoxov d avxrjg ogya-
vov tig dnaoag rag aio&rjxiY.ag xt xal nQoaiQtxty.ag ivtgydag
tlvai, to xaxd Tag xoil tag avxov nvtvfia , teal /xaXXoy yt
Kara x tjv otug&cV ‘ ov fivjv ovde mol t rjg (xeorjg xodklag ano-
yivdmxtiv ngoarjxtv dog oil y.VQiooTCCTijg' noXXd -/tig tvXoya xal
ngog TavTrjV t](xdg dyu , xa&dntg ye xoov ifinQoa&wov SvoiV
andyu. tig ye [irjv xrjv Trig -freoandag tvgtoiv ovdev ovivrj-
aiv r; negl xovxcov axgi^g yvdomg ‘ ixav'ov yexg eig to y.aX cog
■Qtoamvuv enioxaa&ai top [xiv mnov&ora xdnov iyxecpaXor
tlvai, yvfiov Se x'ov yXlaygov, ry nayy'v Iv xaig xoiXlcug d&got~
X,dp.tvov avxov. xa&antg Ss yyrjaiixa xavxa ngog xag laottg
ecixiv, 1 ov evtxa xal xovg ntnovOoxag xonovg xal xag iv
avxotg Sia&toug £ ijxovfitv , ovxco xal xdov nayewv yvfxtnv al
dcatpogal noxtga (pXtyjiaxcodug tlalv , >] jxeXayyoXixat ‘ fxtuyr;-
fievcov av ndXiv rjiimv ivxav-da <riXtytxa.xty.ovg jilv 6vopd£i-
o&ai nuvxag, ox av anXcog ovxwg Xeycoutv, icp d>v in'i-
kouth xaxa xtjv x.Qarjtv vyQoxrjg xal ij)v<gtg ‘ fxtXayyoXtxovg
[438] 8t , i<f mv ^tigoxrjg xt xal yvtgig, end rot diacpooal
Hum imaginum memoriam federe ; primum autem ipfius in-
ftruinentum , turn in fenfibilibus actionibus omnibus , turn
in iis quae a conlilio et voluntate prodeunt, fpiritum elle,
qui in ipfius ventriculis maximeque in poftremo continetur ;
neque tamen contemnendus eft medius ventri cuius, tanquam
baud nobiliiEmus ; multae enim rationes et ad liunc 110s ad-
ducunt, ut et a duobus anterioribus avertunt. Verum ex-
acta liorum notitia ad curationis inventionem nihil condu¬
ct; nam fatis eft ad probe curandum, nolle locum affectum
elle cerebrum, atque in ejus ventriculis humorem craiTum
vel vifeidum coacervari. Qucmadmodum autem haec ad
enrationes, quarum gratia et affectas fedes et earum affectio-
nes mquirimus, funt utilia, lie crafforum quoque lmmorum
differentiae, utrum pituitoli lint, an melancholici ; 11 tamen
in praefentia meminerimus pituitofos quidem omnes nomi-
nari, quum HmpHciter ita dicimus, in quibus humiditas fri-
giditasque ; melancholicos vero , in quibus liccitas atque fri-
giditas temperamenti dominantur; quamvis magnae pecu-
x rj g VAAHNO T HEP I T.QN HERON O. T0J1.QN
Ed. Chart. VII. [458.] Ed.Baf. III. [276.)
yiyulai xata ,rt tovg epl.t/yanxovg tint xai tovg ytlay/y-
Xacovg ixccvsQcov: XSiai. tov yovv cpliyyarog to ysv icp '
fjfisQCf nollotg avayytyntOytvoig xai avtyovai xai unoyvz-
royevoig iy-v.oivou.tvov arydidovg nvtvyatog vrcaoyu ytatOVj
tog yqdt nobg aia&qaiv byoioytQeg tlvai' ettgov 81 n cpXeyycc
cpaLvcrat ykv oyoioytQtg, iaoog 8 ovx eativ , ov ytrovg
early o i iv toig ovgoig vquataytvog cbyog yyy.bg o 0-
Vito IIou%ayoQov v.l.rjxldg vu7.w8qg ' u/.l-u xai to yq 7-tav
bygoy yq8\ bSatboStg aiaXov lx tovtov rov ytvov g tlvai
(faivttai. . xai ytvtoi xai xata tqv ytuatixqv aia&qqiv ov
yiav e'yov ov8* avto to oiaT-ov noibtqta cpaivttai, yijtiye
8q to avynav cpldyya ' -xai yag akvxov xai Vgtog xai aXuvoov
noD.axtg ala&avoytO-a aaqxbg rov xata to atoya aiakov,
xa&antQ xai utcolov rt xaiolov vSatu>8ovg ttjv ytvaiv . or
uv aytyntotatu Siayooyty. cbaavtcog 8e xai b ytXayyohxog
yyy.bg tv yq avatuau aacpttg eyti tag Siacpogag, o yev oiov
tQvi, uiyatog, Ivagy&g cpuivoytvog ixarcog nayvg, cbantg q
rov oivov.tgv%‘ 6 8e nolle? ytv tovtov 7-tntottgog xata try
Iiaresque utrorumque differentiae j turn pituitoforum turn
melancholicorum humorum inveniantur. Pituita quidem
ilia, quae quotidie a multis fereantibus et vomentibus et
emungentibus excernitur, vaporofo fpirita plena eft, ut ne
ad fenfum quidem limilaris lit Alia vero pituita limilaris
quidem videtur, fortalTe vero non eft; cujus generis eft turn
crudus humor, qui in urinis fubfiftit, turn is qui a Praxa-
gora vitreus appellatur, atque ex hoc genere elfe videtur
faliva, quae neque liquida admodum eft neque' aquofa.
Verum nec faliva unica duntaxat qualitate fenfum guftus af-
ficit, nedum univerfa pituita; faepenumero enim aci'em et
acidam et falfam in ore lalivam manifefte deprehendimus, ut
et cum fani maxi me degimus, nulla qualitate infectam ac
veluti aquofain guftui. Sic et melancholicus humor in fub-
ftantia non obfcuras habet differentias ; qui veluti laex fan-
guiin’s eft, admodum cralfus confpicitur, faecibus vini con-
limilis; alius vero, quam fuperior, fubftantiae eft multo
JSIBAION r.
*77
Ed. Chart. VII. [433.] . ^ Ed. Eaf. III. (276.)
ovoxuaiv , olgiig Se y.al rot? iyiaaatv avx'ov cpaivoyevog y.al
x cni bauorytvoig' ovxog xal \vti xrjv yrjv, i^a'iqmv xe xal 'Qu-
yiov xal noycpoXvytxg eyeificov, oiat xotg tfiovoi qatyolq icpl-
oxavxai' ov S' ecpfjv ioixivai nay da. xQvyl, xrjv xe Igvyaxjiv
ovx igyaCytai y.axa xtjg yij g ixyv&dg, nXrjv d yrj ndvv oyo-
Soa rvyoi xoxt xaxonxtj&elg iv Staxaei nvQtxm, xal tjxioxa
ytxiyn noioxrjxoq b%dag, rjvlxa y.al xaleiv avxov dco&a ye-
Xayypkixbv yvyov 1} yikayyoXixbv alya, yiXaivav ydq yoJitjv
ovdinco Sixaiw x ov xoiovxov ovoyuQuv. ytvvuxai d’ 6 yvyog
ovxog Ivioig nolvg , rj dice xrjv eg aqyjjq y.Qaoiv, rj Si i'&og
iSeoyaxcov tig xoiovxov yvyov iv xij yard xag (pXifiag nix fiti
yexafiahovroov. aoneQ S' 6 nayvg yvyog x ov cpXiyyaxog,
ovxco y.al ovxog nayvg yvyog 6 yd.ayyohxog bxihjxpiag nox
ioyaXpxai y.axa xag sxQoag xwv iv iyy.tcpaXio xoihcvv loyoyt-
vog, TJX 01 xrjg ydotjg, tj xTjg onio-Otv" ox av S iv avxco -
nXiovdcrj xa> xov iyxecpaXov ccbyaxi, ytbayyoXiav iQyaQexai,
y.a&aneo 0 sxiftog yvyog xrjg yeXaivrj g yoXtjg , 6 xaxanxijyivtjg
teiluioris atque vomentibus eum et oifacientibtis acidiis vide-
tur, qtu etiam terrain radit, attollit et fermentat, atque
ampullas , quales ferventibus jurenlis fupernatare videmus,
excitat ; quem vero craflae faeci fimilem efle dixi , in ter¬
rain effuius non inducit fermentationem , nifi forte in ar-
dente febre iplum tunc maximopere praeaflari contingat,
neque ulla etiam acida qualitate participat; quamobrem et
ipfum nominare confuevi melancbolictun fuccum , aut me*-
lancbolicum fanguinem ; bic enim, meo quidem judicio, non
recte adhuc atra bilis appellari poteft. Generator autem
hujusmodi bumor in quibusdam copiofus, vel a temperie
ab initio comparata , vel a cibis confuetis , qui quum in ve-
nis concoquuntur , in bujusmodi bumorem transmutari fo-
lent. Igitor ut crafius pituitae fuccus , ita bic quoque craf-
fus melancbolicus epilepbam efficit, ubi in meatibus ventri-
culorum cerebri retinetar, five is medius fit, five pofire-
mus ; ubi vero in ipfo cerebri corpore abundat, melancbo-
liam efficit; quemadmodum alter atrae bilis fuccus, qui
CAUEXUS TOM. VIII. M
178 rAAHNOT IIEPI TQN nEIION0. TOIIQN
Ed. Cliait. -VII.' [438.] Ed. Baf. III. (276.)
t ij? %cct>&?ig yoltjg ysvofievog, rccg <0-tjqi(68tig naquyqoavvag
anorelti ywq Ig nvqtrov rt xai avv nvqtrqj, nil ovuCfov iv rep
erat/ian roy iyxtcpalov. xai. dice rovro rijg cpqtvinSog ij- fiev
rig lari fitrqicortqa , r ryv yivemv he rijg atyqug eyovaa yolljg ‘
rj 8s, rig acfoSqoriqa,. rijg gav&ljg s'yyovog imaqyovou' y.ul
rig alii] ■frypicodijg re xai (itlayyolixrj rcaqacpqotjvvt] ylvtrat,
xaronrt]-&ei(jf]g rtjg Igav&ijg yoltjg. boat <V iv raig axuatg
rcbv uvqtrcov yiyvovrui itaqaqiqoavvai , xara ijvfma&iiav av -
rcei itaoyovra rov iyxe/palov , oil xar ISionu&tiaav syovaiv ‘
xai Sia rovro TcaqcataXoai (it v xai naqaqioovijtjca xai naqa-
xoipai rovrovg oil (i6v.oy .pl larqol Ityovoiy , alia xai tdidt-
rai, cpqtvinxovg 8? oiix ovouat,ovoiv , oil yaq avva-noxaOi-
oravrai raXg axuatg rc oy n yqtrcbv at qiqtvinxal iraqaqqoov-
vai. xa&atttq oiiv 6 rwv cpqtvirixcov cwqerog 'iv n rtav
(jv(nrreo(iarav rtjg iyxtcpalov Siadtotciig icsnv, ovrut roav
biaxaiov rrvqtrwv rj naqaqqoovvt] , nolluv ary. to v ■O-tQuutv
ceyacptqo(iivuiv tig avroy. 'ruqanl.ijcjia 8’ ioriv rySt xai r atv
bjio'iatv roTg imoytofitvoig cv/iTtrcofiurotv ytveatg , ix reap rijg
yaorqog oq(iot(ievt] dia&eotatv' ij rt yaq xoilia rtj xtcpalij
praeaffata flava bile nafeitur , ferina debramenta inducit,
modo finefebre, modo cum febre , in cerebri corpore ab-
undans. Atque banc ob caufanr pbrenilis nonnunquam rni-
tior eft, quuin a pallida bile ortum conixaxit; interduni ve- .
bementior, quuin flava bibs earn peperit; atque infuper aba
nonnunquam defipientia occnrrit ferina et melancbolica, fla¬
va bile praeaffata. Quae autem deliria per febrium vigores
accidunt, non propria cerebri affectione, fed per Confen-
fum fiunt; proinde. eos delirare et defipere et vacillare,
non folum medici, fed privati quoque dicere confueverunt ;
pbreniticos vero non nominant; non enim pbreniticorum
debria quiefeunt, mibgato febrium vigore. Igitur quern-
admoduin pbreniticorum febris uiium quoddam fymptoina-
tnm eft cerebri affecti ; fic ardentium febrium delirium,
multis elatis ad ipfum vaporibus calidis. Huic autem con-
fimibs eA fimilium fuffulionibus fymptomatum generatio, a
ventricub affectionibus procedens. Nam cerebrum vent ri-j
BIBAION r.
*79
Ed. Cliart. VII. [438. 43g.] Ed. Baf. III. (276. 277.)
s cal f] y.iq>a).T] x rj xoikia [43g] pexablbcoiji xmv na&qfiaxeov,
dice to (tsyt&o? t coy. i| l^xsqpaAov xafhptovtav vevpcav tig Xo
oxoua xrjg yaaxp bg, vcp cov xai to ntqixxov xijg alo&rjatcog
.vneo xaU.a fieqij xov Gcbpaxog vnaq(2jj)yH rep pooicp xmbt,
xai bia xovxo xoig xuxax'tfv xtcpaXpv y.axcr/pamv , baanqog
rag prjvtyyag ilgixvtixai, yoleptoiai naqaxolouSovoi ' xai
xoig onaGovv yevopevoig a/yyijpafH x ijg xttpaXijg avaxqonTj
Xc rod axopayov xai brfeig ivioxt xoig be vnoypvbqiaxoig xai
yvaobbtoiv ovopaCppivoig na&tGiv bvo&vpiai peXayyoXixai,
y.al yap xai xovxo xoiovxov sgxiv, onoiov tj xoig ofcdai nvqt-
xoig huyivopivr] naqacpqoGVVt] , xai xigi bia&SGeaiv xov oxa-
paxog xijg xoit.iag ij xwv xoig vnoyiopevoig opoicov Gvpnxco-
fiaxiov. ovxco be xai xoig vtVqdbtGt poqioig cpXiyprjvaGiv
ixoipoxtqov rj xoig aVkoig imyiyvovxai naqacpqoovvai ,
noxi aiv avxijg fiovijg xfjg d-eq/xabiag xax a to avvryig ini xrjv
xtcpdKrjv aviQyopevpg , noxi be nvtvpaxog axpwbovg, tj xcc-
nvcbbovg, rt al&a).-jjbovg.
Keep. 1. - cl£l<jneq b ’ iv xoig xax a Gvpna&tiav ov
Gfuxqa btacpoqce yivexai xoig na&tGi xijg xtcpaXijg , oviw xai
culo et ventriculus cerebro fuas affectiones transmittit,
propter nervorum a cerebro ad- os ventriculi defeendentium
Jnagnitudinem , per quos etiam fenfus huic parti quam ulli
reliquarum corporis partium acutior eft. Qiiocirca capitis
fracturas, quum ad meninges usque perveniunt, bilioft vo-
initus feqttuntur ; ac dolores capitis , quOmodocunque fiant,
fubverfto ftomaebi et morfUs aliquando; bypocbondriacas
vero et flatulentas vocatas affectiones melancbolica ' triftida,
haud fecus quam acutanr febrem delirium, et quasdam oris
ventriculi affectiones ea quae in fymptomatis fuffulioni ft-
milatur affectio. Sic nervolls paxlibus inffammatis prom-
ptius quam reliquis delirium fupervenit, afeendente ad
caput interdum per continnas partes folo calore, interdum
vero fpiritu vaporofo vel fumofo ant fuliginofo.
Cap. X. Quemadmqdum autem in bis qui per con-
fenfnm oriuntnr, ita et in illis qui primario affectu contin-
M 3
1 80 rAslMNOT IIEP I T12N IIEIION0. T0HS2N
Ed. Chart. VII. [43g.] Ed. Bah III. (277.)
tv avrolq roTg xutd nQcorond&uav. ot yovv xax avxrjv rryv
ova lav rov iyxtcpalov nltovdoavrtg naytig yvpol nore pkv
cog oqyavtxm poficq Xvpaipovrai , no re de cog bpoioptQtV
vara [iev rag ipygci^tig rc ov noqcov cog ooyavtxcq poQtoo,
xard de rag dlloicbaug rtjg xgaatcog cog buoioutQti. v.ai
dia rovto xai ijSt rj ‘ks£,ig ini rij rtktvxrj- yeyoamai r ov exxov
rear intScpucov' ot pthayyohixoi xai inltjnnxoi tlob&aai
yiyviG&ai cog ini noi.ii v.ai ot inlqnxixoi ptlay/ohy.ol '
rovxcov S* ixaxtQov pakixov yivtrai , iq> onoxtQov av Qttyi]
to d(j(jomv>jua ‘ qv pev tig r 6 acou.cc , inihjnxoi ' r\v Se tig
rt)V Siavoiav , pthuyypkixoL xard ravxrjv njv- (jfjcjiv nQco-
rov psv on pry Sidnavxog, alt cog to noi.ii pexanxcoaig tig
dllrjl.a yivtrai roTg nu&toiv iSr{kcocsiV~ ov yuq vno p'Xay/p-
hv.ov yvpov povov, alia v.ai cfi.typanv.ov rijg iniktj\])iag
unoxtlovptvqg , rj piv vno r ov ptXay/ohxov yvpov yivouivtj
ptranintti n-oxk tig pti.uy/pViav , rj 8 vno r ov cpltyparixov
nqog alio piv re ptOiaxaxai na&og, vniq ov ptv.oov vaxt-
qov lqco , ptkay/oliav Si ovx iqyuQtxai. Stvxtqov S' ini
gunt, capitis morbis, 11011 eft parva differentia. Igitur Crafli
liumores, qui in ipfa cerebri fubftantia exuberant, inter-
. dum earn ut organicani, interdum ut fimilarem partem lae-
dunt ; meatuum quidem obffructionibus ut organicam ; tein-
peramenti vero alterationibus ut fimilarem. Proinde hie
fermo in fine fexti libri de vulgaribus morbis feriptus eft :
Melancholici etiam epileptici plerumque fieri confueue-
runt , et epileptici melancholici. Atque horum alterum
magis accidit , prout vel in lianc vel in illam partem in-
firmitas ■ repit ; fi in corpus, epileptici ; fi in mentetn, me¬
lancholici. Hoc fermone primum quidem declaravit, quod
non Temper , fed plerumque liorum affectuum alter in alte¬
rum transit; quum enim non folum melancholicus humor,
verum etiam pituitofus morbum comitialem efficiat, is
quern melancholicus humor conftituit, in meiancholiam in¬
terdum transit; quem vero pituitofus , in ahum quidem af¬
fectum, de quo paulo poll dicturns fum., permutatur , me¬
lancholiam vero haudquaquain efficit. Alterum vero in
BIBA1QN r.
181
Ed. Chart. VII. [43g.] , ^ Ed. Baf. IIL (277;)
roj Si ■d-ecbqtjfia xi rttgiiyErm xaxa xov tlqrjfiivov vcp ' Innoxga -
xovg Xoyov ov opixQov. iml yao tjxoi xoZcaig eaxiv tj tyvyiy
xmv Sqaaxixcov it oiottjxcqv, jj imo xrjg xgaoicog avxcov aX-
Xocpvxai, X7jv [lev cog oqyavixtp fioq'uq xcp iyxtcpdXcp Xvfiai-
vofievifv ypXijv err l to scoua nrQaqi&ai cpcjal xov iyxecpaXov,
yiyvixai St xovxo xaxa rag ificpQcc^eig’ xryv d’ cog ofiotouigu
xtjv xqdniv aSixovaav ini xrjv Sidvoictv. oik f. ixtivo yt
Siogicjao&ai nqoxtqov avayxaiov etvcti fioi Soxii to naouXt-
Xuufiivov x oig laxQoig' moittQ yog iv xoTg cfaivofiivoig fiegiox-
x ov odfiaxog Iviox.t filv unaaiv fj avxrj cpctivtxou xquaig, cog
iv Ixxiqoig re xal xaxci xov xaXovfievov iXscpavxa xai xovg
vSiqovg , EXi Xc xayt^iag, xcd nqog xavxaig iv -rptaxixatg xe
xal OTc/.rjnxalg ccyoolaig, evioxe S’ tv xi [idqiov ijxoi mxqo-
yoXov ij (pliyfiuTixov tj fitXayyoXixov inoStgatuvov yvfiov
avx 6 flavor i^aXXdxxtxai xrjv xqdatv,- ovxcog lyycoqii xal xov
iyxscpaXov ivioxi fiev , anavxog xov xax a xdg yXifiag a'cfia-
xag fitkayyohxov yivofievov , rep xoivco Xoyw x>jg fiXaftyg xal
avxov pXaffivai ' ‘xatf sxiqov Se xqonov dna&ovg dutfiivov-
Hippocratis fermone continetur, non parvum theorems.
Quum enim anima aut fit temperamentiim activarum quali-
tatum, aut ah ipfarum temperamento alteretur, bilem, quum
cerebrum ut partem organicam laedit, ad cerebri corpus
accedere ait, et id per obftructiones fit; quum vero tempe-
r amen turn mutando, ut fimilarem oblaedit, ad men tern.
Verum hoc quod medici dereliquerunt , definire in primis
neceflarium efie videtur. Quemadmodum enim in manife-
Xb’s corporis partibns interdum ommbus eadem apparet
lemperies , ut in morbo regio et elephante- vocato et hy-
deris et cachexia, ad liaec et in hepaticis ac fplenicis deco-
lorationibus , interdum vero unius duntaxat partis, quae
biliofum aut pituitofum aut melancholicum humorem fufci-
pit, temperies permutatur , ita efiam cerebrum poteft non-
nunquam univerfo in venis fanguine melaneholieo procrea-
to, ob coimnunem laefionis ration em • ipfum quoque laedi;
nonnunquam vero permanente citra affectionem totius ho-
x8a TA ABBOT IIEP I TQN BEBONQ. TOUQN
Ed.' Chart. VII: [44o.] Ed. Baf. XU.-Qtrj.y
[.4'4o]tos tov xa{? okov rov av&qomov dCjiarog, akkouo&Tp-
vcu to Kara, jiovov rov iyxecpakov, y.al ovji^ijvai tovto dir-,
rag, rj qvevxa g tig avrov hsqco&tv , tj ycVVfj&avrog Iv xcq
TQTCoo rov .jitkayypkixov yvuov ' yivvarui d’ into -diQ^aatag
nokkqg syyaqiov, y.aTonrcooqg rjTot rrjv ^avQ'rjV ypk'tjv , ij to
nayvttqov rt y.al jitkavnoov atjj.cc. diacpinu §’ tig t ?jv &t-
qaiKtav ov Ojiixqbv 6 dtoqiofibg ovrog" or av ji'ev yao okov
to ocbjia pakayyokiy.ov eytj to alpta , t tjv aq-ytyv rijg &iQanuag
ano cffapoTOjiiag Ttqoijqxcv noitiG&ut' or av-ds to Kara jio¬
vov top lyy.ecpa7.ov, ov yqfeu cpkifioTOjiiug 6 xujivtav , ooov
yt ini T7j dead tan t ccvtij, vmt akko yuq rt Svvarov sort
yqr^uv avrov. rj Si ovv Stayvcooig onto rwvds cot yr/vea&co,
noreqov okov ro owiia jitkayyohxov eyu yvjibv, r\ y.axu fiovov
rov iyxecpakov ij&QotoTal rig roiovvog, y.al a%ibo 0£ nqurtov
flip imoxetpao-Oat t r,v rov amtiavog e^iv onoia rig ionv,
jitjivijjievov , cog ol uevunakol y.al ktvxol y.al itiovtg rjv.iora
jitkayyokiy.ov toyoven yvpiov , old ’ layvol y.al jiekavreqot v.al-
daerttg y.al <pke§ug tv quag i'yovTtg, htixrjdubxaToi itq'og ravrov
minis • fanguine', folus is, qui in cerebro eft, alterari, id-,
que bifai’iam accidere, aut aliunde in ipfum defluente, aut
in ipfo loco genito melancbolico bumore ; gignitur autem a.
multo ejus loci calore, autflavam bilem, autcraffum atrura—
que fanguinem fuperaflante. Atque baec diftinctio non par-
vum babet in. curatione momentum. Quum enim univer-
fum' corpus fanguinem. melancbobcum conlinet, curationis
priiicipium a venae fecdone ducere oportet ; ubi vero folum-
cerebrum , infirmus, quod ad banc affectionem attinet, fan-
guiriis detracdone non indiget, qua tamen abam ob caufam
aliquam indigere poteft. ltaque dignotio ab bis tibi fuccur-
rat, utrum melancbobcum fanguinem univerfum corpus ba-
beat, an is in cerebro fit accumulatus. In primis corpoi’is
babitum, quabs fit, "confideres velim, meminerisque quod
molles et candidi et obeli nequaquam bumorein baberit me¬
lancbobcum, macri-vero- et nigri et birfud et quibus la-
tae funt venae, ad bujusmodi bumoris generadonem aptiili-
EIBA10N P.
l8i
Ed. Chart, yil. [446.1 . Ed. Baf. III. (277.)
roiovxov yvpov yeveaiv vnugypvGiv , eW ore de *ai ol e£i-
gv&goi rrjv ypoav av&gwzioi peranforovoiv a&gocog mi xrtv
pelayyoliy.fjr xgaoiv' ecpelgijg d’ avxwp oi £ av&ol , xai pafaotf-
oxav iv aygvnviaig x.ainovoig j rleiooi xai (pgovvlai y.ai Imry
SiaiTTj it goSeSiijvr] pivot rvycooiv. opoyevij Se rovxoig sari y.ai
ru roiavta yvoogiopara' noxegov inioyrjxai rig atpoggotg, i y
y.a’i rig alhj avvrj-d-fjg a'Cpaxog xivcooig, r\ xaxaprpna raig yv-
vai%i' y.ai rovxatv ecpe%ijg onoiaig tygljoaxo rgoepatg , aga ye
raig utlayyo7.iy.bv ulpa yevvcbdaig, rj raig ivavx'iaig ’ ley to
Se pelayypllxov per alua yevvav alyeicov xai §oe'uov eSaSrjV
v.Qtoiv, y.ai pallor- exi tap rgayeicap re xai ravgeiwv , en Se
pallor ovetcov re xai xapqleicov, io&iovoi yag enoi xai rov-
rcov, woiieg ye xai ahxmixiov re xai xvveov. ovy tjxurxa Se
xai rj rS>v lay wear eScoSg roiovrov afpa yerva , xai nolv
pallor f] rav aygicov <fvcov‘ xai ol V.oyXtat Se pelayyphxbv
alpa yevvegoiv, eixig iv avroig Tcleovuaeiev , xai navxa ra
ragiyev&ivxa y.gia rear emyeicov t,(ba>v‘ evvSgoov Se ra re rwv
’Ovvvcov xai (fala'wr\g xai qxoxijg xai Selqtirog xai xvvog
mi fant ; fitqae interdum , at praernbro colore homines af-
falim in melancbolicam temperiem decidant, atqae poll Los
flavi, idejue maxime qnando et vigiliis et multis laboribus
et folbcitadine et tenai victa fherint edacati. Ilujas quo-
qae generis bae notae fnnt, an baemorrliois aliqaa fopprefla
lit, aat alia qaaepiam confaeta faagainis vacuatio, aat mu-
lieribns menflxna ; infaper qaibas cibis qais fuerit nfas,'
atrum iis qai faapte natara melancbolicam fangainem pro-
creant, an e diverfo. Dico vero fangainem melancbolicam
procreare caprinaram bubalaramqae carniam efam , magis-
que hircinarnm et taurinaram , fed maxinie afinorum came--
loramque, namet bis nonnnlli vefcnntar, at etiam vnlpi-
narum caninaramqne ; nec vero minime leporam efus ejas-
modi fangainem generat e et mrilto magis aproram; fed li-
maces qaoque melancbolicam fangainem generant, 11 fre-
qaens lit eoram nfas , et omnes terrenornm animalitun car-
lies fale conditae ; aqaatiliinn vero thanni } balaenae , ■ vital!
i84 taahnot iiepi tun nEnom. touqn
Ed. Chart. VII. [44o.] Ed. Baf. III. (277.)
s '-cd xav xijxadav cmavxav ’ xav 8e layavmv ayedov rj xqafi^ij
[iov>] roiovxov alua ytvvqv ntcpvxev, aojesq ye xai reap Sdy-
8'qav ol (j\a(JToi 81' a7.ff.ijg y.qi b\a7.fir\g ovvxi&ifievoi, oyivov
ley a xccl reofdv&ov xai (iaxov xai xvvoaftaxov * y.ai [iev rot
mi reap oGTCQicov ij re cpax'ij [it7.ayyo7.ixararbv Igxiv edeapq
ml [lira xavrrjv ot nixvoTtai y.qi.ovfitvoi xav aqxav , o'L re
ex xijg rlcprjg xai ray fioy&rjqav oneqpa tap, olg avxi nvqav
epia xav i&vav yqtjxai, Saaoiaxui de ntqi qvxav iv xa
n Qaxip rap n eqi rap ip xaig XQoepaig dvvapewp, aD.a xai
xav oivav ol re nayug xai fiQ.avtg inixrj8eioxaxoi yevvtjaai
xov [it7.ayyoliy.bp yvpbv , qv rig ip avxoTg it 7.eovuQav vno
cKQiGxaGtag xivog ev -OtQiiaGiu nleiovi xo oafia oyf/ ’ xai ot
nqlatoi de rvQoi qqaxoi yevvrjGcu xop xoiovxop yyjiop , ox
civ ip xa Goifiaxi xvyaoiv ; ineQ&iQfiay-Odvrtg. , el [ikv ovv ip
xoiavxtj Siairt] nob xov voaeiv 6 av&Qanog e'lif ytyevtjutvog,
elglGXi v.ax xavxrjg oxoyaoao&ai xi nldov' el 8’ iv evyvficnq
iStGuqaiv , enioxbnxeG&qt neqi xe xav yvfiyaaiav uvxov xai
marini , delpkini, cams, atque cetaceornm omnium; ex
oleribus autem braflica fere fola hujusmodi fanguinem gigne--
re confuevit; quemadmodum et arborum germina, ubi vel
mnria, vel oxkalme condiuntur, lenlifci dico, terebintbi,
rubi , canis rubi. Leguminum vero omnium maxime len-»
tes melanckofica funt edulia; turn panes furfuracei , et qui
ex tiplia atque vitiatis feminibus fiunt, quorum apud quas-
dam nationes ufus loco frumenti kabetur ; verum de kis in
primo libra de alimentorum facultatibus dictum eft. Prae --
terea vina cralTa nigraque aptiflima funt, ut ex ipXis melan->
ckolicus kumor fiat, praefertim fi quis kis uberius utens, ob-
lata occafione in inajori calore corpus contineat Vetus.
denique cafeus, ubi forte fortuna in corpore fuerit fuper-
calefactus, facile kujuscemodi pi-ocreat kumorem. Igitur
11 quis antequam in morbum incideiit, lxujusmodi vietus
ratione fuei-it educatus, majorem quandam inde licet facere
conjecturam ; fi. vero koni fucci cibis ufus fuerit , confide^
rare oportet exei’citationes ipfius, moeftitiam, vjgjlias, fol-
BIBsLLON r.
i85
Ed. Chart. VII. [44o. 44 1.] Ed. Baf. III. (277. 278.)
7,vnt]g xal aygvitviag xal cpQOVxidog ' sviol tie Hal xax avzcc
m nvgtxwSrj voorjpuxa , xa&oxi nQOtiQijxai, xov ptkayyqXi~
xov laypvai ytvoptvov -yvpov. tig ds [44 1] xtjv feficuoxtQav
Siayvcanw ov apixgcc avvxtXtl ml q Sga xov sxovg xal fj
ytyevtjpsvt] xt xal ova a xaxceaxaaig , exi xt xo ycogiov, 1} xt
xov xapvovxog fjhxfa. xavxa navxa nooSiaaxtxpaptvog , ox
uv iXtriayg Iv xaig xuft oXov xo aw [tcc (pXtifil ptXayyoXixbv
(278) alpa ixtgiiyta&ai , xr\V ftzpaioxaxrjv hiciyayt diayvcoaiv
lx xov xzfivuv x tjv xax ayxcova cpXZfia * fiiXxiov dk xryv peotjv.
xtpvttv, inztdrj xoivrj n gog apzfoxtgag sail, Xfjv xt wpiaiav
ovouat.opzvrjv xal xrjv dice xrjg paayaXyjg ini xl]V ytiqa (ptgo-
pivtjv • tlxu il 1 utv prj cpaivotxo ptXay/pXixbv iivcu xo gtov,
ejxiaytgtv&tcog' d Ss xoioxxov cpaivtxai, xevcoaov oadv av vno-
laBrtg avxuqxtg tata&ai xrj xov naayovx og t%u awpaxog. taxi
8e xal xgixr) xig Siacpogct ptXayypXiag , . cooing ox* av imXrjipia
x rjv ag/t]V emo xtjg xoiXiag tayzi ' xaXovai Se s'vioi x coy laxgmv
vitoyovdgiaxov xt xal cpvaaStg vbagpa xrjv avitjv Sia&taiv.
agxeatidt poi nuga&ta&ai xa vno JcoxXsQvgytygapftsva avvt~
Sqtvtiv avxtg ovunxiapaxa, xaxa xo fiifiXiov o iiuygacpixai,
licitudines. Ac nonmilli per febriles, ut dietum eft, morbos
melancholicum liumorem contraxerurit. Atque ad efllcacio-
rem dignotionem non parum confertanni temnusaepraeterita
praefensque conftitntio, item regio ac laborantis aetas. His
itaque omnibus praemeditatis, quum fperaveris in univerfi cor¬
poris venis melancholicum fanguiriem contineri, quo certiffi-
mam habeas notitiam, cubiti venam feca,praecipueque mediam,
quoniam utrique communis eft, etei quaehumeralisnominatur
etei quae per axillam ad manum fertur. Quod ft turn fluens
fanguis non videatur melanoholicus , ftatim fupprhnatur ; ft
vero talis appareat, vacua quantum pro laborantis corporis
habitu fatis effe conjeceris. Eft praeterea tertia melancho-
Iiae differentia, niorbi comitialis exemplo, quuip ortum a
ventriculo habuerit; vocitant autem nonnulli medicorum
banc affectionem hypochoridriaomn flatuofumque morbum.
Verum fatis mihi ftierint ea fymptomata, quae a Diocle feri-
pta funt illi alftdere in libro cui titulus eft, affectio, eaufa,
l86 PAAHNOT IIEP I TSiN II Eli ON &. TOUSIN
Ed. CJiart. VII. [44 1.] Ed. Baf. III. (278.)
it a&og, alx'ia, &sQansta’ Kara rovxo yaq 6 JioxXijg syoaxpsv
avxoZg ovopaoiv ovxcog’ aXXo 8s ytyvtxai psv xtsql xtjv xoi-
7uav, avopoiov 8 ’ sot l xoig nQosiQqpsvoig, xaXovoi d’ avto
o l psv psXay%ohx6v, ol 8s cpvowdtg. snovxai 8s tovxco psxa
t ugs8(oSug, xai paXioxa rd>v dvonsTtrcov rs xai xavoxixdtv,
jiivosig vyQal xal noXXal , o^vQsypiai, nvsifiara, xavpa
rtQog vnoyov8qioig, syx/.vdcdgig ovx sv&vg, aXX smoyovoiv ‘
svloxs 8s xal novoi xotXiag loyvqol, Siqxovxeg svioig tig to
fiSTacpQcVOV ‘ rtqavvovxat 8s nscf&svTav r tv oixicov, std7.iv
rs n'cTa to cpaytZv xu avxu ovufiaivti , it oXXaxig 8s xal vqoxt-
oiv xal ptxd to dtZnvov svoyXst, xal suovvrig oma tcc air la
iuovoi, xal cpXdypaxa vnonixga xal &sQpu xal o%sa, wore
xal Tovg oSovtag atficodiuv. xal t a stolid yivtxai tovtcov
sv&vg ex vseov j pqxvvti 8s bn wg av -ytwjTai staoi. Taira
siooundtv o AioxXijg icpt^qg avxoZg stqoos&qxs t rjv air lav
co8s nag yodxpug' rovg 8s cpvocbdsag xaXovpUvovg vnoXafi-
fiavtiv 8sZ stXtZov sysiv to &tQpov tov siQoaqxovxog tv Test's
<p Xtipi rests sx Tqg yaoxqog ttjv TQoeptjv dsyopsvaig , xal to
curatio ; in quo Diodes ad verbum ita fcripllt : Sed alius
oritur circa ventriculum morbus , qui f ipradictis diffimilis
efi, nominaturque ab aliis. melancholicus, ab aliis flatuofus ;
quern fumpto cibo maxime coctu difficili et cauftico, fputum
humidum idemque multum comitatur , item ructris acidus,
flatus , aeflus in hypochondriis , fl-uctuatio non illico, fed
quum retinuerint ; inter dum pentriculi quoque vehement es
dolor es, qui nonnullis ad dorfum usque procedunt ; ■ conco-
ctis deinde cibis quiescunt , mox aliis ingeftis eadem rurfus
reuerluntur , quae interdum jejunos, interdum. etiam a coe-
na moleftant ; atque vomentes ■ epomunt crudos cibos et
phlegmata fubamara et calida el acida adeo , ut nonnum-
quam dentes torpedine afftciantur. Atque horum plurima
ab ineunte, flatim aetate epeniunt ; utcunque tamen acci-
derint, omnibus producuntur. Haec praefatus Diodes, mox
caufam fubj ungens ita fcribit : Caeterum flatulentos poca-
tos Juspicandum eft plus caloris qiiam decet habere in Us
penis:, quae alimentum a aentriculo sxcipinnt , fanguinem-
B1BAI0N r.
187
Ed. Chart. VII. [44 1.] Ed. Baf. 111. (278.)
alfict nenayyv&ai xovxwv: SfXoi yuo oxi [iev eoxiv epcpQalgig
mtql xavxag x ag q/Xe^ag, xo [trj xaxaStycG&ai to ocoficc xqv
xqocprjp, aUl it) Tij yaGxqi Siapevuv axax&Qyaoxov, npbxt-
qov xmv noQoiv xovxcop yvaXapfiavovrcov ,xd Se noXXd dno-
xQivavxcov dg xqv xuxco xoiXiav ’ xai to xij Sevxeqaiu epittv
avxovg, ovy vnayovxcov dg to acaua xasv gixuov. on Si to
& to pop nltiov tan xov xaxa yvaiv , pdXiax dv xig xaxavori-
auiv ex x t xcov xavpuxcov x&v yivopevwv avxoig xai xTjg
iiQOGCfoqug’ q>a'ivovxai yaQ vno reap ipvynwv dapeXovucVoi
aixicov, xa Si xoiavxa xo ■&iQpov xaxcapvyttv. xai paqalvtiv
eico&ev. iqjtgijg Si xovxcop. xai xaU.cc npoGtygaipep 6 dio-
xXTjg tv xijSt x rj X i%n ' Xtyovai Se xtveg ini xcop xoiovxcov
na&dtp x o< gxouu xtjg yaGXQog xo ovpeyig xep ipxeQcn cpley/iai-
-vtiv, Sia Si x r\v q>Xeypovqp epneygdyd-ai xai xcoXvtip xaxct-
fjuivHV xa Gixia tig xo evxtqop xoig xexaype'poig ynovoig ‘ xov-
xov Si yixopivov , nXdovi yQopco xov Seovxog ep xxj yaarqu
fitvovxa , x.ovg xe oyxovg naqaoxtvuQu xai xa xavpaxa xai
xdXXa xa nQouqrjptva. xavxa pip ovv 0 dioxXijg eyQaxpe,
que ipjis crajjiorem, factum. Nam conflat has venas effe
obfiructas , quod aliment um corpori non difiribuatur , fed
in uentriculo maneat inconfectum, quum antea a meatibus
his Jusciperetur , magnaque ipjius pars in imum ventrem
excerneretur ; turn quod pojlero die vomant, utpote non di-
geflis per corpus cibis. Sed quod calor uberior fit , quam
qui J ecundum naturum e ft, facillime intelliges tumab aefiu,
qui ipfis accidit, turn ah Us quae ingeruntur ; fiquidem ju-
vari indent ur afrigidis cibis , qui calor em refrigerare ex-
tinguereque folent. Deinde alia cjuoque Diodes jam pro-
politis in hoc fermone addidit : Njunt autem nonnulli os
ventriculi , intefiinis continuum, in hufusmodi ajfectibus
inflammari, ac ob infiammationem ipfam obfirui et prohb-
bere , ne alimenta fiatuto tempore ad intefiina def Cendant ;
quamobrem diutius quam decet in ventriculo „ manentia
tumor es et aefius at que caetera praedicta efficiunt. Haec
quidem Diodes literis prodidit; verum in hoc fyniptoma-
.88 rjAHNOT TIEPI TS2N HET10NQ. TOUSiN
Ed. Chart. VII. [44i. 44a.] Ed. Baf. III. (278.)
naouj.imhv sv rso xaxaXdym reap ovpnxcopdxcov rd xvQiwraxa
Trjg oXqg ovvdgoptjg, oou r^v re fiaXayypX'mv yaquxxrjo'iQii
xui to <fvod>Stg xai vnoyovStnaxov nd-Qog ' xai fiQL Soxai,
Sloxi ram a lx rtjg nQooijyoQiag rov voorparog IvSeixrrxwg
edrjXovxo, naqaW.omlvai, fiapu&ijxoroov y rjputv vcp 'inno-
xouxovg, ijv cpofiog xcd Svoxtvfiitj noXvv yqovov sypvra Sta~
raXey, fitXayyoltxov to roiovxo. Sid tL Si Iv rij rfjg ale lag
anoSooai rav piv aXXwv [44r>] ovpnraudrwv syQaifje rag
ah lag , avxov.de rov (jXdnrso&ai rijv oiuvoiav ovx eygaipev,
fyxrjijai dtgiov. tire ydrj to ■dsQpov Iv raigxard rrjv yaoxsqa
yhipi nXtov in avxcov lonv, aha cpXaypovtj rdtv xaxd nv-
Xoxqov fUQcuv, Sice rirovxoig dxoXovdal rd piXayyoXixk ovp-
nxoijiaxa , nuQaXsXamxat. to piv yuQ iunmi.ao&ai rr)v ya-
oxtQa (pvomSovg nvavpaxog, alxa raXg sQvyaig avrov xovyi-
ijto&ai, y.al ngootn roTg alQrjpsvoig imo rov A loxXtovg ipe-
roig, avSrjXov son, xuv ixaivog prj Xayrj ‘ rd Ss xtjg paXayyo-
Xiag ISia, yalanbv 1 )v avxeo avyyQaxpai rij xardrijv yadzsga
XeXaypevi]. Sia&eost. nyoo&cbpav ovv t]pug rovxo , rajv Siu-
liun catalogo praecipua totius concurfus lymptomata filentio
praeteriit, quae melanclioliam et flatulentam liypochondria-
camque affectionem character^ defignant ; atque haec omifit,
ut pxito, quod ex morbi ipfius nomine manifefte declarentur,
qmmi nos ab Ilippocrate didicerimus : Si metus et moeftitia
longo. tempore objidentia perfeverent, melancholieus efi hu-
jmcemodi affectus. Verum haud abfurda quaeftio ell:, qua-
re quum caufas aliorum fymptomatum redderet, quam ob
caufam mens laedatur, non feripferit ; five enim venarum,
quae ad ventriculum funt, calor in illjs exuperat, five par¬
tes quae funt ad pylorum inflammation e laborant, quid cau-
fae fit, cur melancliolica comitentur fymptomata, dereliquit.
Etenim quod venter flatulento fpiritu impleatuiv, ac deinde
ructibus levetur, ac praeterea vomitione a Diocle memorata,
vel nihil ipfio dicente manifeftum eft; at propria melancho-
liae fymptomata fimul cum dicta .ventriculi afTectione feri-
berej arduum ei fuit. Id itaque addamus ac fimul , qualis
BlBvllO N r.
1%
Ed. Cliart. VII. [442.] ^ ^Ed. Baf. III. (278.)
•dsoiv ryg yaorqbg onoia rig IvroTq roiovroig yiverai ndOe^-
aiv eqfirjvtvaavreg a a quag, s'oixe fi'ev ya(. > eivui rig lv aiirjj
q>leyp.ovrj‘, to S' lv rto cfleyfiuivovri fioqiip iteqieyofievov atucc
-rca/vveQov re xai fielayypXixioreqov vnaqyeiv. waneq ovv
bit rovg bcp&aljiovg dvaqeqofitvyg lx rtjg yaorqog ai-daha-
dovg iivog r\ xanvcbSovi dva&vuidatcog y y ohag atfiav rt-
vwv Tcaylwv , ofioia roig vnoyedfievcov yiyvtxai avfinrcafiara,
xaxu rov avrov Xoyov xai vvv Ini rov lyxtqaXov uvaqeqofit-
vrjg r rjg fuXayyoXtxijg uva-SvuiatjHog , oiov al-OaXaSovg rivog,
ij xanvcbSovg dva&vfiiuoecog, ru fieXayyoXixd yevyoerai neqi
rt]V Siuvoiav avfinrcbfiaxa. xai fitfV xai avveyedtara &eu>-
fie&a rifV xecpaXifV bSvva>iiivi]v Ini xy %avQy yoXy v.ard r'rjv
yam to a neqieypuivy , xa&dntQ ye xai naqayqyfia yiVoutvrjv
avaiSwov, Ifie&eioyg rijg yol.ijg ‘ xai rd yt r main a zwv
aXyiffidrcov SaxvibSrj re lanv xai dia^qcorixd, xa&dneQ
aXla fitv nva fierce fiaqovq , alia SI fierce rdaemg rj
xaxacpdqag oqdrai yivo/i'eva. GVfineqscovyrai Se roig aqi~
croig larQoig, oil ravra fiovov ano rijg yaarqbgry xt~
qaXy avfininreiv , alia xai ryv Inibyipiav. del fiev ovv
fitim hujusmodi affectibus ventrituli dispofitio) manilelta in-
terpretatione enarremus. Videtur enim in ipfo quaedam
inflammatio efie ; fanguis autem in parte inflammata conten-
tus et craflior et magis melancliolicus. Itaque quemadmo-
dum elato ex Ventriculo ad oculos fuliginofo qnodam ant
fumofo lialitu,’ aut craflis omnino. vaporibus, fimilia fuffiillo-
nis fymptomata contingunt, eadem ration e fublata ad cere¬
brum ab atra bile evaporatione veluti fuliginofa fumofaque
melancliolica evenientin mente fymptomata. Ac certe qiiam
frequentiflime videmus flava in ventriculo bile contenta, ca¬
put dolore affici; ut et mox bile per Vomitum ejecta dolo-
rem fedari. Atque liujusmodi dolores moi'daces et eroden-
tes funt, quemadmodum alii quidam cum gravitate , alii cum-
tenlione, alii cum cataphora fieri videntur. Atque inter
optimos medicos convenit, non folum haec, veruin etiam
morbum comitialem capiti a ventriculo procedere. Igitur
xgo rAAHNOT njiPl 2VN 1IEII0N&. T0HS2N
Ed. Chart. VII. [44a.] Ed. Baf. III. (278.)
ot cpo^oi awtS^evovui xotg \ct%ay-ffikixoZg , ovx ad ds x avxbv
ddog xcbv naQu qivGLv avxoZg yiyvtxai qiccvramcSv , tlyt 6 [isv
rig oaxQaxovg qiexo ytyovevai, xai Sia xovx e&axaxo xoZg
anavxcbaiv , oncag fi!j csvvxfiiptiy ‘ -Oscbuivog ds xig allog
aktxxQvbva g ccdovxag, aantQ sxtZvoi rag nxiqvyag nqoas-
xoovov itqo (bdtjg, ovxco xai avxogxovg fjQayjovag hqogzqovciv
xaZg nXsvQaZg euifiuxo rijv cpcovyv xcbv "Qiaav. qsofiog d’ tjv
aXkco , firj ncag 6 paGxaQcav xov v.ocj/iov AxXag anoadarjxat
xtxfiyxbbg avxov, ovxcog rs xai avxbg GWXQifiuri xai Tjfiag
avxw GvvanoXeGutv ' a).ka rt fxvQia xoiavxa cpavxaaiovvxuc.
diayeQovxai ds aXXrft.cav ol [itXay/oXixoi , xo fisv xpo^iZa&ai
xai dva&vniiv xai ixtfitfto&ai xy Xyay xai fu&tZv xovg av-
&QcoTiovg unavxtg i'yovxsg, ano&avtZv d’ snidv/iovvxig ov
navxsg, a)X soxiv tvioig abxmv avxo drj xovxo xtcpaXaiov
xyg 1 utXay/oXiag, xo ntqi xov &avaxov dsog * svioi ds
aXXoxoxoi goi dot ovoiv, a ace x t xai dsdisvai xov Suva-
xov xai ftavaxuv. wgxs oQ&cbg soixtv 6 'imxoxQaxyg
tig dvo xuvxa avayaytiv xa avymxmfxaxa avxwv itavxa,
cpofiov xai dvG&vuiav ‘ ini ye xoi xy xoiavXy dvGSvfiict
melancliolicis timores Temper alhdent, non autem Temper
eadem imaginationum praeter naturam Tpecies ipOs obver-
Talur, liquidem alius teftaceum Te Tactum putavit, atque
idcirco occurTantibus cedebat, ne eonfringeretur ; alter
gallos cantare conTpiciens, nt lii alarum ante cantum, fic ille
brachiorum plauTu latera quatiens, animantium Tonum imi-
tatus eft: Fuit item alter! timor, ne Atlas mundum baju-
lans gravatus onere ipTum excuteret, atque lie ipTe conte-
reretur ac nos quoque Tecum perderet ; aliaque hujusmodi
iilfinita imaginantur. Differunt autem inter le melancholici ;
nam omnes.tjment, moerent, vitam damnant, odio habent
homines, Ted non omnes mori cupiunt; imohoc ipTum non-
nullis melancholiae caput ell, quod mortem pertimescant;
quosdam etiam alieno admodum videbis animo, utpote qui
limul et mortem metuarit et mori cupiant. Proinde recte
videtur Hippocrates omnia ipTorum Tymptomata in duo haec
coegiiTe, metum et moeltitiam. Moeditia nimirum eos in-
BIB ALON r.
Ed. Chart. VII. [442.^443.] , Ed. Baf. III. (278- 279-)
ynoovoiv itavrag, ovg ay @\iitwaiv , xal oxv&qconol Sia nav-
rog eloi, Seifialvovreg, woi req iv oxotco @a-dei ra re it aiS'ia
qto@HTaiy.cd rwv ret.e'uovol unalSevtoi. xa&ancQ yaq xal r 6
i'lgco&ev oxorog elg q>o@ov ayet oyeS'ov anavrag av&qcbnovg,
■nl./jv rwv ?jtoi itavv cpvoet ro).fir\qwv , ij nenaiSevfiivcov , ov-
rwg xal r rjg [ulalv/jg yoXijg to yjqwfia naqanhjo'uog oxotco
rov cpqovovvra rbnov inioy.iaQov iqyaQtrai rovg qo@ovg.
ore yaq oi re yvfiol xal olcog rj rov {279) owfiarog y.qaoig ah-
7.0 cot rag iveqyelag rrfi xpvyrjg, wfiol.oyrjrai roZg at) loro ig
laTQOig re xal qtl.oooqoig , i/iot re Si hog vitofivrjfiarog
an oSeSeixrai, xai 9? o raig rov owfiarog xqaasoiv axolov&ov-
oag aneSei^a rag rijg xpvyijg Svvafieig ' o&tv ovSe yqaipai n
mql fic7,ay[443]yo7^lag iro7.fi/joav ol r/jv rwv yvfiwv Svvauiv
ayvorjoavreg , . eg wv eloi xal ol neql rov Eqaolarqarov.
ifeiov Si ion xav rov up ■d'aviiaoai rag x.otvag ivvoiag rwv
av&qwnav, woneq xal ra).Xa noX7.ce Soyfiara, neql wv
rjyvo/joav ovx o7uyoi qdoooqcov re xal lavqwv' unavreg yovv
ovofiaCfivoiv to nu&og roiiro .fieXayyoXlav , ivSeixvvfievoi dice
d ucit, ut odio profequantur omnes,. quos viderint, perpe-
tuo moefdtiam prae fe ferant, ac terreantur, ut in tenebris
profundispueri, atque ex adultis indocti. Quemadmodum
fane externae tenebrae omnibus fere liominibus pavorem in-
ducunt, niii vel audaces admodum, vel docti fuerint, He
atrae bilis color, mentis fedem peraeqne ac tenebrae obfeu-
rans, timorem efEcit. Etenim fummis turn medicis tnm
pbilofophis in confe/To eft, turn humores turn omnino cor¬
poris temperamentum animae actiones alterare; quod nos
quoque uno commentario docuimus , quo demonfti'atnm eft,
animae facultates corporis temperaturam fequi. - Quocirca
humorum vim ignorantes, in quorum numero et Erafiftratus .
eft , ne feribere quidetn de melancholia quicquam auft funt. '
Sed et in hoc par eft admirari turn communes hominum no-
tiones turn plurima quoque ; dogmata , quae non pauci pEi-
lofophi et medici ignoraverunt. Igitur ab omnibus aSectns
hie melancholia vocitatur, indicante nomine humorem , qui
1 9 2 r^uimor uepi t.qn iiehonq. toiiqn
Ed. Chart. yir.'[443.] Ed. BaT. III. (279.)
zijg nQOGtjyOQiag xov air 10 v uvxov yvfiov. eav fiev obv aqgcj-
icu ye itQwva xu y.axa xrtv yaaxeQU GVfinxomaxa , xal fit'iQo-
atv avxoig yivofievoig oxoXov&’/jgtj x a ixeXayyohxu jta% v.ov-
cpiQijxai xe xcug diaycaotioeaiv v.ui xoig i/iarocg xal xaig xaxco
qivaaig xal -rests eQvyaig 6 av&oconog , vnoyovdotaxov fie v
ovopaoofiev ovxcog ye xal qp vacSdeg xo voGi/tia, avfinxcbfiaxa
de tivai qnjGofiiy avxov, xtjv re dva&vfilav xal rov <popov’
oxav de roe fiev xtjg fi'J.uyyoViag idea Gvwnxcbyaxa (patvifxai
fieyal.a , xaxbc de xtjv xocXcav qxoi firjbtv, 7) aiuy.Qu, x ov eyxe-
<fukov ry/if xeov ini xovxoov xcQcaxona&eiv , if&qoiGfievrf g ev
avrw fiiXatvrjg yoltjg. cop de yq>) dtoqCQeaQai , noxtQov ev
avrcp fibvcq xcq iy:tecpd).op neoieyexat xoiovxog xig yvfiog , rj
xu$o\ov earl xo Gcoya, l.ekexxai ficy.Qov efinQoad:ev‘ ava-
fufivtjGxcq de xovg idbvxag sxaiqovg did re lovrqcov nolluiv
xal dialxtjg evyvfiov re xal vyqag xtjv xoiavxrjv fieXayyoliav
iy.&tqanevovrd fie yutglg extQov §otj&tjpaxog , oxav ye fitjnco
dia xe yoovov fiijxog dvaexxevcoxog jj 0 Ivnwv yvjiog' cog oxav
ye rjdrf xey_Qoviy.bg vnuQyrj xo vootjfia, peitpviov ixiomv ini
ipdus caufa ell. Itaque d circa ventriculum prima incepe-
rint fymptomataj ip Usque auctis melancholicae fequantur
affectiones , deinde alvi dejeetionibus , vomitibus et flatibus
per inferiora emiflis, ructibusque levetur homo * hypochon-
driacum flatulentumque morbaru ipfum nominabiinus, fym-
ptomata vero iplius elTe dicemus moeditiam etmetumj quum
autem propria melancholrae fymptomata magna videntur,
circa ventriculum vero aut nulla aut parva, his exiftiman-
duni primitivam in cerebro affectionem conddere , ob atram
bilem in ipfo eongedam. Caeterum quibus dgnis discerna-
tur, utrum in folo ipfo cerebro, an in univerfo corpore hu-
juscemodi humor contineatur, paulo ante dictum ed; mo-
neo autem amicos , qui me Curantem viderunt frequentibus
balneis, victuque humido bonique^fucci, nullo alio adhibito
praeddio, hujusmodi morbum, ubi nondum ob longum tem-
poris tractum noxius humor multum vacuationi redderet;
quum enim diuturnus jam factus ed morbus, majora prae
BIBA10N I\
193
Ed. Chart. VII. [443.] • , U _ Ed. Baf. III. (279.)
rot's alQtjpivoig Suxai (joij&rjpaxcov. huylvirai Si rj roiccv xrj
paXayypkla nporjyrjaapavaLg SaQpaig diadeatm rij s xatpal-rjq,
rytoi yt If iyxavGttog , tj (fkayaovcoSovg iv avxrj yavoptvov
na&ovg, tj xai qtqavlxiSog' hxiyiyvixaiSi xai epQovxioi xai
f.vnaig -pet ayQvnnwv. tkqI piv ovv ptkayyoklag txava xai
ravra.
Keep. id. Hegi Si rtbv biikijnrixmv na&cbv, inaiStj
xai ravra yivaxai noxi piv avxijg rijg xacpdLrfi naoyovGrjg,
710x8 Si akkoig avpnaaypvGrfi , Sioqiaxiov hiipikmg' Tjpthj-*
rai yaQ anaoi GytSov roig laxqoig, tom rep o xcov xqitov pt-
layyohxov Sioqiapog, ovxcog xai 6 rmv hukrppimv , r(jug
iyovGtov Siatpogug. anaocov per ovv avxStv xoivov sari na-
•Oiiv rov iyy.etpalov , r\xoi iv avxto rov iiu&ovg GVGravxog,.
tog rotg nhloxoig yiyvixai xwv imhjnxcov , rj ano rov xijg
yaaxqog axopaxog, & Stj xai axopayov tltb-d-aai xdkiiv ol la -
tqoI, xaxa Gvpnu&uav aviovxog ini rov iyxiepakov , avako-
yov rots ytvopevoig Gvpnxtbpaoiv neqi rovg ocp&akpovq ano
rov axopayov naqanktjGwoq rots vnoyaopivoig ' iv Si tea
dictis oportet adhibere remedia.' Succedit autem hujusmodi
melancliolia iis, qui praecefferunt, calidis capitis affectibus
aut ob aeftum aut plilegmonofum in ipfo factum morbum,
aut etiam plirenitidem ; fuccedit vero et follicitudini et moe-
liitiae cum vigiliis. Verum fatis fuerit baec de melancbolia
dixiffe. •
Cap. XI. At de epilepticis affectibus deinceps, quan-
doquidem hi qaoque interdum ipfo capite affecto , interdum
aliis confentiente, ortum habent, accurate diftinguendum eff.
Ut enim triplicem melancholiam , ita epilepfiam quoque tres
fortitam differentias , omnes prope medici diftinguere negle-
xerunt. Omnibus itaque commune eft, cerebrum affici, vel
confiffente in ipfo affeCtn, quod plurimis epilepticis accidit;
aut a ventriculi ore , quod ffomachum vocare foleht medici,
ad cerebrum per confenfum ascendente, quod genus pro-
portione refpondet fymptomatis, quae oculis a ffomacho ad-
veniunt, Telnti in fuffufionibus. Fit etiam, fed raro, tertia
OALENUS TOM. VIII. N
ig4 rAAHNO T IIEPI TSiN I1EI10N9. TOIISiN
Ed. Chart. VIE [445. 444.] Ed. Baf. III. [279.)
anayico yiyvtxai xi xai extQov skiltjxjjlag ex xe tldog, exxe yevog,
ut£~ biacpoquv i&eXecg ovofiaguv , ano fioQtov nvog ov erv/tv
UQXpuevov x ov nu&ovg, eix ala&rjtcog avxco xcg xa(tvovxi
rtjv avodov ini ztjy xecpuXr/v noiovfisvov. xal xovx i&euaa-
firjv ini ngcbxov fiev naidog cog ixcbv xgioxatdexa, fieigaxiov
coV avxog, afict . xoXg agiaxoig laxQoig xotg na q fjjiTv avvtX-
&ovmv ini xtjv xijg &tQdneiag avxov axtxpiv. [444] ijxovov
qvv x ov naidog diryyovyiivov xijv <zQ'y}jV xrjg dia&eoecog avxco
xaxa x'rjv xvxjfiijv yiveoOai, xumix ivxev&ev avievai xax evOv
dia Xc xov [Piqov xai xijg vnegxeifisvijg Xayovog xe xai n).tv-
gag, ini xov xgaytjlov ayoi xijg xeqiaXijg, ineidav be ngco-
xov ixeivijg xpavotj , prjxezi n aqaxoXov&eiv iavxcg. x tjv
[isvxoi noioxrjxa xov qaoofitvov ngog xrjv xtcpaXijv igco-
xcoutvog vno xcov Iutqojv bnoiu xig urj , Xtytiv ovx eiyev 6
nccTg‘ . aXX exegog yixtg. Ixeivov veavioxog, ovx acpgcov, aXX
btctvcbg, aia&aveo&ai xov yiyvoupvov dvvufitvog, igjttjvtvaat
ixdgov dvvaxcoxegog , olov avgav viva xpvygav ecfaaxtv
dvai xl]V aveQypfievrjV. idoxei dl] x eg didaaxalcq JliXom dvotv
&ax egov, ijxoi noioxijg avadidoo&at aXXoiovuivcov xcov jxogicov
morbi comilialis fire fpeciem, five genus, five differentiam
nominare velis, quum a parte aliqua qualibet, incipit affectus,
qui.deinde fentiente aegr'o ad cerebrum ufque ascendit. At-
que hoc primum vidi in p.uero,. qui decimumtertium fere
aetatis annum agebat , quum ad olescens elfem , cum optimis
ejus tempeftatis medicis, qui convenerant ad ipfius curatio-
$em. Audivi igitur turn narrantem puerum,. affeetionis in-
itium in tibia Gbi field, mox illinc recta ascendere per femur
et illi fap'erpofita ilia ac latera, ad cervicem et caput usque;
quod ubi primum attigilfet, fe non amplius fibi conftare.
fnterrogatus tamen a medicis, quale elfet id , quod fereba-
tur ad caput, nihil habuit puer, quod relponderet, Sed
alius quidam ab hoc adolescens compos mentis , quique fatis •
pdterat et fenfire quod fiebat et altero difertiuS enarrare,
dicebat velnti frigidam quandam auram efle id quod ascen-
debat. Unde ex duobus alterum Pelopi praecep tori place-
bat; aut qualitatem quandam., alterafis per continuatioiiem
BIBA10N r.
195
Ed. Chart. VII. [444.] , ^ Ed. Baf. III. (279.)
xara to Gvvsysg, q nvevuarixq rig ovaia. ■&avfiaarov da
ovdav i'cpaoxsv, dvvaiiiv loyvqav iaysiv rov iv rm naoyovrt
fioqiai ytvvq&ivra tuxqu cpvGiv -yy jibv , onoioi roZg novqqotg
&qqioig ilalv ol loL rig yaq ovx av qniatqGtv , tl p.q nolr-
taxig acoqm/itv avro yiyvofisvov, ini ra rmv axoqniibv tyyqiji*
1 pavrcov raj v.ivrqm , xai yahzyyhov [iiy.Qorarcov daxvovrcov,
‘fiayaJ.qy xai Igaloiov nva [israpoXqv ioyuv oXov to amjiaj
xairoi ^qayvrurqg ovalag tig avro v.arufiaXXofiivqg vno rwv
&qqicov; ini fiiv ovv rov daxvovrog qialayyiov , v.qv tl jii-
xqov. siq to 'CJoov , oucog 8' ovv imvqsZv qjidg lov nva dice
rov croiiarog avrov v.a&itvai rm dqy&ivri omjiari. to ds
rqg ■d-aJ.arriag rqvyovog xevrqov , wonsq xai to rov yiqaaiov
exoQniov , (faivctai oacpcog tig digvrarov neoag rsXtvrcdv , o
fiqd'tv syti } ear a to niqag rqqjia, di ov nqoiqGi rov lov’
u7£ dficog cevuyxaiov ivvotZv qjiag . tlvai nva ovqtav qroi
nvevjj.ariy.qv , q vyqav , q rig dyxcp fiiv iariv iXayiarq, fie-
yiorq ds rq dvvafiei. nsnXqycbg yovv rig svayyog vno gxoq -
niov yaXalftig i'cpq dov.tlv (Sal-Xtotiai, xai qv oXog ipv/Qog,
partibus, ant fpiritalem fubltantiam transmitti. Neque mi-
randum elTe dicebat, validam vim efle humori, qui in affecta
parte praeter naturam genitus fuiffet, qnalis perniciofarmn
ferarum venenis ineft. Qnis enim crederet, nil! faepe id
fieri videremiis, vel a fcorpionibus infixo aculeo, vel a pha-
langiorum parvorum morfibus, totum corpus ingenti et in-
ufitata mutatione affici , minimam licet quandam fubltantiam
feris in ipfum demittentibus ? Quum itaque plialangium
aliquem momordit , quamvis parvum fit animal , exiftimare
nos debemus venenum ex ipfius ore in morfum corpus de-
fcendilfe. Porro pallinacae marinae, quemadmodum et ter-
reni fcorpionis , aculeus , in partem extremam acutilfimam
manifefte finitur, ubi nullum foramen eft, per quod vene¬
rium dejiciat; necelfe tamen eft, ut cogitemus fubftantiam
quandam effe aut fpiritalem, aut bumidam, quae mole mini¬
ma, facultate maxima fit Etenim nuper ictus quidam a
fcorpione, videbatur fibi, utajebat, grandine percuti, erat-
que totus fn’gidus, cum fudore etiam frigido, tandemque
N 2
1 9 6 I'AAllNOr IIEP I XGN HEIION0- TOJIQN
Ed. Chart. VII. [444.] , „ Ed.Baf. III. (279.)
XSqov xt ipvjfebv, iom&y xt poyig fioy&ovptvog. ovxovv
aSvvaxov ecpatsxtv 6 IIsXoip tlvai xal xaxa to atbpa xotav-
tyv xiva ovoiav ytvvy&yvat yaqlg xyg e%to&ev air lag , xal
xavxyv oxav Iv vtvqtoSti poquq xyv ovtsxatsiv tsyy, v.axa to
tsvvtysg tig xyv aqyyv xcov vtvqcov avanspntiv xyv Svvapiv,
yxoi v.ax aXkoliotsiv, tog sqiyv, y y.ai xivog ova tag nvtvpaxi-
xyg avacptqopivyg , tbuntq avqag. xal yuq roi xal tpalvov-
xai nollaxig svaqyag, oxav 6 axoQnlog ivantqtiayxai to
xsvxqov tig vtvqov, y uqxyqiav , y cpk&fia, ocpoSqoxaxoig avu-
nxtopaaiv oi •xXyyivxttg ovxtog aXtoxoptvoi. to pev ovv xov
oxoqmov xtvxqov lyytoqti xal ptyqi fia&ovg xov atbpaxog l|i-
xvtio-Oai, Std’tfodov oXov to Stqpa, to Se xtov pixqtbv cpa-
layyltov Syypa irtql x'tjv Initpavtiav povyv ylvtxai xov S&qpa-
xog ‘ tocjxt SyXov lx xovSt, xal Sia xov Siqpaxog ivioxt povov
xyv Svvapiv xov lov tpeqtG&ai nqog oXov to atopa. cvvtyeg
T£ yaq avxtq to Stqpa nav vnaqyti xal vtvqtbStg' ovxovv
ovSaptog aSvvaxov tig blov avxo SiaSiSopsvyv iv xayti xyv
lx xov xaxafilydevxog lov Svvapiv, avxov nakw xovSt
xaxu xyv avxov ipavaiv , tig sxaoxov xtov vnoxtiptvtov avxtq
adjutus remediis vix fervatus eft. Itaque Pelops non im-
poIEbile eJTe dicebat, in corpore fimilem aliquam fubftan-
tiani generari citra caufam externam, quae ubi nervofam
aliquam partem occupafTet, per continuas partes usque ad
nervorum principium vim fuam transmitteret, five per al-
terationem, ut ipfe dicebam, five fpiritali eflentia veluti
aura ad ipfum elata; faepenumero enim infigente aculeum
Icorpione, autinnervum, aut arteriam, autvenam, mani-
fefte videmus ita percuflos vehementiilimis infeftari fympto-
matis. Atqui fcorpionis quidem aculeus totam cutem pene-
Irando ad profundum usque poteft pervenire; phalangio-
rum vero parvorum morfus folam afficit cutis fuperficiem ;
unde conftat , interdum per folam cutem veneni vim ad to-
tum corpus defen-i. Nam to ta cutis fibi ipfi continua eft
etnervofa; proinde liaudquaquam impoilibile eft, per tolam
ipfam celeriter diftributam immifii veneni vim, inde ex ea-
dem rurfus ipfius contactu in lingulas fubjectarum partium
B1BAI0N r.
*97
Ed. Chart. VII. [444. 445.] Ed. Bar. III. [279. 280.)
fitxalau^avtcrd-ai, nahv xt !§ ixtivcov tig uM.cc v.axa ovve-
yuav, ur aiiOiq ix xcov na&ovxcov tig alia, xcintiSav ini
xi xcov y.vq'iwv fioqlcov acplxijxai, v.wSwtvtiv anoleci&ai xov
av&Qconov. iv ay oven S' tig xovxo fiahoxa fiiv xal ol xoig
vntqxtifievotg fiiqtGi Stofiol nooGcptooutvoi , epavtqcoxaxqv
tocpeltiav ivStixvvfitvoi. y.al [445] yaq ini xcov iyiSvcov httc-
Qa-OcjuiV xov xov xal xcov oxoqnlcov, rjSrj Ss y.al aoniScov,
to xal fialiGXa av xig Tiniaxijatv dice xov inixtiiitvov avxixa
■Q-avaxov. alii oficog ini xijg lAlt^avSqtiag ovxog pot/,
Srjy&dg xig ayqoixog ov noqqco xijg noltcog sva xcov xuxa
xi] v yjtiqa Sax{i3.8o)xvl(ov , sSijoe xt StGfico acfoSqoxaxco xqv
nqog xcq fiixaxaqnttp qiQav avxov, y.al Sqaucbv ini xrtv nohv
nqog laxqov avvi'i&tj , naqtaytv anoxtfitiv olov xov Sav.xvi.ov
ano xTjg tig xo (itxaxaqniov Siaq&qcoGtcog , ilnltfov be xovxov
firjSiv ntlatcrdvci ’ xal fiivxoi yt xal noovycoq^atv avxtp v.axa
x 1]V ilnlSa, SitacoOt] yaq obSsv alio nqayixaxcvofuvog i'xi.
Y.a&amQ extqov oiSa movxa xov Sia xebv iyiSvcov cpaqfiaxov,
fitxa xov xov Suxxvlov anoxtfitiv, vyiao&tvxa ‘ xal iitvxoi ye
recipi ; mox ex illis in alias continuas , atque iternm ex iis,
quae afficiuntur', in alias ; quumque ad principum partium
aliquam pervenerit, turn mortis periculum liomini inflare.
Ad lianc rem in primis conferunt vincula fuperioribus par-
tibus in j ecta, a quibus praefentaneum praelidium percipitur.
Etenim in viperarum fcorpionumque ictibus baec expertus
fum, item alpidum quoque , quod propter imminens fubita-
riae mortis periculum, magis incredibile eft. Attamen quum
Alexandriae eflem , rufticus quidam non longe ab urbe in
uno manus digitorum ictus, ejus radicem in poltbrachiali va^
lidiffimo vinculo ligavit, accurrensque in urbem adfamiliarem
Ebi medicum , totum digitum ab ip fa dearticulatione , quae
ad poitbrachiale eft , abfeindendum praebuit, fperans inde
nihil fe paflurum ; neque fane fruftratus eft fua fpe, quippe
nihil aliud faciens falvus evalit. . Similiter alium novi , qui
epoto ex viperis medioamento , refeiffo prius digito , a peri -
culo liberatus eft. Vidi praeterea alterum ruJticum, cujus
FAAHNOT IIEP I TSiN IIEI1ON0. TOIIS2N
Ed. Chart. VII. [445.] Ed. Baf. III. (280;)
s cal a/.kov idcaaatirjv ayqoixov , okov tov ddxTvkov into s%i8-
Vt]S 8j]-/&svtcc, Soinavcp ylv, o tot tl'/tv, r/V yaQ dy.mkovQybg,
urto rlji vardvtjg dicsQ&Qa>aacog anor.ifibvra to StSyjyfiivov (li¬
ft og, aveu St nooccog tpap/idzov diccGco&evTce , Toil Saxxvkov
xdTOvho&ivrog into twv Gvvq&cov cfa^ficixcov. aiJ.d zed tov
emo Trji xvrjfitjg InikiyitTOV nalScc ■OiQcmtvHV emy^iQijaavTig ot
TOTi GVVU&QOW’&ivtig US TtjV GXtlptV laTQOl , 8o%dV dVTOlS
n(joxa&rjQavTas okov to cuoua itQOGateyxuv tco fisgu to dice
Ttjg daipiag rt vdnvog epaouaxov, ev r<£> (livdgv dtjGUVTtg to
XtttXoV UVGtxiftO) TOV •nftWTOnd&OVVTOS jlOQlOV , duxcoXvGdV
ytVEG&ai tov TtUQo^vGfiov , xahoi xai xa-0 ixaGxtjV r^tgav
yivojisvov. dXXce Tcevia j uev ex ■ntqiovGiag rigr/a-dco \xoi tov
fit] ■&av(M%uv svtxcc, oncog ano fioQiov tivos uxvqov yivtGiv
iG/ii xrjXixovrov nctOog ' imoXtintiai 8* sxi fyxrjoai Ttjv ai-
t’ucv vStv ini TaTgVoiccvTctig GV(inu-Ouuig yiyvbftivuv imXtjnxL-
xcov amxGnatv' ovds yap 6 IUXoxy tig xovxo ni&avbv ovSev
umv , wgtkq ovd* aXXog ovdeig cov ixoivcovt]Gd(iiv. ifiol yovv
&iaGa]isycp wore xi]V ml Trj xoiavxr; Gvy.na.-Ouu xaxdrtuoGiv
to turn digitum vipera momorderat, qui falce, quam tunc
forte habebat, erat enim vinitor, ab ultimo articulo icta
parte refecta , deinde inducta ufitatis medicamentis digito
.cicatrice, nullo epoto medicamento fanatus eft. Sed pue-
•rum quoque, cujus morbus comitialis a tibia oriebatur, me-
dici, qui tunc ad curationem ejus convenerant, fanare ag-
greffi, cum vifum ipfis effet vacuato prius univerfo corpore,
medicamentum ex tbapfia, aut finapi, parti adhibere, ligato
interea membro fupra earn partem, quae primario affectu
erat obfefla, acceffionem reverti probibuerunt, quam vis
quobdie accederet. Verum baec mibi ex abundanti dicta
ftnt, ne quis miretur, quo pacto ab ignobili abqua parte tan-
tus morbus ortum babeat. Supereft, ut caufam inveftige-
mus, quamobrem in bujusmodi per confenfum. affectionibus
epilepticae fiant convulliones ; nam ne Pelops quidem ullam
bujns rei attubt probabilem rationem , ut neque alius quis-
quam ,. cum quo nobis abqua fuerit confuetudo. Mibi ita-
que per bujusmodi confenfum videnli abquando bominem
B1BAION r.
199
Ed. Chart. Vir. [445.]. ^ Ed. Baf. III. (280.)
rov xufivovrog av&ooinov j^eopig Gnaofimv ocpodgcov yryvofie-
vt]V , iv (SQaytlaiq xara dialeifufiara nalficoSeoi xivijaeai, ni-
Qavbv icpalvtro yiyvtG&ai ri rotovrov, olov oouxai ovif-yi-
arara xal ini rov orouayov ovfipaivov iv roig IvyuoTg. iytb
yovv avrog, orav nori mniptcog nqoGeviyxcofiai n/Jov , tv-
•0‘Ecog IvQco , xal alloig Si noiv ovx oltydig tidov rovro <svu-
(. laivov , olg ala&tfriv.ov ixav&g rjv to rrfq yaorpog oro/ia’
nqouQtjTai <? oil xal rovro dvvly&iaq ovofiaCpvoiv ovy ol
larqol fiovov , alia y.alnavnq av&oamoi orbiiuypv ' tiSov
yovv iv ZTj xaranzoooa ribv xata ovfina&etav, ovx ISionccOuav
iyxicpalov naayovroov inilrjnrcov olov nalfitbSij nva xl.bvov
ix Siaur/ffiarcov yiyvofievov, ov ovviyp onaafiov, ware fit
rty.fiaiQiuOai naqunhpiav nva y.ivijcnv ylyvta&ai xara rov
iyy.ecpai.ov rjj xara rov oroiiaypv ini roZq uviwaiv avrov
iv'ioxt Gvfimnrovai]. xal yap ini rqocptjg nlrfiti paovvofit-
vog, bmncQ ovv xal Saxvo/itvog ini ruig Staqi-d-onaZg avrrjg,
cpalvtrai Ivtfov' xal Sia Sqifivv rtyvfibv , ov fiovov Iv/ulov,
alia xal onaufiov eidov ovx bhyaxig oho rip avmari yiyvb-
lahorantem line vebementi convulfione concidere , cum bre-
vibus per intervalla palpitantibus motibns, probabile vifum
eft, tale quippiam fieri, quale freqoentiifime fieri cernimui
in ftomacbi fingultibus. Atque ego ipfe fingultum illico pa-
tior, li quando piperis plusculum ingeflerim; idque aliis
quibusdam non paucis, quibus exquifitus erat oris ventriculi
fenfus , accidiffe vidimus ; jam autem fupra memoratum eft
id non folum medicis, verum etiam univerfis bominibus
ftomacbum appellari. Itaque vidi quum cecidifient qui non
ex propria cerebri aflectione , fed per confenfum comiliali
morbo laborabant, non perpetuam convulfionem , fed velufi
palpitantem per intervalla concullionem fieri ; proinde ex-
iftimavi fimilem aliquem cerebro motum evenire, qualis fto-
macbo interdum a re quapiam oblaedenle accidit. Etenim
quum a ciborum plenitudine gravatur et ab eorum corru-
ptionibus lancinatur, turn fingultu affici confpicitiir , atque
acrem quoque bumorem, non fingultum modo, verum etiam
convulfionem, per univerfura corpus efficere faepenumero
200 I'AAHNO T IIEP I TQN ILEUON9. T0II12N
•Ed. Chart. VII. [445. 446.] Ed. Baf. HI. (280.)
(itvov - ifiz&avxog Se xov Saxvovxog-, zv&zcog enavoaxo.
&avfia<jxbv oiiv oiiStv loxw , xal xrjv aqyljv xdtv vtvqcov tig
xoiavxtjv xivqtnv ay&ijvat , Subaaa&ai ontvSovaav o xi ntq
civ fj xo hi avxfjv ano rov nqmxoTia&ovvxog fisQovg avacpz-
QOfitvov * ovxco Si not Soy.ii y.ai xaTXu [446] nuvxa xa vlo-
vovvxa to vivqcbSeg yevog eiuylvza&ai ov/invobfiaxa , xa Se
tig xaxanxiooiv avaia&ijxov uyovxa ymqlg xivrjotoog (tnaufuo-
Sovg, fj naluwb'ovg, ini y.axayv^u yiyv.tG-d-ai orpoSqa ' xov-
x ov Se ytvovg eaxl v.ai 6 hj&aoyog. tj Se anonhfeiu Sia xrjv
egalqivqg yevzaiv evSuv.vvxai tyvyqbv yvfibv, fj nayvv, fj
yi.ioyoov u&qocog nXijgovvxa xag xvquoxeqag xmv xaxu xov
e-yxecpaXov y.oihbbv, ov y.axa Svaxqaaiav oXijg xijg ova tag av-
x ov yivza&ai, y.a&antq o xt l.rj&aqyog y.ai rj qiQiVirig , ai xz
fiaviai y.ai at ful.ayyo7.lai y.ai at ficoqmaug, umoT.uai xz
xijg fiviifirfi , auvSqoxtjg xz xav alo&rfiszayy , xal xav y.ivrjazav
iy.Xvisaig. hxl S ovv anavxatv xav xoiovxav na&av, onoiov
iaxi xal xo xijg anoni.fj^iag , xo fieyt&og xov xivSvvov xty.aaL-
qov xa fizyt&u xijg y.axa x tjv avaitvorjv [>7.ap)]g. wtmtq yuq
ini xav 'xoificouh’wv fj avanvot] yivzxai, xaixoi fiffSifiluv
obfervavi 5 deinde vomitu ejecto eo, quod mordebat, ilbco
quievit. Nibil igilur mirandmn eft, ft nervorum principi-
um bujuscemodi motu concutiatur, ut a fe expellat quic-
quid fuerit id , quod a parte primo affecta ad ipfum effertnr.
Ad bunc modum rebqua quoque fymptomata, quibus nervo-
fum genus concijtitur, fieri puto ; ea vero, in quibus deper-
dito fenTu quis concidit citra motum convulfivum vel palpi-
tantem, a vehement frigore ortum trabere, cujus generis
eft letbargus. Apoplexia autem quod fubito eveniat, frigi-
dum bumorem indicat, aut craflum, aut viscidum, qui prin-
pipabores cerebri ventriculos affatini implet, non totius fub-
ftantiae intemperiem fibi caufam efte, veluti lethargo, pbre-
nitidi, maniae, melancbobae., ftultitiae, amiflae memoriae,
fenfuum bebetationi, reloluto motui. Porro in omnibus
bujuscemodi aflectibus, quabs eft apoplexia, pericub magni-
tudinem ex refpirationis laefione conjice. Quemadmodum
eaiiin dormientes refpirant, quamvis nulla alia accidente vo-
JiLBAlON 1'.
201
Ed. Chart, yir. [446.] , Ed. Baf. TIL (280.)
aVkrjv tveqysiav svtQyovvxav xdv nqoaiqixiy.dv , u)X vixx'vav
ini xijg xk'wf\g cauvrjxav avaxtipevav , ovxag v.av xoXg y.apa-
Stai nud-itnv unatn pfjx ala&avopsvov prjxt y.ivovpsvov xov
adpaxog , b[icog rj avunvorj povrj diaacotjtxcu , xav xivovvxav
rov ■d-coQccY.cc pvdv SQyov ovaa‘ xovxov yay huGxr\pr\v syopev
fcftcriav uTtodcLY.xiYM vopa yayovvTav, aoneQ yt y.al oxi rot's1
pvoiv anaoiv tj ccQyrj xijg Y.ivrja tag ano xav spcpvoptvav av-
xoig yivtxtti vtvQoov' tj 8s avaxopt] aacpdg rjpag §8l8a%tv,
andvxav xav vtvowv tivcci xtjv itQaxrjv a qi>jv xov eyxscpaXov.
ovy anlag d’ tinov aQytjV, alia ’nndxrjv xco loya icqoss-
&t]Y.a, Sice xov vaxiatov ‘ oQaxcu pev yuo ixqsvopsva xovxov
vtvQce ndp’ixoXka, xr\v yogiyyiav d’ dv syti dvvapsav, avxog
6 iyy.syalog Innttpnu Y.al xa vaxiuia. xt]V xoivvv ava-
itvot]V oxav iy.avdg sprcodiCop£Vt]V iSyg Y.al poyig yivopivtjv,
ov piY.Qav xtY.paioov xtjv vooddt] did-dsoiv sv iyy.ecpdXa yeyo-
vivai, v.axos nccoag xug Y.aoaSsig voGovg.
Kt cp. ifl. Tavxd xe ovv ccnavxce oaqidg xa na-dq m qI
xrjv y.icpa).7]V ylvtxcu, y.al tcqogsxi to xalovptvov axoxapa-
lmitaria actione, fed fupini in cubili jaeentes, ila in foporoT
Its affectibus omnibus, quamvis neque fentiat corpus neque
moveatur, tamen fola refpiratio fervatur, quae musculorum
pectus moventium munus eft; cujus rei ftrmam ac demon-
ftrativa lege ftabilitam liabemus fcientiam, quemadmodum
etiam ; quod musculis omnibus motus principium ab infertis
iplls nervis accedit; at ex anatome didicimus, nervos omnes
a cerebro primarium fumere initium ; neque vero llmplici-
ter initium dixi, fed primarium fpinalis medullae gratia ora-
lioni adjeci; permulti enim ex ea nervi prodire videntur,
vim tamen omnem, quam liabet, cerebrmn etiam ipft fuppe-
ditat. Quum itaque respirationem veliementer impeditam
difllculterque procedentem videris , non parvam in cerebro
morbofam affectionem efle conjice, in omnibus foporileris
morbis.
Cap. XII. Omnes igitur hi affectus manifefte fimit
in capite, ac praeterea vertigo tenebricofa niuicupata, quae
202 VAAHNOT 11EP1 TQN UET10N&. TOri.QN
Ed. Chart. VII. [446.] Ed. Baf. III. (280.)
x 1x6 v, tvSrjXov ov xa% avxTjg xtjg nQtiGijyoQiag, onoibv sari,
axoxovvxai yaq ini ay.iy.Qatg ngocpaoeaiv ol naayovxeg, cog
uai xaxaninxuv ivioxs , yal.iaxa yiv oxav avxoi noxt iv xv-
xX.w moiaxQacfwaiv' oniQ yao xoig aXXoig ini noXXatg mci-
axQocpatg ovyfiaivit , rovxo ixdvoig ini yiag. ‘/.civ sXcQov 8i
r iva niQiaxyecpoyevov iSwgl, axoxovvxai, xav xqoypv , ij rt
xoiovxov niQidivovuivov , avxagxt rug xa.Xovy.ivag divag iv
to is noxayotg. cvySaivu 8* aiixotg xavxa yaXXov, ’ oxav
■qXuo&ebaiv , q noog aXXcog ■d-eQjiavd-wai x'rjv xtcpaXrjv. i’oixtv
ovv oniQ iv xoig aXXoig ix x ov negiGXQaqirjvai noX7.ux.ig iv
xvxXa Gvyfittivu, xovxo ixdvoig avtv x ov ntQiaxoacpijvai yl-
yvtad-ai' xoig 8s moiaxQtcpoixivbig no7.Xax.ig iv xvx/.w avw-
yai.og xt xai xuQaywStjg xai axaxxog xivtjaig xwv xi yvywv
xai xov nvcvyaxog wyoXoyijxai yiyvea&ai ’ duXoyov ovv xoig
iv xq> Gxoxwyaxixa) na-Oit xu&tGxwai xolovxov xi avufiai-
vtiv. 810 xai xivig avxwv aQxijQioxyij&dvxeg oivrjvxo, diai-
Qovyivco.v Sqt.ovoxi xwv ontaio xwv wxwv aQXrjQiwv- o/.wv
ii'/oi fia&ovg, cog ovXtjv ytxa%v ytvda&ai xwv 8vo ytqwv.
.. qualis lit etiam ipfa appellalione prodit. Nam a parva oc-
cafione obtenebrantur laboraotes , adeo ut interdum deci-
dant, maxime pnm in orbem rotantur; quod^enim caeteris
a multis circumverfionibus, id illis ab una rotatione accidit.
Quin etiam obtenebrantur, li alium quempiam, aut rotam,
aut id genus aliud quidpiam , aut ipfos quoque quos vocant
in fluminibus vortices, circumagi viderint. Haec autem
ipHs accidunt maxime, quum Tub foie aelhiaverint , vel ali-
am ob caufam calefacto fuerint capite., Quod itaque aliis,
quum in gyrum frequenter vertuntur, accidit, hoc ipfis ci-
tra circuitionem evenire videtur ; at iis qui cerebro in or¬
bem vertuntur, inaequalern et turbulentum et inordina-
tum motum turn bumorum turn fpiritus fieri in confelfo
eft ; rationi igitur confonuni eft, liujusmodi aliquid
vertigine affectis itidem evenire. Quamobrem nonnulli lip-
rum ab arteriarum fectione praelidimn petierunt, totas ar-
terias pone aures ad tantam videlicet altitudinem fecan-
tes, ut medius inter dua3 partes locus cicatrice inducere-
BIBsLION 1\
203
Ed. Chart. VII. [£46. 44 7.] Ed. Bah III. (280. 281.)
ort Ss oil n am; tjto to 5 poq-O-quaxog voids {tsoansvovxai,
SrjXov lax iv' [447] sxtqai yaq ctQxqqtai rovxmv noli fisiQovg
ini xov iyxscpaXoV avsQ'/ovxai xax a xrjvfimtv avxov diet xov
xaXovpsvov SixxvosiSovg nXsypaxog , vcp eov ytvsG&ai to na-
■dog svXoyov iesxiv , axueodovg xal {tsoaov nvsvpaxog 81 aii-
xwv avaqjiQOfiiVov xal nXqqovvxog rov iyxecpaXov ’ iyyeoqst
Ss xal xax avxov rov iyxecpaXov avcopaXov viva 8vGxqaolav
yivso&ai xoiovxov nvtvpaxog ysvvqxixrjv. a)X oxi ys xal
xovxo xrjg xscpaXqg ioxiv to na&og, s? avxijg t cibv iaxo-
xeopsvcov xqg alG&qGidg iaxi 8 qXov’ yiyvtxai Ss xal aiixo,
noxs pkv nqeoxona&ovGqg xrjg xscpaXrjg , noxk 8s Gvp-
na&ovorjg xax a to oxopa t ijg xoiXiag. wpoXoysi Ss xov-
to xal 6 Idgyiyivi] g iv xco nqcoxco toLv ypoviwv na&o-
yveofiovixcov yqdxpag a>8l nsql x oil Gxoxmpaxixov xovxov
na&ovg. (281) Xapfiavsi 8k t r\v xuxaoxsvljv Siyo-O-sv xal
avxo , ijxoi ano xtepaXijg rj xal xebv xax a x a vnoyovSqia yco-
q'kov. xal pivxoi xal SiooiQuv avxct nuqaxai, xoig pkv ano
x ijg xscpaXijg nqcoxonadovGqg Gxoxcopaxixotg c bxcov ijyovg
xal xscpaXijg oSvvag xal paqq nqoqysiG&ai Xeycov, sij xal '.xrjg
tur. Sed conftat non omnes linjus auxilii heneficio curari;
etenim aliae arteriae iis majores ad cerebrum ex iplius ball
per retiformem plexum ascendunt, per quas hujusmodi af-
fectionem fieri rationi confentaneum ell , elato per ipfas va-
porofo calidoque fpiritu, atque. implente cerebrum ; fieri
etiam potefi, ut iuaequalis cerebri intemperies hujusmodi
fpiritum prodneat. Sed et hanc affectionem ad cerebrum
pertinere, ex ipfo obtenebratorum fenfu manifeftum eft.
Oritur vero et ip fa, interdum capite primigenio affectu
laborante, interdum vero, quum ori ventriculi confentit.
Id vero fatebatur et Archigenes , qui libro primo de propriis
diuturnarum affectionum fignis, ita de tenebricofo hoc affectu
feribit: Is vero quoque bifariam oritur , aut a capite , aut
ab iis part ibus quae circa hypochondria Junt. Mox haec
genera ejus diftinguere aggreditur. JNTam ubi ex primaria
cerebri affectione obtenebratio dependet, aurium fonos et
capitis dolores gravitatesque praecedere dicit, item olfa-
20 4 rAAHNo r iiepi tun hehonq. toimn
Ed. Chart. VII. f Ed. Baf. III. (28!.)
.oGcpqijaicog , 7] nvog aXXtjg phapqv aloSrjGiwg rcbv ivrev&eV
avxog yuo nqoGa-Otjy.iv rovrco rep J.oyco , r mv ivrtv&av, rag
ano xrig xecpaXtjg oquwfiavag i/iol doxitv svdet^aa&ca fiovkb-
fiivog ’ rotg Ss anb rov Gxouaxog rijg xoiXlag Gxorco[iariy.oZg
xatiSuaypovg xal vavrtag nQorjytZG&UL cpyoiv. aXX wg uorr'
rai [ioi xai nQOG&tv 7]St] noU.uxig, it xal y.aru. Gvyma&ciav
irtQOV, fioQiov naaybi noff rj xtcpaXtj, ra yivoiuva yovv na&tj
ravxrfi ilvai vojiiaxtov Igxlv.
Keep, ty . 0v /.iijv ovSs neql rr\g ovouaQojxivrjg vno
rcov laxncbv xtyulaiccg apKpiG^ijrrjGHtv av rig, cog ovx av airj
xcjg xicpctkrfi ro voGtjfia. son yaq, cog av rig avllafiav Xoycp
fiqayti tvnot, ro nu-Qog rovxo xecpulaXyia yqoviog re xal
dmXvxog, ixtl fuy.qaZg nqocpuGtatv [ityaXovg layovaa na-
■QO%mi*.ovg , cog (irjxt ifiocpoov aviyta&ai , (irjxt cpcovrjg GcpoSqo -
rtQug, filjxt Xapngov epeoxog, /irjxe xivrjaawg, akX iv tjovyicp
xal oxoxco xaxaxua-dai fiovteG&ai Sia ro [leya&og rcbv cclyrj-
xaxcov . e'vioi (isv yaq avrmv a>g vno Gcpvqag nXrjrrea&ai
Soxovglv , s'vioi Se cog ■Qlcou.ivcov i] Siaratvopievcov ala&avov-
ctus, velalterius alicujus fenfus indeprodeuntisoblaefionem;
liuic eiiim fermoni annexuit ipfe , inde prodeuntis, eos fen¬
fus, nt equidem puto, fignificare volens, qui a capite initium
fumnnt; ubi vero ab ore ventriculi tenebricofa vertigo ori¬
tur, cordis morfionem naufeamque praefentiri ait. Verum
ut jam antea faepenumero monui, licet caput per alterius
partis confenfum quandoque afficiatur, allectio tamen nilnlo-
minus ipfi aferibeuda eft.
Cap. XIII. At fane de ea, quae cepbalaea a medicis
nominatur, nemo dubitaverit, quin capitis fit morbus. Eft
enim, ut brevi quis fermone complexus dixerit, aftectus Lie,
dolor capitis diuturnus et folntu diflicilis, qui a levibus cau-
lis veliementes liabet accefliones, ut neque ftrepitum , neque
vocem veliementiorem , neque luminis fplendorem, neque
motum tolerare polfit infirmus ; fed tranquiUitatem, obfeu-
rumque cubiculum quaerat, ob dolorum veliementiam.
Enimvero nonnulli veluti mall'eo fe percuti arbitrantur , alii
caput contundi diftendique fentiuntj non paucis ad oculo-
BIB AWN r.
205
Ea. Chart. VII. [447- 448.] Ed. Baf. III. (281.)
x at xwv ’Kara x'rjv xtcpa7,t]V} ovx oXlyoig 8" els xag (ngag rStv
b<pd-a%n<ov Sirjy.u to dlyrjua. xal /levxoi xal Stalelnovoiv
ol xoiovxot nccQO%v<>fiol , xa&dmQ xal xotg huXiynxoig, xal
xig yqovog ylvtxat fitxa^v xtlewg dfitunxog. tvSqlov ovv oxt-
to voatjfia xovxo xtjv [tev tvna&ttav syti xtjg ztqiaXrjg bjio-
ytvtj x otg xtcpalab/ixoig , ini jidll.ov 8’ sxtlvwv aoBivtlag jjjxet
xoe xaxu xrjv xtcpalalav ndoyovra yooia. SiayoQU 8d xig
laxiv xal avxwv xwv xtcpahxXytx wv, ivlav [isv xtjv xtcpalrjV
tvnXrjQwxov iyovxwv , in txrj8tiov 8e xijv oXtjv xov ow/iaxog
t%iv tig to nkrjoovv avxryv , iviwv 8s xal avxd x a ntcpvxoxa
nuaytiv huxr\8tia’ xal av^alvu yt x atg xotavxatg cpvotctv
xaxwg Staixwpsvaig tig to xtjg ztyalaiag ifininxtiv nd&og.
[448] ovx dntixog 8i, x otg /isv xintv avxwv rag mol xov by-.
xecpaXov oSvvao&ai nijvtyyag, svioig 8k to ntqixqaviov' . rj
StuxQiing 8s avxwv sv xw dttjzuv, r\ f it] ditjxtiv. xag odvvag tig
xdg QtC,ag xwv ocpOaXfiwv. tvXoyov yug olg tj 8td&taig soxiv
sv8ov xov xqavlov , xovxoig tig xag xwv ocp&aXfiwv fiaottg
utyixytiGdui xov novov , enu8rj xa&tjxovoiv tig avxctg anoq>v-
rum quoque indices dolor extendi tur. Atqne bujusmodi
etiam accelliones , -veluti in morbo comitiali, intermifliones
babent , interceditque tempus , quo perfecte liberari viden-
tur. Igitnr conftaf bunc morbum facilem babere capitis af¬
fectum cepbalalgiae congenerem, verum per cepbalaeam af-
fectae partes multo redduntur quam in cephalalgia debilio-
res. At quaedam eft et inter eos, qui dolore capitis affici-
tuitur, differentia, quum nonnulli caput babeant admodum
plenitudini obnoxiiun , ac univerfum corporis babitum ipli
implendo idoneum, nonnulli et ipfius capitis partes affici
fobtas ; bisque naturis vitiofo victn utentibns accidit in ce-
pbalaeam affectum proruere. Non abfurdum autem eft,
borum quibusdam meningas cerebrum continentes doloribus
affici, aliis exteriorem calvariae membranam. Discrimen
autem in eo eft pofitum, quod ad oculorum radices dolores
perveniant, aut nou perveniant. Siquidem confentaneum
eft , ut quibus intra calvariam afiectus eft , iis ad oculorum
usque baftn dolor extendatur, quod et a cerebro et abutra-
ao6 FAABNOT TLEP1 T!2N BEBOEQ- TO BUN
Ed. Chart. Vir. [448.] Ed. Baf. III. [281.)
ong 1% b/xtcpockov xs xai u/icpoxeQcov xcdv.ftijviyycov, sxi x t xai
xcov sv avvaZg ayysmv. alXct xai xcov odwcoptsvcov to xljg
xscpaXijg rjfiiav pctQog, s ccclov/jisvcov Ss avvtjdwg Tjtuy.Qaviv.cbv,
svioig fiev s^a&tv xov xquvlov xrjv atad-ijaiv xrjg odvvtjg yivs-
<j&ai Gvfificcipii, rial ds tig to (3a&og xfjg y.icpaXijg diryxovoav'
dioQi'Cyi 8’ sxatiQov pce/jog x ijg v.icpuYjg , aqtGXiQov xs xai
dt^iov, -T) v.uxa to pijxog ixxsxafisvi] (jacpi], xatf tjv svdov xcov
otjxuv trig xscpaXijg rj pcscsov xov lyxscpaXov diaiQOvaa ygapifit]
xsxaxxai, itQog rjv av'ty/.u to diacpqaypta xcov sfinQoa&icov
dvoty xoihcbv. smxrjdsioi ds cpvatig cjcouaxcov- sloiv nXrjoovv
xt]V xtcpalijv , tv cdg utpccbdig •jivtvpia yivvuxai &SQfidv, ij yo-
7.cl)Srj nsQixxcbuaxa xaxa to axopue xljg xotYag a&qoityxai’
yiyvsxai da x d fiiv onto xcov nvsvptaxcov alyrjpiuxa x ovcodi],
xaXtZxai ds ovttog oTg atG&rjcug GvvtQsvxxai xaascog’ xix d
ano xcov yoXcodcdv TrzQixxcopiaxwv daxvcodrj ' xd d’ into •stkrp-
■dovg yivopcsva (3 ctQovg ai'a&ijGiv eyn , pisxd pisv eoavQovg xai
•dagpcacsiag Gvpifjuvxa ■dsopccov yvuwv , avev ds xovxcov oil
•O'SQpicdv. ivioig ds ovpcfiaivsi Gvvtycbg dXytZv x rpv xsqialijv ex
que meninge atque a vails quae in ipfis continentur , veluti
germina quaedam illuc deducantur. Sed et eorum quibus
dimidia capitis pars dolore infefiatur , folent autem vocari
hemicranici, alii extra cal variant, alii in capitis intimis par-
tibus dolorem fentiunt; utramque autem capitis partem,
dextram et finiftram , diilinguit futura per longitudinem ip-
bus porrecta. Tub qua intra capitis olTa linea medium ce¬
rebrum dividens protenditur, ad quam etiam pervenit an-
teriorum duorum ventriculorum feptum. Ac ea corpora
fuapte natura idonea funt, ut ipfis caput impleatur , in qui¬
bus vaporofus calidusque fpiritus generalur , aut quibus bi-
liofa excrementa cumulantur in. ore ventriculi. Ac fpiritus
quidem dolores inducunt tenfivos, qui idcirco fic vocati funt,
quod tenfionis fenfum inducant; biliofa vero excrementa do-
loribus mordacibus aifieiunt. Dolores autem a plenitudine
geniti gravitatis fenfum afferunt; quibus fi rubor accedat at¬
que calor, calidos, fed fine bis non calidos bumores figni-
ficant. Nonnullis caput ailidue dolere contingit, ubi vel
B1BA10N
207
Ed. Chart. VII. [448] [ Ed. Baf. III. (281.)
n noaecog'ocvov fiqa-/H nleiovog, tj av.qaxtGxdqov no&dvxog,
sn xe pullov, el &iQpog tiij cpvaei ' naawv xt xcov -OtQiiwv
OGpcbv, ogoi Gtvqaxog , ijxvcpecog, ?jb).cag aocofiarcov ■d-tQficov
&vjxtooudvo)v yiyvovxui * xiveg Ss ovSe r rjv and xov ’kiBavca -
xov cpdqovaiv OGptjv. tvloyov Se xai Sia neqixxtjv aLG&tjaiv.
ivioig yiyvtG&ai rag oSvvag, Soneq ini xov Gxo/xaxog xrjg
xoit.iag ovx oliyotg ' xiol fiev yaq ovioog iaxiv ala&tjxixov,
cog (iTjT o|og cpdqeiv doifiv , prjre vanv , jxrjx alio x 1 xoiov-
xov ‘ ivioig S' iyyvg uvaiG&rjaiag ijxei , cpaivovxcu yovv iqvy-
yavovxeg, ipovvxeg, i'vtoi [iev Seivdag uxona xatg noioxrjoiv ,
cog Tjjiav xcov bapcopevcov avxci prtSdva Svvao&ai cpegeiv,
aiiToi Se fjirjSuuag aSgiokoyov Srj%ecog caG&avb\ievoi. Svvaxov
ovv iaxi xai xaxa xov iyxdcpa'kov. tivai xoiavrag Siacpooag
xoTg av&qcbnoig, cog xcov avxiov OGfidov iviovg fiev cclvncog
avdyeG&ai , xa&aneq el xai firjS^ b’hcag avxoig inbjoiaGav,
iviovg Se aviaqwg. alX on ye xa xoiavra na&rj navxa xrfi
xeipaXijg ioxiv , ivaqywg cpaivexai.
paulo liberalius vinum biberint, Yelmeracius; idque roagis,
lx natura calidum fiierit ; praeterea calidi odores omnes, qui-
cunque ftyrace, aut cyphi, aut in totum aromatibus omni¬
bus fuflitis Hunt, capitis dolor em his pariunt ; nonnulli ne
tliuris quidem odorem ferre polTunt. Confentaneum vero
eft , quibusdam etiam ob fenfus exuperantiam dolores exci-
tari, quemadmodum in ore ventriculi non paucis ; funt enim
nonnulli quibus id tam exacte lentil , ut neque acre acetum,
neque llnapi, neque aliud hujusmodi ferat; alii vero contra
ipfum pene infenlile liabent ; quippe videntur vel ructare,
vel vomere quidam usque adeo Yitiofis qnalitatibus infecta,
ut nos ne odorem quidem fuftinere pollimus , quum tamen
ipfi. interea nullam alicujus momenli mordacitatem fentiant.
PolTunt igilur et in cerebro efle ejusmodi differentiae liomi-
nibus, ut eosdem odores aliqui impune fuftineant, perinde ac
11 omnino ab iplis diftarent ; alii eos line moleftia ferre non
poiEnt. Sed quod omnes hujusmodi affectiones ad caput
perlineantj manifeftum eft.
208 TAABNOT JIEP.X TQN IIEnONQ. TOIlSiN
Ed. Chart. VII. [448. 44g.] Ed.Baf. in. [281.)
Keep. iff. To ys [irjv Ttjg naQaXvoswg voGripca xai to
toov Si oXov tov ompccTO g an aafiwv, «§ ov ysvovg sgtIv xai
6 isvavog, [44g] ovx W ofioicog toZnSc SI ala&qoeeog yveo-
arov , aXhx Xoyov StZxai tov SiSalgovvog. ovav ovv oXov to
Gaiia (D.anTrjTaZ hot tig r a toov vsvqcov i'Qya , t r\v civTmv
ctQffiV nsnov&dvui Srfkoi' TamtjvS" i§ avaxo\irtg \iovr\g svsgti
yvmvai. huvtcov fisv ovv aiia xwv vt vqoov unolsGaVToov aC-
G&tjaiv ts y.ai xivijgiv, anonkrfeia to Ha-dog ovo\iaQtxai '
xaxu -darioov Ss fisqog, tjxoi to Senior tj to ccoigtsqov, & gv\l-
fia'int tovto, nuQalvoig xalsitai, tov fisQovg sxsivov Srj-
Iovotl y.a-!f o gvvsgti 7, note /aev tov S&iov, hots Ss -Oaxt-
qov ' v.a&uniQ ti y.ai y.uxa t 1 twv xoolcov ysvoixo , tov fiSQOvg
iy.tivov naQakvaig iurt* y.ai yaQ y.ai yuQ oXtj, y.ai GxsXog
oXov HaoaXvtxui hots, y.ai noiig fiovog Iv uy.elei, y.ai r a
fisra to yovv , xai v.axa to xijg oXtjg ytiQog xooXov, avakoyov.
ifia&ofiiv Ss iv Taig avarofiaig, cinavvcov tcov y.utf oqu?]V
tov ‘Qcbov xivov/isveov fiogicov oaa x.utco tov xgay/jkov , . tov -
toov T a xivrytixa vsvqa TtjV excpvaiv iytiv sx tov y.akovfiivov
Cap. XIY. Morbus fane turn' paralyfeos turn per
univerfum corpus convulfionis , cujus generis eft cjuoque te¬
tanus, fenfu, ut praedictae affectiones , cognosci non poteft,
fed ratione, quae doceat, eft opus. Itaque quum totum cor¬
pus ill nervorum functionibus laeditur, ipforum principium
affectum effe Conftat ; id vero ex fola anatome dignosci pot-
eft. Quum igitur omnes pari ter nervi turn fenfum turn
motum amiferint, apoplexia affectio appellatur; ubi vero
alteri pai’ti, aut dextrae, aut finiftrae , id accidit, paralyfis
vocatur, ejus videlicet partis, in qua confiftit, interdum dex¬
trae, iuterdum finiftrae; quemadmodum fi in aliquo mem-
brorum evenerit, illius partis refolutio eft, nam et tota ma-
nus et totum crus interdum refolvitur, atque folus in crure
pes et quae fub genu funt, ac de tota maim fimiliter. Sed
ex anatome didicirnus , omnes animantis partes fub cervice
pofi tas, quae voluntatis imperio moventur , nervos liabere,
qui eas moveant, proeedentes ex Jpinali vocata medulla;
DIBAION r.
aog
Ed. Chart. VII. [4490 ' Ed.Baf. III. (281.)
vcoxtaiov pvd.ov ‘ xal pivxot xal oxt noxe pev apa xy
xov pvelov nqoorj-/oQia. xdkovai to poo toy ixttvo, yco-
xiatov pvtlov ovopdgovxtq, son 5’ ore ycoqlg nqoo-O-cjxtjg
dnXcbg vcoxtaiov, axijxoaxt nolldxtg. i&tdoao&t Si xuv rats
dvaxoputg ra xov &cbquxa xtvovvxa vevqa ex x oil xaxa xov
xqdyt{kov ixcpvoptva vcoxtaiov , xal nqog xovxo xag iyxaq-
tsiag xopag avxov , xa£? dg oXcog Siaxonxtxai , x a xaxcoxsqco
psQt] ndvxa xov ocopaxog avaio&rjxd xt xal dxivr\xa notovoag,
to? dv xcd avxov xov vcoxiuiov x tjv. xt xtjg alo&rjoicog xcd xijv
xrjg xcd? bnuijv xivljotcog Svvauiv tig iyxtcpakoy happavovxog.
edict xai xovxo ext xaxa xag avaxopag i&tdoao&e, xag iyxaq-
aiag xopag xov vcoxtaiov , pi/ 01 xtjg piotjg iv avxio xaxa to
prjxog ytogag, ov ndvxa x a xdxco naoal.vovaag , edict pbva
xa xat tv&v xrjg xopijg, Sdgiu pev ini xai Semico peoet xov
vtonaiov xpij&ivxog , . ■&dxtqa Si ini x<o lotncp. tvdcjXov ovv
oxt xaxa x rjv nqcoxtjv ixcpvotv xov vcoxtaiov ytvopivrjg xivog
Stadiotcog , vcp rjg tig avxov at nag iyxtcpclov Svvapug
dcptxvtto&ai xioXv&tjoovxat , ndvxa xa xdxco xcola , nl./jv
atque faepenumero audiftis earn partem interdum Ipinalem
vocari medullam , addita fcilicet medullae appellatione, in¬
terdum vero line additione fimpliciter fpinalem nuncupari.
Yidiltis etiam in corporis diffectionibus, nervos thoracem
moventes ex ea fpinalis medullae parte, quae in cei'vice ell,
ortum ducere; ip£a vero ex transverfo incifa, il tota fuefit
dilfecta, omnes quae fub ipfa funt corporis partes fenfu mo-
tuque privari , utpote fuscipiente fpinali medulla a cerebro
facultatem turn fentiendi turn movendi pro arbitrio. Prae-
terea in nnatorne vidiflis hoc quoque, ob transverfas fpina-
lis medullae incifiones, ad mediam .usque fecundum longitu-
dinem regionem, non omnes inferiores corporis partes , fed
eas duntaxat quae e regione fectionis erant, refolutas, dex-
tras quidem dextra fpinalis medullae parte dilFecta, finillras
vero reliqua. Itaque manifeftuin eft, circa primuin fpi¬
nalis medullae proceflum facta aliqua-aifectioue, per quam
cerebri facultas quo minus ad ipfam perveniat, proliibeatur,
OAiXJtBS TOM. VIII. O
3 1 0 rAAHNOT T1EPI TUN HEIION0. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [449.] Ed. Baf. III. (281. 282.)
rcav xaxa xo nQoamiov, dxivrjxu i'uxat (282) x ui aval-
a&fjxa" xa&dneQ el xai to yyiav fisQog nd&oi xijg excpv -
Gtcoq, ov navxcov eaxai xciav xdxoa napdAvffig, alX tjxoi x<Zv
ccQiGXtQu>v poviov, r\ xd>v dt^itov. - opmvxai Se xav xoiov-
x (ov itaQaXvGtav eviai xai xce xaxa x 6 itQOGconov planxov-
oai, xai n aqaanaxai ye to xtaqalv&ev ini ■&axiQov peqog
xov iiQOGartov. fii/xa&rjxoxig ovv ev xaig dvaxopatg, IS
avxov xov eyxiyakov x a vtvQa xoig xaxa to nqoawnov Im-
nd/into&ai /lOQioig, zvQa plv xai xovxiov xi avpTtaQtlv&q
tw navxi aiapaxi, xaxa xov eyxdcpalov avxov eiaia-&e x tjv
Sia&eaiv tlvai xtjg naQalvaitoq ‘ fjvlxa S' dna&ij diacpvhxx-
xix at xavxa, xaxa xijv aqyx)V xov vcoxiaioy* Gvyfiaivu S'
Evioig yova x a xaxa to itQoamnov nctaytiv , aoneQ ye xai
fioyiov ev xi, yXdoxxav, rj ocpdaXuov , rj ydvvv , tj yeii-og,
tog av ovx bjovxmv avxtav andvxcov tva xcmov dqyrjV , a)X
ix diaytQOVXiov [ioqicov eyxecpdlov Xappavovxcov x'a vevoa,
tpacVixai yag xovxo aacfcag ev xaig dvaxojxaig. rj xoivvv
anonXt]%ia naoag opov xag tpvyixaq evenyeiag pXdnxovoa,
aacpwg ypiv evddxvvxat xov iyxecpaXov avxov nuoyeiv ' ij Sia-
omnia inferiora membra, dempta facie, fenfu motuque pri¬
vatum iri; ubi vero dimidia ejus proceflus pars fuerit affecta,
non omnes inferiores partes refolutum iri , led vel finiffras
duntaxat, vel dextras. Videntur autem liujusmodi paraly-
feon aliquae faciem quoque infefiare, tumque quod refolu¬
tum efi, ad alteram faciei partem traliitur. Quum igitur ex
anatome didiceritis , nervos per faciei partes fparfos a cere-
bro ipfo dimitti, fi earum aliqua ilmul cum toto corpore re-
foluta fit, fcietis paralyfeos aflectionem in ipfo cerebro con-
fiftere j ubi vero liae illaefae conferventur, infpinalis medul-
lae initio. Accidit vero • nonnullis faciei partes folas affici,
quemadmodum et unam aliquam partem, ut linguam, oculum,
genam , labrum ; etenim non omnibus ab uno loco principi-
Uni influit,. fed ex diverfis cerebri partibus nervos fuscipi-
unt, id enim aperte in diffectionibus confpicitur. Igitur
apoplexia prunes fimul animales actiones laedens, nobis ce¬
rebrum ipfum affectum effe manifefte declarat. Diguotio
RIB A101S V.
an
Ed. Chart. VII. D&9- 45o.] , Ed. Bah III. (282.)
yvmoig 8k rov ncctaro yiye&og na&ovg ex rov noaov rijg
xara rijV avanvorjv yiyvtrai (tkaprfi ‘ ecp cov ykv yuq ini
nltiozov iy.(Sept]xi rov xaza cpvoiv QV&yoV , ysyahjv tiytj-
riov tivai rtjv xaza rov iyxecpai.ov pkaptjv ' iff cov 8s oViyov
liutoSiQizaL , pnayuav. anaawv 8's '/uQi[d5o](irt]V avanvo-qv
ijytjrsov sivai rrjv diaXsinovoav rt xai fitzd (Mag ysyab^g
yivofiivtjv. xai r 6 y ano&vrjaxtiv rovg anon/.rjy.zovg ovy-
(Saivii Stu ryv an cdXtiavrfjg avunvorfi, tog to ys pi] xivstv
ra fioQta rov ctuyazog slg ykv rag xaza zdv (ttov nqalgtig
ayoyozov anoSsr/.vvmv rov avOoamov , ov yrjv ogvV imcfis-
qu rov {Zavarov. iSoytv yovv ijdtj nva ra ykv akka
navra naqal.tkvy.trov, ivsQyovvra 8k xaza cpvoiv unaotv
roTg xaza to nqooconov ytQtcnv ’ tacoQtzd 8s avrcp 8/jXovozi
xai tj civanvoif nag ydq av i]8vvazo tjijv mi nXetozov,
anoXcokvtag avzrjg ; rovrcq nQwxona&siv ikoyiCfiyS'O'a rov
variaiov to xuzcoxsqco pQayti rijg ini to Siaipqayya rav
vsvqcov htcfvotiog’ tv8r\kov 8k on xai ovqu xai 81a-
yaQrjuaza yi oqlg nqoatqtotcog ■ antxqivtro. xai yivroi
vero fit magnitudinis affectus ex laefionis, quam refpirationi
infert , vebementia ; quum enirn naturalem rbytbmui'n plu-
rimum egreditur, magnam ; quum vero paulum impediment!
eft, parvarn in cerebro laefionem efle conjicere oportet.
Omnium autem peflhna refpiratio putanda eft, quae et in-'
termittitur et magna cum violentia trabitur. Et fane inori
contingit apoplecticos ob refpirationis jacturam ; nam par-
tium corporis immobilitas ad vitae quidem functiones ihiiti-
lem reddit bominem, non tamen acutam iniert mortem. Ita-
que nonnunquam vidimus quendam , qui rebquis partibus
omnibus refolutis, nullam quae a'd faciei partes pertineret,
actionem amifit, fervata nimirum ipli etiain refpiratione ;
quomodoenim vivere diutius potuiflet, ipfa deperdita? Huic
primario alfici putavimus illam fpinalis medullae partem,
quae paulo inferior eft proceflu nervorum ad feptum trans-
verfum tendentium ; urinam autem et alvi recrementa ip- ■
fum praeter voluntatis imperium emififie manifeflum eft.
2 1 2 rA^HKOT HJEPI TS2N JIEIION0. T01I.QN
Ed. Chart. VII. [45o.J Ed. Baf. III. (282.)
xala'lXov ex xaxanxcoaemg idectaafieO'cc , nlrjV ra>v yeiqcav,
ra xaxfo navxu nuqa7.v&evxa. xa&aneq be naqukvoig or av
iv o7.m yevtjxai -red cibfiaxi, ra>v xaxa to ngboamov afiXa-
(jtav biauevovriav , ev a.Q-/?j rov vcoxiaiov to na&og elvaibij-
%oi, xaxa rov avxbv 7.oyov, el xal onaou.bg ev o7m rco aca-
ftaxi yivoiro , xov civxov xbitov rov vcoriaiov nenov&evai
bijkatoei, ribv ye xaxa ro nqoaconov ana&wv bia/ievovrcov"
el be xal ravr a naoyei, xaxa rov iyxecpaXov tlvai ro na&ag
ivbetgexai' uoqlov be nvog ontouevov , to xivijxrxbv exeivov
vevQov, rj rovg pvg, avayxaiov ion naoyeiv. imoxafuvog
ovv eg avaxo/i'ljg aoyug rcov elg exaoxov [ioqiov acpixvov-
lievcov vtvqoov , aueivov laoerai rug avaioxhjoiug xal axiv>]-
dlag exaoxov /. itqovg. aoioqiorov be rovto xar a7.et<p&ev vcp
HaocpO.ov re x.ai Evbtjuov, rwv xtQcorcov [xe€> ‘Innoxgarqv
vevQcov avarofirjv inifie7.d>g yqaxpavrcov , ov outxoav tyxrjoiv
Ttaqioye rotg larQolg, bncog eviai fiev ra>v naqal.voeav air
o&rjqiv fiovtjV , eviai be rijv nqoaiQixixrjv xivrjoiv , eviai be
u[i(fOTeQug biacfOtiQovoi. [xuluoxa [iev ovv tj naqalvoig ini
Quinetiam vidimus alium, cui ex cafu omnes inferiores par¬
tes, demptis manibus, erant refolutae. Quemadmodum au-
jtem paralyfis, quando in toto fit corpore , faciei partibus il-
laefis , indicat affectum in fpinalis medullae initio effe , ea-
dem ratione, ii toti corpori convulfio acciderit, eundem fpi-
lialis .'medullae locum affectum effe declarabit, fervatis faciei
partibus illaefis ; ii vero bae quoque alficiantur, in cerebro af¬
fectum effe oftendent. Ubi vero pars aliqua convulfa ell,
nervum ejus motorem, aut musculum, affici neceffe ell.
Igitur li quis ex anatome nervorum ad lingulas partes veni-
entium principia didicerit, melius cujusque partis fenfum et
motum deperditum curabit. Verum liaec indefinita relicta
ab Heropliilo et Eudemo, qui primi poll Hippocratem ner¬
vorum anatomen accurate feripferunt, non mediocrem me-
dicis dubitandi occafionem praebuerunt, quo pacto quaedam
paralyses folum fenfum, quaedam voluntarium motum, quae¬
dam ambo evertant. ltaque paralyfis potillimum dicitur
BIBAION r.
2l3
Ed. Chart. Vir. [45o.] ^ Ed. Baf. IH. (282,)
ini xi] x7jg xivipscog ancoldcc lAysxai , xcov xfjv aiG-&t]<uv
anoXcoXsxoxcov jioqicov avuiG&tjxcov [ikv tivui , nuqaWMo&ai
8 ’ ov navv rc Gvvrftcaq Xsyofievcov' tjStj- pivxoi xivsg xai
rovxo to na&rjuu n.aqaKvcnv aio&tjoiwg ovou.u'Qovgiv' vuug
8k, cbgasl.naqaxifavofu&a, avyycoquxt ]dv ovopa&iv txa-
oxoig cog av i&ifaoaiv , oxonog 8" v[uv saxco, xov nsnov-
■Opta xbnov svqstv, aua drjlovoxi x7j xax avxov Sca&saH ‘
ycoqig yuQ xov xavra yvcovai |3 eficdcaq udvvaxov saxai Siqa-
itsvuv oq&cbg xu (jtpXaupsva xivrjuiv kj aio-d-rjaiv fioqia.
Havaaviag ovv ano xrjg Zvqiag aocpcaxqg tig 'Pcbfiijv acpixo-
fitvog non, xovg /uxqovg Svo dav.zvXovq xTjg ciQioxiqug yti-
q'og v.ai xov fitoov to tjuiav SvaaiG-&k]xqvg n'sv eoysv xo
nqoTcoov , vGxzqov 8s xai uvaiG&>]Xovg, xaxcog ■d-sqansvoa-
(isvog vno xcov laxqcbv. inti 8s iycb {haoafttvog avxov rjQcb-
xc ov x t xu nooytyovoxa navxa, avv avxoTg xs ijxovau xata
x i]V 080V xov byy\\iaxog ixmaovxa xov avSqa nhijy'ijvai xt]V
aoyjjv xov psxacpQsvov ,- xai xo (isv n Xrjykv fisQog iv xayit
'dxqansv&ijvui , xaxa fiquyv 8k avfy&tjvai xr]V xcov SaxxvXcop
P7m§i]V xr]g aiodljoicoq ‘ « xolg Saxxvloiq ixsivot nqoaecpsqov
ob motus deperditionem ; quum ubi partium aliquanim fen-
fus periit, earn partem fenfus expertem effe, l-efolutam vero
non perinde dicere confueverint; quanquam nonnulli jam
affectionem paralyfin fenfus vocitant. Vos vero, ut Temper
liortamur, cuique nominibus pro arbitrio uti permittite;
boc aatem fit vobis propofitum, afFectam fedem , fimul-
que Tciiicet affectionem ejus invenire; , nifi enim Itaec
accurate cognoveritis , nequaquam eas partes, qnibus vej.
Tenfus vel motus laeTus eft, recte curabitis. Sane Paufanias
Syrns fopbifta, quum Romam aliquando veniftet, duorum
mi norum finiftrae mantis digitorum atque medii partis di-
midiae, fenfumprimo quidem difficilem habebat, poftea; ma-.
le curantibus inedicis, nullum. Quum autem ego illo vifo,
de omnibus, quae praecefiiffent, quaererem, atque inter cae-
tera andiilfem ipfurn, quum per viam duceretur, vehiculo
excidifle atque in dorfi initio laefum efte, in ox partem lae-
Tam brevi quidem curatam, fed auctum fenfim in digitis Ten -
Tus vilium; remedia, quae illi digitis admoverant, laefae parti'
2 1 4 PAAHNOV IIEP I TSN IIEHON&. TOlTSiN
, Ed. Chart. VII. [45o. 45 1.] Ed. Baf. III. (282.)
cpagjiaxa, ravz ixiXavoa y.dxa rov nXr\yivxog ti&mj&ui
jioqiov, xal ovxcog 6 avtjq dice xayioov vyiaG&ij. rrjv aq-
%rjv ds ovS" ox 1 xcov y,sv tig to Stpua rrjg oXrjg yuqog 81a-
Gmiqofiivoov Vivqcov , oov s’yu . xrjv aiod-ojGiv , iSial rive g
UGiv at qi %fti" xcov ds xoiig fivg xivovvxwv excoai yiyvdoG-
xovxai xoig laxqotg. I'acog d’ ini nXiov rj nqovxeixo rov
Xoyov lovxa xaxanavsiv ijdij nqqGrjxtt. [45 1] noovxuxo
(iiv yaQ iv roods rep yqai.iu.axi r a xaxa rrjv "xscpaXrjv, xal
fiaXiGza rov iyxsqtccXov, tvquv na&rj navxa’ 816x1 8’ ioxlv
ovxog aqyrj vevqoov, i% axoXovdiug 6 Xoyog rjxsv ini r a
na&ij t uov vtvqoov * mart rfitj neqiyquopavxsg xal rovxov rov
Xoyov ivxav&a mql reap iv x oig xaxa x tjv xecpaXrjv {loqioig
yiyvojisvwv na&cov icpilgqg axtipoojii&a, xogovxov sxi nqoa-
■frevxeg, cog xal
Ksq>. is . xojg OG<fqtj(jiw>g rj fiXapij nu&og ioxlv ov
tmv xaxa xtjv qiva noqoov, aXt, ojxoi xcov ipnqoG&ioov rov
iyxtcpaXov xoiXicov slg SvoxqaGtav ayofitvoov , rj xcov iv xotg
r&poudiaiv oozoXg noqoov ificpqaxzofievcov' tiniq yi xal tj
adhibere juffi, atque He ille celeriter convaluit. At omnino
ne nervis quidem peruniverfae manus cutem disperfis, a
quibus fenfum ipfa fortitur, proprias quasdam effe radices;
inusculos autem moventibus alias, medici norunt. Verum
latius, quam propofueramus, .exfpatiatam orationem fortaffe
jam fiiiire decet. Nofixa namque intentio erat, hoc libro
omnes capitis, maxime vero cerebri, affectus invenire; at
quia hoc nervorum ell principimn, per confequentiam ad
nervorum usque affectus fermo pervenit. Quamobrem buic
etiam fermoni fine bic impofito , de partium capitis affecti-
bu's deinceps fpeculemur, hoc tantum addito, quod et
Cap. XV. odoratus laefio affectus eJi, non eorum
qui in naribus funt, meatnum, fed vel anteriorum cerebri
ventricnlorum in intemperiem adductorum, vel eorum mea-
tuum, qui in offibus funt eLhmoidibus, obftructorum ; fiqui-
Ed. Chart. Vn. [45 1.] Ed. Bah I IT. (282.)
ra>V oaqiQtjTmv aie&ijaig iv ruig s/inQoa&icug rov iyy.tcpalov
xoiXtcug yiyvtrat, rwv at ft 00 v tig aircag avccquQOfitvcov 3 tec
rear iv roTg rj&fioudeotv r QTj/Mcrcov, a>g iv tw mql rov rijg
oacpQriotcog oqyctvov didux rat yriuftuaxi,
dem odoratorum fenfus in prioribus cerebri ventrictdis per-
ficitur, elatis ad ipfos per ethmoidis foramina vaporibus,
{uemadmodum in libro de fenforio olfactns declaratum eft.
rAAHNOT IIEPI T&N nEIION®OTi2N
TO.n&N BIBAION A.
Ed.Cbart. VII. [45i.] Ed. Baf. III. (282.)
Kt qp. a. ’Ev per rotg rcQtatoig vnoiivtjfiaat dvo rt]V
xa&olov fii&odov , rt yoa>fic&cc it (>04 rag ra>v ntnov&otoiv
roiuov Siayvcoatig, aixaoy.aq sritaxfipafit&a avv noi.Xoiq na-
qadii/fiaaiv aota/xevcov /eoglmv. ,imlde, tag uoijxai fioi xal
St'Stixxai no’Klay.ig ijSij 81 aXXco v vno/iv^arcov , aoxtia&ai
yo 'rj yvuva'Cflfitvov iv rotg xaxa utooq , tl ji.i7J.OL rig uacpahng
rt apct xal rayicoq ini reap i'gycov rijg riyvtjq ixaaxa n Qar-’
ruv , a dia rcov xaQoXov [it&o8cov ifia&txo , Sice rovxo
xal vvv s8o%tv ajitivov ilvai ixavrwv rcov iv tw acofian
GALENI DE LOCIS AFFECTIS
LIBER IY.
Cap. I. CJniverfalem quidem metbodum, qua ad
locorum affectorum dignotionem utimur, primis duobus li-
bris, cum multis definitarum partium exemplis, fatis per-
ferutati fumus. Quoniam vero , ut dixinuis atque jam in
aliis libris faepe demonltraviinus , circa res particulares ex-
ercitari oportet, fi. quis in ai'tis operibus lingula, quae uni-
verfali via didicit, tuto limul et celeriter exercere voluerit,
operae pretimn facturus inihi videor, ii rationales quasdam
I 'si sill NO T I1BPI TUN IIBIIONQ. TOT1QN BIB si. J. 2 x y
Ed. ChaTt. yir. [45a. 45a.] Ea. Baf. III. (282. 283.)
fioQioov, 00a fit] tpacvtrat racg alo&tjcrtocv , Xoytxug Scayvcb -
ong tlntiv , or av oncoaovv izuaycoacv , rrjv aqytjv [452] onto
rtjg y.t(fa%rjq noctjoufiivovg. ntqi \ilv ovv rijg ytvofitvtjg filu-
(}t]g rtj r t fivrmy sal rft votjou xai racg a/J.aig ivtQytc{a&5)aig,
ug fiytftonxag tltb&ajitv ovoiioQhv , iv rco rqircq rcov8t rcov
vn opvijfiarcov 8ir\)v&ov , aua rm ytyvfivao&ac xara rtjv fie -
BoSov Iv udnjc na&cov ovx o/syoig. tcqtjrai yaq Iv avrco
xai ntql 7t(iQ0!<foo(Jvv/]g , rtjg rt iv roig qtqtvcrcxoTg nu&tcnv
xai rijg avtv nvqtrutv , rye ’ fiavcav ovofia^ovoiv ‘ cboavrcog 8a
xai ntql Xtj&cxqyov xai xuoov xai rcov incXtjnrixmv xai fit-
XayypXizcov xai oxorcofia rcxcov na&cov, coonsq yt> zed ntql
xtcpaXaiag xcd tj/itzqavcag , unonXrfecag rt xcd rcov olioicov
a v rot's.
Ktcp. (S'. *Ev 8s rco vvv ivtorcort rtruorcq rtjg oXtjg
ovti nqayfiartcag 6 loyog i'arco /xoi ntqi rcov zu.ru ro
nqocioonov fioqccov rcov sv (Sa&ti ntnov&orcov , rtjv aqyjjv
ano rcov btydaluoov noujaa/xtvep. rovrcov yaq ivcort fisv o
i'rtqog, ivcort 8s auqiortqoi naqaXvovrac rtjg xivijotcog, rj'~
uiodtjotcog , tj afiqioriqoov' ivcort 8s xai star avrov rbv sva
dignotiones omnium corporis partium , quae fenfum fugiunt,
quurn quomodolibet afficiuntur , perferipfero , fumpto a ca-
pile inilio. Igitur de memoria et cognitione laefa atque
reliquis animae funclionibus, quas principes nominare con-
fuevimus, in hujus commeutationis libro tertio diximus, ft-
mul in non paucis affectuum generibus inetbodica exercita-
tione inducta. Kain actum eft in illo de delirio, turn phre-
nitidis proprio turn eo quod citra.febrem accidit, quam mi-
niam nominant; fimib ter de le thargo, fopore, morbocoini-
tiali, melancholia, vertigine, quemadmodum et cephalaea,
bemicrania, apoplexia et limilibus.
Cap. II. At in praefenti libro , qui totius commen-
tarii quartus eft, de faciei partibus intrinfecus affectis fer-
monem faciamus, ducto ab oculis exordio, Horum enim
interdum alterius, interdum- utriusque’fenfus, vel motus,
Vel uterque refolvitur; nonntinquam etiam et in uno folo
2 i 8 VAAHNOT- HEP l TQN HEHON0. TOIWN
Ed. Chart. VII. [452.] Ed. Baf. III. (a83.)
. nors pav to jS Xecpagov sna&a fxovov , sari 8" ora xai xar
avrov rov xvq'uoq bvoadCpaavov 6q>&aX[i6v ysyovsv rj alg aZ-
o&ijmv, rj alq xlvijmv »/ pXctpt], or av psv ovv [V]8av6g cpuir-
vofievov xccxov mol rov oq,-&aXfiov anoXso&ai rtjv onnxljv
aurdrjtnv (jvfipij , to xa&ljxov Z% eyxacpaXov vtvqov tlq uvrbv
e%H rr\v air lav, rjroi (fXaynacvov , r\ axtqqovfievov , rj onaa-
ovv aXXcag snifjqoijg vyqcov pXanrouivov , rj oncoaovv aX-
Xoog eficpQarrofiavov noqov rov xar avrov. xai ravra usv
toq oQyavtxu fioq'icp ovfi^alvaiv dvayxaZov avrco, roc d’ cog
opoiopaQiZ xar a rag oxrco dvaxoaoiaq ' s^co&av 8s rovroov,
or av rjroi /lyS" oXcog jj navranaoiv bXiyov inmsfinTjrac to
xtvyoiiSsq nvav/ia naou rtjg xara rov iyxecpaXov aqyyg. rrjg
s uvrjGsoaq 8s dnoXtaXviag (ibvrjg onorsqov rwv ocp&aXumv , to
xara rijv davrsqav avQvyiav vsvqov anoqivbfiavov rov iyxs-
opaXov nan ov&svai n ndd-oq avayxuTov ianv wv Siijls&ov
aorlwg ini &arsgov vsvqov rov xara rrjv nQojrtjv av'Qvyiav
sxcfvo[isvov. inal Ss, cog iuaQouav iv raig avarouaig, e| [itv
alaiv ol rov bcp&uXuov avrov xivovvrag (ivag, dXXoi 8s naqi-
aliquando quidem Tola palpebra affecta eft, aliquando vero
eliam ejus partis , quam proprie oculuru vocamus, vel fen-
ius , vel motus laeditur. Quum igitur nullo in oculo raalo
apparente, viforium fenfom deperdi contigerit, defcendens
a cerebro in ipfum nervus caufam in fe continet, vel inflam-
matione, vel fcirrho Iaborans , vel alio quovis modo ex liu-
morum defluxione laefum, ant aliter quomodolibet foramine
ipfius obturato. Atque baec quidem ipfi. ut organicae par¬
ti accidere neceffe eft-; quae vero ut fiinilari, per octo in-
temperiei differentias ; extra hoc autem, quum vel nihil om-
nino , vel exiguum admodum dilucidi fpiritus a principio,
quod in cerebro confiftit, immittitur. Si vero utervis ocu-
lorum motum duntaxat amiferit, Tecundae conjugationis ner-
vum > qtii a cerebro oritur > affectum effe neceffe eft aliquo
eorum affectuum , quos alteri nervo , qui a prima conjuga-
tione liascitur, nuper accidere diximus. Quoniam vero,
■ut ex anatome didicimus , fex funt Biusculi oculum ipliun
JSlBstlUN 4.
Ed. Chart. VII. [452.] , Ed. Bah III. (285.)
l.aupavovai xrjv q(C,av r ov xa&qxovrog tig avrov noqov, xa-
hovoi yaq otixcog ol avaxqyuxol to xaxa x'qv nqcbrrjv ov'Qvyiav
vtvqov, on novco aaysg ionv iv avrco to xqrjua , avfi^ui-Vci
Si noilaxcg avxo fiiv tovto firjSiv ntnov&tvai, xtov Si fivmv
Tiva nuff/uv tjxoi xaxa ttjv olxtlav ova lav oxiovv na&og i bv
aoxtcog tlnov, ij xov vtvqov t ov xa&rjxovxog tig aiixov (3).a-
pevtog. tig sxamov yaqxoi xwv fivwv xovxoov acpixvtixal Tig
[iolqa Toil xaxci Ttjv Stvxtqav avlgvylav anocpvopsvov vtvqov,
xa&antq yt xal tig t ovg mqiXuu(3dvovvaq top noqov /xvag,
un Svo XQV tovTovg, art xqug, ti&zva Xeytiv,, ovSiv yaq
Siacpiqti nqog yt xu naqovxa, yiyvcooxovxcov rjficbv on xoZg
fivai TOVTOig i'qyov iaxlv dvaanqv Tt dua xal axr\qi(jtiv t ov
bcfdal.fiov , cog av pt] ntqixqenoixo xaxa (irjSeva xqbnov rtjg
oSoinoqlag to fiaXaxov vtvqov, o Sr, xal onxixov ovofia^txai
xal n oqog. i? ovv ovxcov xwv xivov vxcov x ov ocp&alnov jxvcbv',
tl fiiv 6 avaanoov avxov na&oi, xaxtanaauevog cpalvixai xrj-
vixavxa avfinag 6 ocp&uXuog * tl Si 6 xaxaancov , ccvtonaofie-
vog ‘ tl Si 6 nqog xov fuxqov xuv&ov anaycov , cog nqog top
moventes, alii vero descendentis in ipfum meatus ( vocant
enim ita diiTectores primae conjugations nervum, quod ipfl
fofi manifeltum lit foramen) radicem amplectuntur, accidit
faepe, quamvis ipfe liaudquaquam afficiatur* ut musculorum
aliquis aut in propria fubfiantia , aut in nervo ad ipfum de-
fcendente, aliquo nuper dictorum affectuum laefus lit, fi-
quidem fingulis liorum musculorum pars quaedam nervi a
fecunda conjugatione orti transmittitur, quemadmodum et
iis quoque musculis, qui meatum ipfum comprehendunt, live
ii duo, live tres, five.unus duntasat dicendus lit ; id enim in
praefentia non refert, modo noverimus liorum musculorum
munus elfe, ut fnrfum traliant oculum et fixment, ne mollis
illenervus, quern et opticum, et meatum nominant, ullo
pacto in itinere pe’rvertatur. Quum itaque fex lint oculum
moventes musculi, fi is quidem, qui ipfum furfum attrahit,
alScialur , turn totus ocnlus delapfus videbitur ; fi vero qui
ipfum deorfum attralnt affeclus efi, furfum atlractus; fi mi-
2 2 O I' A Aim 0 T IIEP I TUN IIEIION&-. TOTIP.N
E<r. Chart. Vir. [452. 453.] Ed. Baf. Iir. [283.)
(itiCflva iraQianaafidvog' tl S' 6 xcQog xovxov, cog xov sx t-
qov' 'cl 8s xcov mQiGTQccpovTcov five bv [453] onoxiQoaovv mx-
QaXv-Ourj , Xo’!;rjV s^ti xrjv dictGTQorpijv 6 olfiirag bcp&aXfiog.
ovxcov be, cog scpijv, xal uhl.cov fivcov, xcov ntQic/pvxwv xo ixa-
Xav.ov Vcvqov , tlSdvai yjol-j xhv naouKvaiv avxwv , oXov x bv
oq>&aX[2ov i()ya£ofj.sv}-]v noomxtj ' y.al ft.dnovai ys xovxcov ol
nhtiovg afikaficbs, Mitxxtivqfxdvov fiiv rtodjia xov vtvQov xov
fiui.av.ov , naayp'Vxag 8s ovdsv , cog av yt naQ-rj xi, ytcQov
OQcbaiv ol ovxcog na-d-bvxtg' tl 8s y.al jiuQov alxw ov/xpacij
xo na'&ijfj.a, nQoSrfhov cog old * oh cog bxpovxai. y.al xara
' diaaxQocpag 8s x&v ocf&uXyLcbv y fitv scp onoxtQovovv xav&ov
iy.TQont] cpvhaxxu xrjv xaxa cpvoiv ivsQytiav xi]V onxtxrjV' rj
8’ uvea xal xaxco , xa&antQ yt xal at lolgui, din’ha <palv((J&cu
xtoiovatv navxa x a oqcoutva. xcov 8s xo avco (Hdcpagov v.c-
vovvxcov [tv a>v , axxvtjxov yuq soxcv xo xaxco, aiuxQoxaxcoy
ovxcov, cog fioyig snl \ityuhcov Xfbcov cpaivto-d'ai oaqicbg, tixo-
xcog % xcov vtvQcov sucpvmg tig avxovg taxi Sva-dtcoQ^xog'
noris anguli musculus, ad majfirem ; fi vero majoris , ad al¬
ter urn oculus deilectitur ; at fi volventium musculorum quis-
piam refolvatur , obliqua erit totius oculi perverfio. Caete-
rum quum alii, ut dixi , praeterea lint musculi mollem ner-
yum circumdantes , feire licet ipforum paralylin totum ocu-
lum prociduum efficere. Ac plerique fane horum , fenfim
quidem intentp molli nervo, fed nequaquam affecto, citra
laefionem cernunt ; nam li quo modo afficiatur, vifum effi-
cit deteriorem; ubivero adkuc magis iplius aflectusingraves-
cit, conftat eos niliil omnino vifurqs. Porro in oculorum
perverfionibus , quae fit ad alterutrum angulum converfio,
• optieam actionem fecundum naturam tuetur ; quae vero fur-
fum, aut deorfum, ut etiam obliqua, efficit quaecunque con-
fpieiuntur , duplicia videri. Quoniam vero musculi fuper-
nam palpebram moventes, nam inferior immobilis ell, per-
quam parvi funt, adeo ut in majoribus quoque auimalibus
vix manifefte profpiciantur , nihil mirum, fi nervorum in
ipfos infertio difficulter videatur. Kihilominus, quemad-
BXBAXON 4.
221
Ed. Chart. VII. [453.] Ed.Baf. III. (a83.)
alia xavxav&a xa&anaQ ini xwv ngceiorjusvcov pvwv, ovxwg
s cic.nl xovxwv avayxaibv ioxi, nol7.ay.ig pep avxovg xovg pvg
XSiov xi na&rjtia naoyaiv, onoocc xu xwv pvwv capav , ivloxt
5s xwv ipcpvopsvwv alg avxovg vavqwv ri nanov&evai. o pev
ovv avaxalvwv avxov nagalv&aig yulagov anoStliu xo (17J-
cpagov, cog pf] 8vvaa&ai Siavoiysiv xov ocp&a7.pov' ol xaxa-
cnwvxsqSe, 8vo yag aloiv avxol, xls Ucv advvaxtjaovoiv ‘ ai
8 ’ o exagog uvxwv na&oi povog, ini xov avxixslpavov avxwv
pvv nagaonao&tjijaxai xo @7J(pagov , cog 8oxstv xax7.aa&at
xaxa ptoijv xrjv ini xw ntguxi nagiygacpqv avxwv, xal xo
psv exsgov psQog, o xaxa xov nanox&ova pvv ioxi, avsonu-
a&ai, xo 5 ’ sxagov, o xaxa xov ana&tj, xaxsonuo&at. xavxa
psv ovv idea na-O-ij xwv xaxa xov ocp&alpov ioxi poglwv,
acpavsZg syovxa xovg naoyovxag xonovg, txigoZ 8 ’ !§ ci.17.wv
in avxov ogpuxai xaxa ovpna&siav. xoZg -/ovv xwv vno-
yaopsvwv cpavxaopaoiv opota cpaivaxai, pi]8apiag ovotjg Idto-
na&siag xaxa xov btp&alpov , a7X ini ovpna&aiq xij xaxa xo
axopa xtjg xoillag, i] xaxa xov iyxscpu7.ov. alia xal xavxa
8iogiC,aa&ai ygq xwv cino xljg yaoxgog uoyopsvwv , .nqwxov
modum in mufeulis praedictis , ita et in his quoque necelTe
ell, ut faepenumero musculi ipfi peculiarem aliquem aiFectum
fubeant eorum quos ad musculos pertinere novimus ; inter-
dum vero nervorum iplls inferiorum aliquisalficiatur. Igi-
tur musculus ipfam furfum attrahens refolutus , laxam eifi-
ciet palpebram , adeo ut oculum aperire non pollit ; detra-
hentes vero, gemini enim ipfi. funt, oculum claudere non
poterunt; quorum fi alter diintaxat afheiatur , ad oppofitum
musculum palpebra deflectetur, ut fracta videatur in fine
circa mediam utriusque lineam, atque ea pars, quae juxta
musculum affectum eft , deti-ahi. Hi funt partium oculi pe-
cuhares affectus, qui latenlibus locis infident; alii ex aliis
partibus ei per confenfum adveniunt. Igitur fuffuforum vi-
fis fimilia videntur , oculis non propria.affectione laboranti-
bus, fed oris ventriculi, aut cerebri confenfu. Vernm haec
ipfii ab iis, quae a ventre oriuntur , diftinguenda funt, pri-
2 2 3 r A ARNO r IIEP l 2 S2N HERON Q. TORQN
Ed. Cliart. VII. [453.] ^ ^ ^ Ed. Baf. lit (283.)
ytv x co xov sxsqov ocp&aXybv yovov i) ayyoxsQovg oyoicog
(favroQtaOui ' xovninav yaQ at yev ini xf, y.uxa xrjv yaaxiqa
vay.oyyylcc yivoyevai cpavxaaiai xoig ocp&ulyoig aycpoxiQoig
c baavvag ovyftcdvovGiv , at c>° ini xaig vnoyyGsoiv ovx ccq-
yovxai y.ctx uycpoxdqovg , ov& ofiotag cpaivovrai" dsvxdoco
8‘ ifpdgyg xca nuxaxov yqovov ' si yuq tjxot xqiwv i] xstxaqmv
firjvav % xal nXsiovcov ijSij cpaivoiro xcc xc ov vnoysoydvcov
avynxcoycixa, aoi 8s y.axuGxsipaydvop rag y.oqag yrjSsv cey/.vm-
8sg iycpuivoysvov svqiay.oixo, dux' to orofia xtjg xoillag avxovg
ndayovxag svQrjGsig' ovnco d’ ovxog u^ioloyov xov yaovov,
nqmxov ysv iqcoxrjGsig si Sii^vsy.cog iv anaocug xaig ■fjysQcug dcp
rjg tjo^axo naaysiv ovxco diaxsXsl cpaivoysva, [iqdsfuag tjyd-
Qag iv xaj ysxalgv ysvoydvrjg aytynxov xskdiog , rj naqsvdnsGOV
xivsg audynxiog vyitig , cog doxsiv ay.qifhtig vyisig sivai' xo
fisv yaQ Sirjvsy.sg to g svdstl-iv vnoyyGsag eyst , xo 8i 8ialsinov
vnoxpiccv xa>v v.axa x'rjv yaGxdqa , y.ai yakXov ox dv ini xaig
axQiftiatv svnsiplaig yqdsv iavxco Xdyrj cpalvsG&ai qiuvraGya,
noXv Ss yukXov oxav uy.cc xft ysvdosi xwv cpavxaoydxcov ala&d-
mnm quidem ex eo, quod vel alter duntaxat oeulus, ve]
uterque fimiliter vilis occupetur; dquidem in univerfum vifa
ob liumorum in ventriculo contentoruxn vitium oborta utri-
que oculo limiliter accidunt; quae vero per fuffuliones , ne-
que ineipiunt Jiniul in utroque, neque iimiliter apparent.
Deinde tempore quoque dijiinguuntur. Si enim tribus
quatuorve, aut etiam pluribus jam meniibus fuffiilionis ap-
paruerint fymptomata, contemplantique tibi pupillas nibil.
tenebrofum videatur , ab ore ventriculi affectum procedere
inveriies ; lx vero non ita multum tempus intercelfit, quaeres
inprimis, utrum ex quo incepit affectus, fingulis diebus per-
petuo bujuscemodi apparitio perfeveraverit, nullo interve-
niente die, qui omni laefione caruerit; an diebus quibusdam
intermediis laborans accurate vifus lit fibi convaluiffe : nam
affiduitas fuffufionem indicat, intermilfio vero mali a ven -
triculo fuspicionem excitat , idque magis , li perfecte quis
concoquens, nullum libi vifum apparere fateatur ; multoque
magis, li quum apparuerint viTa, aliquem in ore ventriculi
BIB AiON J.
223
Ed. Chart. VII. [453. 454.] Ed. Baf. III. 083. a84.)
vrjxal xivoq iv rep oxopaxi xtjg xoiliaq drfeecoq , ext 5s pdlXov
oxav ini xoXoSe, reov Saxvovxcov iue&dvxcov, nav/jxai xa ovp-
nxebpaxa. xavxa psv oiiv ev&dcog'xaxa xrjv npcbxrjV tjpdpav,
iv ynsQ av i'Si; g xov av&qconov, [454] !§ uvaxploecoq vn<Zp%et
ooi pa&eXv , ox av, cog eepr/v, axpiflebg xaxa qivoiv syeooiv
ot oep&a%po'i‘ xljg 5s &axdpov xoprjg ayXvcodeoxdpag , r] ■QoXeo-
deoxdpag, vj ovvelovxt epavat , pt] xaOapdg ax.Qtpaig cpatvopd-
vtjg, vnoyvoemg ioxiv apyrj ‘ iccv d’ i’viot epvoet rag xoqaq
prj naw xi xa&uQug syeooiv, inioxenxdov ioxiv, el apefo-
xtpai naoanXtjoiwg epalvovxai deaxelpevai , xai el npog xov tea
ptjddnco yoovog ixavog ini xocg xtjg vno/voecog ovpnxebpaoiv
npoyeyovebg vnapyei' xqv ravSt ovxcoq syrj, xdXevoov anxe-
o&tjvai XQoqnj i% ovvrj&ovg (284) Hmxxovi, j utjdsv iyovoy
xaxoyvpov. eixa xaxct xrtv voxepaiav evnenxtjxoxog axpipcog
avxov , nvQov nepl xeov xaxa xtjv oipiv epavxaopdxcov' el
pev yap rjxoi prjeT bl.iog rj apvSpebq epaivoixo , oxopayixov tjv
to ovpnxcopa ’ pevovxcov d’ opoicav avxcbv, ov xaxa ovp -
nex&eia v, alia xaxa diu&eatv olxeiav elddvai ypij xavxa
ovpninxovxa xocg oqi&alpoXg , ex i Si pull.ov , iav xov
morfum Tenferit; adliuc vero raagis , ft pofthaec, vomendo
ejecta re mordente, ceftaverint fymptomata'. Haec quidem
primo ftatim die, quo videris hominem, interrogando discere
poteris, quando, ut jam diximus, exquidte fecundum natu-
ram fe habuerint oculi. Ubi vero altera pupilla tenebrofi-
or, aut turbidior, aut, ut breviter dicam , non exacte pura
videtur, fuflufionis initium eft. Si vero quidainfuapte na-
tura pupillas non admoduxn puras habuerint, confiderandum
eft, num ambae fimiles lint, ad haec, an non Tatis multum
temporis a Tuffufionis Tymptomatis praeterierit ; quod ft ita
eft, impera, ut minus cibi quam pro confuetudine ingeraf,
eumque nihil mali Tucci habentem. Poftei-o die, ubi probe
concoxerit, qualia apparuerint vifa interroga; ft eiiim veT
omnino nulla, vel debiliora videantur, ftomachicum fympto-
uia fuit; at ft. ftmilia ipfa permanferint, non per confenfuin,
fed ex proprio affectu fciendum eft haec oculos infeftare, id-
2 a 4 TAAHNO r REP I TSiN HERON 0. TORSiN
Eel. Chart. VII. [454.] Ed. Baf. 111. (284.)
di aXorjg (paQyaxov Xcepbov, oyolcog eytj ' Xeyca de dice xijg
ccXorjg, 6 nQoaayoQtvovoip e'pioi yiv Uqav niXQcev, epiot
de anXwg nixQuv. d yap aroy.ayjy.bp wj to abynxmya,
’d’cQarttv&qaiTai Qqora dice xijg xov epanuaxov rovrov no-
. stag, aya rccig tvntiylaig, dog avviXOtip tig xavxov ay-
cportQce, xrtv xt diaypcoaip xov ntnop&oxog xonov nod x'rtP
Otpanuav avxov. eyed da, dog i'oxa , xal yaoplg xov -&ta-
pau&cu x ovg ovxca ndtayopxag . i&tpantvaa dice ypayya rwv
ivlovg ip aXXoig bpxag e&vtciV nod yap in xijg 'iftijolag
xal xijg KtXvixrjg xal Ida lag xal Qpq.yyg xal aXXcop yca-
qIcov imaxtiXapxcop yol xivoop, to xi npog apyag vnoyvatwg,
yrjnco yqdtyiag ipapyaog cpaivoyepijg fiXupy g ip xy v-bot],
epapyaxop e'yoiyi doxiyop , anoaxsXXtip avxoTg, rfe'unoa dij-
Xoo&rjval yoi nQoxtqov , tl ix xov noXXov yoovov naayovai,
xal xuXXa nepl dov oXlyop synpoa&tv dnov ’ tlx a xoig ini-
axdXaaip, yijpug y ipiavxop ano xijg apyijg yeyovspai
cpaoyovTwp , auepoxipwv oyolcog xdop bcpOaXywp bil yip
x aig ivntiplaig ayeipop iyopxcop, napo^vpoyivwp da ini xuXg
que magis, li fumpto ex aloe medicamento, fimiliter fe ha-
beat ; voco autem medicamentum ex aloe , quod alii hieram
picram, alii fimpliciter picram appellant. Si enim fympto-
ma ilomachi fuerit, hujusmodi medicamento potni dato fa-
cillime curabitur, accedente llmul bona concoctione ; ut in
idem conveniant et affectae fedis dignotio et iplius curatio.
Ego vero qnosdam lie affectos , ut feitis', non vifos , quum
in alienis effent terris, per literas curavi. Nam quum non •
nulli ex Iberia, Celtica, Alia, Thracia atque aliis regionibus
per epiftolas a me petiilTent, ut li ad fuffufionis initia, nullo
adhuc vitio in pupilla apparente, probatum aliquod haberem
medicamentum , id eis transmitterem , volui prius certiorem
me redderent, num ex multo tempore ita fuifTent affecti;
praeterea de aliis quoque, quorum paulo ante mentionem
fecimus; qui quum per epiftolas refponderent, fex menfes,
aut annum jam elapfuni efle; utrumque oculum limiliter,
quum probe concoxilFent , melius fefe habere; per crudi-
BIBAION A.
2 3 5
Ed. Chart. VII. [454.] ■ Ed. Baf. III. (a84.)
dntipiaig xcd rat g rov axouoyov Slj^iaiv , ifitadvraiv rt yo'f.rjg
xai y.a&ioxauevcav , ovSlv I’xi itiqi rtjg y.crqrjg cd-ieooag mi&i-
o&ai , (lifiaiuig e'yvcov dig ovv. ISioitaduav a/J.d oiifinu&tiav
uvai riov 6(fda7.fidv siti rrj yaaxq'i ' v.ai ftifixfiag avxoig rijv
•juy.oav , ly.tivovg fj.lv nqooxov y.al fiuXiaxa , did exuvwv SI
xaldXXovg no/J.ovg rdv dfioz&vdv avxoig iaadfiijv’ ovxig
ydq avxol ndivxig oTg e-nefiipa •jienaidivfiivoi, fia&ovxtg 8’ l|
wv avxoig htiaxtil.a rag Siayvdatig riov tutiov&oxcov romov,
avxoi T£ xov Xomov qudicog iyvdqiQov avxovg, i&iqanevov
T£ x d mv.qiq cf.aqfidy.iq. naqanl.rjaia SI roig riov vnoytofis-
vcov ovfmxdfiaxa yivtxai TioV.dy.ig eyxicpdXov rcdayovxog sv
nai (fqtvix'iScov tin tiStaiv eixe diacpoquig l-Ot/.oig ovofia-.
Xytiv. tlaiv fj.lv ydq avxijg dnXai filv Svo, avvOtxog 81 !§
dfJCpoTv tf rq’ixrj. nvlg fJ.lv ydq riov cpgivixiy.cuv , ov8lv dl.iog
GtpaXXofiiVoi n tql rag alo&rfxiv.dg 8iayvc6ang riov oqaxiov , ov
y.ard cfvaiv syovai raig 8iavoijxr/.aTg xq'iataiv ' s'vioi 8 ifina-
7.iv Iv filv raig Siavorjataiv ovdlv acfaX7.ovrai , naoaxvmo-
ny.dg SI y.ivovvxai yard, rag alo&ijong , aXXoig Si naiv xax
tates atque fEomaclii mordicationes gravius iritari ; educta
vero per vomitum bile, quiescere ; nulla facta de pupilla
quaefdone, fatis efficaciter me cognoscere putavi non pro-
prio aflectu, fed per ventriculi confenfum oculos inlellari,
et miJTaipfis picra, ipfos quidem in primis atque praecipue,
per eos autem alios quoque multos ipforum conterraneos
fanavi. Quiim enim ornnes, quibus mill, docti eflent, affe-
ctorumque locorum liotas ex literis meis didiciflent, eos de-
inde et facile ipfi cognoverunt et amaro medicamento cu-
raverunt. At iixnilia quoque fufluiioni fymptomata in qui-
busdam pbrenitidis five fpeciebus Jive differentiis volueris
nominare, affecto cerebro, faepenumero evenire folent ; nam
fimplices quidem duae funt, ac ex bis tertia compolita.
Quippe pbrenitici quidam in rebus fub afpectum cadentibus
dignoscendis nihil errantes, a naturali intellectus judicio ab¬
errant; alii contra cogilatioue quidem falluntur minime,
fenlibus tamen difformiter moventur ; funt praelerea qui et
gai.ekus tom. vin. ^ P
226 ruLdBK'or iw£i tqn iiEiiom. tojiqn
Ed. Chart. VII. [454. 455.] - Ed. Baf. III. (a84.)
ttfiqio) fitfiXacptiui av [iptfiiptsv, 6 Ss XQonoq ixaxsQag r?tq
flXafhjg x 01608’ sor tv. xaxaXtup&stg Tig ini rijq oi/.'iaq tv
'Fcourj fU-9' ivog ioiovayov. natSog, uvaoxag ceno xrjg xXlvijg
tjy.tv ini rijq dvQtSog , Si rjq oTov x rjv OQao-dat rt avxov xal
OQtiv xovg nagtovvag. tixa xatv vaXlvoov oxsvcov Mxaoxov bn-
Ssixvvg avxotg, si xtltvoitv avxo fiaXXstv, invvd’uvsxo. xcov
Ss fjtixu [455] ysXcox.bg algiovvxcov rt (SaXsTv xal xqoxovvxcov
xaig ysgolv, o fizv efiaXsv icfi&fi anavxa nQoystQt^o/uvog, ot
Ss ytXwvxsq. sxtxQaysujav. voxsqov Ss non nv&oftsvog avxmv,
cl xal r'ov tQtovQyov xtXtvoisv $h\&r\vai , xtXsvaavtcov avxcbv,
6 fisv sfiaXtv , at Ss inti xaxacpsQOfisvov vipovg i&suGuvxo,
ysXcovxeg (nsv inavoavxo , ntaovxa Ss ngooSQafiovxsg avst-
Xovro GWTQifjtvTjtx. to d’ ivavxiov ov [xovov in oiXXcov,'
fitXXci xal i/xavno ovtifiav olSa (isiQaxicg ttjv rfXixiav ovu.
nvQsxxcov yuQ iv -d-sgsi nvgsxco Staxast, r ijg xt xXivrjq Sqiyuv
xtva xuQcprj, v.axce x r\y ygoav OQcpvcbSij, xal xcov Ifxaxtav
ouoiag xQoy.vSaq ivoytiQov * six acpatgstv fisv avxug snsyt'iQovv,
ovdtvoq Ss vno xcov SaxxvXcov avuqiSQO(isvov , avvsyioxsgov xs
fenfas iimul et cogitationis vitio Iaborant. U triusque Iaefi-
onis modus talis eft. Romae quidam domi cum lanifico pu-
ero relictus , furgens e cubili venit ad feneftram , per quam
et ipfe videri et praetereuntes videre poterat. Deinde vi-
treorum vaforum unumquodque illis oftendens, interroga-
bal: imperarenlne , ut id projiceret; illi vero cum ridentes
plaudentesque ut projiceret rogarent, ipfe deincep's omnia
manibus arripieus ejecit, at illi magnis acclamaJtionibus rife-
runt. Poftea juberentne lanificum quoque projici, quum
eos interrogaflet, atque id illi juffiffent, ipfe quidem dejecit;
illi vero.. ab alto cadentem videntes, fupprelfo rifu, accurre-
rufit et confractum fuftulerunt. At cootrariam afiectiouem
non-folum in aliis; verurn in me ipfo , quum adolescens ad-
liuc eflem> expertus fum. Quum enim per aeftaiem ardente
febre laborarem , feftucas quidem atro colore ex cubili emi-
nere, et floccos fimiliter in veftibus putabam , quos auferre
tentans , nihilque Jfub digitis eductum inveniens , accuratius
JBIDjdlON 4.
227
Ed. Chart. VII. [455.] ^ 7 EA Bat HI. >84.)
icai 6q>odQOTiQOV iniyuQOW ovroi' noarxcov. sxaiQcov 8s
Svotv naqbvxcov axovaag akkijkoiv hyovxmv , cog ovxog
xqoxvSlQsi T£ i cal r.uQcpokoyH , ovvrjv.u psv cog avto Xovrone-
n ov&oipi to hyopsvov in avxcop , axgifibog 8s it agaxolov-
-O-obv ipavxcp pi] naoanulovxi y.axd r r]v koyiaxixi]V 8vvapiv\
OQ&tng, scpijv, ksycxe, xal (jorj-OsZta poi, pi] cpQtvixioco. xoa-^
nopsvcov 8* avxcov ini rccg nQoaijxov&ag snifigoyag xijg xicpa-
l.rjg, 81 oh] g xt]g fjptqag xal vvxrog ivvnvia piv (lot xaqa-
%co8t] Tivcc ovvsntatv ayqi xov (Horftcd'rc xal dvanr^rjaai nQo'g
xuvxa, xarioxt] 8s to, avunxcopaxa navxa xaxa xtjv tlgijg
rjpsqav. svdrjkov ovv oxt xwv Gvpntcopaxcov rj ysvtoig ini
piv alxla piu xal r rj avtij xax H8og, ovx ix xov avxov
8s nQooxona&ovvxog OQpdxai xonov , xoZg in iyxtcpakca rs
y.ai yacjTQl y.axd ovpna&siav, dig HQtjrai, naoyovoiv' or
dv yuQ u&Qoia&t] ng iv iyxscpakcp' yoka>8/]g yvpog a pa nvqtxco
8iaxatZ, nunankrjcubv re naoysi xoZg vno nvoog onxcopivoig,
xal xard xovxo kiyvvv xiva ytvvqv nscpvxsv , coantQ y.qv xoZg
kvyvoig zovkaiov' r\xighyvvg avvditxninxovaq roZg ini xov
Yebementiusque id efficere conabaiv Audiens autem duos
ex amicis, qui turn aderant, inter fe dicentes : jam et floccos
liic evellit et feftucas colligit; Itatim intellexi id ipfum quod
dicebant, me feciHe. Quum vero fic animo conftarem , ut
rationalis in me facultas non vacillaret, recte, inquam, dici-
tis, proinde ne pbrenitis me arripiat', auxilio eltote. Illi
autem quum idoneis rigationibus caput foverent, tota die
fequentique nocte gravibus infomniis turbatus Turn , ut ad
ea et clamarem et exilirein , verurn poflero die mitigata funt
omnia fymptomata. Igitur conflat, quod ab una eademque
caufa fecundum fpeciem fyinp tomatum ortus , nonf autem ab
eadem fede primario aftecta emergit iis, qui ex cerebro et
per ventriculi confenfum, ut dictum ed, laborant. Quum
enim in cerebro aliquis biliofus bumor collectus fuerit uua
cum febre perurente, is afficitur peraeque ac ea quae ad
ignem torrentur, oriturque turn fumus quidam, veluti in
lucemis j ab oleo ; qui fumus per vafa ad oculum tendentia
228 I'AAHNOT IIBP1 XQN nEILONQ. T0T19.N
Ed. Chart. VII. [455.] Ed. Baf. III. (284.)
bqt&aX/xbv acpixvov/ievoig ayyeioig, alxla ylvtxai xbov <pav-
xuGfiuxcov avxoig’ i&eaoac&e. yag iv xaig avaxofiaig apa xoig
vevgoig hcl xov bcp-O-aXyov agxijgiag xs xal <ple§ag avvdiixm-
nxovoag cwro xcov xrjv % ogoudij nrjviyya diaitXixovGoov. aiXa
xal. ovxog 6 Xoyog evxav&ol xeXtvxaxco , dieogio/xivog ixavwg *
iq>e Igijg 8k mgl xcov eXXcov iv Qcp&aljiotg /isgc bv einco/iev, eves
[ikv xoivbv t.oyov , bog xa cpaivopieva aacpbbg rjutv jiogia ul] cpv-
luxxqvxa xrjv (pvaixrjv xaxuGxamv , ov itQoxeixat vvv 8ia-
yiyvcbaxsiv , bXt sip wv acpavig aloUrjcru xo mrtov-Oog ioxiv
pogiov' cog icp gov ye cpaivexai oaipbog rjxoi Steggooyog xi xijg
xogrjg, t] nageanaafiivov , rj naga ipvotv rjv'^iiivov i] fiepieico-
fidvoy, avxb fiiv xo mnov&og ovStpuag SeTxai oocpiag elg 8iu-
yvcoGiv, rjxig 8s sgxlv rj noiovoa Siafteuig avxb, xijg laxgixijg
xsyvrjg sgyov snlaxaG-Oai , xalysyganxai mgl avxbbv iv xolg
xcov Gvfmxcouaxcov alxtoig * coax ovStv sxi btoucu Itynv iv
xcode mgl xcov iv bcp&akiioig mnov&oxwv jiogicov xcov ala&i]-
xbbv, bbomg ovSs mgl xcov iv avxoig ita&bbv. xa [ikv.yug
ovofiaxa xbov naxhov iv ivl puxg eg piftucg yiygunxai , xrjv
delapfus, yiforum ipfis caufa lit. In diflectionibus enim vi-
diftis arterias et venas ab iis valis , ex quibiis choroides
membrana contexta. eft, fimul cum nervis ad oculum defcen-
dere. .Verurn huic fermoni, fatis jam definito, finem im-
ponamus; de reliquis deinceps oculorum partibus in univer-
fuin dieamus , noftri inftituti non effe nunc earum partium,
quae nianifefte fenfu percipiuntur, fi a naturali conftitutione
aberraverint , notas perferibere, fed illarum, quae quum af«
fectae fuerint , fenfum latent. Nam quum pupillae pars
aliqua nianifefte videtur aut fracta , aut diftorta, aut praeter
naturam vel aucta vel imminuta , affecta pars nulla ad fui
dignolionem eget fapientia, at yero quae fit dispofitio hu-
• jusmodi faciens affectum, fcire, artis medicae munus eft, ac
' de iis in libro de caufis fyniptomatum feriptum efi; proinde
nihil hie jam mihi dicendinn eft de affectis in oculo partibus,
quas fenfus. confequi poteft, ut neque de ipfarum affectibus ;
liam affectuum quidern notnina uno parvo libro, cui titulus
BIBAIQN A.
229
Ed. Chart. VI r. [455. 456.] ^ Ed. Bah III. (a84.)
htcygacptyv eyopxt, xcbp ip ocp&aXpotg it a&wv Scdypcoaig' at
S' atriai, xa&dirtQ ecpijv, ip xotg r cop avpnx-copazcop utxloig
HQijprai.
Kc <p. y . [456] Kaigeg ovv ijSij ptxapct'ivuv ini xijv-
yXwxxap. io'ioazai S' rjuXv in avrijg ip tore pip % xipijaig;
iv'ioxt Si t] xijg ytvatcog aioxhjaig fit ft Xaupiptj, y.ai tcoxs pip
avp avxij seal r\ xijg acpijg. ova sox id* dXXa pip acpijg, d/J.ce
Si ytvatcog Ptvga, xa&anto zd xijg v.ipljotcog' xu ydg dnb
xijg xglxijg avXyyiag ov pop op x cop unxtov , dXXa xui reap
ytvaxcbp taxi Siayvaxnxd. it Xtopuxig Si fiXantixai xcbp ytv¬
axcbp t] ui'o&tjaig ijrctQ rj xcbp dnxcav , itairoi xcbp avxcbp
oiiaa vtvgcop , cog ap axgtfitaxdqag Stoutp/j Siayrwatcog.-
nuyypigiaxaxop pip ydg xo xijg acpijg ataOijxrjqiop , coantg
x o xijg bxjjtmg Xtuxopigiaxatov ‘ Stvxtgop Si ptxd xrjpoipip
ip i.tnxoptgua pip xo xijg axoijg, ip izayyptqtiu Si ptra xijp
dcfii/V xo xijg ytvatcog, coantg ip peacg xcbp xtxxagcop xb xijg
bacpotjotcog. ij Si xtpijaig xijg yXcbxxrjg- nag a xijg ifiSopijg
iaxl avQvyiag x cop iyxtcpaXov ntcpvxoxcop ptvgcop , iyyvqxrfi
eft, de dignoseendis oculorum affectibus, perferipta funt ;
caufae antem, ut dbdmus, libro de fymptomatum caufis
enarratae funt.
Cap. III. Tempus igitur eft, ut ad lingnain oratione-
transeamus. Videmus interdum ipfius mo turn, interdum
guftandi fenfum laedi, atque nonnunquam cum eo tactum,
quoque. Non aulem aliis guftus , aliis tactus nervis uti-
tur, ut in motu ; nervi enim a tertia conjugatione orti non
folum quae fub tactum cadunt, verum etiam quae lub gu-
ftum, ea discernunt. Verum crebrius laeditur guftandi
quaui tangendi fenfus , quamvis iisdem nervis uterque uta-
tur, quod exactiore judicio illi opus fit. Tangendi enim
fenforium eft crafliflimum, ficuli cernendi tenuifiimum, au-
ditus vero fenforium, ut in tennitate a vifu, ita fenforium
guftus iii crafiiludine a tactu fecundum locum Ob duet, ut
olfaciendi fenforium in illornm quatuor medio conftituitur.
Motus autem linguae eft a feptima nervorum a cerebro or-
2 30 rAALHNOT IZEPI TQN IIEII0N9. TO II Si N
Ed. Chart. YII. [456.] . Ed. Bab III. (284. 285.)
y.avu. tov vcoxiaiov aQ%rjg ovaa. oxav fisv.ovv (285) apupo-
TiQu ta /isqij tov iyxtcpaXov to tt 8t%iov xai to aqiatiqov,
y.axu tovto to ywc/iov rj ntno v&otcc, tovg ■ anonXyxtixovg
inispsqsi xivSyy ovg’ ox av 8s ■daxtqov piovov , tig naQanXrj-
ylav ttXtyxcc, note [isv tf/ tijg yXcottyg xivyasi fiovy Xv/xai-
vp,uevt]v xaxa to rjfiiov. [ixqog, son 8 ’ on xai t oig xat a> tijg
xeepaXijg fioQioig allot aXXoig I'/xataoxyniovadv , noth 8s
xai nayxi ■Caxsqca jitqu tov ocoixavog fyoi noSwv clxqcov.
7] 8 . ovv yXajtza noXXaxig sooqatai fiXantofievt] trjv slqrjusvyv
fjXafirjy yovr\ twv xaxa to nqoownov fiiQiov , peryxs tijg anti-
xijg ahs&yotcog iv avxjj /irjxs tijg yiVGtixjjg fitfiXapifitvcoy.
xai y alxia nqodqXog v/xiv ioxiy scoyaxootv tag ig iyxtcpaXov
t uv vtvQcov anocpvotig tig pisv to nQocnonov ano tov tcqo-
g{Kov [isQovg avxov yivofitvag, tig 8s ta xateo fitqy tov
“ noooamov navta ta xatf oXov to £woj> ano ■d'axtqov (is-
qovg tov onia&tv , eg ov /isqovg sgxI xai y ovXyvyia tcov ini
tovg tijg yXcoxxyg pivg acpixvovyivcav vtvqcov , yep wv at xaxa
yqoaiqiaiv avtijg yivovxai xivycmg. ...Sots nccXiv si/.oxcog, ot
ay to nQoa&iov iyxsipaXov na&y (isqog piovov, y fisv tijgyXcbx-
torum conjugatione , non longe a fpinalis medullae initio.
Quum igitur. hoc in loco utraque cerebri pars, tan: dextra
quam finiftra,.afficitur, apoplectica infert pericnla 5 ubivero
altera tantum, in paraplegiam Unit, quae quidem interdum
diinidiae partis folum linguae motum evertit, interdum vero
partes Tub capite conltitutas modo Has modo illas infeftat ;
nonnunquam alterum latus univerli corporis usque ad ex-
tremas pedum jpartes. Igitur ex faciei partibus fola lingua
faepenumero yidetur jam dicta laebone oblaedi, qutun nulla
lit neque in tactu ipfius, neque in guftu laebo. Atque caufa
baud obfeura vobis ell, qui vidiltis nervorum a cerebro pro-
celTus ad faciem quidem a parte ej us anteriore, ad partes
vero totius animalis fub facie omnes ab altera parte polle-
riore, a qua etiam eorum nervorum,, qui ad linguae mus-
culos veniunt , conjugatio procedit, quibus ipfa motum ab
electione perlicit. Itaque rurfus non abs re, quum anterior
duntaxat cerebri pars alficitur , fola linguae motio vitio ca-
JSIButlON J.
2.3l
Ed. Chart. VIL [456.] Ed. Bat. III. (a85.)
Tt/g xivi/acg aft.ap'rjq buxacb^ercu /covij, ra b* akXa itavra ru
y.ccxcc to nqoaconov fiocjia rag ala&i/vixag xai ngoaigeruag
xivr/aug anoXhuoi, xar'a ■d-aregov br/Xovon fitqog, t/toi to
Sector tj to agiGregov. eav yccq o).ov it or a na&r/ to irqbd&iov
iyy.iqialov , Gv/maaytiv (isv avayxaiov egti xcd Ta mql t r/v
vifjrjloTaTijV uvtov xoikiav, pXcmriG-&ai be xai Tag diavoijTt-
xug avvcbv evtqytiag. xai xeirai avaia&tjrog /tiv xai axivt/tog
o ovrcog na&cov, ovbiv d* tig Tr/V avanvor/v fiXaiTTerai , xai
v.ahcixai to na&og tovto xaoog, cog to yt xai tt/V avanvor/v
filanTov ovrcog ioyvqcog, cog /lira nolXT/g (Mag avanviiv /ibyig
o/iouog xoXg qey/ovoiv iv vnvoig @a&daiv anonXrfeia nqoaa-
yoqivixai. xai toivvv xai btabtycrat t r/v /civ T/jg anonlrfelag
7.VGIV rj xaXov/ievt/ naqanXt/yia navv noXXaxig, ini be TOig
xuQoig navouavoig vytia Tovninav noXXaxig axolov&HV
ucodtv. yivtrai be xaqog ini Tt Tolg t dov xqoTacpncov /rucbv
na&tGiv, cog Innoxoarr/g ibt/XcoGeV , xt iv TOig 6%eoi voor/fia-
aiv , cog xai tovt eygaifiev o avTog'InnoxQartjg' iv rcq /itacq
be ncog cxucpoiv §gu, tov Tt xaqov xai Tr/g anonlr^iag-, rj erct-,
Xt/ipia , anao/iovg /civ enicfeqovau navrog tov ocb/xarog, ov
ret ; reliquae vero faciei partes omnes in altera fcilic'et par¬
te , dextra aut finiftra , fenfum et mo turn ab electione ainit-
tunt. Si enim aliquando fola anterior cerebri pars afficia-
tur , fupremum ipfius ventrem ei confentire necefle eft, at-
que mentis quoque ipfis actiones oblaedi. Et qui ita affe-
ctus eft, neqne fenfus neqne motus munere fungitur, refpi-
randi tamen facultas baudquaquam ipfi laeditur, -vocaturque
bic affectns fopor, ut qui adeo vebementer refpirationem
laedit, ut magno conatu vix refpirare poflit, eorum exemplo
qui per gravem fomnum ftertunt, apoplexia riominatur,.
Ac proinde folutae apoplexiae creberrime fuccedit vocata
paraplegia; fopore vero finito, bona valetudo rnagna ex
parte fubfequitur. Fit autem fopor, Hippocrate auctore,
turn musculis temporum affectis, turn in acutis rnorbis, ut
idem Hippocrates quoque fcripiit. Inter utrumque vero,
foporem et apoplexiam, morbus comitialis quodammodo me-
dius eft, couTulfionem alferens univerfo corpori , fed in pa-
2 32 TAAHNOT IIEP I TS2N JIPTIONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VJX [456. 457.] Ed. Ba_f. III. (285.)
liqv tig naqanXijytav rtl.tvxcoaa. ipy/gog psv o» xalnayvg
[45 7] ij nuvxcog ye yXLayqog yyu.bg iaxiv ah tog rcov rqicbv
rovxcov voaij/iaxcov. ' a7X iv y-ev roTg v.uqoig re y.al ralg hti-
■ Xrjiptaig al xotl.lai fiev [xaU.ov, fjxxov Se avxo to awfia rov
iyztcp&kov naaytiv ecco&ev , iv Se rdtg cinonXrfetaig uaXl.ov to
acbfia’ y.al y.axa ycev rovg xuqovg ra nqooco fiaXXov, iv Se
TaXg unohkrfgiuig re y.al incXrjxptaig aficporeqa ' y.axa Si rag
xarahjTptig re y.al v.axoyag bvo{taXofiivag ra on taco naoyti
fiaXlov. or av Se uvaxixqa\iivov rivog oaxov tj (itarj xoi~
2.ta &Xtqr0f} s laqog xaxakaii^avei rov av&qconov avtv icov
anaa&at re y.al Svoytqatg avanvtZv, wv r 0 pev iniXijcptag, to
Se rrtg unonl.rfetag iaxlv iSiov, atonic) ye xal xaqov y.al v.a-
ralt]if)i(og 1 7 y.axa cpvaiv avanvorj ccco'£o[xivt]. uiX 6 fisv v.a-
qog xezXeurfiivcov ytyverai rcov (iXtcpaQcov , rj xaxakijtyig Se
avtcqyoxcov. cboneq Se iv raZg avaxQrjoecnv, ox uv ay.i7.cog rig
mltfov r co firjViyyocfivl.azi n)v nrjViyya 0/hft^ ntquixeqco rov
atQoaijxovxog , o v.uqog ytyvexai , y.axa rov avxov rqonov,
bx av bazovv ovvzQifiev ayoSqatg rov xqavcov -d-Xljii] rag zoi-
raplegiam non defihens. Hornm igitur trium morborum
frigidns ae craffns, aut omnino viscidus humor caufa eit ;
verum in fopore et morbo comitiali ventres magis , cerebi’i
corpus minus, in apoplexia vero corpus magis affici folet;
et in fopore quidem anterior pars magis , in apoplexia et
morbo comitiali utraque afficitur. In cataleph vero et cat-
oche dicta pofteriora cerebri potius alfieiuntur. Qutirn au-
tem olfe quopiam terebra perforate , medius ventriculus fu-
erit compreirus,..fopor hominem occupat line convulliorie et
difficilfrefpiratiohe ; quarum haec quidem apoplexiae, ilia vero
epilepliae propria elt , quemadmodum et catalepli foporique
fervata fecundum naturam. refpiratio ; verum per foporem
palpebrae claudnntuiy in catelepfi manent. apertae.- Quem¬
admodum. autem; inter perforandum, quum quis membra-
liam negligenter premens meriingophylace nimium compref-
ferit, fopor accidit, eodem modo ubi os calvariae vehemen-
ter attritum, iplius ventriculos comp limit, maximeque me-
BIBAION 4.
233
Ed. Chart. Vir. [457.] ^ ^ Ed. Baf. III. (285.)
Viag avxov, xai /tafacsta rrtv fiimjv, o xaoog GVfnrfirXci ’
sntxai Si xai acpoSqaig oSvvatg to n'u&og xovxo, xaxaxcmxov-
to; iv avxaig tov xaxa to ipvyyxov nvzvua tovov ' xalco Si
ovxoog, cog’iGVt., to v.axa Tag v.oiXiug xov 'i/y.icpa/.ov nqcdx ov
OQ'/avov vndqyov xrj rpvyjrj itQoq to Siaitifineiv tig an an a to.
[ibqi] tov ocojiaxog aid&ijdtv .xz xai xivqdiv.' r a fiiv oiv
xaxa tov iyxscpaXov , olxtioiijxi t a tov, icooxiiyivov ioyov
xai Stoxi v.axa xov euitQOG-Oiv Ioyov uSioqlgxoxcQov iiqrytax,
SioqiouG&al uoi vvv afieivov e’SoigeV avOig S’ ini tu Trig,
yhaxxrjg eitavtifii na&rj, xce fiiv xoivu Sid xtjv itQog tov iyv.i -
xpai.ov xai xd vzvqa xoivcoviav, tu Si tSia jxovrjg avxjjg. t ij
fiiv ovv Tcqog tov eyxeqtaXov avxrjg voivcaviu v.u&utccq tig rqv
xivijoiv ipXdnxzxo Sid x ijv ipSoptjv av'Qvyiav, ovxoog tig xljv
aiG&rjGiv iuTtoSi^zxai Sid xr/v Tqixrjv, rjv ovouuQovgi fialaxov
vivoov bl dvaxofuxoi, xaxaqivofiivtjv, cog id re, xai xaxaayiQo-
liivijvzig tov iKQil.aafjdvovxa xqv ylmxxav yyxwva , xa-Oairiq
xixcov axcoxijg^ ov'Qvyiag tig x ovg xivovvxag avxryv (ivag.
xd iSia novijg xijg y/.ooxxtjg nd&rj toig pzuvrmzvoig og a,
dium, fopor fupervenit. Imo etiam veheruentes dolores
hie affectus fequitur, concidente in ipfis fpiritus animalis ro-
borepvoco autem he, at feitis, eum qiii eft in cerebri ven-
triculis, primum animae organum ad fenfurn et motum in
univerfas corporis partes transmittendos. Cerebri aflectus,
turn quod jam propofito fermoni familiaritate conjunguntur
turn etiam quod antea non fatis declarati fuerunt, operae
pretium duximus in praefentia definire. Sed ad linguae af¬
fectus redeo, quorum alii quidem communes funt, per com-
municationem quam cum cerebro et nervis habet ; alii ipfius
duntaxat proprii. Igitur ipfius cqmmunicatione cum cere¬
bro ut per feptimam nervorum conjugationem motus ipfius
laedebatur , ita fenfus interturbatur pier tertiam , quam ner-
vum mollem diffectores appellant, quae.fe inherit dispergit-
que, ut feitis, in tunicam linguam comprehendentem, quem-
admodum'qui a feptima conjngatione oritur, musculis ipfam
moventibus. Proprii autem folius linguae affectus , ab iis
234 taahnot hepi tqn izeiiono. totisin
Ed. Chart. VII. [45 7.] Ed.Baf. III. (285.)
ittqi reap xaxa xovg oqi&aXuovg Idicov agx'uoq ilnov, ov ya-
Xenaiq tvQe&fjaexai. xai y'ag xavxtjq at [ilv Svaxgaaiai rap
[iv wp , wg ouoiouiqtov , IjjuitoSCCflvai zatg xivyaeaiv, wansg
ye xai xov nsQiayovxog s^co&iv avxtjv v/ierog, a[icpoxeQuig
zatg aia&rjaaaiv, anxtxij xt xai ytvartxrj •' dL $ a>g oqyavixwp
na&wv cpXiy/iovai xai axi^goi xai ouSrjfiaxa xai IqvamB.axa
xai Sianvtjatig, antq anavxa xrjg iveaxoiajjg acpcogioxai nqay-
[laviiaq, boataiv re rj/uv xai anxojievoig diayiyvaaxofUva ’
ztqoxtixai yaQ , baa [iq x oipei [ir/tf acptj diayvuivai dwa/itda
xcaayovxa tiooiu, zavx huaxexpaa&ai , 81a xivcov aquticov
evSuxxixwq Xc xai x 6 aiiymav cpavai Xoyixdbg vvv evQt&tj-
coutva.
Keep. S’. Kaxaxov avxov ovv Xoyov Ini xtjg axov-
axixr/g ala&tjaecog , oaa [isv ev avxatg xatg bgco/xipaiq xoiXo-
ztjai xebv wrap yivtzai na&fj[iaxa, loyixrjg ov Suxai ypeb-
atai s’ baa de ana&ovq (paivofiepov x ov xaxa xa coxa nogov,
ftXanxo[iEVov de xaxa x'rjv axovaxix'rjv evegytiav, opioicc tut-
&6d(t> yvcoQiovnev' ti [lev [ iow ; naayti, xb id lop p tv gov
qui dictorum jam fupra de oculorumjsropriis affectibus me-
minerint, baud difficulter invenientur. Etenim musculorum
ipfius intemperies , tanquam limilarium, motum impediunt,
ut ambientis ipfam extrinfecus membranae intemperies, tan-
gendi et guftandi limul fenfum laedit ; tanquam autem orga-
nicarum aflfectionum, inflammadones, fcirrlii, oedemata, eiy-
fipelata, fuppuradones ; quae omnia, utpote quae turn vii'u,
turn tactu discerni queant, ab hisce commentariis funt le-
juncta. Nam eas affectas partes confiderare propofuimus,
quae neque vifu neque tactu dignoscere poJTumus , quibus
Cgnis ex indicatione , atque, ut fummatim dicam , rationali
via inveniri polEnt.
Cap. IV. Eadem igitur ratione in fenfu audit us,
quicunque affectus in aurium oculis objecta concavitate ori-
nntur , rationali cognitione non indigent ; qui vero illaelu
■apparente amium foramine , fed in audiendi acdone laefo,
iimili via et ratione noscemus. Si folus laedatur, fane uer-
J3IBAI0N J.
235
Ed. Chare. VII. [457. 458.] ^ ^ ^ Ed. Baf. III. (285.)
ntnov&ivat loyiQo/it&a' ovv 8e xotg allots xov TtQoaw-
■nov ptooiotg iv iyxecpalw ' rtjv naqu qtvaiv iivai dta&t-
otv, r\ cog ofioioptQovs, ip cog OQyavtxov [ioqiov i xtnov&oxog
avxov.
Keep. t. [458] Kal xwv allow Se xonav cmuvxwv
xwv yard to itQotswnov ov fiovov i] xivrjatg, alia xal rj aC~
af>tpatg rpxot yt dnbllvxat navxanaotv rp (. Mdnxtxdt , note
fisv avxwv IStona&ovvvwv xwv (kfilauutvow rctg ivtqysiag
ptoqiwv, noxs Se xwv l| syxtcpalov cpiQoutvcov in avxa vtv-
qi ov, 7j xal 8i avxov x ov syxtcpalov nunyovxa * dioQio&rjotxai
S' dlllflwv dnavxa Sta twv i'C.ivytiivwv avxotg ovfinxwua-
xwv. ox dv [isv yuQ tv xi poqiov ijxoi yt tig ato-d-ipotv, rj tig
y.ivrjcuv rj tig dficpoo rvyrp fllapev, avxo fiovov ixtZvo x rpv ai-
xiav sytt rTjg 8ta&satwg, ijxot yt iv xotg Idiots fioqiotg bqyavi-
xwg iq y.axa dvoxqctoiav ndoyovatv , rj iv xotg tig avxa ' cptoo-
lisvotg vtvooig and xrjg xq'ixijs <sv‘Qvyiag ’ oxav Si a/ia nliita
nsnov&ij. ptoQta, oxtnxsov, text ix ptiag uQy/ig\vsvQwv , fixe
iv. nlttovwv i’yti xrjv ma&ryaiv % xljv xiwpotv iv rw y.axa
mm proprium affectum effe conjicimus ; cum caeteris vero
faciei partibus ii afficiatur, in cerebro affectum praeter na-
turam effe, ipfo vel ut fimilari, vel ut organica parte,
affecto.
Cap. V. Sed et reliquorum omnium locoram qui in
lacie funt, non folum motus, verurn etiam fenfus, aut perdi-
tur omnino, aut laeditur, interdum quidem partibus qui lae-
las babent actiones , proprio affectu laborantibus ; interdiun
vero nervis, qui ad eas a cerebro deferuntur, aut etiaih'ipfo-
met cerebro affecto; haec autem omnia per copulata • ipfis
lymptomata difringuentur. Quum enim una quaedam pars
in fentiendi, aut movendi, aut uti'aque facultate laeditur, ea
fola caufam affectus continet, aut fuis ipfius partibus vel
organice vel per intemperiem laborantibus, aut nervis, qui
ad ipfam ex tertia conjugatione feruntur. At ubi plures fi-
mnl afliciuntur partes, conliderare oportet, utrum ex una
nervorum origine, aut pluribus, fenfum motumve, quum
a3 6 rAAHNor iuepi tqn ileiiono. toimn
Ed. Chart.. VJT. [458.3 Ed. Baf. III. 085. 286.)
(fiaiv dtCtxeiG&ai. Xc&eaui-Q-a ycep xavxa dice xwv avaxo-
fiedv, xtjg [isv x pixrtg uv'Quyiaq rot's yz xpoxaepixaig [ivgIv xal
... tots fiaGGtjxtjpGiv xal rot's \yeiktoi v.al rot's r^s pivog nxtpv-
yioig ai'a&rjalv re v.al xivrjGiv irapeyovGtjg , xjj 8s yXmxxTj
xtjv aio&tjaiv p-ovrjv , atGTtep ys v.al rot's Iv rep Gro/iaxi naaiv '
T//g Ss devxepag rot's jxvg xatv ocp&alficov fiovovg xivovorjg,
atanep ye v.al xtjg Trqcoxtjg xtjv onxixtjv ala&tjGiv aiixoZg
•xuqtypvGijq. lav ovv note xa napv xtjg xpixtjq av^vyiag
vtvpovpeva fioQia txavza qtaivrjxai (jip7.afip.iva vara ■daxepov
(286) Stjlovoxi fitQog, ail yap yptj xovxov nenvij&dai, xav
fit/ pijdZj nox)^ vn Ijiov , xtjv npatxottd&ecav tjyttG&ai yptj roZ
vevpov yeyovivat ’ xax dfupco 8s xa fisptj xijg phdptjg oviifid-
aijg, ov xov vtvpov to nct&og iSiov, alia xov v.uxu xov.
iyxecpalov xonov itpatxcog laxlv,. o-Oev Ixcpvexai xa vevpa :
•nuGyovxi 8 ’ eyxecp.dXqt xax auqtat xa ft eptj, xo x upiazepov xal
x 6 8e%ibv, Iv xcp xaxu xpixtjv ov'Qvytav yptpkp GVjindayei xal
xa nXijGia^ovza , v.al 81a xovxo xa xe xaxu xtjv devxtpav v.al
xtjv •jtpatxtjv GvQvyiav pXanzexai vevpa, xal xrj xovvcov axo-
ZovOu p.dpjf} pal xa xaxu xovg ocp-Oaliiovg jiopia piunxeo-d-ai
ill natural! funt habitu, fortiantur. Vidimus eniin ex dilfe-
ctionibus , temporalibus et rnanforiis musculis , item labris
et narium pinnis, fenfuin et mo turn, linguae vero omnibus-
que oris partibus fenfum duntaxat a tertia nervorum con-
jugatione procedere ; a fecunda vero oculorum. musculis
motum, licuti a prima oculis ipfis cernendi fenfum fuppedi-
tari. Igitur ubi partes , quibus a tertia conjugatione nervi
adveniunt, Qinnes, fed in alterutra fcilicet parte , laefae vi-
dentur, feinper enim lioc, etiamii non dicamus, oportet me-
miniffe, nervum ipfum primario affectum effe putandum eft.
Si vero utramque limul laedi contigerit, non nervi proprius,
fed ejus in cerebro loci, a quo nervi procedunt, primarius
affectus eff. Affecto autem in utraque parte, tam dextra
quam Gniftra, cerebro, in fpatio tertiae conjugationis vici-
nae. partes per confenfum afficiuntur, proinde et fecundae
et primae conjugationis nervi laeduntur, liorumque laelio-
nem fequitur , ut oculorum quoque partes omnes laedantur.
L1BA10N 4.
20]
Ed. Chart. VII. [458.] _ Ed. Baf. III. (286.)
navza ’ fiovov d’ evog [xv'og rj vsvqov na&oviog bncoaovv,
sits r.ctx Idiona&siav , sirs xara avuna&siav's ini tov avxi-
xsifxsvov fivv inionuTai to [xoqiov, lav /xsv 6 to dslgiov ytO.og
v.ivutv [xv g naQalv&ij , ngog xijv uolgxsquv ycogav anayofxevov
tov xaxu Tovxo to [xsoog ysQ.ovg , ox av 81 0 to agiaxsgov,
hti Ttjv ds^iav. cbaavxcog 8i y.ani T/jg ytvvog ohtjg, nut tcov
Ttjg givog nxsgvyicov , xai tcov yva&cov ixaxsQag , ag ijxaOsTS
y.ivov[xtvag vito tov /xvcodovg nXaxvGfxaxog , ini t a ivavxia
tu nuQulsXv[xtvca av/xfialvsi nctgaonaG&ai to [xsgog, ovx si
ini tovtov naou Ttjg Tg'vxtjg avt,vyiag tcov vsvqcov rjxovxcov,
u)£ he, tcov v.uxa tov TQuyrfhov onovSvkcov tig anav oilyov
dstv, on fit] v.ctTa jxtgog x 1 (xixgbv avxoit tcov naou Ttjg niu-
nxtjg GvQvyiag ifxcpvofxivcov vsvqcov , i'vi >a to n).axvG[xa Ttjv
viptj7,oxdxijv s'ysi ycogav.
Keep. 01 . Msnivai d’ tjd/j v.aiobg ini tu tov vco-
Tiaiov na&tj. - tu tov vco tlulov jxvsXov nd-6-tj cvvio/xov [xsv
cysi Ttjv iv tco nagovn SiSuaxaiiav , ov ovvxofxov Si Ttjv ini
tcov s'gycov yvebtuv avxcbv " si [xrj'yaQ [xvrjjxovsvoi Tig sxaoTrjv
oviguyiuv tcov an avxov nscpvxoxcov vsvqcov , ig on nagayi-
Quod il turns musculus, vel nervus quoquo modo, five pri-
mario affectu, five per confenfum fuerit afiectus, pars in ad-
verfuin trahitur musciilum ; refoluto fcilicet musculo dex-
trum labrum movente, ipfum ad finifiram deflectilur ; at fi
is qui fiiiiftrum, ad dextram. Similiter et in tota maxilla et
narium pinnis et buccis utrisque, quas a lato musculo moveri
didiciftis, in adverfam ei quae refoluta eft, partem deflect!
contingit ; ad lmnc latum musculum nervis non item a ter-
tia conjugatione venientibus, fed a vertebris cervicis in to-
tum fere eum, parte quadam ipfius exigua excepta, in quam
nervi a quinta conjugatione inferuntur , ubi eft altiflima bu-
jus lati musculi regio.
Cap. VI. Sed jam tempus eft, ut ad Ipinalis me-
dullae afiectus accedamus. Spinalis medullae afiectus in
praefenti concifam babent doctrinam , at non facilem in ip-
fis operibus cognitionem. Etenim, nifi quis nervorum ab
ipfa procedentium conjugatiouesmemoria teneat, ad an am
238 r AMINOV 11EPI TQN HERO Kb. TOII.QN
Ed. Chart. VII. [458. 45g.] , ^ Ed. Bah III. fa8G.)
vitai peqog tov odpatog , aSvvatov aiitcp yvcovai xatu no-
ctov enadtv onbvdvXov 6 vcotiaiog, wg raj ye pepvqpevep
QtfGtij tj tov nenov&otog tonov yvwaig. aXXct xal xata tljv
tmv aXXcov anuvtasv popicov diayvaaiv avapvijoiq eaten tcov
ano tov iva[45g]:»a$v pveXov necpvxottoy vevQcov. olov ev-
&iwg ixiio twv nqwtmv anovdvXcov nuaypvtosv . rsnav'tmg piv,
alia, yivtxai avvdyyrj note , naiSioig fj.aV.ov rj nXdoiq, into
rjg ‘imtoxQatrfg ovzaq GvviyQcnfiev. iv tip StvttQcp tmv inidq-
fumv • ini de tmv xvvayyixmv na&qputa toiade. tov tqa-
yft.Qv ol anovdvXoi dam sqqenov, tomi per ini nXtov, toini
Si in eXattov, xal e'gm&ev exdqXog qv xolXov eymv 6 tqa-
yrf-og , xal tfX/ei iv tains; ijavoptvoq ' ijv de xal xatcotSQCo
tivltov odovtog xaXeopivov baton , o oiiy bpoimg o%v ioziv,
sazi de olai xal ndvv neqicpayjjg, pel&vi neQupeQety. ijv pq
avv tip oSovit xaXeofievcp , epapv/% oil qiXeyualvovaa , iyxu-
fiivijdi. ta vno yvabmv, oyxrjQu, oil cpXeypalvovotv • etxeXa,
bide fiovfimvig oiidevl cpdijaav, aXXa t~t; qivau fuxXXov * xal
corporis partem lingulae p erven i ant , noscere non poterit in
quota vertebra fpinalis medulla lit a {Tecta, ut ii illarum me-
minerit, facilis erit allectae fedis uotitia. Quinetiam ad re-
liquarum quoq.ue partium omnium notitiam , nervorum , qui
a fpinali medulla oriuntur, meminifTe neceffe erit. Veluti
ftatim ubi primae vertebrae aiheiuhtur, licet raro, evenit
tamen interdum angina, pueris magis quam adultis; de
qua Hippocrates fecuudo epidemion ita confcripfit : Erant
angina laborantium ajfectiones hujusmodi. Cervicis ver¬
tebrae intro converfae erant, aliis quidem plus , aliis vero
minus, atque in partibus exterioribus manifefia videbalur
in eervice cavitas, et dolor em labor ans , dum in ea parte
tangebatjir , fentiebat , erat et aliquanto Jub eo ojfe , quod
dent.em nominant ; quod non adeo acutum ejl , quibusdam
veins ob rotunditatem major em amnino conjpicuum. Fau¬
ces niji cum dente vocato, non inflammabantur, fed fubji-
debant. Partes quae fub mails erant, tumebant, inflam-
mat is haud confimiles ; neque ulli bubones erant , fed je-
enndum naturam magis permanebant. L&iguam baud
BIP4I0N J. 23g
Ed. Chart. VIE [45g.] , > _ Ed. Baf. IIX. (286.)
yf.dntav ov qqiSlcog axqecpovxtg, ulla uutfov x t avxtoig eSc-
xttv. tivai v.al nqontxtoxeqq. v.al alvno xqg yXcoxxqg
sv.cpavetg, xaxanlvtiv S’ ovx rjSvvavxo, ?] navv yaltnag,
alt ig xag (nvag i^ecpvytv tl navv ifiioaVTo , v.al Sia xG>v qt-
vtov Sitl.tyovto. nvtviiu 8e xovxoiaiv ov navv ptxscoqov.
sun Se oigiv v.al qp Xt^tg at iv xqoxucpoujiv v.al Iv xeqtajjjpt
xai air/tvi , inrjQuevui ' ftqayv 8s x 1 xovztcov xoXat naXiyxo -
xaraxoiat, y.ooracpoi Dtofiol, tl xai xa alia prj nvqtxafi-
voitv. ov ft/72/ nviyoptvoi ol nluoxot, tl ft/7 xaxanlvtiv nqo-
■Q-vuoXvxo , ri to nrvtXov , r\ ■ aXXo xt. ovSe ot oy&aXpoi
iyy.a-Orjpuvoi. oict ptv ovv qv eg bo&ov s^oyv.cofia fit] extqoij-
qonov, ol xoiovxoi naqanXqxxixol ovx iylvovxo. an 0X0 jit-
vov St tt xiva,tTSov , arufivt]GO[iai‘ oig Se vvv oiSa, ntqit-
yevovxo. r)V 8s xa ptv xayioxa qiflgovxa, xa 8s nXtXcsxa xai
eg xtaaaqaxovra yutqag ntqijjti, xovtcov S’ ol nXtXoxoi xai
anvqtxoi. noXXol Se v.al navv ini noXvv yoovov tiypv xi.
[itqog x ov Ugoyxcopaxog , xai xavanoaig v.al cpcovq ivaqpab-
facile conpolpebant , fed et major ipfis pidebatur atque ex-
erta. Venae fub lingua manifejlae. Deglutire, nifi ad-
modum molefie, hand poterant , fed fi vehement er cogeren-
tur , in nares efjluebat et naribus loquebantur. Spiritus
ipfis non admodum elatus. Nonnullis capitis , temporum
atque cerpicis venae attollebantur , atque horum paululum,
quibus dolor es recrudescebant , tempora incalescebant,
quamvis alias non febricitarent. Plurimi non fujfocaban-
tur , nifi quum vel Jputum, pel aliud quidpiam deglutire
tentarent. Neque fubfidebant oculi. Quibus igitur tu¬
mor neutram in partem deflectebat, Jed rectus erat , nequa ■
quam paraplectici evadebant. Horum fi quempiam periijfe
mihi confiiterit, eum recenfebo ; quos autem nunc fcio, Ju-
per/lites permanferunt. Atque alii quam celerrime Jani-
tati funt refiituti , alii plurimi quadraginta dies praeieri-
erunt , atque horum non pauci febris expertes. Mullis
etiam in longum valde tempus p'ars quaedam tumoris pro-
trahebatur ; ejus rei fignum turn deglut Uio turn vox prae-
24o rAAHNOT IIEPI TS2N UETIONQ. T0IIS2N
Ed. ekt VII.' .[45g.] Ed. Baf. Hi. (286.)
vovaa’ xiovsg xi xrjy.ojjiivoi ptvvihjoir viva nuQuyov itovijQqv,.'.
ovSsv Soxsovxsg xctxov tyeiv. of Ss sxtQo^ona syovxsg , ov¬
xoi oxo&iv av iyxXi&siijcrav of anovSvXoi, xavxrj naqsXvovxo,
rad ini {tarsqa ifKxtxo. rjv 8s xavx a iv nQOGcancp y.axacpa-
vsa fiaXiaxa xai xco Gvouavi xai xco xaxa yaqyaQimu 81a-
<pQcryjMXi‘ uxaq xai yva&oi at xaxco naorjXXaaGOVXO xaxa
Xoyov. at Ss nuQanhpyiai ov Sia nqvxog xov aomaxog syl-
vovxo, oTov l§ aXXmv , aXXa ps/Qi yiiQog xa dno xov xvvay-
yiv.ov. ovxoi xai nsnova avanxvovxsg (jQayv [xoyig ijoav "
olm Ss eg oq&ov , aninivovxo’ oTgi Ss xai avv nvqixcq ,
ovxoi noXv [iciXXov xai Svcmvooi xai SiaXsyofisvoi aiaXoyooi,
xai cpXsfisg rovxoiai u allot inrjcpisvai , xai no dig navxcov fisv
ipvyooxavoi, xovxcov Ss fiaXiaxa ‘ xai bq&oaxaxtiv ovxoi adv-
vuxcoxiqoi, xai iC xivig^rj avxixa s&vtjGxov * ovg Ss iyco oISu,
•navxsg e&vrjGxov. xavxijv oXrjv xrjv Qtjaiv s^qyqoapijv xatf
sxa&xijv. qjft] Xifgiv sv xco Sivxsqco xcbv ilg xo Sivxsqov rcov
sniSqiucbp vnopvqpaxwv ' Sia xovxo Ss vvv oXijv aiixrjv
bebat. Atque eliquatae columellae exilitatem quandam
malam praejidbant , quanquam nihil inaU habere pideban
: inr. At quibus alterutra pars afficiebatur , ii ea parte , a
qua vertebrae inclinatae erant, paralytici evadebant, atque
haec ip fa. perfus alteram trahebatur. Haec autem et in
facie et ore et fepto quod ad gurgulionem eft , maxime de-
prehendebantur ; quinetiam inferior es genae pro . ratione
mutabantur. Paraplegiae autem non per totum corpus
fiebant , ut ex aliis , fed usque ad manum , quae ab angi-
nofa parte erant. Jli et concocta et pauca molejle expue-
bant , quibus autem ini rectum tumor erat, ii fine labor e ex-
puebant. Quibus veto et cum febre , hi multo magis et
difjicidter fpirabaht et inter loquendum falipam fundebant,
et venae his magis elatae , et pedes omnium quidem frigi-
diffimi, Jiorum pero maxime. Horum fi aliqui non illico
mortui Junt, hi tamen erigere fefe haudquaquam poterant,
perum quos ego novi, omnes obierunt. Totum liunc tex¬
tual fecundo libro ejus commentarii , quem in fecundum li-
brum epidemioruni perfcripGmns, ad verbtun fere eaarravi-
BIB AION J.
■Ed. Chart. VII. [45g. 46o.]^ Ed. Baf. III. (a86:)
e/Qaifia, 816x1 noXXoig 6 'innoxqaxijg Ificpaivti ytyovlvat rljv
onav'tcog Wtv icoqay.lv tjv xvvaypjv, ay tv rov net-dog 18 toy
tyttv rov Xaqvyya ' xal ylvxot xal oxt v.uxa rov g n qcoxovg y't-
vtrat onovdvXov g, <x>v 6 Stvxtqog sytt.rljv odovrottST] xaXov-
ylvrjv airoqivotv, acp rjg oXog in 6 xtvcov o8ovg nqoorjyOqtv&tj.
alia vvv yt xaxcoxlqco cprjcslv rovtov rov <mov8vl.ov ytyovlvat
rrjv xvvayyrjv , ovy oyotcog o%uav ovoav rjj xaxa rov 8tvrt-
qov ytvoylvrj ’ nqo8rjXov yaq or t ra viprjXoxtqu rov veaxtatov
ylqtj xvqicoxtqa rcov ranttvoxlqcov tori’ lav (lev ovv nol.v
xaxcoxlqco ylvtjxut rcov nqcoxcov 8vo onovSvXcov rj avxrj 81a-
■dttsig, ext xal ptaXXov rjxxcov axoXov&fjcsei rj (jXufitj. [4 60] ye-
y.a-O'tjy.au.tv yaq tjutig lx xrjg avaxoyrjg , ra rov Stacpqayyarog
vtvqa (itxu rov xlxaqxov xal nlynxov anovSuXov lxcpveo-&ai’
luudoficv Se y.ctv r tj ntql rcov rljg avanvorjg alxlcov nqayya-
rticc, rrtv aftlaarov avanvoijv iito rov dtacpquyyaxog yovov
ylvtodat, nqoolqytcj&at 8s avxrj xrjv rcov (itaonXtvqlcov yvcov
Ivlqytiav , oxav ytiQovog tlonvorjg StTj&mytv , coonlq yt xal
rljv rcov viprjXcov, oxav ytylaxtjg ' ov fitjv dta ytyahjv rj
ytyioxijv avanvoijv yovov IvtqytTv rjyag rovxoig roig yvolv,
mus , atejue idcirco eum totum Iiic inferuimus , quod Hippo¬
crates multis oftendat accidifle anginam nobis raro vifam,
nullo exiftente in guttnre proprio affectu; quinetiam quod
circa primas oriatur vertebras, a quarum fecundapars den-
tiformis vocata procedit, uude nonnulli ipfam totam voca-
vere dentem. At nunc fub liac vertebra inquit factam angi¬
nam , non aeque acutam ac quae circa fecundam fit ; nam
conftat fpinalis meduHae partes, quo fuerint altiores, eo efle
praeftantiores ; proinde fi multo inferior primis duabus ver-
tebris fuerit ipfe affectus , eo minorem adbuc inferet noxam.
Nam ex anatome didicimus fepti transverfi nervos fub quar-
ta ac quinta vertebra emergere ; praeterea ex commenta-
riis de fpirationis caufis edocti fumus , liberam refpirationem
a folo fieri feplo trarisverfo , accedente ad banc intercoftali-
um quoque musculorum actione , ubi majori opus eft refpi-
ratione; ut, fi vebementiifima , fuperiorum quoque; verum
non folum ob maguam auf maximam refpirationem borum
OAXENUS TOM. VIII. Q
2 <12 I'AAHNOT ILEPX TQN JIJHION0. TOH!iS
Ed. Chart. VII. [46b.] ^ Ed. Baf.III. (286.287.)
iit.Xa y.ai Si uXXag ulriag, iinig uv ini nXiov iv rotg ntgi
Svonvoiag tigqrai. vvvi S' oaov tig ri\v raiv ntnov&orcov
voikov -/via (Jiv uvayitaiov inioraaHai , nagu rijg ngoytygap-
l living gqtjtoog agxeoti XaBtiv , ixtivov noongov avupvqa&tv-
rac, o SiqX&optv iv no nsgi ag&gav, igpyovptvot rqv Xi\iv,
ev-Oa qtrjGLV ' onovSvXoi Si ot scarce gayiv oxoaoi piv into
votjfjparcov ig ro xvqtov iXv.ovxai. povXtrai Si oi povov rryv
suu) ptraoracuv rcov anovSvXcov , rj rig ovopat/vcu XogScoaig,
oi) JXa v.ai v ijv tig rovn ioco vciig tig rijv i'igio ypooav raatoiv
tnto&ai , sXxopivcov rStv vtvgcoScov ocoparcov into vmv iv-
rav-Oa ovviorapevcov nagu cpvmv oyv.iav. or av piv ovv
y.a-O- tv a povov anovSvXov ij 6Xxq yivyrai, XogSovoS-ai <rvp-
pcttvti sear iv.uvo ro pegog rijv gayiv , cooavrcog Si vmv icptlgijg
aXXrfmv ini SvoZv if rguov onovSv)MV ' or av ovv ptragv
rcov sXxopevcov anovSvXcov tig ij y.ai nXdovg ana&tig Siapi-
vioai , y.'vgrova&ui ijvppaivei rovxovg. intiSav ptvroi scara
■Oartgov (287) pdgog, ijroi ro Si^iov if ro agiortgov, r\ oXxif
ytvrjrcu , n gog ixtivov ovppatvu oxoXiovo&ai rqv gay tv.
nmsculorun; aclione nos nti, fed ob alias quoque caufas, de
qnibus latius in libris de fpirandi difficultate dictum eft. In
praefentia vero Tatis fuerit a praefcripto Hippocratis fermo-
ne tan turn accipere quantum ad affectorum locorum digno-
tionem neceftarium eft, ft prius meminerimus ejus verbi,
quod in libro dearticulisanobisexplicatum eft, enarrantibus
textum, ubi inquit: F’ertebrarum autem, quae in fpina
pilnt , (quaecunque per morbos in gibbum trahuntur. Vult
nimirum non folum ad interna vertebrarum luxationem,
-quam lordofin vocant, fed earn quoque qua foras vertebrae
labuntur , comitari tenfiones quae ad partes fiunt externas,
trabentibus qui ibi praeter naturam confiftunt tumoribus,
nervofa corpora. Igitur ubi nnica duntaxat vertebra, aut
etiain duae, aut tres Tefe deinceps confequentes diftrahuntur,
ea parte fpinam cavari contingit, ubi vero inter diftractas
■vertebras vel una velpluresillaefae permanferint, fic afiectis
gibbus accidere folet; at li in alterutram partem, vel dex-
tram, vel (iniftraih , diftrabantur, ad earn in obliquum tor-
243
BI&4IQF . y.
Ed. Chart. YU. [46o.] Ed. Baf. III. (287.)
aucpprig oav ovv iuprjuovivae 'Accra rqp n o dytyg auu.iv.rj v gr/aip
6 ‘Innoxgaiqg, ip pip raj cpavai, ole, pivoiiv tjp oo&op tgoy-
xcopa, rijg XogScoaecog' ip Si raj , ol Si snqoggona iyorng,
trig GXoXiuiatcog. axoipug Si navv xal doquXipaog tjulp roTg
apayvaoaopipoig avra nooGtyguipiv , ini flip rijg XogSooatcgg
ovStpa ‘/tptG'dai naganXqznxbp , ontg lari, poo Leo nvl na-
Qtrop ' ini Si rljg oxoXicoocuog ytptG&ai cpuGzoop ayqi yeigog,
ontg iarw ov xarwrioco xara rag nXtvQCtg rj ouqvp q rue
GziXtj. ngcorop ovp rjpag ypq rovro yivdboxuv, cog k'rsga pip
Gvpnroopara 'intxai rov rarcaiov pvtXov na-doprog iSiov rt
na&og, qrot xara SvaxoaGiar popqp i] ptra yvpov ripog im$-
(jviprog, cog ip igvGiniXaai xal cpXeypopaig xal GrjmSooi’
Urtga Si &Xi(}iPTog, dno ptraGraatoog irog tj nXtiormp onov-
SvXcop. i'v&a piv yeeg avrog 6 pconatog enu&tp IS top n na-
-Oog, tjroi xara to uoiartgop g Si^cov pigog, aPiv ptraaruGHog
anopSvXaop, xara pip ro srtgop avrov psgog popop yivopcvov
rovna&ovg, anapra tee xarco pigrj rov acouarog, oaa xax
tv&ii rijg pXccpqg, tig aia&tjalp re xal xipijgiv pXannrai ‘
quetur fpina. In eo igitur quem praemifimus fermone, u tri-
usque mentionem fecit Hippocrates, ' excavationis quidem,
cum dixit: quibus rectus erat tumor ; obliquae vero torfi-
onis , dicens : quibus vero qlterutra pars ajficiebatur. At
accurate admodum atque udliter nobis legentibus baec aferi-
plit : per excauationem quidem neminem factum paraple-
cticum, hoc eft, parte aliqua refolutum; per obliquam vero
torfionem: ad marzus usque factum effe g hoc eft non ad
in feri ores partes, ut coftas, lumbos, crura. In primis ita-
que hoc nobis feiendnm eft, alia quidem fequi fymptomata
laborante fpinali medulla proprio aliquo affectu, five ex fola
inteinperie, live fimul humore quopiam allluente, ut in ery-
fipelate, inllammadone atque ulcere putri ; alia vero c.ontufa,
una vel pluribus vertebris fuo loco motis. Ubi enim pro¬
prio aliquo affectu fpinalis ipfa medulla laborat, "five in dex-
tra five finiftra parte , citra vertebrarum luxadonem , fi in
altera parte duntaxat afficiatur, omnium inferiorum corpo¬
ris pardum, quae e regions laefionis conftituuntur, tam fen-
Q
244 rAsltlNOT HEP I TQN HE1ION0. TOIISN
Ed. Chart. VII. [46o. 46i.] Ed. Baf. III. (287.)
ev&a 8 0X04 sna&ev, an'avf? ofiolmg, r a rs ds%iu y.ai x u
aoiGxtqa,, ra narco xov pXapivrog fisqovg naoaXvtxai. xivij-
dsvxog 8s GnovSvXov nqog jisv to y.vcpov 77 )*oodov, iyymqit
ftkv xccl urjd bicog phccffivcti xcbv vnoxaxco fttQcbv urjdev tig
afa-drjGtv tj ‘uvrfivv , iyymjqst 8s xai piapijvai. xaxa rov sv r eo
itiQi aq&qiov clqrjusvov vit avxov SioqtGfiov. oxav (isv yaq,
cog avvog cbvo/xaoev, ycovubSrjg tj biaoxqocpi] ysvrjxai rov vco-
Ticriov, rovysaxiv fitj xaxa §Qor/v xupicp&tvxog , atX a-O-qocbg
y.<xS- sv fioQtov, olov xlaaiv riva lapovxog, ava-yxip ipiaprj-
vai xa narco (loqia -nuvra ' [46 1] xaxa pqayv 8s xijg 8iaGxqo-
cpijg ysysvqfisvijg y.vy.loxiqcbq , ovdsv a&oloyov naoyti ra narco
tov xivip&evxog anovdvlov. tj 8 ’ slg to relay iov iy.xqonlj
plant u navxtoq ixtTva xcbv fioqicov , slg a naqayivtxai ra 81a
xcbv nexaaxavrcov anovdvlcov iy.qivoytvcc vtvqa ' y.ai ficellov
fiiv yLvtxai xovxo xaxa xov xqayylov , tjxxov 8s xaxa xov
■d’coquxa, ixolv d’ tjxxov sxi xaxa xrjv oocpvv. ini filv yecq
rov xqayylov xcbv Gvvxaxxoutvcov aXXrjloig bnovSvlcov sxa-
TcQog iaov GvvxtlcZ xcS noqco , 81 ov xo vsvqov ixcpvtxai'
fus quam motus laeditur; li vero utraque pars afiecta eft,
omnes partes, tam dextrae quam finiftrae , ei quae laeditur
fubjectae -fimiliter refolvuntur. At luxata vel ad gibbuni
Tel ad coiicavum vertebra, fieri poteft, ut nulla omnino par-
tium inferiorum , vel ad fenfum vel motum oblaedatur ; fie¬
ri etiam poteft, ut laedatur eo modo , qui in libro de articu-
lorum affectibus ab ipfo definitus eft. Quum enim ahgulo-
fa, ut ipfe nominat, fit fpinalis medullae luxatio, id eft,
quum non paulatim, fed affatim perinde ac fi frangeretur,
pars aliqua curvatur, fubjec'tas partes omnes laedi necelfe eft ;
paulatim vero facta luxalione in orbem, nihil notatu dignum
patiuntur partes, quae, commotae vertebrae fupponuntur.
-Sed in obliquum luxatio laedit omnino partes eas, ad quas
nervi ex luXatis vertebris procedentes perveniunt, idque ma-
gis in cervice, in thorace minus, fed multo minus in lumbis,
accidere folet. Siquidem in cervice vertebrae inter fe con-
nexae aequaliter utraeque conferunt foramirii, unde nervus
BIBAION 4.
245
Ed. Chart, vrr. [461.]. Ed. Baf. HI. [287.)
y.uxu 81 xovg xov ■&aqaxog nXtov fj.lv 6 vxpyXoxtqog , yxxov
8s 6 xantivoxtqog’ ini 8s rijg oocpvog oXov xo vsvqov ix-
n'mxti y.uxu x ov viptjloxtQOV onovSvXov. mart ivxav&a fn.lv
ff ilg x a nkctyia (iony xdv onovdvXav , savvy avvanayovau
rov x t vaxiaTov avxov v.ai xo vsvqov , a&’kntxoD SQya^txai
xyi> xuxu qtvaiv sxnxaaiv avxov * v.axa 81 x ov XQayyXov ix
xtjg fitxalgv yayug xdv Svo anovdv/.av ixcfvofitva xa vtiiqa,
y.uxu xug oxohdo tig &‘kl§txai fitv Iv ixtivoig xoiig fitQtdi xijg
ixcpvotag, ilg a x tjv SiaaxQocpyv eoytv y (>ctyig , xtivtxat SI
y.uxu -OaxcQa. xaig filv ovv xaataiv , oxav iniyevyxai ifXty-
fxovy fityaly, anaofiog inaxoXov&tT’ xaig 81 &XtijJtGi nuqu-
Xvoig xav fiojolav , tig a xo ■OXiBofitvov uqjixvtixai vtvQOV.
tlv.bxag ovv ini xaig loxoQy&t'iaaig y.uxu xyv nooytycjaimtvyv
(jymv v.vvayyaig ayot ytiQav at naqanXyyiai ovvtntaov , cog
av ex x ov ntQaxog x ov xgayyXov Xaufiuvovadv xa vtvqu xav
yuodv, fitxu yuQ x ov XQayyXov o {hogalg saxiv , ovx tig xug
ytloag , aXXa xa fnoonXtvQia xav xux avxov anovSvXav
anotpvofityay vtvQav, nXyv fiqayiav xivdv lx xav noonav.
xce fj.lv ovv aXXa xa xaxa xo ngooanov fiOQia navxa-
procedi t; in tliorace autem fuperior magis, inferior minus ; fed
in lumbis totus nervus ex fuperiori excidit vertebra. Qua-
re hie quidem transverfa vertebrarum luxatio, fecum tra-
tens et fpinalein medullam et nervum , illaefum fervat ipli-.-
us fecundum naturam ortum ; in cervice vero ex loco medio
inter duas vertebras procedentes nervi per obliquas luxa-
tiones in ea quidem proceflus parte , ad quam fpiha ipfa de¬
flect! tur, opprimuntur, in altera vero tenduntur; ac ten-
iiones quidem, ubi ingens inflammatio acceflerit, convulGo
comitatur ; comprefliones vero, earum partium, ad quas op-
preflus nervus per venit, paralylis. Igitur merito in ea an¬
gina, cujus in praeiniflo fermone liiftoria narrata eft, ad ma¬
ims usque pervenit paraplegia, utpote manibus nervos ex
fine cervicis accipientibus; nam fub cervice tborax eft, a
cujus vertebris emergentes nervi non ad manus., fed ad fpa-?
tia intercoftalia transmittuntur, paucis quibusdamqui ex pri-
mis procedunt, exceptis.. Igitur per eas , quas nuper dbd-r
246 TAAHNOT 1IEP1 T<2N IIE1ION&. TOI1S* N
Ed. Chart. VII. [46x.] Ed. Baf. III. (287.}:
naaiv afiXaffi Stauivii , fxrjv tlqaio&r>oiv lfirtoSiC,6(itva qfj re
tig MVrjULV , sitl xaZg tlqrjjievaig ccqxlcog rear aitovSvXcov jitra-
oruatGiv’ at yva&oc ds /iovai, ycoqlg rijg ysvvog,- cog av vno
rov fxvcodovg TcXaxvouuxog xivovjjtvai, (SXutcxovxuc. SijXoy
ovv on i cat rcov fivebv 6001 rtjv aqyrjv rcov tig avxovg diavt-
jioutvcov vtvqcov eyovoiv ix rov xaxcc xbv xquyjjXov vcoxiaiov,
fiXunxovxai xal avxol xaxaxt tee rov vcoxiaiov nad-ij xal rcov
art avxov ntcpvxoxcov vtvqcov. bnoooi cT tlol xal xivtg ot jivtg
ovvoi, utjia&tjv.axt xara xqv rcov ano vcoxiaiov vtvqcov avaxo-
p>jV , coantq yt xalxaXXd oesa yoq yiyvcooxtiv tjjiag inoqtva
GVfinxcbfiuxa raig rcov xara qdy.iv GitovSvXcov iyxvcfcootolv re
xal Xoqbcdataiv xal GxoXicbotGiv , Iv xcq rqlxcp rcov tig r 6
rttql uq&qcov vnojj.vfjiA.uxc ytyqafijitva nave dxqcftcbq sytxt ovv
raig- olxtiaiq dnodt&Giv , cbv sycb r a xtcpaXaia vvv vjiuq vno-
jiiuvfjGxco, cov svccc jjev fjSij dcrjX&ov, ooa d \ ovneo X&Xtxxai,
vvv Iqcb , Tiqog x 6 jJijd’ ivxav&d re Xtintiv req Xoycq. yqij
yaq vqag bnioxao&ai xovg GxxovdvXovg ityaxao&ai non rrjg
elxilgcg &eGtcog, rjxoc y ex nxcootcog , ijrtXijyfjg, r( xivog oyxov
mus, vertebrarum luxationes , reliquae faciei partes omnes,
lieque in fenfu , neque in motu intertui'bantur ; buccae au-
tem dim tax at line mandibula laeduntur, ut quae a lato mus¬
culo moventur. Gonflat itaque musculos, qui nervorum fu- ■
orum initium babent a cervicis vertebris, laedi pariler, li
fpinalis medulla et provenientes ab ipfa nervi laedantur.
Verum qui et quot lint bujusmodi musculi, ex nervorum
qui a fpinali medulla oriuntur diflectione didiciitis. Quem-
admodum alia quoque cognitu necellaria fymptomata, quae
fequuntur , ubi fpinae iplius vertebrae vel in gibbum , vel
concavum , vel etiam transverlum luxantur j in tertia parte
commentariorum in librum de articulis cum demonllrationi-
bus accurate confcripta babetis , quorum fummas nirnc vobis
commemoro; atque eorum nonnulla jam percurri, quae ve-
ro nondum explicata funt, ut nibil quicquam bic orationi
nuftrae debt, nafrabimus. Nam vos.fcire decet vertebras
a fuo iitu luxari, aut ob'cafuin , ant ictum, aut tnmorem
JilBAION J.
2 4-7.
Ed. Chart.. VII. [46 1. 4Ga.] ^ Ed. Baf. III. (287.)
jr aqa cpvaiv, imoncopivov xci avpcpvTj xoTg anovSvXoig avtoTg
xai xq> vioxiatcp VcVoioSrj acopaxa. Sixxa Si saxiv r<5 yivti
xavxa , xa uiv trtqa xcov xaxa cpvaiv fioglcav, xa Si Hxtqa
xa>v naya cpvaiv oyv.oi xivig, ovg '/nnoxoaxyg ivi myika^cov
ovofiazi v.ivXyy.iv amnxa cpvuaxa. SijXov ovv on ini xyg
TtQoyeyQajXfievijg xaxuaxdatiog , ?jv iv ra> Stvxiycp xcov imSy-
fuwv eyQcapcV, oi re httxi'iptvoi rot's xov xyayyt.ov anovSv-
7.o ig ina&ov pvig, iamg Si xai cpvpaxcoSyg rig oy/.og lyivtxo
vtov , Si ov xcd nxvaai cpijaiv avxoiig n inova , mcp&ivxcov
Sylovori n ov cpvudxiov. Sia rt xotvvv avxovg covopaaev xai
xvvayyyxov g; r\ oxi Suanvoia xig avxoTg rjv , avtv xov ittnov-
■O'ivai xi x cov xaxa xov -Oiooaxa xai nvtvpova ; xuviTj yao
Siryvtyxiv r\ xvvayyixtj awSyopy [462] xijg momvevuovry.tjg xai
nltvQixixrjg , xai ityog xovxco y sxi red xijg axivoycoytag ui-
i j&uvtG&ai xaxa xov Xayvyya.- cpatvtxai yovv xuv xia nyo-
yvcoaxixcp xai xvvuyyag ovouciQwv circavxa x a xaxa xovxo to
ycoytov yiyvoptva na&ij Svoy.o7.tav xtjg dvanvoijg iyyagouiva '
cpyoiv ydy ovtcog’ at Si xvvuyyai Suvoxaxai piv tiai xai
aliquem praeter naturam, nervofa corpora yertebris iplis
atque fpinali medullae connata divellentem. Haec generc
duo funt, alia quidem partium fecundum naturam, alia vero
praeter naturam, tumores quidam, quos Hippocrates uno
vocabulo comprebendens cruda tnbercnla nominavit. Igi-
tur manifeltum eft, quod in praemi (Ta conflitutione, quam
libro fecundo epidemiorum defci-ipllt, cervicis yertebris ad-
jacentes musculi afficiebantur , et tuberofus fortaffe tumor
aliquis accedebat, ob quem coucocta nonnullos fpuiffe dicit,
facta videlicet tuberculorum concoctione. Cur igitur eos
anginofos etiam appellayit? an quia fpirandi quaedam iplis
erat diflicultas , citra ullum tboracis et pulmonis affectum?
JNam bac in re differt anginofus concurfus a peripneumouico
et pleurotico , atque eo praeterea quod anguftiae fenfus in
gutture ell. In praenolionum itaque libro videtur anginae
nomine appellare omnes affectus bnic loco accidentes, qui
relpirandi difficultatem mobuntur ; lie enim loquitur : sln-
ginae periculojiffimtie fu-nt. celerilerque emceuity (juaecun-
248 rAATINOT ILEPI TQN nEI10X9. TOntlN
Ed. Chart. VII. [46a.] Ed. Baf. III. (288.)
r ayiaia avaiqovciv , . open prjx iv xy qxxqvyyi exSrjlbv xi
noisovGi pr\x iv tea avyevi, nXiiaxov xs novov naqsyovGi
xai oq&onvoirjv' avxai yap s tai av&qpeqbv anonviyovaiv xai
Stvxsqacai xai xQixaiai xai xtxaqxaiai. oxooai Ss ra fev
aXXa naqanX^Giwg novov nuqsypvaiv, inaiqovxai 8s xai iqv-
■d-rjuaxa iv xr/ (paqvyyi noiiovGiv , avxai oXeSqiat piv xaqxa,
yqoinwxeqai 8s oX'iyov xebv npoG&sv. ofai 8s Gvvi%SQSv&itq rj
tpdpvy!; xai o avyqv , avxai yoonaneQai , xai pdXiGxa l| av-
ricov mpiyivovxai , r\v- o xs avyfjV xai xo GxTj&og iQV&rjpata
iyij xai fiij Tiu%iv8(tO[ir]Gi] xo iqvGintXag saw. ex xovxcov piv
av rig irexpqqaxo pia. npoGqyoput navxa xaxa xovxo to
ycoqiov nd-O-rj rrjv dvanvorjv bmoaovv p.unxovta xvvdyyaq
bvojia'Qeiv avxov, ovneo xwv iaxqcov sl&iGpsvcov xo jXeV xi
xvvayy/jv ovoudQuv dice xov x, xo 8s Gvvdy/fv dice rov o,
noXv Sr; paXXov ovSs naqmvvdyyqv xi xaXovvx cov, ovds n'a-
qaxvvayyijv' rj yao xwv ovopatcov n tqnqy'ia fiera xqg xwv
npaypaxcov dueXuag tjq^axo , xai dice xovxo xsxxaqa piv bvo-
paxa nenoirjxaGi, SqXovG-Oai d’ in avxcbv ilnovtig ndfi-ij
qtie neque in fducibus neque in' cervice quicquam confpi-
cuum reddunt , doloremque plurimum et ortJiopnoeam ex-
hibent ; hae namque eodem die et Jecunclo et tertio et quar¬
to jugulant. Quae aero in reliquis peraeque dolorem quo-
que concitant , Jed in tumor em attolluntur et in faiicibus
rubores movent , hae quidem admodum periculofae funt ,
fed prioribus paulo diuturniores. At quibus et fauces et
cervicem Jimul rubor occupat, ipjae diuturniores funt,
ac maxime ex his evadunt , Ji rubores Jimul et cervicem et
pectus objideant , neque intro recurrat eryjipelas. Igilur
cuivis certa conjectura eft, unico vocabulo omnes hnjusce
loci affectus refpirationeiii quoquo modo laedentes ipfum
anginas nominare, nondmn folitis medicis cynanchen per c
et fynanclien per f nominare; tan turn abeft, ut vel para-
fynancheii vel paracynanclien dicerent; nominum enim fu-
pervacanea indagatio cum rerum negligentia ortum duxit,
. proindeque quatnor quidem nomina fecerunt, fed ab ipfis
BIBAION J.
24g
Ed. Chart. VII. [462.] ^ ^ Ed. Baf. III. (287.288.)
rirraoa xal yQaipavng , avrmvru.yymQioyara naqaltloL-
•stuaiv. rovro roivvv (288) lyoi nQoytiQiG-dsv aya r jj xarce
to SivvtQov inidijyimv (jr/aii, riya ovv lari ra rtrraoa
Tcadr] * to ysv ev xal nymrov avrmv, or av rj cpaqv/% cpfay-
fiaivrj , cpaqvyya 8 ’ bvoyaQm r rjv svSov rov aroyarog ymQuv,
tig rjv avrjxti to t £ rov- Gtoydyov xal to rovluQvyyog nsQae"
etiQov 8k dtvriQov , or uv yr}t u)lo r 1 rmv xaru aroyu
ytjx)- rj (paQvylg , alia yrjds rmv elgm&ev ri cpalvrjtat qiltyyuZ-
vov, cua&ijaig Se nvigtmg sir] rm y.dyvovri xara rov luqvyya *
rQirov. d’ Ini rovroig, or av >) ixrog ymqa rijg cpaov/yog
yltyyaivi] ‘ xal rtxaorov, or uv rj rov laqvyyog Ixrog oyoimg
8iartdij rjj Ivrbg. alt ini rovroig yt xaru rov uvylva yi-
vtrai n nu-dog , o nuQaltlohtaaiv , tig rry> nooam ymQuv yt-
&iaraysvmv rmv anov8vlmv, errors ysv avrcov yovmv rmv xoi-
vmvovvrmv avrolg yvmv tlgoyxov riva naoa q,voiv dq&tvrmv,
tj nvog (pvyaxog avaxdvrog' svtoxt 8s xal rov axoyu-yov
avyxuxm&svxog avrolg' sari 8 ’ on xal rmv avvunrovrmv
avr ov yvmv rm laovyyi, xal ngog rovroig y en rmv Idimv
quum quatuor affectus fignillcari dixiflent ac fcripfiflent, no-
tas ipforum praetermiferunt. Hoc autem a me iimul cum
fecundi epidemiorum textu propolitum eft, quinam tandem
lint lii quatuor affectus ; unus quidem ac primus ipforum eft,
quum faucesinflammantur, fauces autem noinino internum
oris locum, ad quem afcendit, turn gulae turn gutturis ex¬
tremum, alter autem fecundus, quum neque fauces neque
reliquae oris partes, neque etiam externarum partium ulla
inflammata confpicitur, laboranti tamen in gutture fuffoca-
tionis fenfus eft; tertius deinceps, ubi externus locus fauci-
um inflammatur; ac quartus, ubi gutturis partes turn ex-
ternae turn internae fimiliter affectae funt. At fupereft ad-
huc alius cervicis affectus, quem lilentio praeterierunt, ubi
ad anterior.es partes vertebrae luxantur, folis interdum mus-
culis, qui cum ipfis communicant, tumore praeter naturam
affectis, vel nato ibi.aliquo tuberculo, interdum etiam gula
pariter cum ipfis vitiata; nonnunquam musculis quoque ip-
fam gntturi copulantibns , ac praeterea propriis ipftus guttu-
25 o TAAHNOT IIUPI TSiN nEIlOSQ. TOriSiN
Ed. Chart. YU. [462. 465.] Ed. Baf. III. (288.)
avxov rov Xdqvyyo g f tvtov, vq wv dvolyvvxai. xav r ovv
dnavxa xa naSrj SvaysQttav fiiv nvcc ioyaQtxat Kara rtjv dm-
stvoijv, ov fiijv rov rov nviyfjvat x'tvSvvov intqsQti' SvaxoXtog
ds v.axan'tvovai , xal \iivxot xal dXyoimiv, onoxt [idlXoy dvu-
v.onxtxai to not ov avxotg tig tag qtvag. Ivtoxt Ss xijg qlty-
(lovrjg avitjg bti^atvovaijg, xal xa n tql qdqvyyd t £ xal yldj r-
tav avxoiq ovvt^atQixai , xa-duntq avxog eyqaqtv * dXX ov
Surat viv o npoxtipicvog Xoyog xav xoioyxav ovyna-d-Hav tqg
Strjyrjotcog, sxtqav yuQ svtQyudv dnmXeta ytvtxai, xtjg yXdx-
xrjg it a&ovatjg. /
Keep. [463] "Ev&a S' r\ (HXdBtj pttdg svsQytiag saxlv,
ol mxtov&oxtg Ss xbnot nXuovg, xf; notxiXlq xt ov akXav ov[t-
nxaftaxav StOQt^optevoig xovxovg r/fitv svqioxuv xiQoxuxai vvv.
avsv fisv yuQ xov nu-&ttv xt xav dvanvivaxixtav ooyuviov
oxioiiv , sirs xaxd nQaxona&ttav , tits xaxd av[md&uav,
dSvvaxov sort pXafiijvat xtjv avanvotjv ’ Inti S' avict xt xa
avanvtvaxtxd nhta xtxvyyxsv ovxa, nQog S' avxotg 'dxtqog
.aqi&jtog ovx dktyog loxl [ioqUqv otg avimuoyttv ntqvxtr,
lis Jnusculis , a quibus aperitur. Itaque hi quidem omnes
affectus fpirandi quaiidam difficultatem efficiunt, non tarn on
fuffocationis peficulum adferunt; at dihiculter deglutiuiit
atque dolore afficiuntur ac praecipue cum potus eis in nares
refilit. Accidit etiam interdum , ut ascendente inilamma-
tione et lingua et fauces in tuinorem attollantur , quemad-
modum et ipfe tradidit. Verumhujuscemodi copulatorum af-
fectuum enarratione propofitus fermo non indiget; nam lin¬
gua affecta aliae actiones deperduntur.
Cap. VII. At ubi unius actionis laefio eft et fedes
affectae plures, noftri nunc inftituli eft, ex caeterorum fym-
ptomatum varietate discemendo eas invenire. Quippe nul-
lo Ipirabilium inftnimentorum quoquo modo, neque prima-
rio, neque per confenfum affecto, fieri minim e poteft, ut re-
fpiratio laedatur. Quum autem plura ipfa fint fpirandi in-
ILrumenta ac praeterea alter quoque noil paucus parlium nu •
merus, quibus ipfa confentire confueverunt, non abs re
BIBA10N A.
35 1
Ed. Chart. VIE [463.] Ea. Baf. III. (288.]
tlxotmg oi biogic/ioi itollol ytyovaciv , olg ygmfievog av rig
tvgicxoi xovg % Ibiona&ovvtag exact ore xal xovg cvfiiu':-
c/ovtag uvtoZg xonovg. tv&ig ovv avxov (iovov xov xijg
dvaitvoijg libovg evict 1 xixprjgac&al xi ittgi xt xov nacyov-
xog xonov xal xijg bia-0 eating avxov. tpaivea&m yag o
y.upvmv olov xov (hngaxa y.ivmv v.axu xrjV avanvorjv, mg ep-
ngoa&tv pev dygi xmv xfaibmv uvrjxnv avxov xtjv xlvtjciv,
txategm&tv be ay 01 xmv enmptbmv , onlam be dygi xmv muo-
‘Ti/.axwv ' ex xuvtijg xijg uvanvoijg evbeilgig yivexai xgimv bia-
&ecemv ‘ /upg pev , &egpaatag tploymbovg xaxd re xov itvev-
(io vu xal xt]v xaablav ’ etegug be, attvoymgtag xax a xi xmv
avanvtvcuxmv bgydvmv' etp alg xgltijg, uggmaxlag xijg xi-
vovaijg bvvdptmg xovg pvg xov ■d-mgaxog. emaxeipaa&ai xoi-
yagovv ygij xoiavxijv avanvoljv &taaaptvbv xiva ngutov p'e v
tovg aifvypovg' evbtlgovtai yag ovtoi to n'lij&og xijg ■&(gpm-
ciag , mg ev xy bi avtmv ngoyvmcei ‘yeyganxai’ bevtegov be
x i]V exnvorjv , el no/.l.g xal a&gou xal ptxa ixipvaijatmg yi-
y vitai' xal xgitov enl xovtoig uijiaa&ai xov dmgaxog xatct
to ctegvov' biaxaio(ievov yag tvguv xig uvto, ovtmg av eyot
multis diftinctionibus indiget is , qui et primario affectas fe-
des et confentientes paffiin invenire conatur. Igitur ftatim,
ex fola refpirationis fpecie nonnibil et de affecta fede et de
ipfo affectu conjicere licet. Nam videatur laborans inter
fpirandum totum movere tboracem , ut in parte quidem an-
teriore ad jugulum, in utroque latere ad epomidas, in pai'te
pofteriore ad fcapulas usque motus iplius ascendat; tres ex
bujusmodi refpiratione aflectus fignificantur ; unus eft, fla-
gi-ans in pulmone atque corde calor ; alter , in aliquo fpiri-
talium organorum anguftia ; tertius eft , facultads niusculos
tlioracis moventis debilitas. Quum igitur hujuscemodi re-
fpirationem confpexeris , in primis pulfus perpendere opor-
tet; lii enim quantus fit oalor, indicabunt, ficut in libro de
praenotionibus a pulfu fcriptum eft ; deinde exfpirationem,
an multa et conferta et cum efflatione fiat ; poftremo tbora¬
cem in pectore tangere, quem fi quis ardentem invenerit,
jam omnes copiofi caloris notas liabuerit ; quibus ex abun-
252 i'aahnot iiepi tun heiiono. toiiqn
Ed. Chart. VII. [463.] Ed. Baf. III. (288.)
navxa ra yvooQiapiaxu rov nXrj&ovg rtjg Deq/iaalag, sm-
ftprqov nQoaeqyofievcov abxotg iqtv&ovg nQoaconov re y.al
ocp&aliiSv , t cal v.ecpal.ijg diax.aovg, v.al dtyovg layvQov , v.al
ylcoaaijg fyqag « xcd rqayeiag, avxov re rov v.apivovxog xaie-
a-Oai Xeyovrog. el de rwv rljg cpl.oymascog ar/puicov fierqicov
vnaqyovxav , 6 ■d’coqag btl nXeov diaaxslj.oixo, axtvoycoq'ia
rig ear iv Iv roXg avanvevanxoXg oqyavoig, Save ijroi rSv
neqlrbv hxqvy/a n nenovdev, rj iikrfiovg vyqcbv 6 nvtvficov
*1 6 d-coqaZ ifinenh^avcu , rj f viia ri cpvexai vax avrovg, l|
ov yivtivg earl ro val.ovfuvov anoaxijpia. ra piev ovv v.arcc
rov laqvyya dirf.'D-opiev , oaa v.axa avpinaOeiav re v.al nqc 0-
roTtu&eiav itaayu ‘ ra ds vara nvevjiova v.al Swquxu pu-
v.Qov vareqov ay.Qipeareqov dioqia&rjaerai,.nq6v.eixai yaq Iv
rS naqovxi ra rov vcoxiaiov dielrdeXv nad-rj, ra r a/J.a val
oaa vara rr\v valoufiivrjv aroviav naayei. yiverai be axov'ut
nore piev dice rov iyv.kcpa7.ov, wg av naq iv.eivov rag dvva-
pieig aacporsqag eyovxog avxov, rrjv re ala’&ijnxrjv v.al rtjv
VLvrjTivcjV ‘ iviore v.al xar avxov (iovov rov vconaXov nqmxo-
ntaxrovvxa dia riva dvaxqaaiav olxelav, ijroi v.atf olov
.danti accedit faciei oculorumque rubor, capitis ardor, fitis
vehemens , lingua Arid a et aspera et quod dicat infirmus fefe
afdere. Si vero incendii fignis modum fervantibus , thorax
vehernenter dilatetur, angultia quaedam eh in fpirabilibus
organise quare vel pars aliqua ad guttur alfecta ell ; vel mul-
iis humoribus, pulmo aut thorax eh oppletus ; vel aliquod
turberculum in ipiis nascitur , ex quo genere eh abfceffus
voeatus. Atque gutturis affectus turn primarios turn eos,
quibus per confenfum infehatur , jam percurrimus ; pulmo¬
nis autem thoracisque vitia paulo poh accuratius perfeque-
mur ; nam in praefentia fpinalis medullae affectus tractare
propofuimus, turn alios turn qui ei per imbecillitatem voca-
tam accidunt. Fit autem fpinalis medullae imbecillitas in-
terdum cerebri- vitio, utpote a quo utramque facultatem, et
fenhtricem et niotricem, ipfa accipit ; interdum ipfius dun-
taxat fpinalis medullae primario affectu laborautis ob peculi-
BIBAlON 4.
253
Ed. Chart. VII- [463. 464.] ' ' Ed. Baf. TIT. (288.)
avrbv, rj xara diacpegovra fioQta ytyovvXav, ^g ovd' tig s'v-
voiay ol noXXol rebv larqcbv acpixvovvrai, xairoi ■d-tcojitvoi
noXXctxig iv voaoig ixXvrovg zivug avrmv ovrcog ovrag, bog
fioyig xivetv rovg rtjg yeigog SaxrvXovg, oy cog tf’ avunviovrag
ccnaac toTg rov &a>oaxog yiqicnv, yrjcf ovv yijds Siaxaovg
&tQya<jiag avayxa^ovoqg avrovg ini yiyahjv avanvotjv acpi-
xvila&ai. ovftpatvu de uinoXg rovro dia roiavrtjv juriavi
rrjV apiaoTov iintvorjv [464] al cpQevtg iqyuCpvrui yovat xur
ixtivovg rovg xaiqovg, iv olg rjovyuQu to t,wov , iyocoyivat'
onor av aooaarcboiv avrai , ybvai yiv nXrjQOvv r\v
ygdav rrjg avanvorjg ov dvvuvrai , (jorj-dovoi S’ ot ytoonXtb-
qioi fivig avratg rrjvixavra, v.antibuv sri nXiovog dcnvojjg
Serjtai to tfoov , ovrcog ?jdr] xal ol viprjlol ituvrtg, cov ol
(isyioroi rag cbyonXarag eavzoig avyxivovoiv ivaqycbg. or
av ovv i’tyg avO-Qconov anaoi toTg rov tfcbpaxog iitQtcnv iviQ-
yovvra, yr\ yivroi nvxvov donvtovra, nqobfnioxe^UL rqvi-
xavrct rrjv rt /mjXixorijra rrtg dtaoroXtjg rov ■Ocb qaxog, x.al
ret zrjg Qivog nrtqvyia * ravra rt yao avrov tv^rjoag nQoareX-
Xovra, xal [uxquv rtjv diaoroXljy rov &cagaxog iQya'Cpytvov,
arem intemperiem, vel toti ipfi, vel diverfis partibus ohoT-
tam, quae rnultis medicis ne in'mentem quidem venit, ’quum
tambn creberrime videant laborantes quosdam adeo exolutos,
ut vix digitos manus poflint movere , quamvis omnibus tho¬
racis partibus refpirent, nullo ardente calore ad magnani
refpirationem ipfos cogen te. Id vero ob hujusmodi caufam
eis accidit. Dum quiescit animans, liberam expire. tionem
lolum feptum transverfum, modo valeat, efficit; quum vero
in fir mum ell ipfum, fane folum Ipirandi munus periicere
non valet, tumque intercoftaliuni musculorum concurrit au-
ixilium; turn fi praeterea majori animal infpiratione egeat et
fupernorum omnium, quorum maxirni fcapulas fecum mani-
fefte movent. Quum itaque hominem fpirandi opus omni¬
bus thoracis partibus perficere videris, non tamen frequen¬
ter infpirantem , tunc quantum thorax dilatetur , perpende,
atque narium pirinas; has enim ipfum contrahere comperies
et parvam thoracis facere dilatationem , non queinadmodum
254 I'AAimo T HEP I 2 'SiN UEIIOX0. TOT1QN
£ a. Chart. VII. [464.] Ed. Baf. III. (2S8.)
oiiy oiansq oi Sice ni,r\&og qnaatag ay nvqtxoX g xavawStaiv
sqqcofisvoi rqv Svvaiuv , ini nksXaxov yaq avxoi xov ■dcoqaxa
SiaaxsXlovaiv 0X0V hit ovS ’ cog oi Sice ax tvoypqiav xtva
xcov avanvsvaxixcov oqyavcov, cog iv xvvayyaig xs xai xatg ix
itoXlov xai a&qoov xaxaqqoy Svanvoiaiq ' rj xai Si aftqpd-
xsqa, xadansq iv n tqirivsvfioviaig , ovxoi yaq slaty ol j us-,
yiaxov xs xai nvxvoxaxov avdnviovxsg. cSansq Ss Si aqqco-
axtav Svvafiscog anavxa x a fisqt] xov ■dcoqaxog avayxuilpV-
xai SiaatslXuv , ovxco xai Sta [isqtxijv dxoviav hog ef av-
xcov (isqovg. 6 yovv yvuvaoxijg ZtxovvSog , cog dv otg sna-
aytv naqaxolov&tXv Svvafuvog, ala-O-avsa&ai aacpcog scpi] xijg
xaxa xag cpqsvag axoviag, Si rjv Tjvayxa&zo xai xov g fisao-
nlsvqlovg fiiig asi xyvstv , xai noxs xai xovg vipqlovg' xai
noxs xai nsqipa'hmv tfovryv, xoXg xax vnoyovSqia ymqioic,
rjQxttxo [lovy xij Sice x civ cqqsvcov avanvoij , xa{? ov rjavyaQs
Srjlovoxt yoovov. sixs Ss avxov xov xaxa xo Siacpqayya [ivqg,
sixt xcov tjxovxcov slg avxo vsvqcov , six anqioxsqcov rjv axovia,
in ardentibus febribus ob' caloris copiam faciunt ii, qui yii-i-
bus valent , In namque to turn thoracem plurimum dilatant ;
neque etiam ut illi, quibus id evenit ob aliquam fpiritalium
inllrumentorum anguftiam , ut in anginis atque dyspnoeis,
quas fluxio multa et aflatinr descendens induxit ; neque ab
utraque caufa, ut in peripneuinoniis , nam lioc morbo afiecti
et maxima et Ixequentilfima refpiratione utuntur. Sed
quemadmodum ob virium infirmitatem , ita ob unius quoque
partis iinbecillitatem particularem omnes thoracis partes di-
latari coguntur. Gymnaftes ergo Secundus, ut quipolfet,
quid pateretur, obfervare, fentire fe manifelte fepti trans-
verii dicebat imbecillitatem, ob quam cogebatur intercoftales
musculos continuo movere, atque nonnunquam etiam fupe-
riores.; quondam etiam zonam circumdans hypochondriorum
partibus, fola transverfi fepti mo done fullicienter fpirabat,
quo tempore fcilicet quiescebat. Verum an ad fepti trans
verfi musculum, an ad nervos in ipfum pervenientes , an ad
utrosque pertineret imbecillitas, milii quidem explicatu per-
niBAION 4.
QOO
Ed. Chare, vrr. [464.]- Ed. Eaf. III. (288. 289.)
Svar.ol.ov ecpaivixo / 101 SiOQia&Tfvai' rijv S' avxqv avanvoryv
i&eccaa/irjv -civic r.ui u7.7.ov e'ypvxa , l.av.xLU-dtvza. fisv vqi Tn-
nov noxi -/.mu rcov vnoypvdq'uov layvowg, cog UTCO&avtiv
xivSvytvacci , ql.iyfujvavxcg avxcq rov diaq^ayuaxog ' . cog S'
ix rov xivSvvov xovcov Sieaco&rj, naQCCfluvaarjg ati trig
(289) axoviug air in. ixtoiq §e ix TttQinvtvpov'uxg layvoag
avay.ouigouiroq Svaaiadqxog ix rcov oniaco re xal evSov fte-
qwv o figayicov iyivexo , xal rov myytcoq ofiotcog ret nliiaxa
fttyqi Suxxv7mv axgcov , oXiyov Si ri xal nqbg rrjv xiyqaiv
ifSkafhjaav eviou rove op xa. merit to zzqcoxov xal Stvxegov
fieaon'/.evqiov vevga [7,a fiijvai avvi[q' qigexai S uvxcov to.
fie v ngtoxov ugio/.oyov inugyov Tin fuyt&ei , 81a [la&ovg,
avauiyvvfievov req f iiv it 00 avxov , xuxaayiQoutvov Se tig
fioioag ito7,7.ug, ag iv xaZg uvaxouaTg i&eaoafit&a, xal nvag
uvxcov ayjoi 8ay.xv7.iov cexgcov Sice xtjg i'rSov ymoag rov nijytuoq
aipiy.vovfitvag ' to 8a Stvxegov vtvgov faaxxbv ov, ovStvi fu-
yvijitvov ixtQcp, Sea, rojg jxaayalrjg vno req dinqaxt ngog
rov [gaylova ipigtxai, xuruayiCoiavov tig to Signet rijg
difficile videbatur ; at eandem refpirationem etiam in alio
quodam notavi, quem aliquando -equus in liypocliondriorum.
regione calcitraverat adeo atrociter, ut obortain fepto trans--
verfo inflammatione, mortis periculum immineret; quumque
evafiffet ab eo periculo, imbecillitatem tamen Temper reti-
nuerat. In alio etiam, qui a vehementi peripneumonia con-
valescebat, brachii tarn polleriores quam internae partes et
cnbiti maxima pars eodem modo ad fummos usque digitos
fenfus difficultate laboraverunt, atque motus quoque aliquo-
rum uomiiliil laefus eft. Huic nervos in primo atque fe-
cuudo intercollali loco laefos efle accidit, quorum primus
inllgnis magnitudinis per intimas partes abditns delertur, ei
qui ipfum praecedit, admixtus, fed niultas in partes divifus,
quas in diflectionibus vidimus, ipfarumque aliquas per inte-
riorem cubiti regionem usque ad digitorum extrema perve-
nientes ; fecundus vero nervus tenuis , nulli alteri admixtus,
per axillam fub cute adbraebium fertur, disperfus per cutis
2 56 r A AH NOT nEPI TQN IlEHONQ. T0H12N
Ed. Chart. VII. [464. 465.] Ed. Baf, HI. (289.)
i'vSov x 1 zai onioo ymqag avxov. xayimg 6 uv&qmnog ovxog
i&aqanev&/] , yuQfiazov xa&evxog ini xijg hupvaeaq xmv vav~
qcov zaxa. xo nqmxbv xa zed Savxtqov paaon'ktvQiov ’ wonaq
allot xivig ana an<fo xa azeltj zaxa (jow/v naqalvoaavoi,
dice row zax oocpvv enixe&dvxav. (paqnazcov izaivo xa yoqio,
za& o tee xov Gzelmv dnoqsvexafvavQa x ov vmxiaiov pvalov,
firjSkv ijfiov intxa&evxav avxotg xoig nuoa)*alv\ievoig aze-
laot cpaq[iazov' ovSi yaq avxov cScov rjv to na&og , alia
[465] xov fiviloi. axiom da [xayulrjg aznvtjGamg yavo/iivqg
ev x a xm zaxd xrjV exeqav xov nvyav /mqico zal xoig n qa-
xoig (itoaGi xov zax avxov ozelovg iyvfivmdt] pav iv xij yat-
qovQyice xu xov ozelovg izatvov vavqa, Oaqanav&avxog Si xov
ymotov , Svozivrjxov jjv olov xo zolov ' icq ov GxoyaGafiavog
xtjg yavoftevyg cplayfiovijg vnolalaicp&al xi aziSomSeg ev xivt
xov vavqwv , mg nqog xoiuvxrjv Sia&aGiv aqfj.oGa[tavog , ini
xov nenov&oxog fiovov yoqlov imxvOaig intxqSaiu cpuqpiaza
x alimg xov uv&qmnov i^iaGafi'qv. monao Si ini xov zaxet
To nqbqanov atqrjxai fieqov, ovxm zce.nl xov ullov andyxov,
ox uv anbllvxat qua xig iveqyaia, xov noirytizbv avxtjg qivv
eju.s tam pofteriores quam internas partes. Hie homo ce-
leriter curatus eft, admoto nervorum exortui medicamento
ad primum ac fecundom intercoftale fpatium ; quemadmo-
dum quoque alii nonnulli , quibus utrumque crus paulatim
refolvebatur , admoto lumbis medicamento in eo loco , unde
a fpinali medulla cruribus nervi adveniunt, nullo refolutis
cruribus medicamento a nobis appoiito ; neque enim ipfo-
rum, fed medullae proprius erat affectus. Alteri magna ob-
or.ta fuppuratione in alterius natis regione ac primis ejus
cruris partibus, nervi ejus cruris per chirurgiam nudati funt,
turn parte fanata, tod membro movendi difficultas accidit;
unde conjiciens feirrhofum quidpiain concitatae prius inilam-
madonis in nervorum quodam derelictum , hujusmodi affe-
ctui accommodans curationem , affecto loco foli idonea me-
dicamenta adhibui, hominemque perfecte fanavi. Ut autem
de partibus faciei dictum eft, ita et in reliquis quoque omni¬
bus, uniea duntaxat pereunte actione, folum musculum ip-
BIBAION J.
a57
Ed. Chart. VII. [465.] ^ , Ed. Baf. III. (289.)
[iovov, i] to vevqov avrov nircov&ivai vofuareov ' el 8e
nZelovg iveqyuat fiXapeXev , el fiiv xatf ev ycoqlov, iyycoqel
y.al rovg (ivg avrovg Ttavr ag ex nvog air lag (tefiXacp'dai xol-
rffi , ivdiyerai de y.al xoivov n tcov fivav ixelvcov vevqov eZr
vai to nenov&og. ly&vg yovv rig iv n otapcp {hjoevcav , y.al
y.araipvy&eig r a Tteql tijv edqav re xal xvonv , cog ycoqlg
itqoaiQeaewg ixqeXv avrov to t aiionarruia y.al to ovoov,
e&eQanev&ij rayimg vno rav deopaivovrcov cpaq/iu/.cov in ire-
•Oivrcov roXg icen ov&ocn yvaiv ‘ Mteqog 8e clvev cpaveqag air lag
Toig avroXg neqmeoav tivfntTwjtaaiv iv noXXco yoovop Sice
itoXX&v (jorj-di-juarcov fioyig vyiucdt] , tcov v.a-f? teqov oaxovv
avxco na-Qovrcov vevqcov. oireg ovv e'cfrjv ev&ecog iv aqyij,
tovto xal 'vvv elrtcov icp ereqov t 1 fiera^nouai ' yivoooxcov
Tig If avaTO/iljg exact ov tcov ano toil vcovialov vevqcov, elg
o Ti it aqaylvetui yioqiov , uxqifSaog Siayvcoaetai rovg Ttenov-
&orag ronovg. iqyco d 3 vueXg t rjv fiaouvov tovtoov ski , tcov
eqycov Trjg Teyvijg el'l.yjcpare, koXXav.ig iooqaxoreg ebcpiXeiav
svaqyij yiyvofiivijv roXg xuuvovaiv iy. Tijg Toiavrijg Siuyvcbaecag.
fam efficientem , aut nervum ip fins affectum effe putandum
eft Si vero plures actiones laefae irrit, 11 uno in loco , ac-
cidit interdum o runes ipfos musculos a communi aliqua cau-
falaedi; fieri etiam poteli, ut nervus aliquis musculis illis
communis alficiatnr. Enimvero quidam quum in lluvio pis -
ces venans adeo circa fedem et veficam perfrigeratus fuiffet,
ut ipli invito efflueret et alvi excrementum et urina, per ca-
lefacientia remedia affectis musculis admota celeriter fanus
evafit. Alius autem eisdem molefiatus fymptomatis line ma-
nifefta caufa, laelis circa os facrum nervis, multo tempore
per multa praelidia vix fanatus ell. Igitur quod protinus ab
initio dicebam, illius nunc quoque mentione facta ad alia di-
vertam; ii quis ex anatome, ad quam partem descendant
finguli nervi a fpinali medulla prodeuntes, cognoverit, affe-
ctas fedes quam facillime inveniet. Ex artis autem operi-
bus vos horum examen reipfa deprebendiftis ; narnque fae-
penumero vidiftis ex hujusmodi dignotione manifefte juvari
GAT.ENUS TOM. VIII. jq
258 rAAHNOT UEPI TSiN heuonq. totiqn
Ed. Chart. VII. [465.] Ed. Baf. III. (289.)
ov ftovov ydq oxehj xal ytXqag elxij xal /xdxijv ol n ollol vav
laiqdv dvaxql^ovGi cpaqudxoig ft-tQualvovGi Si ohjg rjfieqag
re xal vvxvog, dptlrpavvig vov vonov, xa$ ov 6 vaviaZog
jj vi tdv an avvov {yldnxtxai vtvqav , alia xal vijv xecpa-
ItjV qv nqo nollon vtvog fjlxaGav, emvt&evveg qtdquay.a vdv
ndvv fteouaivbvxav , fjyov pivot St avxdv dvay.aliaaGftat vtjv
ai'o&tjGiy avx’ijg layvqdg (jtflauuavtjV ‘ ov viva y.al avvov
?]uiig laodfie&a, vov nmovftbva vonov evqbvxeg ex ve vdy
allay Gvfinvafidxav xai vdv nqoxaxaqxvtxdv alt lav, exa~
gxov dveqaxl]Guvxeg, av ev ijv xalvoSe ’ ndfmolvv vtvoy
eqirj avv avepa ocpoSqovdva yivopivov, oSomoqovvvog not
avvov, SiapQttgai vqv ecpeGvqlSa xaxa vov vqayijlov, ag al-
G&eo&ai oacpdg tjJvgiag ev av vd ytvopevrjg loyvqag. eniGxd-
fievog ovv vi g ex vav nqdxav vov vavtalov anovSvlc ov ini
Ttjv y.icpalqv avaqieqopeva vtvqa vevvaqd, Si dv vtjv aloft q-
qiv eyei vo n tql uiirljv Seqpa, qqSlag av eyva vov nenovftova
vonov, ov ftiqanivftevxog vo vijg xecpaltjg Gvvedtqantvftt]
Sdqua, pqSev avxb xaxd nqaxondftuav mnovftog. dll ov xe
laborantes. Nam non folum crura et manus temere ac fru-
llra multi medici tota die nocteque calefacientibus mediea-
mcntis perlricant, negligentes locum ubi vel fpinalis me¬
dulla., vel nervus aliquis ex ipfa emergens laeditur; verum
etiam caput cujusdam non ita pridem impolitis medica-
mentis veliementer calefacientibus ulceraverunt , putantes
fenfum ipGus graviter laefum hoc pacto fe revocaturos.
Atque nos liunc ipfum fanavimus, inventa fede affecta, turn
ex reliquis fymptomatis turn ex evidentibus cauGs, fuper
quibus iingulis interrogavimus, quarum una hujusmodi erat,
quum fub multa pluvia ac yento impetuofo ambulaflet , pal¬
lium circa cervicem madefactum ajebat adeo, ut vehementi
fe frigore in ea parte alFectum fentiret. Itaque qui feiviflet
ex prhnis fpinae vertebris quatuor nervos ad caput ascende-
re, a quibus pellis ipfum ambiens fenfum accipit, facile fe-
dem affectam invenilfet, qua fanata, capitis quoque pellis
pariter fanata eflet, nulla primaria affectione laborans ; me-
' lilBAION 4.
25$)
Ed. Chart. VII. [465. 466.] ' Ed. Baf. Ill: (289.)
ravra rce vevga yiyvwaxovreg ovre ra xa& exaoxov fisQog
oXov rov SiQfiaroq oi latool, naoov avroigiXayLrw fiooiw
ra> v.utcc rrfv aoyljv rov vevqov nQoacpeQeiV ra (joif&rjfiara,
rotg ovSiv nenovdoaiv ivoyXovmv. iyw Si ijuv sSa^a no)«-
Xaxig e’via fiev iv av rw raj vc oxiaiw r rjVfotoy Qi^a v iyovra,
rivet S’ oiov ix xXaSwv fieyaXwv anooyi^ofieva , necpvxorwv
ex rov vconaiov , xal nuXiv avra ravra, oyiXpfieva re xal
Siavsfiofieva, ret fiiv elg nolv n avv fieqog rov Siofiutog,
evict Si elg e'Xarrov * wore fie &avfiaoai rwv avarofiixwv
[466] uvSqwv ayvotjoavrwv avru xal tyrovv rwv iv raig
naqaXvoioi rr\v alr'tav, Si rjv ovx ctel xivqoig re xal aio&rj-
oig anoXXvrui rwv naguXeXvfievwv fioqiwv aXX iviore fiev ?]
xivrfoig, eviore Ss fj aio&rfoig, eviore Si 57 re xivqoig xal tj ai~
c&rfoig. oiovrai yaQ rwv elg rovg fivg Siavefiofievwv vsvqwv
rot Xtiipava Siexninretv ini to StQfia , xal Sia rouro ineiSav
na&tj to xaraoy/Qofievov elg rov fivv vevQov, ini fiev raig
fieyaXaig avxov Sia&eoeoiv aficpoxega pXanre o&ai , rrjv re
ai'a&qoiv afia xal rrtv xivrjoiv' ini Si raig iXarrootv Siaow-
X,io&ui fiev eri rtjv aioihfaiv, wg av ovx loyvqag Seofievrjv Sv-
dici vero neque liuj usmodi nervos neque eos qui per lingu¬
las cutis partes disperfi funt cognoscentes , quum iu prom-
ptu ,eis eflet minimae particulae juxta nervi initium adhibere
remedia, partes illaefas moleftant. Ego vero faepenumero
vos monui, alios quidem in ipfa fpinali medulla veluti ra-
dicem habere, alios vero velut ex magnis ramis e Ipina-
li medulla exortis procedere ; qui rurfus divifi diftri-
buuntur,. alii per valde multas cutis partes, alii per pau-
ciores , ut mirer anatomicos viros illo's non cognovifte,
atque in nervorum refolutione quaerere , quam ob cau-
fam refolutannn partium non Temper et motus et fenfus
pereat, fed aliquando motus, aliquando fenfus r aliquando et
fenfus et motus. Arbitrantur narnque nervorum in muscu-
los diftributorum reliquias ad cutem tendere , ob idque, quutn
nervus per musculum diftributus affectus eft, in magnis .af-
fectibus iplius utrumque, et fenfum et motum , fimul laedi';
in levibus adhuc fervari quiderii fenfum, utpotequi noc tan-
fl 2
a6o VAABNOT IIEPI TON IIEIION&. TOIUiN
Ed. Chart. VII. [466.] Ed. Baf. III. (289.)
vdfitcog, dnoD.vo&ai Se ttjv xivtjaiv, oi) Svi>afuvtjv yivtG&cu
ycaolg qciurjg Svvdueiog. tig ydq rig fivg tvlort zivcov clou
xoaztkog, tj xai Ttjv yii, qcc, xal Sia tovto qcbfirjg .Seoftevog,
innSdv nu&g firjxer iytqyiiv Svvdfievog, axlvijrov [lev iqya-
fyy at to ‘iuabov , »/ Se ala&qTixt] Svvajug, SiayvcoGTixi] tdtv
xaxu to fioQiov ovgoc na&mv , dphxfirjg avrta Siau&vu , [it]
Stouivt] fityahjg layvog' to rt ydo naayuv. ovStv rjTTov,
uij.u s eat ftullop vnuqyu xoig ccG&ivtotv, 77 Tt Siayvmoig tov
Tta&ovg uiiTaQy.wg yivexui zed Si dqqcoGrov Svvuutcog. ini
fiiv ovv Ttjg ToiavT/jg naqaiMGttog 6 loyog avtcbv nt&avbg
■icztv’ icp ijg S 77 fiiv ai’G-&>iGig anolcoJ.tv, 77 Se xivtjGig gco-
Street, Tiveg utv ovra) patedovg ilqijxaai loyovg, cog apeivov
tivui GKoncfv avTOvg’ evioi S’ aloftavbpivoi Tijg tov gqrripu-
Tog cmoqlag, ovx (oxvtjGciv tlniiv ovSenox cby&ai tolovto
naQCtJ.vGicog tTSog , iv cq xrjg aiG&/]GHog dnol.ail.vLag tj xlvry-
Gig GioQtTcu. Toig ydq anoGTaoi 1 usv tcov eoyoiv ttJs Teyvtjg,
ccvayoQivGaGi Se iavxovg nqooTaTag atQtGtcog, ovS'ev axoK-
■(iijtov Igtiv , akX dnav hoipcog tfitvSovtai, xal yQcupov-
tum roboris defideret; motnm vero, eo quod robuftis egeat
viribus , perire. Interdum enim unus musculus vel totum
crus vel manum movens , ac proinde viribus indigens , II
afficialur, munus fuum perficere nequit, membrumque ipfum
immobile relinquit ; fentiendi vero facultas partium affectio-
nes discernens, illaefa tunc permanet, ut quae non validis
egeat -viribus ; quippe nihil minus , imo magis etiam , pati
polTunt partes debiles, dignotioque affectionis fufficienter fit
etiam per imbecillas vires. Igitur ratio ipforum in hujus-
modi quidem nervorum paralyfi probabilis eft ; ubi vero de-
perdita fentiendi facilitate , motus non perit, nonnulli qui¬
dem adeo vanas adduxere rationes, ut fatius fuiftet eos con-
ticescere ; nonnulli vero cognita quaeftionis dilficultate, non
gravati funt dicere, hujuscemodi paralyfis fpeciem, qua fer-
vato motu fenfus perderetur, neminem unquam vidifte.
Nam qui fibi fectae alicujus principatum ufurpant, ad artis
vero opera non accedunt, nihil non audent, fed quidvis
prompte mentiuntur, atque feribimt nonnulla, perinde ac fi
BIJSA10N 4.
2f> i
Ed. Chart. VII. £466.] , Ed. Baf. Ill: (289. 290.)
civ evict fiev cog xxoXXaxig ewQuxoxeq , cov ovd* ovaq ovSev
eiSov xcoxe, noXXa d* ovSenmnox mcp&ai cfctcn % cov cvveymg
avt otg OQm/ievmv.
Keep, rj . HSrj (itv it mg muoXoyrjxai xoig iaxqoig, ex
[iev xov orofiayov v.al xijg yaaxQog Ifieia&ai to al/icc, fiexa
de fiyypg ex xmv avanvevaxixmv avayec&ai [ioqlcov ' lx Se xmv
xaxa cpctQvyya (290) xai yctQyaQemva yOifinxofitvoig , moneo
ex xov Gxofiaxog, cmXwg.cmonxveo&ai' xe&eaue&a Se noX-
Xaxig, ox civ a&QoioxiQov ex xfjg xecpaXijg xcexacpeQtjxai , xai
[laXiaxa xov yuQyaoemvog evSov cog xiQog xrjv cpciQvyya , fiexa
PW°g ccvxo avunxvo[ievov‘ euninxov yaq avxixa xm Xaovyyi
Pna tttveT. nqoceyeiv ovv del xovxm fiaXiaxa, [irjnoxe Soljm-
fiev ex x u>v avanvtvnxixmv oqyavmv uvacpeqeo&cu to aifia,
xadaneq rjdt] xivag eyvmv laxgovg imoXafiovxag ipevSmg, ijj
wv ecscpaXijoav avxoi vofitcjavxeg oiix OQ&mg anocprjvaoO-ai
xcoXXovg xmv aqLoxmv lax^mv , •faXenmxaxrfV elvai x ijv xoiav-
xrjV alfioQQceyiccv , mg av xov nvevfiovog iayvQmg nenov&oxog'
ovSe yciQ [uxqov nvog ayyeiov (trfeiv etxog yiveo&at xccx avxov.'
frequenter confpexerint, quae ne per fomnium quidenf un-
quam viderunt, plurima nunquam vifa efle ajunt, quae ab
iplis quotidie confpiciuntur.
Cap. VIII. Jam convenit quidem inter medicos fan-
guinem e gula ventriculoque vomitione , ex fpiritalibus par-
tibus tuIB, ex faucibus et gurgulione fereatu, ut ex ore
Iimplici expuitione expelli; nos vero eum a capite per gur-
gulionis praecipue partes internas ad fauces affatim descen-
dentem, tulliendo educi I'aepenumero confpeximus ; nam
fubito gutturi irruens tullim movet. Quare diligentcr ad-
vertere animum oportet, ne aliquando hujusmodi fanguinem
ex fpiritalibus organis ascendere putemus , quemadmodum
fane quosdam novi medicos falfo opinatos, ex quibus ipli
decepti funt credentes non recte multos praeftantiflimos
medicos afTeruilTe, liujusinodi languinis eruptionem efle
periculofiflimam , tanquam pulmone vehementer aflecto;
neque enim par efle} exiguam in ipfo. Tenant diruptam.
262 r A ARNO T REP I TSiN REIION0. T0R12N
Ed.' Chart. VH.[466. 467.] Ed. Baf. III. fago.)
. syymgd ds xai xata SiapgmaiV, 7 avafigmaiv , tj onmg av rig
ovi>/ia£iiv lOtKr], yivia&ui noXXaxig aiuarog avacpogag a&goag
fitra (1 rj-fpg. or av yag lv roig s'lingoa&iv yjgbvaig lx. diaXtiu-
fiarmv ol.iyov sx-aaron fiera fayog avercrvxmg rig aifia q>ai-
vijrai,- [lira ravra Ss vangov air (a fiiya xarunrmotmq
ixprjloi) ovuniaovatjq (itjr ii> aymaiv t) n aXaiargaig aq>o-
[467] Sgag nr maemg, akXa fii]S’ Inmtaovrog nvoq red &w-
gaxi fiugovq , a/ia Bry/i noXktjv alfio(igay'iav. ytvsa-Q-ai GVfipTj,
xaraXoiriov av dg 81a rrjv avafigmaiv a^ioloyov ytvofusvrfV
avapgy&vfvai nXtiov aiaa. noXXoi <Ss rmv otlrmg na&ovrmv
fcogia arva rov nvsbfiovog afia rm aifiari avvaviyviyxav • xai
tha rovro ngoarjxH nagaxoXovOdv InifuXmg, d acpgmdtgn
avvavinrvaOg - - xai yag xai rovro (hfiuiorarov sari yvmgiafia
rijg lx rov nvtvfiovog avaymyijg, man eg orav rye 01 pgoyyiov .
ri fisgog, i) agttjgiag yirmvog, ij yXifibg, r\ xai rTjg aagxog
avrtjg rov nvtvfiovog avacpsgijrai. rovrmv S’ ovdev Inicpal- •
tarai roig lx rov ■O-mgaxog avaptjrrovaiv aifia, xa&amg ovSl
odvvt] rig roig lx rov nvtvfiovog , mg av IXuyiora Svo vtvga
Fieriquoque poteft, ul vel erofa, velexefa, vel utennque
iieminare .volueris , vena, fanguis affatim tufliendo ejiciatur.
Quum enim retroactis temporibus quis ex intervallis quoti-
die paucum fanguinem tufliendo expuifle cernitur , fuperve-
nitque ei poflea multi fanguinis inter tufliendum eruptio,
h'eqne ab alto delapfo , neque in certamine , neque paladlra
graviter vulnerato, neque etiam fub ullo gravi pondere op-
preifo tliorace, reliquum efh, ob infignem eroflonem pluri-
iriiuh fanguinem tufliendo fuifle rejectum. Atque non pauci
fic affecd pulmonis ’quasdam particulas limul cum fanguine
ejecerunt. Quocii'ca diligenter conGderare oportet, an fpu-
niofum auippiam Gmul educatur ; id enim efficaciflimum ell
indicium eductionis e pulmone ; quemadmodum ubi aut
broncliii pars quaedam, aut art'eriae, aut venae tunicae, aut
etianf pulmonis- ipfius carnis ejicitur. JSfiliil autem horum
accidit iis,- qui ex tliotace fanguinem extufliunt, ut nec dolor
•aliquis iis, qui' a pulmone-, Utpote qui- duos nervos perquam
BIBA10N 4.
263
Ed. Chart. VII. [46 7.] _ ^ ^ Ed. Bah III. (ago.)
naqa rijg exrtjg ijv'Qvyiag rear an iyxecpaXov Xapfiavovrog,
rep pev s^co&ev avrbv vuevt neodyovn Siavepopeva , rip Sa-O-ei
8s ovx inexreivopeva rov anXayyvov * rep S'mqdau 8\ a>g ian,
noXXa pev ex rear evSov'ptqd v ecru vevqa, noXXa 8s e%co&ev,
e| lav al'GxhxvcTcu rayiara roov bSvvijQcbv diu&eaecov. . aXXa
xal dion pviodrjg psv 6 &coqd^ ear i xal borioStjg, o nvevpcov
8 ’ a&Xatrog re xal yavvog, erciretverai psv rj rov ■O-copaxog,
avitvai 8* rj rov nvevpovog bSvvrj. or av ovv aXyr\aed rig
sv onovv ptQog lx rov -&o3oaxoq, avufilytxr] re pi] no7.v, pyd’
ipv&Qov, aXX tj8ij ptXaivopevov re xal -&Qop(jovptvov alpa,
rovrep nqcorona&ti psv o \hi3Qu%, avayerui Ss 8iu rov nvev-
povog ovzcog r 0 alpa, xa&aneQ xal to nvov Iv roZg IpnvC-
xoTg na&sGiv ,• icp cov peralgv ■O-copaxog re xal n vevpovog al-
o&rjroogneQdyerai. ovrcoq 8s xalro xeyqcoopevov oncooovv nrve-
Xov sv nXevQlnaiv snupaivtrai, xal xaruro psrci rovvo vnopvij-
pa ro nspnrov elqtjasrai. vvvl 8s nsql rwv smyiyvopivcav s7.~
xdnsscov raig rov diparog avucpoqdig axo7*ov&o v slneiv. iv psv
yap rip nvsvpon xal paXXov ylyvsrai, xal rial pev a&eqanevra
tenues a fexta nervorum a cerebro ortorum conjugalione
recipit, per membranam extrinfecus ipfum continentem di-
fperfos, led per visceris profunditatem non extenfos; verum
thoraci, ut feitis, multi ab internis, multi etiam ab externis
partibus funt nervi, quibus facile dolores percipi poflunt.
Praeterea quia thorax musculis offibusque abundat* pulmo
vero laxus ell , atque a compreflione , aut contu hone tutus,
thoracis dolores intenliores funt, pulmonis remilllores.
Quum igitur dolente thoracis parte quapiam, fangninem quis
tulhendo rejecerit, nequemultum, lieque rubrum , fed jam
nigricantem, grumofurnque, huic thorax primaria affection©
inleftatur, at fanguis per pulmonem ita educitur , ut in fup-
puratis alfectibus pus, quod inter thoracem et pulmonem
fenfus judicio contineri percipitur. Sic et pleuriticis fpu-
tum quovis modo coloratum apparet, idque fequeriti quinto
libro dicetur. Nunc verb de ulceribus fanguinis rejectioni
fupervenientibus'deinceps dicendum ell. Nam in pulmone
creberrime Hunt , ac curationem, ut quibusdam videtur, ne-
a64 rJLABNOT iiepi tun nznoNd. totuzn
Ed. Chart. VII. [46y.] Ed. Baf. III. (290.)
navvanaaiv eSoTgtv, ivioig 8i SvG&iQamvxcc' xccxa 8e xov ■O-oo-
Qctv.a xal xoll.uxai t a nXetara tap qaysvxcov ayyticov, iq> otg
snxvGtv at/xa, y.al h nagaynivutv fiiygi nXtiovog r\ slxcouig, a)X
ovxi yi nXiiog aviaxog yivtxui' rads ivxcp nvtvjiovi ygov’iGctv-
xa, y.av {hocmev&ij noxs, y.axaLimti xi Xtixpavov iv avxgj xv-
XdsSig xi y.al avqiyycaSig , o xov ygovov ngoiovxog avaStQixcci
gaSicog ini figayilaig ngotfamaiv, avvavacpdQixcu 8s roig nxvo-
pivoig ivxtv&iv evioxi xccl rj xaXovjievri ngog xa>v laxQcbv i<piX~
y.ig, xal rig txliiaxog pQuyvg oxalay/iog. sari 8s xavxa xoiva
xcu xojv iv sxsqco xoncp yivofiiviov ehxabv, akXa, xcc [isv ix gto-
liu'/pv xal yaaxQog ipiTxai, xa 8 ’ ix vicpQcov xal xvaxtmg ov-
QiXxcci, x it <?’ ix xtby ivxigcov SiaywQuxui , xoig $ ix xa>v
avcmvivaxixcbv ogyavcov a8vvaxov iGxi ycoglg | Srjyog avomxv-
odTjvai. iay 8s xig avayniunxrjxcd xt xal anouvTTijxal notf
aificc TtksoGiv icpi&ig rjfiSQatg, /xrjxi xtcpalJjg odvvijg rj (jugovg,
tjxoi iJVfmciQOVXog , rj ngoijyrjGayivov , [irjxa nbjytjg avxodi
yiytvrjutvrjg , iniaxiipm-Qai yglj xovxov xov n xtjg givogicoQov
ctxQiping oXov, ixuvov xs xov axopaxog xov xonov , ev-Occ
quaquam admit hint, tit alii putant, dilficulter admodum fa-
nantur ; at in thorace dirupta vafa , a quibus fanguis expui-
tur, magna ex parte conglntinantur , nunquam enim liujus-
cemodi ulcera, vel diuturna, . curationi omnino refiliunt;
quae vero in pulmone longo jam tempore permanferunt,
quamvis aliquando cnrentur, relinquunt tamen in ipfo cal-
lofum quid et filtulofiun , quod tractu temporis levi occafio-
ne excoriatur, atque pum iis quae inde expuuntur interdum
fimul educitur ramentum a medicis vocatum, ac cruoris exi-
gua quaedam guttula. Atque haee etiam ulceribus alio in
loco genitis communia font ; yerura ex gula ventriculoque,
vomitu ; ex renibus et vefica, cum urina ; ex inteftinis vero,
dejectione excemimtur;. fed ex fpiritalibus inftrumentis line
tufli expui non poITunt. Quod b pluribus deinceps diebns
aliquis cruorem et fcreaverit et emunxerit, citra capitis vel
dolorem vel gravitatem, live praefentem five praeteritam,
citi:aque ictnm illic inflictum , liujus et totum narium mea-
tinn, atque earn oris partem, qua ad nares foramen tendit,
BIBAION 4.
265
Ed. Chart. VII. [467. 468.] , Ed. Baf.III. (290.)
avVxtxQrjxai nQog xr\v §Zva " yivexai yuo noxe roiovvo avy-
nxcoya, §8e7Xryg Iv rco 3 (cogtcp xovxop nQoanecfvxviag., ijxig
av^dvexai xai xa& txaGXijV rjyeQav, war el xai xaZg nQcozaig
tjyeQaig IXcev&ave dice GyixQoxrjxa, yexa xqeZg ye rj zezzaqug
sxoiycog dqaad-ai ' xuxd 8e xov avxov Xbyov lx xijg yaoxQog
lytZzai no-dr aiya, (tdlXhijg xaxano&eiaijg. e'azi ye yrjvxo
xoiovxov alya X,£[468]jrroj' xai lymqmStg , lav x lx yaaxqog,
lav x lx Qivog, lav x lx xov azoyazog cpalvtjzai cpeqoyevov,
wave xiva ■&eaadyevov avxb , xai nqoalxi xrv l\iv xov av-
&Q(onov xazaaxerpdyevov, iocozrjGavzd xi neql xwv nQotjyrjaa-
ytvmv , dnavxoov avxav GzoyuGaG-Oai xtjg xov nqdyyaxog
aXrj&uag. vyiaivovxog yovv noxe aydynxmg av&Qconov, xoi-
ovzov aTya ■d-eaaayevog ly.ovyn.vov, rfeiatja dtiyyrjoao&al yoi
xijv Slatxav rjv diT/xrjxo xaZg eynQoa&ev r:yiQaig. gw xoZg ah-
7m tg ovv oig SitjyeZxo , xai xovxo xazeXe^ev, cog ex xivog xorj-
vrtg ov navv x 1 xa&anov vSooq iydwttjg e'niev vScoq diipijaag
Vvxxcoq , olxsxov xivog avxin xoyioavxog. wg 8* r/xovaa xov¬
xo, n QoaavijQc ytjv avx.ov, el xai fiSQXai nox wcp&ijaav Iv
accurate confiderare oportel; nam fit aliquando hujusmodi
fymptoma, hirudine huic loco adhaerente , quae quidem in
dies augetnr, ut quamvis primis diebus oh exiguitatem fen-
fum effugiat, tertio tamen quartove die facile cernatur.
Eadem ratione ex ventriculo quoque cruor epota fanguifuga
nonnunquam evomitur. ' Sed eft hujusmodi crtior tenuis,
fanieique fpeciem refert , five e ventriculo , five ex naribus,
five ex ore ferri videatur, ut cum tale confpexeris, ac prae-
terea liominis confideraveris habitum , fuperque .praeteritis
eum interrogaveris , ex omnibus rei ipfius veritatem facile
conjicias. Equidem quum viderem hominem iutegra vale-
tudine hujusmodi cruorem evomentem, interrogavi, qua vi-
ctus ratione antea fuiflet ufus ; ille vero inter alia quae nar-
ravit, hoc quoque addidit, fe quum nocte quadam fitiret,
ex fonte quodam non admodum mundam aquam continente,
aquam bibifle a fervo fibi quodam allat:un. Quibus auditis,
fciscitatus fum, apparuilfentne aliquando fanguifugae in iplp
266 EAAHNOT IIEPI TQN IIEIIONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [4680 ^ Ed. Baf. III. (29°0
,T(0 v.axa TTjV y.QrjVrjV vdan' xal cpavxog haqav.hai, Sovg iiu-
xrjSsiov cpaq/iaxov , Sfie&ijvai xt]v ftdiXXav inoirjaa. sxiqov
8’ anoqvTXOfiivov ml nxvoVTog alfia xoiovxo , itv&oqtvog
iv xt] Sit]-/T]m Staxqiipai xov av&qomov sv Xipcvr] x ivi v.ax
ayqov caqq. &iqovg, [is xa xivcov ixiqcav ita%ovxa yvq.vaoxiv.ug
itaiScag, onolag slca&aoiv ol vioi itaCQsiv sv vdaxi, xal yi~
viocsv.cov sv sxslvcq xcq vdaxi ftSiXlag ytvoqivag , iigayaycov tig
ccvytjV xov itaoyovva, xal orqiipag xov itoqov xijg qivog tv&v
Xcav tjXiav.cov av.xivcav , idtaaaqtjv v.ax ixtivov xbvxonov, iv
cq avvxsxqtjxai itqog xtjv sv xcq Gxoqati ycaqav r\ qlg, ovoav
^deXXrjg ovqav, syxaxaxsxqvq[dvtjv xcq noqcq. fiiXxiov ovv
edo%i [tot ml xuvtf vqiv Icsroqrjcjai.
Keep. ■&' . cOxi usv yaq sv xoXg xoiovxocg Xoyoig axov-
axiov soxl x?]V pXqfitjv, si v.al fit] navxtXcag anoXcaXbg sit] to
xaxci cpvcriv sqyov anav xov qoqtov, itoD.av.ig siqt]xai qoi,
ytcqov (? ovSsv avaqvtja&ijvai xal vvv. oxi 8 * ov xavxov
sgxi epeovi] xal diaXsxxog , aXX rj qsv epeovt] xcav cpcavrjxixcav
qqyavcav sqyov, f diuXtv.xog 8s xcav 8iaXtv.xiv.cav , cav to qiv
fonte ; qui quum fe vidiJTe fateretnr , dato idoneo medica-
mento, liirudinem vomitione eduxi. At quum alius quis-
piam hujusmodi cruorem emungeret et expueret, ac iplo
narrante audirem eum rare, aeflatis tempore, in ftagno quo-
dam cum caeteris juvenibus juvenili ludo, qualem adoles-
centes in aqua ludere folent, exercitatum, fciremque in eo
Itagno fanguifugas elTe, duxi laborantem ad fplendorem;
• converfoque directe ad folis radios narium foramine, in eo
loco . ubi nafus ad oris regionem perforatur , hirudinis in
meatu latentis caudam confpexi. lias igitur hiftorias vobis
narrare operae pretium duxi.
Cap. IX. Eninivero quod his in fermonibus laello-
nem intelligere oporteat, etiamh non penitus tota partis actio
fecundum naturam deperdatur , faepenumero jam diximus,
nec ab re fuerit, in praefentia monuifle. Praeterea, quam-
■vis non ignoretis, monitos vos velim , non eandem elTe rem
vocem et locutionein, fed vocem vdcalium inftrnmentoram
opus elTe, locutionem vero loquentium, quorum lingua eft
BIBAION J.
267
Ed. Chart. VII. [468.] Ed. Baf. IIL (290. 291.)
xvQicbrarov ear iv rj yXcbrra, avvxil.it S' ov a [iixqov fj re olg
xal ra %eih] v.ai ol oSoyreg, enioraiievovQ v/iag ava[iifivrjaxco'
xa&aneQ ye xal inqi roiv cpwvijnxwv bqyccvcov, on ’kaqv/%
sari xcel ol xivovv reg avrov [iveg, oace re rovroig vevqa rljv
l§ iyxecpaXov naqaxofii&i Svva/uv. ecev [i'ev ovv ol x'keiovrtg
r\ ol avoiyovteg r ov ).aqvyya [iveg axlvijroi yevtj&cbcnv , aq>.a-
via navrelrtg v.araltjiperai rov ovrco na&ovra' xa&aiteQ ye
xuv SvcSxivtjroi ncog, lj rivet na/.ticoSi) xiytjaiv 77 rqoucbSc] lie-
(Scorn, y.ara to rov nu&ovg eiSog f[ epeovrj (Xa^aerai ' rcaQCt-
QcenhjaUog Se xuv orcaaficoScbg ij ylovcoScbg xivcbvrai' y.cel
[livroi xuv (291) ceooeoar^arj notf rj dvva/ug ccvrwv, ?jroi Si
olxeiov n mx&og, rj Sice ri rcov xivovvrcov avrovg vevqcov,
auvSqav xal [iixqav SQyaaerai rljV cpcovrjv. ecev S' celXbg rig
rcov xivovvrcov rov lanvyyce [ivcov oriovv n a&ij, (jXcefirjoe-
reel fiev ncog rj epeovrj fiXafyie [iixqcev, ovre Se acpcovog 6 ovreog-
na&cov earai navranaaiv , ovre auixgocpcovog Ixavcog. alaneq
S' ol xvqicbraroi [iveg rcov rov laqvyya xivovvrcov elalv oir
cevoiyvvvreg avrov xal ol xl.eiovr.eg, ovrco xal rcov cpcovijnxcbv
vevqcov ra naXivSqo[iovvra , [toq'ia fiev ov ra xal avree rijg
maxime princeps , non parum autem conferunt et nares et
labra et dentes : fic etiam vocis inJftrumenta eiTe guttur et
musculos ipfum moventes , atque nervos qui a cerebro ipfis
facultatem deferunt. Igitur H vel claudentes vel aperien-
tes guttur musculi immobiles reddantur, quilic afficitur, mu-
tus evadet omnino ; ubi vero vel difficulter moventur , vel
palpitant, aut tremunt, pro affectionis modo vox laedetur;-
ffiniliter , fi convellendo , vel concutiendo moveantur. At
vero fi imbecillae fuerini iplis vires , live ob fuam ipforum,
live ob nervorum ipfos moventium affectionem , obfeuram et
parvam efficient vocem. Quod li alius quispiam ex moven-
tibus guttur musculis, quoquo modo afficiatur, laedetur qui-
dem vox, fed parva laefione, atque lie affectus neque mutus
omnino erit, neque adinodum exiguam habebit vocem. Ut
autem ex musculis guttur moventibus praecipui funt ii qui
ipfum aperimit et claudunt, ita ex vocalibus nervis ii quos
recurrentes vocamus; qui et ipli poi-tiones quidem funt fex-
2tiS TAAHNOT IIEP. I TUN ILENONG. TOWiN
Ed. Chart. VIE [468. 46g.] Ed. Baf. III. (agi.)
exx/jg ov'Qvylaq xwv If iyv.tyaXov necpvxoxwv vtvqwv, woittg
xai xau.a ict tig avxov £{iq>vo[itva , diaq>tqovxa 8 avxwv
xogovxov, wg fir; xaxa xov x qct/^I.ov arcoGytZta&ai xwv ex
xijg sxxijg cvt,vylag, u)X oxav tig xrfv rov Otaoaxog acpixvtj-
rai ywqav. [46 9] avxrjv (iev ovv xrjv exxijv- ovQvylav b\r\v
ovStlg ovxwg aqiv!j g loxiyuqovQybg wg axwv xijivtip, xa na-
‘kivbooy.ovvxa S’ ivloxt Siaanwaiv vn uyvolag * s'axt S’ oxt
xal xtfiitxai [itxcc xtjg x nay dag aqxrjqlag ij xo extqov avxwv,
X 1 aficpoxtQov , xaxa xag [ityaXag xgwottg avvijg ' xalipvy&tv-
x a S’ Iv ytiQovQylaig efma8lt,tt xw cpwvqiiaxi, fttyqig av ix~
PtQliav^svxa x ijv ipvoixtjv tvxqaalav avaxxrjotjxai. fikanxt-
c&ai 8 ex 1 GVfipalvH xrjv cpwvrjv tig bgvxtjxa xt xal /leyt&og
ovx aqiavWg, xunudav oi xqg qiaqvyyog (ivtg abvvaxwoi aw-
xdvuv avxrjv ' xal titvioi xal diapooyog vyqoxrjxi noll.rj yt-
vofitvog o xoLVog yixwv xijg cpaqvyyog xal xov Xaovyyog,
layvqwg fiXauxti xljv cpwvrjv. bxi 8e xal ot xaxaQqoi xaxa
xov avxov Xoyov §qayyw8t] xrjv cpwvtjv loyaQovxai , xwv nuot
yivwaxo[ievw v eaxl’ xa&antQ yt xai xo noXka fiotjaat, xal
tae conjugationis nervorum qui a cerebro oriuntur, quemad-
inodum et alii qui in ipfum infer untur ; differunt tamen ab
illis eo quod non in cervice a nervis fextae conjugationis,
fed qmim ad tlioracis regionem perveneriut, propagentur.
Is'ullus itaque tam ineptus cbirurgus eft, qui ipfam fextam
conjugationem to tarn fecet in vitus; at recurrentes nervi ob
imperitiam nonnunquam divelluntur. Accidit vero iuter-
duin in magnis afperae arteriae vulneribus, ut una cum ipfa
vel alter vel uterque incidatur ; per cbirurgiam quoque per-
frigerati vocem impediunt, donee calefacti naturalem tempe-
riem recuperaverint. Quinetiam laedi vocem contingit in
exilitate et magnitudine non leviter, quum fauces a fuis
musculis nequeunt intendi. . Item vehementer laeditur vox,
ubi membrana, quae faucibus et gutturi communis eft, mul-
ta bumiditate rigatur. Quod etiam deftillationes eadem ra-
tione vocem raucam efficere poflint, nemo non intelligit
Vehemens quoque exclamatio fimiliter vocem afiicit, utpote
-fi IBA10N 4.
2%
Ed. Chart. YII. [4Gg.] , Ed. Baf. III. (291.)
ydq y.al rovro qiXtyuovjj v 1 naoanXfjmov IpyaCytai nu&tjpa
yard ra rbv alqtjutvov yircvva y.al rovg pvg rov Xdqvyyog,
(zvSijXo'v d’ on xal rc bv s'vSov rov XaQvyyog fivibv qtXayfxaivov-
rwv, fj xvvay//j ro ndxhjpa yivzrai, rfa ra epwvrjv duu xal
xtjv avanvoljv fiXanrovoa) xal oXwg dntavrzg ot itapd epvaiv
oyxoi xara ra rccg odovg rov nvtvuarog yavbfJLtvoi xal ■&)Jfiov-
rtg elgoo&av avrag. ovrco yovv xal 0 azoiiuyog qtXayiirjvag,
alza &Xl(icov rbv yirbbva rtjg rqayuag dqrtjQiag, co avvdnra-
t uird oiyixoaidrj jtiqaza rmv xax uvxijv yovSoav, aig dvo-
itvorjv ra xal cpcovljv ftt.dnru' xal rj rcov xax avyeva gtcov-
bvXcov elg to tcqoooo paraxivtjaig, viteq a>v efinnoadav al'qtjxat,
ravxa fiev anuvza ra iza&ij yivaxai rij cpcovij , rcov ISlcov av-
rtjg oqyavcov olxaiav riva fiXafav lyovxcov, aura xara nqcoxo-
mx&acav, al'ra xara avuna&aiav , ovbev ydq diacpsqzi nqog
rov ivaoxcoxa Xoyov' anna be ndoyzi, rep rrjg olxaiag vXrjg
GvaqlGxao&aL ‘ dadzixrai 8 lv rotg iraql cpcovtjg olxala rtjg
Ivtqyaiag ravxijg ilXtj yzvixmg pev zhtzlv tj ixnvo!] , xax
quae fimilem inflammalioni circa jam dictam membranam at-
-que gutturis ruusculos parit affectum , (At quum gutturis
interni musculi inflammantur , eum affectum anginam effe
conftat, quae limul et vocem et refpirationem laedit) et om-
nes univerfe praeter naturam tumcres , live in fpiritalibus
viis exoriantur, live extrinfecus ipfas comprimant. Sicita-
que gula quoque inflammatione affecta, ut comprimat aspe-
rae arteriae tunicam , qua cartilaginum ipfius partes extre-
mae figmoides conjunguntur, et refpirationem et vocem lae¬
dit; laedit quoque vertebrarum cervieis in anteriorem par¬
tem luxatio; de quibus jam antea dictum eft. Igitur omues
hujusmodi affectus voci adveniunt, propriis iplius inltrumen-
tis familiari aliquo vitio , five primigenia affectione, five per
confenfum , laborantibus ; nam id ad propolitum fermonem
nihil conducit. Sunt praeterea alii affectus , quum peculi¬
ar! fua materia privatur; atque in commentariis de voce,
dictum jam eft, quod propria hujus acdonis materia gener-
ratim quidem loquendo eft expiratio, fecundiun fpeciem
2 y O FAAHNOT IIEP I TSIN HJSJION0, T0I1QN
Ed. Chart. VJX [46g.3 Ed. Bah III. (291.)
uSog 8k y.ai z i]V olxuuv diayooav fj exzpvGtjGig, fjiig iaziv
a&Qoa x ov nvtvuavog efco cpoqd y.axd x'/jv ptGonXsvqiwv fivwv
syiqytiav yiyvopsvrj. ovxca 8s y.ai at psyaXai r ov ScoQay.og
ZQaasig, rj oXcog at naaaXvoug -QaxtQOv fisgov^’ avzov , tcqco-
zoog. per ijphtvovv, r.axa avppiprjy.og 8s y.ai rjpiyatvov sqyd-
X,txai zb tfbov. ooa 8“ tv anonXrfeiaig y.ai xuqoig huXrj-
ipiaig zs y.ai xazoycug rj cpcovtj pXdnzszai, xavxa zip y.oivcp
Xoycp yivszcU zo)V y.a.8 oQpijV svsqysiav , rjzoi zcbv n qcbzcov
ptqwv zov vmziuiov zzu-Oovzmv., rj xai ovv avzoXg zov syxs-
(paXov. truvtjppivav 8' ' .dXXrjXaig x&v nivzs zovzoov ivsq-
ysiibv, sxnvorjg, sy.q>varjGScog axpocpov , ipoqxvdovg' sxcpvGrjGtcog,
(ptavTjg^ 8ia.Xiy.zov , zrj nQiazrj pkv slqtjpsvy avppXdnzovzai
iraoat, ZTj 8 ’ vaxdzrj zmv dXXmv oiSspia ' zjj Ssvzsqcp 8s at
ptz avztjv zqsXg , xij ZQLZ'tj 8 s'ayaza Svo, zrj zszdqzrj 8s fj
xtXtvzaia pta povij. si psv yaq ovS ’ oXoog ixtcvsX zo "Efhov,
ijzoi y.uz apcpco zd piqrj Zov •d-cbqaxog, rj v.azd ■Q-axsqov po-
voV si psv xaz dpqa , ztviyrjaszat did zayiwv ' si Ss yard
vero atque propriam differentiam, efflatio, quae quidem eft,
quum affatim fpiritus foras effertur per musculorum inter-
cbftalium actionem. Sic autem et per veliementia thoracis
vulnera, atque ornnino iplius in altera parte refolutionem,
in primis femifpirans , per accidens vero femivocale animal
evadit. In apoplexia vero, fop ore, morbo comitiali, cat-
oche, communi ratione earum actionuxp , quae ab impetu et
voluntatis imperio procedunt, vocem laedi contingit, live
Ipinalis medullae partes primae, live iimul cum iis cerebrum
quoque ailiciatur. His actionibus quinque inter fe confe-
quentia quadam convenientibus, expiratione, efflatione citra
Hrepitum , ftrepenti efflatione, voce, loquela ; li earum pri-
ma laedatur , reliquae omnes laeduritur ; ultima verb laefa,
reliquae haudquaquam ; at quum fecunda, tres reliquae;
quum tertia , duae ultimae ; quum quarta vero , Tola polire-
ma laeditur. Eteninv li nihil ornnino expiret animal, vel
ex utrisque thoracis partibus, vel ex altera duntaxat; li
quidem ex utrisque, celerrime fuffocabitur; fi. vero ex altera
BIB AWN A,
Ed, Chart. VII. [4Cg. 47o.] ^ Ed. Baf. III. (291.)
&axeqdv, rjjiittvovv mi fijiicpwvov e'dxai yixa rov mi x<J»
iqn^qg eveqyuwv avxqg Svoiv anoXcolivai ro t] fiiov yeqog, av
rijv yiv it sqccv atpocpov ixcpvaqacv bvoycc'Quv ei'co&a, xqv Si
exi[4yo]qav 1 pocpcbSq. el S’ q yiv ixnvoq ocb£oixo , Siaq>&a-
qeiq Si q ixcpvoqaig , at lomul xqeig iviqyeiai Siaqi’delqovxaty
tfjoqieoSqg ixcpvaqaig y.al qxovq xui SiaXexxog ' unoi.ouivqg Si
xqg ifioqxbSovg exfvoqoecog , y.al qicdvq ml SiaXexxog ovvce-
nbXXvxai’ xad-aniq ye ml cpcovqg unoXoyivqg q Siui.ex.xog.
imoxauivoig ovv qyiv xovg xmv e Iqqyivwv iveoyeiwv SqytovQ-
yovg yvg vnaq\ei ovlloyl^eoSai, xheg pip enudov avxutv
iSiov xi nu&qya , xtvav Si xovqyov ipi.upq v.axa avyiipqy.bg.
el Si xi xav iv xalg uvaxoyaig bcp&ivxcop inei.a&ea&e , xu xe
neql xcov xqg avanvoijg alxioov vnoy.vqy.axu mi xa neq i qico-
vqg vyug avayvrjoei ’ lelexxai Si neqi avxwv xuv xw Sevxiqcy
neql xqg ini twv Xyjjvxmv avuxoyqg. ixnvoqv yiv yaq anav-
xeg ol avaxtiXovxeg xov Q<i>qaxa yveg ' ixcpvaqaiv Si, ovaav
ixnvoqv ocpoSqav, ol yeaonlevQioi yukiaxu ’ xqv ipoqxbSq Si
ol x}\g cpuQvyyog’ avxqv Si xqv cpcovqv ol rov Xuqvyyog
tantum, femifpirans atque femivocale reddetur, perdetque
Hmnl reliquarum deinceps duarum actionum partem dimidi-
am, quarum alteram efflationem citra ftrepitum, alteram ve-
ro ftrepentem nominare confuevi. Quod ft expiratione
fervata corrumpalur efflatio, reliquae tres actiones, ftrepens
efflatio , vox et loquela llmul corriimpentur ; fublata vero
ftrepente efflatione et vox et loquela perit, ut, voce pereunte, .
loquela. Quum itaque dictarum actionum opilices muscu-
los cognoveritis , poteritis ratiociriari, qui ex iplis proprio
affectu laborent et quorum actio laedatur per accidens.
Quod fi qxtidpiam eox-um,' quae ex corporum dilTectione vi-
diftis, oblivioni tradideritis, admonebunt vos ii, quos de re-
fpirationis caufts, atque de voce perfcripftmus, commentarii,
atque de his ipds in fecundo libro de vivorum dilTectione
dictum eft. Nam expirationem faciunt univerii thoracem
contrahentes musculi ; efflationem, quae vehemens expiratio
eft, intercoftales maxime ; ftrepentem efflationem ii, qui in
faucibus fun l ; vocem vero ipfam gutturis musculi efficimit.
2y2 rAAHlsOT J1EPI TS1N IH5II0NQ. TOJISiN
Ed. Chart. VTI. [47o.] Ed.Baf. III. (291.)
egyaCpvtac fiveg' tj de yldirra, dtao&oovtja rrjv cpeovrjv, eiq
to §L<xl.tyio&ca yorjornog vndgyu , ovvrelovv rcov d’ elg rovto
xai rmv odovtcav xai rcov yeclcov, etc re rwv xara ryv gXva
owrQrjoecov, ovgavioxov re xai yagyagecovog , sni ro.vroig re
toy ovpcjietgov Seoyov rijg y'J.ojTrrjg avr/jq. ■ ot pcsv ovv rgav-
loi, xai ipeXXoi, xai n rotovtov xara to dialeyeo&ac ocpaX-
Xofievoi, rcov Sialexnxcov ooyavcov eyovoc ft peplaypievov, ij
xara rrjv cpvcnxtjv dcanXaoiv , y fieru tavf? voregov ' carmen
ol rov rTjg gevog nogov vno nolvno§oq , y xai allcog cpgay-
tievreg, y reva rcov ngoo&icov oSovtcov anoXeoavreg , rj yjtikog
xolopc. Jevng' oi S’ ioyvocpcovoc xahovpcevoi on cog yivovtui ,
xai rd'iJ.a 00a epeovyg eon eiScj re xai na-fry , PgayycoSovg
re xai xXayycodoyg , xai Xenrtjg, xai r quyeiag, xai fcelaivyg,
lv roXg negi cpcovTjg vnofivyyaocv avragxcog eegyrat.
Keep, t . Ei'gijrac peer ySy xai ngoo&ev ixavtag negi
dvonvocag, yvixa r a rov vcotcaiov nu&>] diijQyofujv' ava-
pevyoag Se xai vvv avrcov, ooov vndXoinov etc rijg {hco-
giaq tavtrjg sari, ngoo&fjoco. xaddl.ov yiv ovv vfiag a%ca>
Sed lingua articuladm vocem diftinguens loquendi ufum
praeftat; quam ad rem conferunt quoque dentes, labra, na-
rium foramina, palatum , gurgulio , praeterea mediocre lin¬
guae iplius vinculum. Itaque balbis blaelisqne atque aliis
qui impedita funt loquela, loquutionis initrumentox-um ali-
quod, aut qxmm natura ipfum foi-maret, aut poftea,' laefum
elle certum ell ; veluti quibus vel polypus , Tel aliud quid-
piam narium foramina obftruit, aut ex primis dentibus ali-
quis depei’ditus eft, aut labia mutilata. Verum quo pacto
tenuem obtineant vocem, ac praeterea quomodo aliae vocis
turn fpecies turn affecdones fieri pollint, ut rauca, refonaxis,
tenuis, afpera et obfeura, in commentariis de voce fufficien-
ter diximus. .
Cap. X. Be dilficili refpiradone jam antea, ubi fpi-
nalis medullae affectus percurrimus, multa dicta funt, qui¬
bus nunc in memoriam revocatis , quae ad praefentem con-
templationem fuperfunt, fubjungain. Itaque in univerfmi?
Ed. Chart. VII. [47o.] ^ ^ Ed. Eaf. III. (291. 292.)
hxuptcop cop ItitaaaG&i Kara rag ccparo^ccg (i vcop reap 'Sipovp-
tc op top ■Ocoqaxa nqoyuqop eytip tjjp [iptjfitjp, apcc roZg slg
avToig acpixpovpitpoig ptvqoig' datX&ovXag 8s nqog top Svg-
■jtvobvpra, nqtorop fiep •OtmaaQai noxcoop anaprag xiptl
xoiig x ov &cqqaxog fivg, rj rovg y.axa r a fUGonXivqiu fiopovg
ycoqig reap vipqXcop, rj xai Tug cpqdpag ajia ToZg (liGonXtvqioig.
iitpyuq ddtjxs icapxag xipovpipovg , Up xi tcop rqicip sppo-fj-
cavxig cov iqa -vijg roiavxqg xtprjGtcog ah imp , icpt^ijg (Sioql^t-
a&ai nsiqao&s, xl not air cop soxi xo pvp vnaqyop aixiop'
lap 8s fii] Ttuvxag, sep Uxsqop acptzptZts&s Siooig/xop. vnoxii-
edeo 8rj Tig anapxag y.ivmv rovg pevg, cog xai to OTsqp&p ttai-
qtaSai Gacp cog ufia TuZg couonXazaig ' hti tovxov tcop xqiwp
Tovxcap apayxaZop Up ye tl naptcog vnaqytip , ijvoi rqp 8vva-
fiip aqqcocjTOP , 1} axsvoycoqiap tcop t ov TtptvpiaTog (292) oScov,
rj &iqfidaiap nftpnoXXijp ip y.aqSUt xai nptvpopi, Svpapeepov
SrjkoPOTi xai dvo alxiag avxcop aua ytpta&ai, xai Taya
noTS anapicog xai TugTqtig. uXXcc tcop flip xqicop aua yipo-
[ispcop, 6 xcefipcop avTixa r t&prjgsxat' tcop 81 dvo, SvoxoXcog
expedite vos meminifle velim musculorum omnium tlioracem
moventium nervorumque, qui.ad ipfos perveniunt, quos in
corporum diffectione vidiflis ; turn introeuntes ad liominem
difficulter fpirantem, in primis confiderare , an omnes tho¬
racis musculos moveat, an folos intercollales fine fuperiori-
hus ; atque an fimul cum intercofialibus feptum transverfum,
Nam fi confpexeritis omnes moveri , 1211am ex tribus , quas
dicemus, caufis, hujusmodi motionem efficere putate, ac de-
inde quae fit ilia quae nunc infefiat, perpendite ; quod fi non
omnes moveantur, aliter definiendum. . Subjiciamus igitor
aliquem omnes fimul movere musculos , ut pectus una cum
fcapulis manifefte fublevetur. In hoc ;ex tribus unum ali-
quod efie necefle eft, aut virium imbecillitatem , aut viarum
fpiritus anguftiam, aut vehementem in corde et pulmone ca-
lorem ; quamvis interdum duae , ac nonnunquam , licet ra-
ro , tres quoque ex jam dictis caufis concurrere poifint. At
tribus quidem fimul conveuientibus, quam primum aeger m-
teribit, duabus autem difficile fervabitur, una vero, affect'us
TAAHNOT IIEP l T.QN IIE/ION&. TOIII>N
274
Ed. Chart. Vir. [47o. 47i.] Ed. Baf. IH. (292.)
Gco&tjGtrai' fndcgds, (nxa tcop olxticop [471] dioqiGficov tig
oXt&'qop tj Go)rrjoiav t tXivrrjGU to ncc&og. fj tolvvv xljg 8v-
yufucoq aqqtoGTia uovtj yiVoiiEV)) , dice tovt ini Ta roia ysvij
tcop xivovvxcop /ivcov sqykTai, y.ai ixavxag avxovg bxtytiqti
xcqog vrjv y.'wijGiv, on GqtoSqcog xiPtiv bp avxcov yepog a§v-
yaxu' cog tiyt to Siacpguyfia fiovov iv.avcog ixipsi, xadanca
or tiyt xciTir. cpvoiv , ova up ovxb xo>v fieaonXevqicov ovxt
reap vyjijXoov iStif&rj fivcop ' inti S’ aqqcoGtog egtip, anav-
rag tc (SqaSecog xlviT, leal txvxpjjv ovx iqyaQtTca t rjv Iviqyuav
avxcov, toOTCtq ov8 ” uqaiitv it aw. y.ai Tovxoig ycakiGxa
■nqoatyixt top vovv rotg yvcoQtajiaGi, SioqCQbtcu ycxq vn av-
t cov qqSicag r alia. &aq[iaaiag yavv no'l/.'ijg ij-dqoiauivijg ip
roTg avanvevGxixoig oqyavoig, anuGi flip evtoytl t oig fivol
tov &a>qay.og to £coov, al.Va xai Taytiav avxcov noitixai y.ai
•nvxvryv tIjp iviqyaav xai GepoSqup , or av avtv Svvafxtcog
a^qcoGTiag GvycntGrj Ta Ttjg ■dcQfiaaiaq * tj 8 aqqcoaxog Svva-
fiig ovxe Taytiav ovxt nuw xxvxvjjv i'yti Trjp xivqGtv , ox
av avtv -(hoiiaacag r, qioycuSovq , o&sv oid> ini nXtiGtov
pecnliari enm difiinctione ad mortem aut falutem perven tu¬
rns eft. Igitur Tola facultatis imbecillitas quum adeft , pro¬
pter ea ad tria moventium musculorum genera venit, eosque
omnes ad inotionem excitat, quod unum ipforum genus ,ve-
liementer movere nequeat; quippe fi feptum transverfum
lolum fufficienter movere poflet, veluti quum fecundum na-
tutam fe habebat, neque intercoflalibus , neque fuperioribus
musculis indigeret; quoniam vero imbecilla eft, omnes fen-
iim movet, neque frequentem , neque raram valde facit eo-
rmn actionem. Atque his poliflhnuin notis mens adhibenda
eft , nam caetera per- eas facile discernuntiir. Sane pluri-
mum aucto in fpiritahbus organis calorc, omnibus quidem
thoracis musculis agit animal, fed et velocem et frequentem
et veliementem efficit eorum actionem , quum citra viriuin
imbecillitatem calor infeftat. At viriuin imbecillitas , ubi
citra fiammeum calorem fit, neque velocem, neque frequen-
tem valde habet motmn , proinde non multum omnes thora-
MBAION J.
275
Ed. Chart. fJT. [47i.] , Ed. Baf. III. (292.)
anavra SiaoriXlti ru (isqij rov &caqaxog ' wort xoiv'ov iv sytt
fiovov Ty xuru cpXoywoiv noXXijV yivopevy Svanvoia, to toil?
fivg anavrag rov ■O-cqquxog ivcQyslv. et i 8s v.ed rovro it qo os¬
ar i tij Sia -&cQfiaoi(xv noXXtjv Svanvoicf xaransyt&og xai nv-
avortjra xai rayog yivojisvr] , to fist ixqsv'otjoscog yiveo&ai t t\v
ixnvorjV OtQiiov xai ‘Qiovrog nrevpatog' ini Ss tij ttjg dvva-
fiscog a^coariu, ytoQig ixcpvGfjotcog rijg Sia aro^carog , tj Sia
tijg Qtvog 1 uovijg elgodog yivsrai rov nvtvfiarog-, ijng (tig_ xai
xuru tag tionvoag ivanyd g syti nQootillonivu ru nrsQvyia,
arjfuiov xai rovro fisya Swaysuig do^worovoqg. ini Ss
raig anvoycoQiaig twv dvanvivorixdv OQyavcov 0X0? jiiv 6
■Q-oooaig ini nXtZarov diaor&XXirai ray stag xai nvxvcug; ttjv
Ss ixnvoljv ycooig ixcfivGt/Gecog ol xa/xvovrsg ovrcog i'ayovaiv.
orav S’ ig ravrov acpixijrai OiouaGia rt xai attvoyaqia roov
dvanvtvonxtov OQ-yavcov, cooniQ iv nsQinvsvpiovZaig , ovd ij
fisyiarrj xai nvxvorart] xai ray'iGrij rovroig avrugxijg ava-
nvoij, xai Sia rovro xai avuxaxH'Covoiv , aio&avofievot rov
■OwQaxog oXov Suara/xivov (iuov ovrcog' xuraxsifiivmv fiiv
cis partes dilatat; quippe cum dyspnoea , quae oh nimiam
incenfionem facta eft, unum foluni commune habet* quod
omnes thoracis musculi per ipfam agant. At ubi ob- pluri-
mum calorem reipiratio difficilis eft in magnitudine, frequen-'
tia et celeritate, hoc quoque accedit, quod calidi ferventis-
que fpiritus expiratio cum efHatione efficiatur; in virium
vero imbecillitate, nulla ab ore facta efllatione fpiritus ex
folis naribus emittitur, quae nares per infpirationem etiam
pinnas manifelte contrahuhtj id et efficax imbecillae facul-
tatis indicium eft. Ob fpirabilium vero inftrumentoruni
anguftiam totus quidem thorax plurimum, celeriter et fre¬
quenter dilatatur ; fed qui tic laborant, fine efllatione expi-
rationem habent Quum vero fimul incident fpirabilium
organorum et calOr et anguftia, ut in peripneumonia, turn
neque maxima et frequen tifiima et celerrima refpiratio fuf-
ficere ppteft; ob idque fe erigunt, fentientes totUm thora-
cem facilius ita dilatai-i ; quippe decumbentibus in fele Con-
i-aabnoi impi tqn bebonq. tobqn
a?6
Ed. Chart. YU. [471-3 Ed. Baf. III. (292)
yuq avv-cav, dg eavvbv av/mcnrei, xaxaqnqouevcov rS>v scarce
r it axr\&r] [xtqcav ini zijv qaryiv, avara&doyg de ravxrjg oQ&ijg,
ovvavacpegtrai xai o ■d-d>qa% ravtTj , (irjxiri (Saqvvcov iavxov,
ofioicog zovToig avanviovoi xai ol rag rq aye lag aqxtjQiag rov
rivtvjjiovog vno noXXov xaxaqqov nXtjQa&ivrig , % nvog ix
reap nhjaiatv yeoolojp dg avretg ytvoutvov ricvfiatoq, ipi fiovcq
SiaV.axrdvxeg , rcj> iirj r ixepvoav pi/r5 ixnvtvv ■Q-tq\iov.
wrsavrmq be xal oaotg iv tea fitra^v {idoaxog re scat nvevfto-
vog rj&qoiorai nvov SaipiXeg, ovg ovofia^ovaiv ifinvovg, oXov
elgatQOvcn rov ■d-coqaxa, -d-equbv S ovv. ixnveovGiv ovd’ ix-
(pvamai, nltjv d fil] nvQixog avxoXg nQoaik&y Siaxarjg ‘ akt
ovro't yt rayiGra nviyovxai, diet rt ro na&og avxo xal bn
nooxixutjxiv rt bvvayu g avayxtjg anaai roTq ifinvoig, ovx
eg btvayxijg. nqoxtxyuy/.via roig rov nvevfiova qevfiaat , rj ntQt-
ntv/tovlaig, rj aa&fiaoiv, akkee rovvavxiov loyvqa xai ax/iaia
xa&taxqxvTa v.uv rot's ccg-O fiat ixo ig na&rjuaai, ykiayqeov xal
nayecov vyqeav iftnenkaoixivcov rco nvevuovi. xtiv d cpv/xcc
dvaninxov iv avtcp ervataitj note, av^aivei fuylartjv fuev
cidit, eo quod pectoris partes in fpinam declinent, qua ere-
cta thorax etiam fimul effertur, non amplius fe ipfum gra-
vans. Atque iis fimiliter refpirant quibus asperae pulmonis
r.rteriae plurima defluxione oppletae funt, aut ubi ex proxi-
mis locis in ipfas humor aliquis defluxif, unica duntaxat re
differentes, quod neque efflent, neque calidum fpiritum emit-
tant. Sic etiam iis quibus inter tlioracem pulmonemque
pits copiofum collectum eft, quos fuppuratos vocant, totus
thorax attollitur ; fed neque calidum expirant neque efflant,
nifi. adurens febris acceflerit; verum. hi celerrime fuffocan-
tur, turn ob hunc affectum , turn quod vires omnibus fuppu-
ratis ex neceffitate imbecilliores redditae fint, at non neceJTa-
rio in fluxionibus in pullnonem, aut in peripneumoniis, aut
altlimate; nam contra per afthmaticos aflectus craflis et
Viscofis humoribus pulmoni impactis vires robuftae con-
Itantesque permanferunt. Atque fi tuberculum coctu diffi¬
cile aliquahdo in ipfo conftiterit , thorax maxime quidem di-
BIBA10N J.
2 77
Ed. Chart. VII. [471. 472.] Ed. Baf. III. [292.)
iaytiv StaatoXqv iov ■O’nqax, ov nolvv 8s tlanviZatiai 1 by
aiqa , xal Sia lov to avvtyng avamytZv avayxa&a&ai ynqlg
sxcpva fiestas' I'd to v yaq iovio ■d-tqyacsiag nolltjg. [672] xa&’
stiqov 8s iqonov ig xavibv tidog acpixvovvxat dvonvolag ol
xvvayytxol, aitvoynqiag ovatjg ovx sv taXg vnodiyoyevatg
xotlotqai itjv tlanvotjv, aTX Iv taXg -ituqa'Ziynovaaig. icp
nv 8 anoottjya xal cp7.iyy.ovt] xal nl.q&og vyqwv ear tv rj iv
10 eg xivoXg iov &nqaxog, rj xatce ibv itvivtioya , yivovinv
acpqaxtnv iov l.aovyyog it xal itjg iqayuag aqttjqiag, iv
-laXg vno8tyo\dvaig 8r]kovbii xodoirjm iov tloixvtoytvov aiqa
GTtvoymotag ytvofUvqg , avuyxqg axoXov&tZ ytyaf.qv ytv
diuotolqv yivta&ai iov Bnqaxog , oltyov 8* sXxta&ui 10
nvivua, xal 8 tie tovt avayxaCjto-O-ai iov xayvovia laying
it xal nvxvcdg avanvtZv. nqo nuvtnv yaq vaag [itfivijo&ai
fiovloyai itjg xata iqv ytyaXrjv avanvoryv dtatpoqag Siting
yivoyivtjg , note ylv in ytyi&u itjg 8iaaioXtjg iov ftnqaxog,
noth 8s in nKrj&u itjg dgnvioyivtjg ovatag iov itvtvptatog.
iotiov 8 011 inv toiovxnv vyag uvatuyvijoxw nolXcexig, ova
latabitur, fed non multnm infpirahit aerem, ideoque conli-
uenter refpirare cogetur citra efflationem; id enim multi ca-
loris proprium eft. In eandem dyspnoeae fpeciem alia ra-
tione labuntur ii quoque, quos angina moleltat, ob angufti-
am, quae non eft in cavitatibus infpirationem fuscipientibus,
fed in iis quae ipfam transmittunt. Quibus vero abfcelfus
et inflammatio atque humorum plenitudo in thoracis , aut
puhnonis cavernis confiftit, citra obftructionem manentg
gutture atque aspera arteria, in cavitatibus fcilicet inJpira-
tum aerem fuscipientibus anguftia genita , ex neceffitate fe-
quitur magnathoracis dilatatio, fed paucus trahitur fpiritus,
a« proinde laborantem celeriter et frequenter refpirare ne-
celle ell. Prae qmnibps enim vos meminiife velim magnae
refpir.ationis^geminas efle differentias, interdum .quidem ob
dilatadonjs thoracis -magnitudineni , interdum vero ob infpi-
rati fpiritus midtampfubftantiam. Sciendum autem quo.d '
laepenumero vos admoneo earunurerumj quae a- prioribus
27 8 rAAHNor iiep i tqn hehonq. toiiqn
Ed. Chart, VII. [472.] . Ed. Sal. III. (292.)
naqaXeXunxui xolg hqo iaov ' xct yaq into xcov epnqoa&tv
UQijptva , diet to noXXoi/g ilvai xovg ilxxovxag avxa, nqoyju-
qov eye 1 x rjv pvfjprjv' .Scree de prfi vep ' ImxoxQctxovg SicoQia-O-tj
xov xaXXiaxa Txtql dvanvoiag yqai}iavxog , ciXXog x ovddg xeov
pix avxov i\nqyaoaxo xai dienqiauxo raXtinovxa, dice xovx
ayayxaiov poi yivtxai n oXXctxig avapipvrjoxeiv avxeov. oeroi
pev ovv civcv cfXtypovrjg, q xivog oXcog oyxov naqct cpvesiv , y
axevoywqLag ev rot's uvcmvivaxixoTg bqyuvoig, dvoixvoovaiv
hi itvQixoig xavesiodtm, xovxoig avaXoyov xco peyeSu xtjg dia-
axoXijg xov ■d-coqaxog av^etvtxai x 6 nX rj&og xtjg donveopevijg
ovaiug xov nvevpaxog' icp cov d’ oyxog ij Gxevoycoqia xig
ia xiv ly xoXg avcmvtvtsxixoig aviv. &iQp&aiag qiXoycodovg, r\
plv diaaxoXtj xov -O-wQaxog piyfaxt] yivtxai, x6 d’ demviopt-
vov ov pdvov daxoXi'nxtxai xrjg xeexa xtjv diaoxoXrjv avaXoyiag,
ctXXa xai xov xaxce cpvaiv sXaxxov danvuxai. yeogig de dto-
qiespov picev ivddxvvxai dia&ioiv fj ptyexXij diaaxoXij xov &m-
qaxog aoaiox^xa TCQoaXafiovaa. nejoatytiv d* vpag vqi] xctv-
xuii&cc, prj nox Sganuxij&ijxt , xrjv anctvxwv xcov pvcav
omiflae font; nam quas ipfi perfequuti funt, earum propter
feriptorum multitudihem facilis atque in promptu eft memo-
"ria; quae vero ab Hippocrate, quamvis optime de dyspnoea
fferipferit., non funt definita, pofteriorumque nemo ' explica -
vit, quae defunt, defmiitve , idcirco neceffarium mihi ell
creberrime illorum vos admonere. Igitur quicunque fine
inftammatione , vel omnino fine aliquo praeter naturam tu-
more, aut anguftia fpiritaiium inftrumentorum, per febres
ardentes diffieulter fpirant, bis infpirati aeris quantitas nia-
gnitudini dilatati'onis thoracis proportions refpondet; quibus
vero vel tumor vel anguftia fine inflammatorio ealore in fpi-
yitalibus eh, in bis thoracis quidem dilatatio maxima ell ; id
vero , quod iiifpiratur j non folum diiatationem proportione
'non afTequitur, verum etiam minus quam fecundum natu¬
ram, attrabitur. At fine difiinctione u'nam afiectionem often- ■
dit magna thoracis dilatatio, fi raritatern : fimiil acceperit
Verum animadvertere vos liic oportet, ne aliquando decipi-
MISSION J.
279
Ed. Chart. VII. [472-] ^ ^ Ed. Bafi III. (292. 293.)
svtfyyovvrtov yivofisvrpr uvanvoiyy x or av in ajjffiooxiu 8vva-
fiHog ylvrjxai, xijv avrt]V fjytZad-ai xjj ueya/.ji ' ^ovXrj&tig yucQ
ccvrtjv iyca aacfag sQfujvtvoai non, (itrscoQov izuXtcsoi' na-
Qtorrj 8s poc xijnzavra iwotjaai gtov Innozgaryv fitxteoQov
ovofiuQav nvsvfia to xoXg fitrtcogoig fisqtcn rov ■ddpazog tla-
nvsoutvov , ooantQ or av uni j, fisya Si dvanvsofitvov zai Sid
noXXov yjQOVOv , naoaqiooovinjv aijfiaivu ’ tvSq/.og ion fisya
Xiycov ro.noXv, Sirrwg yivtod-ai dvvafisyov , dvtv x s xijg tcov
fisrtioQtov fivcov ivtQyslag zai ovv avry ' noXlazig 'yaq ij xs
xcov [UtJonXsvQiwv fivcov ivsQytia zai r/ xcov cpQtvcov, ini-
nXiiarov SiaariXXovaai rov &cogaza, xcov inprfi.iav fivcov ov
yoij'Qovaiv tig rrjV rov noXXov nvtvfiarog tianvoiyv. on 8s to
toiovtov tiSog Ti^g SiaaroXrjg ivStizvvxai naoacpQoavvr}V, iv
xotg ntfti dvanvolag vnofivrffiam (293) didtrzrai, zaxf a zai
xcov aXXcov dnaoco.v dvonvoieqv at dia&scmg ifjyi&rfdav. dXXd
vvv yt za&ctntft rcov aXXcov na&cov, oaa nQotigijrai 8i sri-
qcov nQayfiars icov, o lov inixofirf Tig ivruy&oi Xsytrai, zard
x ov avrov xqonov zai nsqi xijg iv reel's Svanvoiaig 8ia<poQag
amini, putantes earn relpirationem. quae ob virium inibecil-
litatem omnibus agentibus musculis efficjtur , eandem efle
cummagna; quam equiderq, quo clarior elTet interpretalio,
aliquando fublimem vocare volui ; et mihi tunccontigit iritel-
ligere, Hippocratem enm fublimem vocare fpiritum,- qui
fublimioribus thoracis partibus infpiratux ; quemadmodum,
qunm inquit: Magnus fpiritus et ex longis intervallis, de¬
lirium declarat-, conftat eum magnum pro multo dixiffe,
qui bifariam fieri pote!t? vel fine fuperiorum musculorum
actione, vel ipfa concurrente ; nam plerumque intercoftales
musculi una cum fepto transverfo ad maximam thoracis
clevationem, qua multus fpiritus alliciatur, fuperiorum mus¬
culorum auxilio non indigent. Quod vero liujusmodi dila-
tationis fpecies delirium portendat , in commentariis de dys¬
pnoea oftendimus, ubi etiam omnium difficultatum refpira-
tionis aflectiones declaratae funt. Nunc vero. ut cornpen-
dio quodam hie explicamus alios affectus , quos in aliis com¬
mentariis jam percurriraus , ita et de dyspnoeae differentiis
2 So rAAHNOT HEP I TSSN IIEIIOK&. TOJIS2N
Ed. ctart. yir. [472. 473.] Ed. Bar. nr. (293.)
Ttt [isv eCqrjxai' [ilyoi deuqo, xce d’ elorjoexai xax a xov i<pe%ijg
Xoyov' (bg yaq ini xrfi [XeyaX?] g avanvoijg fj [isv xig saxi
nvzvt] , SiayoQtxg eyovoa nXtiovg, akbjv aXXrjg Sia-d-soelog
ivdsDctuctjVj'. rj ds xig aqcuu, [iiav ivdiixvv[ievi] Sia&taiVy
[473] ovxcog ini xrjg' [uxqag ' 7 [lev aqaia ijjvlgiv’ ivSeixvvxai
xwv uvanVcVGXiv.ibv oqyavwv, rj nvxvq Se novov oil [ibvov
x wv avanvtvaxixwv , akl-u xal xwv avyxivov[ieVwv avxoig,
tjnaxog Srjlovoxi, xal yaaxqog, xal onltjvog-, xal sxo\iaypv.
nXebvwv 8" oiiawv diadsaewv , afg enexai novog iv xw xivti-
G&at oqiodqoxcQov , imoxenxdov xt xal dioqioxiov ix xwv aX-
Xwv otjjxdwv, tixe cplty fiovfj xig iaxiV , tix iqvointlag, ti$
elxog, iXt anoGxrjua , xb xrjv odvvrjv iqyaC,b[itvov. i[ia{)-tx£
d oti xal diioxqaaiaig avw/ialoig aXyr/ftaxa noXXaxig ini-
yiyvexai, xal nveiifiaxog anenxov xe xal cpvowdovg nlij-Oit,
noxs [tev avxw xco axiyta-d-ai xaxct xi Siaxtivovxog xa mqii-
yovxa, noxe Se (tiaicog Sufyovxog. ofioiwg Se xal yvjiov nH[-
&ti {fcqfiov xal SqCfiiog, rj xjivyqov xal yXiayqov , axeyo[itvov
partim quidem dictum eft, pal'tim vero in fequentibus dice-
mus. Nam ut magnai’um refpirationum alia quidem crebra
eft, cujns funt differentiae complures, quarum aliae alias af-
fectioneS indicant; alia vero" rara, unicam indicans affectio-
nem; fic etiam de exigua dicendum eft; nam rara quidem
fpiritalium inftrumentorum relrigerationem , frequens vero
non folnm fpiritalium, fed eorum quoqUe quae cum ipfis
moventur, ut hepatis, ventriculi, lienis, gulae, laborem in-
dicat. Quum autem plures'fint affeetiones , quas per velie-
mentiores motus dolor comitatur , ex aliis fignis confideran-
dum et definiendum eft, live inflammatio quaedam, five ery-
fipelas, five ulcus, five abfcefluS doloreni efficiat. Quin-
etiam didiciftis, quod inaequalrbns intemperiebus ■ dolores fae-
penumero fuccedant ; fimiliter fpiritus crudi llatuofique co-
piae , qui arctatus aliquando partds ipfum anibientes diften-
dit, aliquando vero violenter egreditur. Similiter quoque
calidi et acris , aut frigidi et lenti humoris abundantia, fi
aliquando retentus fuccus ambientia corpora diftendat, aut
BIBA10N A.
281
Ed. Chart. VII. [«73-] Ed. Baf. III. f293.)
rs Kara n xai fitj Sit%iovrog, oSvvai ytvovrai' (iiiijovcog fiev
nsitov&ortov rSsv ogyavcov, iv oTg mqisytrai rain a, xav urj
y.ivijrai'(jQayia>q S', orav xivrytai. uQrjrai S' iv roXg mqi
Svanvotag rj atria, Si rjv rov fir/.QOv nvsvfiarog ro (iev
nvxvov nvsiifia novov aij/iatvii ran xivov/ievcov bqyavcov iv
raXg avanvoaXg, ro S' aouiov Xayvqav i pvlgiv aincbv j ubvov
rtbv uvanvsvorixmv, xai rovrcov jiahara nvsv/iovog y.al v.aq—
Stag, sari Ss xai alio r i Svanvotag tJSog, olov iyxonro-
[levijg rr/g ivsqystag rov &i oqaxog Tjavytce ^qayita , nor a filv
sv raXg tlonvoaig, no vs Ss sv raXg ixnvoaXg, ?}toi y iv cnaa-
l icbSu Sia&sati rwv rov •Ocbqaxog [ivcov yivo'fiivov rov roioii-
rov ovfinroofiarog, ij Sianlij&og dsQ[iaatag, tlanvtXv , ?j ix~
nvtXv avayy.at,o(ievov avvsysarsQov rov xauvovrog. xai fisvroi
xai alio n na&og avanvotjg sari, ijv anvoiav ovofioXftvaiv,
ag fitv nqog rtjv oifuv /njS ' oho g yiyvofisvijg , cog Senqog r 'rjv
tpvoiV amarovfisvrig ujj ytvsa&ai' SoxsX yaq aSvvarov fisv
tivui, arsqq&sv ay.qtficog ohjg rrg avanvoijg ro ’Qcaov sn
SiaacoQtadai , cpatvsrai Ss xai rce cpcoltvovra nqS' olcog
inde violenter exeat, dolores efficere poteft ; fi gravius affe-
cta fuerint inftrumenta, in quibus hujusmodi res continen-
tur, etiamfi. non inoveantur; fi leviter, quando moventur.
Verum in libris de dyspnoea caufa explicata eft, cur exi-
guae fpirationis frequens quidem fpiritus motorum per re-
fpirationem inftrumentorum laborem fignificet , rarus vero
vehementem refrigerationem fpiritalium duntaxat,- praecipue
pulmonis et cordis. Eft etiam alia dyspnoeae fpecies, quum
veluti brevi quadam qniete intercipitur opus thoracis , non-
uunquam infpirando, nonnunquam expirando , ftve hoc ac-
cidat fymptoma ob musculorum thoracis cohvulfivam affectio-
nem, five ob caloris copiam, coacto laborante continenter
vel infpirare vel expirare. Eft inTuper alius refpirationis
affectus, quem apnoeam nominant, nulla, ut afpicientibus
videtur, facta refpiratione , verum ut rei ipfius natura de-
clarat , earn non fieri incredibile eft ; nam impolfibile vide-
tur, ut animal omni refpiratione exacte privatum adhuc fer-
vari poflit; ea tamen animalia, quae in cavernis latent, tho-
2&3 TAAHNOT IIEPI TGN IIEIION0. T012QN
Ed. Chart. VII. [473.] Ed. Baf. III. (293.)
xivovvra tov &cdqoexa. dvol v ovv &cctiqov, tj ftgapTav ovtco
y'vyto&av t ijv dvanvoijv vnohjitreov, cog lav&dvaiv tt]V aZ-
o&fjoiv, jj [iijd’ qXmg dtia&ai tijvixccvtcc to 'Qwov dvanvorjg,
dill. ccQxtio&ai Ty xatf oXov to ocoua dicacvoi} ' yivtTut ydq
avrt] filv vrco irjg xagdiag dice rwv dgrijgiwv, rj S’ dvunvoi]
dicexov -Qidgaxog mcd tov syxapdXov.. fjug 5’ ay tj did-9-aoig
'iii] r] ri]V an vo lay igyatpiiEvt], xoivtj yaivtTai tlvac ndvrcov
tcov tov X^ov {ioqIcov , cog iv dnonXrfeiaig xai xdgaig , . im-
hjcpkcig Tt xal.xccTccXt]xptai)>' ev Tovxoig yaq anaoev ovdsv
Zdcov QacQ.iTOV nd,&r]]iu Ioti t.S>v dvanvivoTixcdv dgyavcov, ov
[iciclXov rjxidv cjnovrjxixmv, rj diuXtv.Tiv.w v, i] . fludiGTtxcov'
alia tijg agpjg naoyovotjg, ceitaVTcc. ov yin dap tv dvayxatov,
otjoig nag extivtjg iyog/jycTxo tcc tcov dioixovacdv aixd dvvd-
ptcov. iiQijTai ds j]fiiv ISitf itaql dnvoiag xutf av ttjv , coo re
vvv rjdr] yuxa^aivtiv icp [ engav ti xaigog.
: K-tcp. ice. AiTT^g dk ovotjg ddov xoig yvyiyaXfiyiivoig nigl
Tag diayvcaoiig tcov xreitov&OTcov xoncov, irigag fitv duo Tidy
racem movere minim e videntur. Proinde duorum alterum
coirjicere oportet, ant adeo exiguam fieri refpirationem, ut
fenfum effugiat, aut animal tunc rfefpiratione omnino non
indigere, fed earn transpirationem, quae .per univerfum cor¬
pus fit, fufficere; lianc enim cor ipfnm per arterias efficit,
refpirationem vero per tkoracem cerebrum. At vero af¬
fection quae apnoeam facit, quaecunque ea, fit, omnibus ani-
malis partibus. communis efle ridetur, v.eluti in apoplexia,
fopore, morbo .comitiali, oatalepfi ; nam in his omnibus nul-
lus proprius affectus fpiritalia infirqmenta prae caeteris in-
fefiat, non magis, quam vocis, aut loquutionis, aut progrel-
iionis ; fed affecto principio , omnia quibus vires fuae , per
quas xeguntur, ab ipfo fuppeditari confueverunt, ei confen-
tire neceffe efi. Verum de apnoea particulatim et per fe
diximus;. quainobrem tempus efi, ut nunc ad aliquid ali-
ud tranfeamus.
Cap. XI. Quum. antem exercitationis via ad affecto-
rum.locoEum dignotiones duplex fit, altera quidem ab apjia-
BIBAION J,
283
Ed. Chart. VII. [4?4.] ^ Ed. Bat III. (h95.>
[474] cpaivojiiviov GvunTa>natwv, ixtqag 5? anoxcov xov 010-
fiavog [logi 'coy, eav xax afKpoxtqag rig yvfivaQtjxai , dig fitv
zqh xd air a, xd$ sxeqov 8k xal sxtqov tqotiov; olov ti-
■d-ecog hcl xcov tov nvivjiovog rtu&mv unrjxai fitv n xuv tm
mol xuv ulyrjtidxwv loyco , JJltxxai dk xav xu ixtol a'ljiaxog
avuycoytjg, udi rtq xc/v xu mql dvoitvolag, tlqrjotxai 51 xal
vvv. akyrjfia fitv yaQ avxu filaiov ovdmoxt avfKilnxti , (Sa-
Qovg S’ aia-dyaig ylvtxai, xal rivog Ivloxt xdxotmg tig to xsxtQ -
vov rj xrjv qd-yiv diijxovarjg * Ivxav&a yuq oi ntQtiyovxtg avxov
ifitvtg dvijQXijVXai. xal fitv yt xal ariioycaqlag ala&uvovxat
nolldxig ol xuavovxtg , xal 5id xoix dvaxiviovai nvxvbv xal
xayv, dta&xtllovxtg fitv ini noli tov &uouv.ct, xtolvv 5 ’ oix
tlonvtovxtg dtqa. yuqlg fitv ovv xtvQtxov xavxa yivbfitva ,
(pvuaxa, fj yllayquv, rj naytuv yvauv, rt xtvuvulluvnolluv
iv avxu nlrj&og vndqytiv, rj mqixiyvo&ai xi xsvov , rj uva
yvfiov allov rj ylloyoov , rj Ttayvv , rj noliv, tvdttxvvxai'
SioQio&rjatxai d’ dllt/luv xavxa xoXg nQorjytjaafiivoig ovfi-
•jxxufiaaiv. eav fitv yuq vyialvuv xt xal xd avvtj&ij txqixxxuv,
rentibus fymptoinatis, altera vero a corporis partibus, li
quis per utrainque voluerit exercitari , eadem bis dicet,
quamvis alio et alio modo. Ut verbi gratia, de pulmonis
affectibus dictum eft, ubi de dolorum ratione; praeterea
etiam ubi de languiriis rejectione ac de dyspnoea; atque in
praefentia quoque' dicenms. Etenim ipii veliemens dolor
liunquam accidit, verum et gravitatis fenfns et aliquando
tenfionis cujusdam, quae ad pectus, vel ad ipinam pervenit,
ibi enim membranae ipfum ambientes fuspenduntur. Safe-
penumero etiam anguftia moleftantur laborantes, atque ob
hoc crebro celeriterque fpirant, ac thoracem vebementer at-
tollunt, led non multum aerem attrabunt. Haec igitur li
citra lebrem acciderint, aut orudum tuberculum , aut lento-
rum craflorumve ; aut quorundam aliorum humorum pleni-
tudinem in eo exiftere; aut pus , aut alium quendam bumo-
rem vel lentuin , vel era Hum , vel multum, circa ipfum ef-
fufum elTe declarant; verum ea inter fe per praeterita fym-
ptomata disceniere licebit. Si namque aliquis per bonam
234 r A AH NOT IIBVl TP.N IIEUONe. TOHLSiN
Ea, Chart. VII. [474.] Ed. Baf. HI. (293.)
ovuos aq^ijxai Svaifvouv , av%dvr\xai xt xo Gvi-mrcofia avxm
ypiqig xov Htqyvusdsg xi v.axd xrjv avanvorjv luqialveo&ai , cpv-
[luxog dntnxov ysvtoiv hrlOY.onuoftai yqr)’ xtqyvcodtg St r 1
xijg' dvanvoijg xpocpovaqg, vyqwv yXioyqoov ijnaylcov n/.ijftog
e^ntnXaffuivcov dvaanolvxwg ring fiqoyyioig xov nvivnovog
IvoyltTv SrpAvrai * lav ds t^alcpvqg Ini oxtvoymqiag aloft rjan
dvonvocooi, Qtvfiaxog tig xov nvtv[iova ‘Auxaoy.tjipavxog , tjxoi
y ex Y.tqiai.tjg, ij lx xcov ytuvicovxav ywqloov, e'vdt&g 001 yi-
vla&co. oxav <T ryioi yXloyqcov vyqcov ij naysay ij xioDmv
miqQvlvxcov xq> nvtvpovi, dvonvotXv tinco xov avftqconov,
iv xotg PqoyyLoig xa xoiavxa ntqisytoftai vott" xaxaoyiC,opi-
vijg yaq tig oi.ov xo orikayyvoy , wontQ xijg Xtiag aqxTjqlag,
ovxoo Y.ai xijg xqayuaq , ij xcov pQoyyicov ova la xad- oi.ov
taxi xov nvtvfiova ' pqoyyla ds xaXovoiV ol avaxofuxoi xovg
yovdqovg xijg xqaydag aqxrjqiag , oiy/sottSeig vndqyovxag x<x>
oyrjfiaxi. nqoiyyqoaptviig ds nljvqludog, tixa xov psv ocpo-
Sqov xaV nvqtxwv navoafisvov , fidqovg d’ aloftrjotcog vno-
)ytino[itv>]g svdov x cuv nXtvqaiv Iv xoo pu&u xov ftcdqay.og,
valetudinem, folitas actiones faciens, fic difficulter refpirare
iuceperit, augeaturque ipfi fymptoma, neque inter relpiran-
dum ftertere videatur, crudi tuberculi ortum faspicari opor-
tet. Si vero ftertendo ftrepitum fecerit refpiratio, lentormu
craflorumque humorum pertinaciter impactorum multxtudi-
nem pulmonis broncliia moleftare indicium eft. Quod ft
illico ab angufiiae fenfu difficulter fpiraverint, fluxionem vel
a capita, Tel a vicinis fedibus in pulmonem irruentem often-
dit, . Quum autem fluentibus in pulmonem vel lentis , vel
craftis, vel mulfis humoribus, hoininem difficulter fpirare
dice, in broncliiis eos contineri intellige quum enim in to •
turn vifcus, ut laevis arteria, ita etiaxn aspera dividatur.
bronchiorum fubftantia per totum pulmonem procedit ; vo-
cantur autem a diflectoribus bronchia afperae > arteriae cai-
tilagines, ftgma literae figuram refer elites. At ubi pleuritis
praeceftit , moi remifta febris vebementia , antra latera gra-
vitas- in imo tboracis derelicta fentitur, fimidque afTatim de-
mbMom 4.
2S5
Ed. Chart. VII. [474.] Ed. Bah III. {293.294.*)
aficc raj xai (icxaggitv xi cpaivscsd-ai xax a tag adgoag- fuxaX-
Xayag xijg xaxaxXiotmg, xai fiaXcox? oxav ano rijg srigag
nXtvgag ini xrjv sxegav y.txaayrniaxiQoovxai , niiov Tijvixavrct
nXrj&og ipopcdvtxcu , xcd xXvSeovog ys noXXaxig ala-Ptjxcjg
icxovtiv ioxiv in aircwv. ivSdxvvxcu 8e xovxo avv xoig sir-
Qrjuivoig xai to [M]8sv a^ioXoyov avanxino&ai, ccpodgug
ngoijyijaaiisvtjg nXtvgixi8og. idv 8s dXXogxig yvfiog oggcodtjg
tj cphy[iaxco8tjg s^cricpvijg uvsv nvqtxov gvdg elg xuxsvdxov
&coQaxog igyatyxai xtjv Svonvoiuv , avanxvovoiv oil naysa ,
xax agyag \dv oXiya avv rioXXij prjyi, mxxonsvcov 8s aircobv.
nfaico xcd nayiixtga avv iXaxxovt. xax a Stxxov yag xoi xgo-
nov ini noXXry |S ryyi nxiiovoiv oXiya, Sid na-yog yisv ij r/Xx-
oygoxtjxa yvumy svcgoi, dia Xsnxoxijxa 8* aXXoi’ xo fisv yag
Xtnxov avatptgbyitvov vno xov xaxa x'rjv (fijya nvevfiaxog , uv-
xixaxapgii ntgioyi^o/uvov am 01 * to 8s yXioygov ij navv nayii
Sv(j(2$b:)yc(j(£>g avatfSQixai, pyx anoggvnxoiuvov ixoificog xabv
acofiaxcov olg iymsnXaoxai fiijtf vno xtjg xvyoinstjg plug xov
nvtviiaxog cb&tia&ai 8vvuu,ivov' si fiij. ydg noXv xs xai ocpo-r
cubitu transmutato, maxime quum ab uno latere in’aliud
convertuntur, transfluit aliquid, puris turn multitudo indi¬
cator , atque in iis buctuatio faepenumero baud obfcure au¬
ditor; id aulem indicat etiam cum jam propobtis , quod ve -
bementi praegreba pleuritide , nibil eflatu dignum pene la-
borans expuerit. Si vero citra febrem alius quispiam fero-
fus aut pituitofus bumor in tboracis fpacium fubito debuens,
fpirandi difTicultatem excitat, laborans tenue fputum , idque
ab initio quidem exiguum ; cum vebementi tuffi ; ubi vero
concoctum eft, plus atque crabius, cum mitiore, expuere
folet. Nam bifariam accidit, ut vebemen ter tubiendo pau-
ca expuant, alii ob lentum craflumve bumorem, alii ob te-
nuem , nam tenuis fublevatus a tubis fpiritu, divifus ab ipfo
circum rebuit ; lentus vero , aut valde crabiis difficulter ef-
fertur, quod neque facile a corporibus quibus impactus eb,
abbergatur, neque etiam a quavis occurrentis fpiritus vio-
lentia impellatur ;• nib enim fpiritus qui tubiendo ebertur et
a86 rA-diiNOT iiepi tun nEiiom. ronsiN
F,^ Chart. yri: £474. 475.3 Ed. Baf. Ilf. 093.)
8qov ava^rjXToiicVov utj to itvivua, avvavaqitQHv ovStv iavxco
Svvaxai. oaov ovv 8y py&. vyqov ctyav sari xal vSax&Ssg,
(ilia pySe ncr/y llavy yllayqov , [475] ivniiSg dvaqtQcxai,
xal jxaXiad otav y Svvauiq iqqco/isyy xyyyavrj ’ ycoolg yap
lov ocpodqav ytvia-9-di oyoxoXyv rov •d-dqaxqg, ovy oloy xt
(fij&i acpodgw?' ccviv 8 ’ loyvqdg fiijyog dSvvaxov scsxiv dvt-
vty&yvui xoTg naymi xal yXiaynotg yyyoXg. ox av 8t zy \itxa
QxevoycoQiag xt xal fiuQovg d'vtriTvoiq nvqsxbg o%vg ovviioftuk-
),jj , yHtypovy xo needy (ia ioxi rov nvivyovog ' si acfbqy-
xog n'tv y (pXoycooig utj, rov ftaqovg 8s y.ai ryg oxtvoyaqlag
skaxxwv alad-yoig, saves in sXuxl y.duvu xo anlayyvov' uq.co-
QKjutvwy 8s xmv ay.qoiv , ov8iv ext yaksnov, yxory Iqvoins-
Xag qlsyuoyiudig y yhypovyv invoimlaxibSy Siayvcovui.
yivtxuL 8s xal alia nd&y x a nvsvpovi ycoqig iniqqoyg yvyubv,
xaxu Svoxqaalav yxoi y dvdyial.ov y bixa/.yv. y fiiv ovv avw-
fialog fiyyu igyd£ezai ' y A’ bfiaXy fitxqla psv ovesa rov
qvd-pov ryg avanvoyg vnaXlaxxu, ysvofttvy 8* loyrjqu, xhQ-
fioxyxog [isv Inixqaxovoyg , huQvtuav atooq xal nopaxog
multus et vehemens fuerit, nihil fecum educere poteft. Igi-
tur fputum , quod neque liquidum , aut aquofum admodum
.eft, neque craffum valde aut lenturn, id facile excluditur,
maxime ubi.validae fuerint vires; etenim fine vehementi
thoracis contractione vehementer tuffiri non poteft ; at fine
.valida tufli craffos lentosque humores eflerri impoflibile eft.
£)uum vero fpirandi dilficultati cum angultia et gravitate
acuta febris fimul accedit, is affectus inflammatio pulmonis
eft. At fi intolerabile fuerit incendium, anguftiaeverogra-
vitatisque fenfus minor, eryfipelas ipfum vexare cenfendum
eft; extremis autem definitis, nihil arduum erit eryfipelas
phlegmonodes aut inllammationem eryfipelatodem dignos-
cere. Sunt et alii pulmoni affectus citra liumorum inlluxum
ob intemperiem vcl inaequalem vel aequalem ; ac inaequalis
quidem tullim excitat; aequalis vero, fi moderata fit, rhyth-
mum refpirationis immutat ; at vehemens facta, vincente ca-
lore, frigidi aeris atque potionis cupiditatem inducit, ac tra-
BIBAION
387
Ed. CIi*rt. VII. [475.]_ , . ' Ed. Bat HI. Cag4.}
IqyaCfixui ipvyQOv , xa yoovea d’ tig nvQtrbv xtXivxa ’ xy tpv^
yocc 8s Svny.Qaaia x uvuvx'ia avfipaivii, -O-eQfiov pip atfiog,
&SQHOV 8s nofiaxog sm&vfiicc, fieyoig av uq ftcxqia , \ntCpvog
8t yivouevqg , qivuaxcav sjmikXcsTCst to anl.ay/yov. it sgi 8s
xqg y.axa qq&v , q Siafigcoijiv , q avaaxoiicootv , l£ avxov yt-
voutvqg aiuaxoq ava^i%mg tlqqxai piv n y.ai nqoa&iv sv
xu ntqlxqg xov aifiaxog nx voting X6yu> , Xky&qstxas 8sxai
vvv ext 81a (tqaystov. at jitv Qq%ugal v.ax avxov ixxtxov
xioXv (ptQiG&cu to atfia yvwoi&vxca y.ux xov yttya •sipotjyov-
[itvov a lx cov alad-qxbv iv&img briyivso&ai' Xtyco 8’ autos
ixQoqyqaafuvcc xqv ig vipqXov nxuotv q y.axa xtaXaiaxqav , q
iv a&Xotg, q sxsqov xivog suixiuovxoq sxsQcq xa&antQyt av
btinsaq xcb -Ooooay.t fiaqv amfia x cov aipvycov oxtovv, 0I0V
qxot Xl&og q %vXoV iv'iotg 8s o^vdvpia- fiua xqavyqg iTQoq-
yqaaxo, y.ai xiaiv sxsqotg aywvtCpytsvoig y.idu(ico8iav , q xqa-
ytq8tav, qo^tia xai.fftyaXq spatvq Sieqqq^tv ciyytta , seal [luXia-C?
ox av avsv xov nqopaXa^at. xaig avacpcovqotot xa xaxa top
Ttvtvuova (. itaidag xQuvyatjcoatv. cbi yaq y.ai xoig naXatovaiv,
ctu temporis delinit in febrem. Per frigidam autem intem-
periem contraria eveniunt, quoad modufn fervaverit, calidi
aeris ac calidae potionis deliderium ; 11 vero modum excef-
ferit, repletur viscus fluxionibus. At de fanguinis ex ipfo
per luflim rejectione, quae ruptura, vel erollone, velaper-
tione vaforum accidit, antea ubi de fanguinis fputo menlio-
ncm fecimus , jam dictum aliquid eft, atque nunc quoque
pauca quaedam dicemus. Sane ruptiones in ipfo deprehen-
duntur, turn ex multi fanguinis fluxione, turn ex magna
evidenteque aliqua caufa, quapraegrelfa, fubito advenerit ;
voco autem praecedentes caufas, cafum ex alto', vel in ludo,
vel certamine , vel quum alter fuper alteram cecij'erit;
quemadinodum' et quum ex inanimatis corporibus aliquod
grave, ut vel lapis vel lignum , in tlioracem ruerit; nonnid-
lis iracundia cum clamore praeceflit; ac quibusdam citha-
roedis tragoedisque certantibus acuta vebemensque vox
vafa disrupit', maxime ubi non praemilfa pulmonis per pro-
oemia lenitione violenter clamant. Ut enim luctatoribus.
2 B 8 rAAHNo r ixepi tun nrnioNe. toiiqn
Ed. Chart, Vir. [475.] Ed. Baf.. III. (294.)
oxav dvev rov nQO&.eqpavd-tjvai xai opalvv&ijvat rpthfieoi re
xai per'Qlaig xivtjoeaiv trovg pvg In iveoyelag acpvxvwvrai
acpoSqdg, (jtjyuuxd re v.al undo par a ylverai, xaxd rov avrov
rqonov Ini rov nvevuovoq edw&e ovpnlnreiv , ov did rqtyeco v
■-fiev ovy dlov re naqaoxevdoai nqoq rag atfodqdg xivrjoeig,
dvdloyov dd r i raig rqhpeoiv at dvaqxovfjoeig eQydtpvxai.
dvev be cpaveQag e^co&ev cur lag nlij&o g a'Cpaxoq dva^qrjyvvoiv
ayyeiov iv nvevpovt, xu&dneq xai xar alio n pop toy rov
oaparog, or ccv dvoendxrarov rvyr) dux ipvlgiv ■ vnoyvov ij
Svoxqaoiav ovpcpvrov. ovrcog xai ‘Innoxodxtjg ro ipvyoov
icQTjxe qileflmv qtjxnxov, ovx avro drjnov xatf avro. rug
qffeeig SQyatppevov, alX on rf/ %pv%ei oxlrjoovg xui Svoe-
nexxdxovq rovg yvxwvaq rwv ay ye lav eqyatppevov inirrjdeta
nqbg qtji.iv avra naqaoxevaQu ' rr\g qifeewg S’ avrijg r o aZ-
rwv i] re ocpodqa xivijolg ion xai ro nlrj&og rwv yvpwv
avxwv re xa& iavxovg xai ovv andnreo xai ipvyqw xai cpv-
owdei nvevpan ovvdiaxeivovn roig yvpotg rag cpldfiag. alia
xai xtjg ini rovrcov qrfeew g ov opixqov yvcbqiopd ion xdvwoig
ft certamen aggrediantur , inusculis prius neque calefactis
neque per frictiones aut moderatas motiones explan atis, par¬
tes quaedam rumpuntur atque convelluntur ; eodem modo
pulmoni accidere confuevit,. quern quidem frictionibus ad
yebementes motiones praeparare non licet, prooemia autem
frictionibus quadam proportione refpondent. At citra ma-
nifeftam externam caufarn, ut in caeteris corporis parti-
bus, ita in puinone quoque vas aliquod fanguinis abundan-
tia dirumpit, quuni extenlioni reftftit, aut ob frigus fubitum,
aut ob innatam interoperiem. Ita Hippocrates : Venas, in¬
quit, rumpit frigidum, non ipfum per fe fcilicet rupturas
faciens, fed quia venarum tunicas frigiditate fua duras et ex¬
tendi contumaces reddens, ut rumpantur paratiores efUcit J
ruptionis vero ipfius caufa eft vebemens motus et hnmorum
abundantia, qui vel per fe vel una cum crudo et frigido et
flatuofo fpiritu venas extendunt. Verum ruptionis ab bis
baud parvum indicium praebet fubita cumulati fanguinis va-
JBIBAION J.
2S9
Ed. Chart. VII. [475. 476.] Ed. Baf. III. (294.)
dLyaxog Ogaiqtvqg a&Qoov, trig <T avaaxoywatwg , . i'finahv
rwv -ipvyQwv, at {hQyai bia&daug itQotjyovvrai , XovxqoXg re
&iQ/ioTg noX/.oXg xtyoijudvov ravO-()c6nov , y.ai vara ycooav
ovrog •d’iQfirjV , wqav n r ov erovg oyoiav, ibdoyaei re y.ai
nouuai ■&tqyoXg yjtwudvov. at <3° eg ava(jQwatwg d&qoai v.t-
vwaug aiuarog [4 76] ini rs n(iorjyovydvaig yivovrat §na-
yiiaig nrvatai y.ai roXg ilg rov nvtvyova dgiydat (ttvyuaiv
ano rijg xiqtaJJijg eiti^dovaiv' avion be y.ai avvavacftQtrai r 1
yoQLOV rov nvtvuovoq , % icpabxig, wan }.a&tXv advvarov ii-
vai to roiovrov na&rjya rov ankayyvov. vara da rtjv rqa~
ytiav uQTrjQiav eXxovg ytvoydvov, nqog roXg ava^ijxroydvoig
itvcaStaiv ovaw ,. an y.ai rov ntnov&oxcg yiqovg aXyovvrog
aia&tjaig yivtrai rw xayvovn ' y.ai t] (ioayvxqq da rov v.tvov-
[ttvov dioQiQu rfjv roiuvxr\v alvMtaiv rrjg iv rw nvevyon,
n/.ciov yao ini r oTg iv nvtvyovi yayavryidvoig elv.aaiv avanrva-
rai to nvov. wantQ be rov nvavyovog r t yoQiov avvavt-
vey&iv ivdtixvvrai to anXayyvov t]ly.wadai, y.uxa rov uvxov.
rqonov ix rov l.attvyyog tiboyav ivion to v.axu rrjv iniykwr~
ribaowyubi eXxwaiv avunxva&dv, olgov yovov rovxo aijytXov
cuatio. -Anaftomofm vero non frigidae, fed e contrario
calidae dispofitiones praecedunt; ubi multis calidis balneis
homo utilue, atque in terra moratur calida , annique limili
tempeftate et .calidis eduliis et potionibus utitur. At quae
ob erolione affatim accidunt fanguinis evacuationes , praece-
dentibus exiguis fputis atque acribus in pulmonem a capite
fluxionibus fuperveniunt ; nonnunquam vero et pulmonis
aliqua pars, aut ramentum limul excluditur, ut neminem
latere poflit Lie visceris affectus. Orlo vero in afpera arfe-
ria ulcere , praeter hoc quod fputum purulentum apparet,
dolorem quoque in loco affecto laborans fentit; at et vacu-
ati exiguitas ab ulcere, quod in pulmone eft, hoc discernit,
quippe ab ulceribus pidmonis plus pui'is rejicitur. Atque
ut ex pulmone educta particula visceris ipfius ulceralionem
fignificat, bodem modo ex gutture vidimus i n ter dum corpus-
culum ligulae per ulcerationer^excreari. Quibus non fo-«
OAI.ENUS tom. vixi. T
2ijo rAAHNOT- H£J>1 TS1N JZETION9. TOJliiN
Ed. Chart. VII. [476.]. Ed. Bah III. C294-)
vnTjQ^t xov xonov xov xrixrov&oxog , aW.ct xal tj xaxa to ■/&>-
q’tov aio&rjtng to tjAv.cousvov , cog y.uxcl xtjg xqayuag aqxqqcag
lo^tO'rj ' t a fiiv yaQ iv raj xivtvfiovi ycoqlg oSvvtjg avvioxa-
rai , xa d’ tv xovxoig xotg ycoQioig odvvijv yttv xiva qitqii,
fiqa-fuav St xavxqv , tag rolg cpvati Svoaio&rjioig fitjSs oacpcog
■alti&qzrjV ycvto&ai. xavxa yiv ovv axcavxa ra yctyjoc Stvqo
hyoutva xia-Oq xaxa x t xov xtviv'fiova xal xa y.tva xov &(6-
qaxog, .sic xt xrjv xqaytTav aqxijqiav xai laqvyya , xal
yao xal xovxcdv iycvqiiovtvba rij xotvcovUf xov ).oyov nqoay-
Stig bz avxa., xcoW.uy.ig icoqaxal yoi ' ravxi Si xa vvv tlqq-
ooutva isxiayicog. i^cdcpvqg xig avtfirjgt yvubv oyoiovaxov vyqa
yoXrj, xxj fikv yqbcc (itratgv IgavOijg xt xal coyqag, Sqcfivxrjxa
<f ovStfilav tyovxa ’ y.ux xovtov xaxf txuoxtjv qytqav uvt-
xcxvty utl xcltiov ' voxtQov St xal xxvqtxcbv ixxcytvofitvcov avia
' iitxtxav, sq >‘Oivtv, cog xml xcvwStg ava^qxxtiv. xal jitxu yqo-
vov cog fixxaqcav (irjvcbv aljxa ovvavqvtyxtv oWyov ovv xcq
xcvcq , fitxa xov avvtrjy.ta&'ai yt xal xxvqtxxuv yt.aW.ov ' ilxa
xtltoy av&ig tnxvotv, tl& ixavcbg SaipcXtg ' icy cq xcbv xs
lum hoc lignum loci affecti fuit, venini etiam ulceratae fedis
feufus,' veluti de aspera arteria dictum ell ; etenini pulmonis
ulcer aline dolore confiliunt; quae vero in his fedibus ori-
ixntur , dolorem quidem aliquem inducunt , fed eum exigu-
um ; Ut li quibus natura liebes fuerit fenfus-, ipl’um plane
non percipiant. Igitur perfaepe vidimus eos, quos hue us¬
que propofuimus affectus , qui pulmoni et fpatio thoracis et
afperae arteriae et gutturi accidunt (namethorum, ferrno-
uis communitate indued, mentionem fecimus) qui vero de-
inceps dicentirr, raro. Quidam humorem repente expuit
liquidae bili perquam limilem, colore quiderii medium inter
llavum ac pallidum, at nulla aci-edine inlectum ; atque inde
qiiotidie majorem ejus quantitatem expuit; deinde levi Tub-
orta febricula , tabescebat, adeo ut etiam purulenta ferearet.
Pollea tractu temporis, quatuor videlicet menCum , exigu-
um cum. pure Cniorem-rejecit, atque lie aucta ffebre magis
co'nliunebatur ; atque iterum plus expiiebat, turn mnltum
1UBA10N, J.
29 i
Ed, Chart. VII.. [476.3 ^ Ed. Bar. in. (294. a95.)
nvQifiov av%rj{yivTwv xal xtjg Svvautwg ey.lvBeloqg , ane-Oa-
vtv maavxiog xoXg y&otjv vootjoaai. ftexa xovxov aiXov i&ea-
aa[itjv ofioico xqotcw vootjXey&evxa [V]olv.e% tlx. aXXov itXdo-
aiv, 6. fiev ovv itQmxog t]{uv b(p-Oeig ovSev eyeiv eSoxei xo ye
y.ax aqyag xaxov , vaxeqav 5k SijXovoxi fio^OtjQag icpalvexo
SiUY.HG&ca' xov SevxeQov S' ocpdevxog ev&vg g| ugyrjg eyva>~
fiev enifieXtog nQovorjaao&ai, xal (tec aVxbv en xal yuXXov
rov xqLxov. aXX oycog, ovx bXiya nQcc/imTiW>auevwv aacp
uvxovg rjycov , ovx t xovxeov xig ovx aXXog iaca&tj yex av-
xovg' avenxvnav Sk navxeg ovxoi xeXevxcovxeg abxov xov
xtvtvfiovog {teQrj aeoijnoxa, Si a xal aacp cog eyviov oyoiov
xi nu&og avypalveiv abxoig rw xanl xwv ixxog OQfoue-
vcov fioQiat v, vyqoxipxi otjneSovcbSei SiaSQoyjvv yivo/ievoav'
(295) alia xavxa yev ixxonxeiv ey/WQU Xal nqog ye xovtia
xal xaleiv, nvevyovi S' ovSev xoiovuav noieiv olov xe, Sio
xal navxeg cmoXXvVxat. xov xeXevx aiov S' abxatv ocp-d-ev-
xog (toi xrjSofievog , ini xo Igiy/alveiv loyvQ.tog xo onl.ayyvov
ix^anb/tijv oayaTg xe xal noyaaiv buxtjSeloig elg xovxo ’
admodum, ex quo magis indrescentefebre ad xefolutis viribus
eorum qui tabe marcescunt exemplo mortem obiit. Dein-
de alium vidi, eodem fere modo fex menfibus, ac alium quo-
que diutius laborantem. Igitur qui primus nobis occurrit,
initio quidem nihil mali habere , fed tandem male alilci vifus
ell; alteri vero, quern confpexii|ius, hatim ab initio cognito
malo, diligenter fuccurrere tentavimus , ad multo magis
etiam tertio. At quamvis multa circa utrumque laborave-
timus, nihilominus neque horum ullus, neque alius poll eos
fervatus ell; morti autem proximi omnes hi puhnonis iplius
quasdam partes expuerunt. Proinde facile cognovi, limili
eos affectu laborare , qualem in partibus externis cernimus,
quum a putrefaciente quopiain humore inficiuntur ; verum
has et abfcindere et urere poITumus , pulmoni vero horum
neutrum adhibere licet; quapropter omnes intereunt. At
vero pollremuin quern vidi curans, ad visceris fortem exic-
cationem me converti , odoribus atque potionibus ad id effi-
IAAHNOI IIEP I TS2N IIEIIONQ. TOIISiN
292
Ed. Chart. VII. [476. 477.] Ed. Baf. III. ^O5.)
to pev yceq xal.ovtuvov fjdvyQovv bopats&at Si olrjg r/fis^ag
ixel.tvov avxba, itQooqieQto&ai re xij Qivi avveymg' tig vnvov
S’ Iovti y.ai xcbv iv 'Poopr; oxiva^opevcov pvqav no1.vTc7.mv,
a St] y.al.avcn (fovl.iaxu re xai omxaxa , vitaXtkpUV xivi xovg
xaxa. rag qZvug itoQovg ’ ISiSovv Se y.ai itivtiv avu 0 qiaqpaxa,
Ttjv re pc&QiSaxuov ovopa'QopivtjV avxiSoxov , appQoaiav re
nai a&avarnav y.ai {hjqcaxtjv ' alia xai ovxog Iviavxm ravxa
nivoov, opoicog rot's q.&iaiy.oZg vaxtQov cme&avev , [4 7 7] i'ocog
tig yoovov itl.dova naoaxa&eig Sia xrtv tlQtjpevtjV aycoyrjv.
sxiQOV Se Tiu&og OSov iv itvtvpovi xoiovSt. ptjxxcov xig ex
yqovov itollov , y.ai hxvcov SViya xai yXioyqa , yahxtycp pi-
xqtq irananl^isiov ave{3i]%e r 1, y.ai fioi xopiaag eSei^tv avxo,
xai ital.iv exeqov opoiov ov pexa nollag tjpiqag. eSoxei St]
poi fyqaivopevog 6 yl.ioyQog ixtivog yyuog, ov avbcxvatv ep¬
ic qoa&tv, elg xoiavxtjv avoxaaiv EQyta&ai * xai Sia xoiix avxta
cpaqpaxa iSiSovv icivtiv , orcoZa xai rot’s aoQpaxiy.oig aquo-
'Qu' xai nivoov ye avxu, iXaxxovc t piv eitxvev xa yal.aQia,
cacibus. Proinde medicamentum, quod bedycbroum vo-
cant, olfacere per to turn diem ac naribus jugiter adbibere
jufii; ad fomnum vero fefe convertentem narium foramina
aliquo precioforum unguentorum illinere, qualia Romae
praeparari folent, quae vocant foliata et fpicata ; dabam quo-
que ipfi. in potu medicamenta, mithridaticam vocatam com-
politionem, ambrofiam, »tbanafiam, tberiacam ; fed bic
etiam per annum baec bibens , tandem iimiliter ut reli-
qui tabidi vitam finivit, quam fortaffe ob jam dictam educa-
tionem longiori tempore protraxerat. Praeterea alium bu-
jusmodi affectum in pulmone notavi. Quidani diuturna
tufli vexatus et exiguum lentumque expuens , fruftum quod-
dam parvo grandinis grano confimile excreavit, ac deferens
illud mibi offendit, atque rurfus non multos poft dies aliud.
Unde conjeci lentum ilium humorem, quern antea expuebat,
ficcatmn induratumque in bujusmodi fubftantiam perveniffe.
Quamobrem ei medicamenta in potu dedi, quae aflbmaticis
auxiliantur; quibus epotis minorem expuebat grandinem.
BIBAION A.
2g3
Ed. Chart. VII. [477-3 Ed- Bah III. (?$>■)
xai dice nketovav kjyiQav rj ngo&d-ev, ov yr\v inavaaxo ye
nokXotg exeat naayav ovxcog, it/ni rtjg xefevxijg. yeye-O-et S’,
ijv xu ■/alut.ia rotg xalovyevotg oQofiotg lace xciicc to n'/.tCaxov,
eoxi 8* ore xccl yetCfo xovxcov , aaneQ ye xai ytxqoxeqa.
xai uk.k.ovg 8s nvag oyoiag exeiva nxvovxag i&eaaayijv exrj
av/ya, tyjoavxag, evtovg ykv a/.lag ano&avovxag, evtovg 8
ex xav avanvevaxtxav oqyavav na-tibvxav * ov yijv atya ye
x ig ex xovxav enxvaev. x 6 8* IdvxmaxQa xa lax(ia Gvyfiav
anavxeg eyvaaav , tog ovx aqiavag laxQtvovxt xaxce xrjv Pa-
fiuiiov nohv. r\v ykv 6 avijQ ovrog tjhxtav ay ini’ ex av elux-
xovav ykv rj e^tjxovxa, nXebvav 8k ij mvxt)xovxa , avve^tj 8
avia TCOxe itvQt^uvxt xav etptjyeQav xtva nvqexav ex cpaveqag
•jiQocpuaeag, ai pao&at xav savxov acpvyyav ev xfj napaxyy
x ov nvQtxov , yuQtv x ov yvavat x t noitjxtov eaxiv avxa.
xiuguv 8 ’ evQav avay.ak.tav ev xij xav apxrjoiav xivtj-
aet xaienhayt] ykv x 6 rcoaxov , ag 8k aacpag vgisqov
ija-O-ayexo ytjxext nvQexxetv eavxov, ek.ovaaro ykv eii&eag'
ini xbnotg xe yuQ avxa xai ayQvnytaig exsxywsi to a ay a ’
atque per plures quamantea dies; neque tamen pluribus de-
inceps annis hoc pati deCit , donee moreretur. Caelerum
grandines magna ex parte ervi uiagnitudinem aequabant, in-
terdum majores, ut et minores. Atque alios quoque liinili-
ter fpuentes multos annos Vivere vidimus, quorum alii ali-
am ob eaufam, alii ob fpirabilium organorum affectum mor¬
tal funt , nullus tamen ex bis cruorem expuit. Quod vero
Antipatro medico accidit, omnes noverunt, ut qui medicam
artem publice in Romanorum civitate. profeffus eft. Agebat
hie vir aetatem fexaginta quideiu annis minorem , fed quin-
quaginta jam annos excefferat; is correptus aliquando febre
quadam ephemera ab evidente caufa, declinante jam febre,
ut quid llbi facto opus effet intelligeret, pulfum ipfe fuum
tangere aggreflus eft. Quum igitur omnem inaequalitatem
in arteriarum motione inveniret, primo quidem territus eft;
deinde vero quum fefe- non amplius febrire plane fentiret,
illico bahieum fubiit, quippe laboribus ac vigiliis corpus fati-
'294 PAAHNOT IIEP I TUN HEHONQ. TONQN
Ed.. Chart. VII. t*??-] Ed. Baf. III. (295.)
Sitjrtj&i] Ss navv Xtnrwg ayoi rov r rjv rqirtjv ano t% aqyrfi
tfitgav diiX&tiv' iv rt /itjdtvbg sriyivofisvoV nvotrov , itQorjii
l*iv ixaarrjg rjfitQaq, woireq xal itQoa&tv , amoytvog 8e iav-
iov rrjq ‘/.at a rov xaqubv aqr^qiag , Z-dav+taoi StafievovGr/g iv
roig iicfvyiioiq rijg civcouaXiag. unavxtjaag ovv [ioi note,
vTQOVTiivt rrjv X^Qa I^bov, ixiXevas re row Gcpvy/u bv axp a-
a&ai. xayat fiuSaxGag, rc to ai'viyfia ianv, o xeXevug;
t]Qoy.t]V ‘ d d’ avihq o/ibicog yeXoiv ZSeito navrwq aipao&ai.
xal roil ’vv tvqov <xipcc[iiVoq. avcofiaXiav xara rov acpvy/rbv
ccnccoav , ov fiovov iv a&Qoitjfiari y-tvofiavijv , ryv Gvorrjfiari-
xr\v ovofia^ovaiv , aXXa xal xara fiiay diaaroXrjv rijg aqrij-
Qiag. i&avy.a'Qov ovv, oitoog sn tyq roiovrov sywv ocpvyfiov,
invv&ayo/i^v re /irj rig avrco SvuytQua xara rijv avanvoqv
yivirai ‘ rov Se ovdefiiav alo&ijrrjv ojioXoyovvrog , hcerrjqovv
[isv e’i rivet fitra^bXijv e%oi noil, ovvey&g anro/ievog rTjg
xara rov xaqnov aqrrjqiag (irjvcbv nov XQoviq. itvv&avo-
fiivov 8" ovv av rov xar aqyag , tj rig eivai (ioi SoxtZ Sia&eaig
iv ro) Gobfiari, xal xara riva rqonov avrov roiovrov iqya~
gaverat , atque tenui plane victu, donee diem tertium prae-
teriilfet, ufus ell ; quo quuin. nulla appareret febris, ad folita
negotia pertractanda prodiit, atque arteriam in carpo tan-
gens, admiratus eft pei-Jfeverantem in pulfibus inaequalitatem.
Occurrens itaque mild aliquando, extendit manum ridens,
juilLtque pulfum tangere. At ego fubridens, quid, inquam,
llbi vult hoc, quod proponis aenigma? ille iterum ridens
obnixe oravit, ut tangerem. Jgitur inter tangendum omni¬
gen am in pulfu inveni inaequalitatem, non folum in multa-
rum pulfationum collectione, quam fyftematicam vocant,
verum etiam in una arteriae diaftole. Proinde miratus, quo-
modo adhuc viveret, qumn talem haberet pulfum, interro-
gavi, num difficilis aliqua eifet ei refpiratio ; illo vero nul-
lam le fentire refpondente., obfervavi, an aliquando mnU-
retur, fex menfium fpafao aflidue carpi arteriam tangens..
Quumque ab initio ihterreigaret, quaenam affectio mihi vide-
retnr eile in fuo corpore, atque per quern modnm talem pul-
BlB-dlON J.
295
Ea. Chart. VII. [477- 478.] ^ ^ Ed. Baf. III. (395.)
<QtG&ai Svvauip/j xov cupvyytov uvtv nvQSXov , nQog x/jv ioco-
xtjaiv amy.Qivaptjv , iv xij tuqI xmv ucpuyficov nQayfiaxciq 8t-
Srjkcoa-O'al uoi nt qI xrfi xoictvxrfi avcoftaXiaq ' i/yov/tai yaQ
uvxrj v bti GCiPOycoatK xcov ip x to nvcvuovi tuyalcov aoxrjoidp
yiypio&ai ' rrjv axivotfoqiav. S' scptjv , ini [dv qihyfiovij xov
anXay/vov , xo yt ini 001 vvv. , ctSvvaxov iinaayiiv' htvQtxxtq
yaQ uv ’ anoXumxai d’ rjxoi Si i'fiqoa^tv v/qcov xal yVusyocov
y.al itaytco V yvqcov, rj Siu cpvftaxo g aninxov yivitnv, tig x rjp
xoiavztjv acpTy&ai at Stad-tatv. o S' vnoi.aficov, ifflpjp oiv,
sept /, ocG&nauy.t]V OQ&onvoiav ilvai [tot. zayco m&apcoq [tip
iinov Xiyttv avxov, [478] ov [tijv uXrfttoq ' yiyptG&ai [tip
yciQ y.al xljy xoiavztjv OQ&cmvoiuv Sta xoiavztjv alxiuv , ov
[ trjv iv xalg ’kttaig aQzrjQiaig, a).K iv xa Tg XQuytiatg a&QoiCfl-
[ tivov xov yliayjiov y.al xcayiog yyfiov. y.ai xoivvv edo%tv
ijfiiv , xtjv x £ Siaixav avzto ndaav ouoiav noctio&ai xoig xcov
aa&fiaxtv.cov , xa xt cpaQfiaxa nQoocpiQscs&ai xr,v avx'tjv iy.tt-
voig eyovxa Svvayuv. Si iv zto [tixalgv ytvouivcov, cog etptjv,
[ttjvcov, jja&ixo xtvog ov [tcyahjg Svonvoiag a yta naljito §Qaytu
fum facere citra febrem, ad earn quaeftionem refpondi, in
commentariis de pulfibus declarafle me bujusmodi inaequa-
litatem ; nainque ob magnarum in pulmone arteriarum an-
guliiam id evenire puto ; angufliae vero caul’am . inquiebam,
eiFe visceris inflarmnationem tibi impoflibile eft; febricitares
enim; relinquitur igitur, vel obftructionem ex liquidis et
craflis et "viscofis bumoribus , vel crudi tuberculi ortum , in
bujusmodi te affectionem induxifle. Turn ille l'efpondens,
oporteret ergo, inquit, me afibmatica orthopuoea laborare.
At ego probabilia dixi ipfum loqui, fed non vera;- quippe
fieri nonnunquam bujusmodi ortbopnoeam ob earn caufam,
non tamen quum in laevibus arteriis , fed in asperis craifus
et lentus bumor cumulatur. Proinde omnem victus ratio-
nem althmaticorum victui fimilem moliri et medicamenta
eandem ac ipforum facultatem babentia adbibere jufiknus.
Deinde fex, ut dixi, menfibus elapfis, levi quadam fpirandi
difficultale aflectus ell,, aceedenle fimul brevi cordis palpita-
2 96 IAABNOT IIEP I TQN HEHONQ. TOIUiX BIS A.
Ed. Chart. VII. [478.] Ed. Baf. III. (2g5.)
■ ttjg xaqSLag, to [itv kqcotov ancig, eltos 8'igitov v.al Tqig,
ilTay.au Ttxqav.ig ts xau nXtoVav.ig yivo\dvov , fttrce tov <jvv-
av^avea&ai Tr\v dvomoiav , §q> tjfitQag cog nivxz v.al dixa"
(lid ag igaiqivrjg Svanvorjaag crcpodgoog, ifv Ivlv&ug, cv&scog
ans&aviv, caaitiQ akloi Tivtg ini na&eai v.aqSiag, insQ cov
il^rjoiTau xara tov icpdgijg Xoyov.
tione, primo quidem fern el, deinde bis atqne ter, poltea
quater ac faepius quoque, aucta finmlfpirandidifficultate, ad
quintumdeeimum usque diem, poli: quem difficillima derepente
oborta refpiratione, esolutus ftatim obiit, aliorum quorun-
dam exemplo, qui cordis aflectibus lab or ant, de quibus poll-
hac fermonem faciemus.
TAAHNOT IIEPI T&N IIEnONQOT&N
TOHQN BIBAION E.
Ed. Chart, yn. [478.] Ea. Baf. III. (2g5.)
n P 0 0 I M I ON.
Ev xu it qo xovtov yQccfiuaTi neql tuv y.ctxce rov
nvivuovcc ita&uv dtt&Qypfiivog, iuvfjfjovtvca r r/ xoivuvict
rov Xoyov xal ■&d>Qcr/.og xal xaqSlag in oXiyov, avafiaX-
Xoutvog tig xovri to nifintov in6fj.vfjjj.ee xtXeug unoSu~
cuv cinavxa xov mol avvuv Xoyov. h til xoivvv IxtXtv-
xtfctv f] v.ara to xtxaQTOV vnofjvijfja SidaaxaXla tig xce
avupavTcc xcq lAvTinuTgu Tea laxqu, xrjv fj'sv Sia&taiv
ait oil iv avtu xu nvtifiovi icyovtog xljv ngutijv, im~
GALENI DE LOCIS AEFECTIS
LIBER V.
PROOEMIVM.
In praecedenti libro, qumn de pulmonis affectibus age-
remus, fermonis commnnitate et thoracis et cordis aliquan-
tulum meminimus ; pleniorem vero abfolutioremque de iplis
fermonem in quintum lrunc librum diltulimus. Quoniam
vero quartus liber in accidentibns , quae Antipatro medico
evenerunt, finem fortitus eft; laefo in primis iplius pulmone^
298 rAAIWO-T IIEP1 X’SiN HEUOKQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [478. 479.] Ed. Baf. III. (295. 296.)
Siafiavzog de xov na&ovg ayqi xijg xaqdiag, aauvov iivai
uoi So’/.tT mql nuvxoiv a v xijg xatv na&cbv SitK-dcvv.
Kicp . a . Qgticq ovv mqi xojv ai.hov xov 'Qitov po-
QMV , ovxcog scat Ini xijg xaqdiag dioqioao&ai yqrj, xiva piv
[479] idiona&ovcnjg, t] nqcoxoya&ovotjg, ij oncog av xig ovo-
pa&tv idtKr] , yivtxai ovunxwuaxa, xiva <f ixtqoig fitqtai
ovpnaoyovmjg. e'oxi d’ 6 Xoyog ini xoig nqoanodidnyptvoig
iv txiqatg nqaypaxdaig, _ iv cdg iduyfit], xijg piv spcpvxov &iq-
paoiag olov nijyt] xig vnaqyiiv rj xaqdia , xai navxcog yqijvai
na&iiv avttjv, d j ue'M.oi xt&vrfeta&ai to t,<oov. aqya>.v ovv
ovaoM> xqicov, alg dioixuxai to £coov (296) (noog yaq xij xijg
xaqdiag aq/ij 6 piv syxecpa'kog aio-Q-rjotcdg xt xai x.ivrjotmg
eddy&rj ypqryybg iivai naoi xoig xov tpjov piqioi, to d’ijnaq
aqyij xijg ■&Qtnxutijg iivai dwaptcog) , 6 piv ftavaxog ad xaig
apexqoig xijg xaqdiag snexai dvexqaoiatg , anavxa yaq avxij.
ovyxaxovxat x a poqia‘. dtdtiypevov d’ 3 Tfiivj ivtqyiiv avxu
d'eincle; ad cor etlam transeunte affectu , operae pretium me
facturum arbitror, il o nines ejus afTectus percurram.
Cap. I. Igitur quemadmodnm de caeteris animalis
partibus, ita de corde quoque defmiendum eft, quaenam ipli
proprio vel primario vel utcunque nominare volueris , afle-
ctu laboranti fiant fymptomata, quaenam vero ipfo caeteris
partibus confentiente. Nititur autem oratio iis, quae prius
in aliis libris demonftravimus , ubi declaratum eft , innati
caloris cor velut fontem efle, neque animal mori omnino
poJTe, nifi afficiatur. Quum itaque tres lint principes par¬
tes, quibus gubematur animal ( nam praeter cordis princi-
patum oftenfum eft et fenfum et motum uriiverfis corporis
partibus a cerebro fuppeditari, jecur vero nutricis facnltdlis
efte principium) Temper mors immoderatas: fequitur cordis
iirtemperies , ftmul enim cu in ipfo omnes vitiantur partes.
Quum enim, ut oftendimus, ipfae peculiari cordis temperie
EIBA10N E.
299
Ed. Chart. VII. [479-3 ^ > Ed. Baf. III. (296.3
(jia xrjv olxtiav xaqdlaq tvxnaoiap, avayxaXov soxiv ano7.opi-
vjjg xavxtjg ovvano/lvo-dai xag ivtQytlaq aixmv, xal xaxd
xovxo xal xag eyxecpalov xt xal tjnaxog, ov ptjv raTg ixttvtov.
yt x/]V xfjg y.uQSiag. tl yuq firjxt xag ala&tjxixag xt xal nQoai-
Qtxixag evtQyt'utg s' a SiaowQot to ‘Qmov , d).7.d jxtjSa xpicpoixo,
xa&untQ oi/de xa qxoXtvoviay Svvaxov av xig Huai vopiotitv
qjv avxb, pi/pi ntQ av fj xapSia prfiev y nenop&vXu' xal
fievxoi xal cpulvtxai no72axig rjptQcbp tqa^ijg no72mv ox xt
(foovcbv rig ovx ala&avoutvog ov xt xivovuevoq , ouojg sxi
Xfiv , axsntQ' yt xal Si atjQcaaxiav xljg iv rynaxi Sway-ciag
axQocptov UgaQxttv tig ftaxQov ’ tl 8s xqg avanvotjg axtQtjoeie
x ig xrjv xaqdiav, avxixa Siaqi&uQtxau oooig ovv 6 tfcopod;
ov8ev o),u>g iSoxti ovvtt7.tXv tig xrjv xrjg avanvotjg ivtQytiav,
anoQovijL x rjv alt lav tvqtXv , 81 rjv sv xaXg loyvrjaXg anon 7.rj-
tyaig ano&vrjoxovaiv tv&iuig ol xapvovxig, ini povrj xjj faaprj:
xljg avw&tv ao-/7jq‘ vjtiig S' ovx anoQrjotxt , ntnturpivot fti-
(lauoq, vno jivuiv 8iaoxiXXto&ai xpv &a>Qaxa, xrjv aQjrtjy xrjg
yuvrjtftaag ijpvxmv ex xdbv tig avxovg cptQojiivatv vtvqvjv inb
actiones fuas perficiant, bac pereunte, actiones quoque ip-
farum perire needle eft, ac proinde cerebri quoque et jeco-.
ris, non tamen borum temperie deperdita, cordis fimul acti¬
onem perire. Si enim neque fenlibiles , neque voluntarias
actiones animal fervet , imo neque nutriatnr etiamnum , ut
nee latibulis abdita, nibilominus vivere ipfum poJTe, quoad
cor manferit illaefum , quivis exiJUimaverit. Quin videmus-
faepenumero multis deinceps diebus aliquem neque intelli-
gere, neque fentire, neque moveri, nibilominus vivere,
quemadmodum qui ob virium bepatis imbecillitatem non nu-
tritur, diutius fufficere ; at II cor refpiratione privetur, illi—
co perit. Igitur qui ad refpirandi fiznetionem niliil con-
ferre thoracem putant, ii caufam redder e nequeunt, cur per
vehementem apoplexiam , fola fuperioris principii laefione-
laborantes fubito moriantur. At vobis earn invenire baud
dilHcile eft, utpote quibus explorate perfuafum eft musculos,
qui motionis principium a nervis in ipfos a fpinalj medulla,
3oo rAAHNOT HEP1 T£iN UEUON&. T0JIS2N
Ed. Chart. VII. [>79.3 Ed. Baf. III. (296.)
toy Kara tov av-yiva vcoxiaiov, gt eqov]dv(ov xtjvtxavxa Trjg
eiuqqeovoijg l| iyxecpaXov Svvufiecog avxoZg xivijxixijg rwv
fiv <ov ’ cog tiye /it] awryittovro Sia 1 rfi avanvotjg at Svo aq-
yal, Svvaxov av rjv iaxeqrnievovg ijfiag hi Ion rtjg avcn&tv aq-
yyjq hi tjtjv. cacog ' ovv zig i%. tov fjutig evnoqrjy.ajAtv alxiav,
Si r:v rj xaqS'ia ftl.annrai nu&ovxog tov iyy.tcpuXov xaxa rag
fieyaXag anonhjig'iag , ex xovxcoy, aiixcov tvnoqrjGci xutf exeqov
iQonpv evqetv ttjv alt lap, Si rjv Iv xaig (iiy.qoxeqaig ano-
itlrfeiuig , xaxaXfjipeo'i re xal xaqoig, inikrjipiaig re xai %r\-
■Oaqyoig,- ovx anokhitai to udaypv ovxcog tfiov * evqijoeiSe
xal xovxo S-eatsaimvog, bncog uvanveovoiv iv xoig elqt]jj.evoig
na&eaiv ol izaoyovxeq ' orjjexai yuq bn fiialuog Tt xai poyig,
cog vnb Seayov Tivog elqyofievov SiaaxiXXeaQ-ai tov &coqaxog.
XeXexxai S* txavcog sitql x ovx Ov xaxa xd neql fiyiov xivijatvoq
vixoavrifiaxa ’ xoiv'ov yaq ioxi to t,fjX^fia xm yiyvofievm xaxa
xovg vrtvovg, iv oXg dnaowv xcov xaxa xovg fivg iveqyeicov
izXeXviiivcov , fj xcov tov ■&ooqaxa xivovvxcov fiovrj ?co£e-
xui’ vvvl d’ dqy.n ixiyqi xooovxov nQoljy&ai xov Xoyov,
eervids delatis fuscipi unt , thoracem attollere, qui turn pr i-
vantur motrice facilitate ex’ cerebro ipfis influente ; ut nifi
ad refpirationem ambo principia concurrerent, poffemus vi-
Tere, privati interdum fuperno principio. Fortaffe igitur
ex quibus caufam potuiipus invenire, cur affecto cerebro. in
vebementi apoplexia, cor qiioque Iaedatur , ex iisdem ipfis
fecundiun alium modum caufam facile quis inveniet, quam-
obrem in apoplexia minore, catalepfi, fopore , morbo comi-
tiali, lethargo, animal ita affectum non pereat. Inveniet
autem id fpeculatus in enarratis affectibus , t quomodo fpirent
laborantes ; nam videbit et violentam et difficilem refpiratio¬
nem, perinde ac fi. vinculo quodam conftrictus thorax dila-
tari prohiberetur. Atque hujus rei fufficientem fecimus
mentionem in libris de musculorum motu ; .communis enim
eft liaee quaeftio ei quae de fomnp.ftt, in quo omnes muscu¬
lorum actiones exolvuntur , fola musculorum thoracem mo-
ventium actio fervatur j nunc vero ea dmitaxat dixiffe fatis
BIBAION E. - 301
Ed. Chart. VII. [479. 48o.] , Ed. Baf. III. (296.)
ooov avxov '/^rjai/iov tjv elg r a naQovxa. q> yuQ J.o/w xata
roii g vnvovg avetnviovoiv ol av&Qamoi , xaitoi rmv aX/.cov
anavxmv fiviov Tjovya^ovxebv , tovzco v.ai v.uxu rag anonbj-
%iag, boon ft'rj jteyidxai , y.al v.ax a).Xa na&>] ra tuvxrj naQa-
xiiftfvar iteyaXtjg <f ovxcog yeyevijfiev tjg rijg anonhfetag , ij
v.ai xivog extqov -izccO-ovg, wg releeog anoJJd-Oai rrjv ivtqynav
rcov xarcc rov p-u)Quv.a [ivmv, avctyxaiov eon ovvdiaefd'aorjvai
r ijv uvcmvorjv, iep tj v.ai r/jv rijg xanSLag eiixgadicev , [48o] rj
y.al nakiv avuyxijg tnexai to t,coov oXov cm6X\vo&ai, vara
rovxov (lev jovv rov Xoyov iv raig rijg aveo&ev aQyijg (SXexfluig
ptyakaig anoi.lvxai to £eooy' xatf exeQOV de rqonov iep
ryrxamtetoyovxi , diet yaQ axQocpiav vexQovzai rtjvtxavxce, dio
xal y.Qovcp nXeiovi diaQxel r a tyja xuxa ret roiavza na&rj-
fiaxa. v.ai n'qv xal xutf exeoov rivet xqotxov , ini re oxo/ia-
yixaXg ovyxonaig , alyijttaoiv xe ocpodqoig, xal epofioig ioyv-
Qoig, ijSovaZg re fteyioxaig, cmoOvr/oxovol nveg" oaoig yaQ
ao&evtjg ioxiv 6 ^eaxixog xovog, ioyvQa re nci&> 7 ipvytxa net-
oyovoiv I? unaidevotag , evdiaXvxog’ xovxoig ioxiv 1) xijg tpvy/jg
fuerit, quae in praefentia propofito nollro conducere vide-
hantur. Nam qua ratione homines p r fomnum refpirant,
reliquis licet musculis omnibus qui'esemtibus, eadem et per
apoplexias non vehemenlidimas , atque alios ei vicinos affe-
ctus ; ubi vero apoplexia ita veliemens , aut alter quispiam
affectus acciderit, ut musculorum thoracis actio omnino de-
perdatur , perire Jimul refpirationem needle eftj indeque
cordis temperiem , a qua rurfus etiam animal univerfum ne-
celTario fequitur interire. Hac igitur ratione per magnas
fuperni principii laefiones animal perit, ex jecoris yero af-
fectu alia ratione, atrophia fcilicet turn contabescit, unde
longiore temporis fpatio in hujusmodi affectibus vitam pro-
telant animalia. Atque per alium quendam modum in fyn-
copis homachicis et vehementibus doloribus , terroribus gra-
vibus et vohiptatibus maximis nonnulli intereunt; etenimf
quibus vitale robur infirmum ell, animi vero affection es ob
imperitiam fortes , his animi fubliantia facile dilfolvitur ;
303 VAAimOT HEPI TS2N JIEIION0. TOIlSiN
Ed. Chart. VII. [48o.3 Ed. Baf. iri. (agfi.)
Dvaia ‘ tmv xoiovtcov evioi xal Sta Xvntjv ant-Qavov, ov yljv
iv&ttag taamg sv rot? nQOtiotjylvotg ' uvqn S' ovSelg ytya-
’Xo\pv/og ovx ini Xvnat g oilt ini x oig aXXoig ooa Xumjg
layvQottQa davatm nrodrctoov ' o xt yaq to fog ttjg tpvytjg
■aiitolg iayvQog eat* xa re na-d^yata oyixQci.
Ktcp- $. 'lStov Ss nor&og iv xa^Stu yivttai xaru
yev anXijv SvoxQaaiav noXXaxtg, tit uvdtyaXog tltf oyaXrjg
tit], y.ata xt cpXtyyovtjv tj sQvaintXag aqyoyivov yiyvto&ui'
Siacp&uQftat yuQ naqavt'ixa nqiv avfy&ijvcu xu na&t] r aSe
■to %cbov. enovtai Se naXiv tatg xoiavtaig Sia&eotmv al
xagSiaxul ovyxonal ,, v.a&untQ al aroy.ayiy.ai taXg xata to
ttjg y.oiXlug otoya,. xaXovai S' evioi xal tovxo otoyayor '
juXXa xal avtai yiyvovtai SqXovoti avynaayovotjg ttjg v.aQ-
Siag. al Sia&iotig S' ayqtotsQcov toiv yoQioov, tov tt oxoya-
xogtijg xoiXiag xaltijg -/.an Stag, tjroi Sice Svoxqaoiav yovtjv
ioyvquv, tj Si vygottjta cpagyaxcoSq , scat note xal Si eqvoi-
mXaq tlat&aot ytyvta-Qai, xal Sta cyXty yovtjv , tj tiva naqa
<pt/oiv oyxov sttQOV toiovtov. at yev ovv ytv.Qul ttjg xagSiag
hoi-urn aliqui et ob moeftitiam interierunt, fed non illico, ut
de fuperioribus diximus. At vir magnanimus neque ob
moeftitiam neque ob aliam aliquam animi aegritudinem moe-
ftitia fortiorem unquam fuccubuit, utpote cui ariimae ro-
bur validum eft, affectus vero exiles.
Cap. II. At proprius cordis affectus accidit ob fim-
plicem faepenumero intemperiem , live inaequalis , five ae-
qualis ea fuerit, et ob inflammationem, vel eryfipelas , dum
fieri incipit; illico enim antequam augeantur hujusmodi al-
fectus, animal corrumpitur. Atque bos affectus rurfus car-
diacae fyncopae fequuritur , quemadmodum ftomacbicae eos
affectus, quibus os ventriculi, ftomacbum nonnulli appel¬
lant, infeftatur ; verum Lae quoque confentiente profecto
corde eveniunt. Sed utriusque partis , turn oris. Ventriculi
turn cordis, affectus aut ob vebementem folam intemperiem,
aut ob venenofum bumorem, . nonnuiiquam ob eryfipelas aut
inflammationem , aut alium quempiam ejusmodi praeter na-
turam tumorem fieri confueverunt. Igitur exiguae quideni
SIB AION E.
3o3
Ed. Chart. VII. [48o.J ^ Ed. Baf. III. (296.)
Svaxgaoiai r ovg oqtvy/iovg aXkoiovaiv xara rtjv avreov ixa-
esrtj qvtstv * tiQtjvrai S’ avreov ai Siayveoerttg iv rij ntgi ejepvy-
ptov ngay partin' rdig ptya7.atg Si, star a piv rag IS tag rtov
opoioptpeov Svesxpaoiag ovx ogvg o ■Oavarog intrai , xara St
rag opyavixag t^atcpviSiog , a7Ji ini nQOtjyovpivoig arjudoig,
eav tv piv sari xai r 6 noog ‘innoxparovg ugtjpivov, olov
ol ix7y.v6fi.tvoi no7J.axig xai layvotog civtv epavtptjg ngocpauteog,
i^anivrjg rtkivrtooiv ' ertgov Si naXuog rijg r.anSiag , ijrov
povog yiyvoptvog, rj ptra rtvog ipepaesteog iv vygep xivovuivt;g
avrrfg ’ v.ai Savpuesrov ovSiv u&QoiQto&aLnort nXrf&og vypov
roaovrov iv rep ntod/ovri yirwvi rrjv xagStav, eog ipnoSCQuv
avrrf Siaart7J.opivij ‘ xai yap ini reov uvartpvopiveov ’Qcoeov
i&taeiapt&a no7J.axig vypov ovpep napani.tjmov iv rep ntpi-
xapSico SaifnXig. iig Si nori rig ni&rjxog loyvortgog iavtov
yiyvoptvog ovx i'ep&aatv avaruij&rjvai Si aa‘/p7.ia g rjptov
avayxaiag’ ano&avovrog S’ avrov ra fiiv aXXcc navret
pogia rov ocofiarog ijv ana&rj, inixuro Si rep ntgixap-
Siep yireovi nagii epvaiv oyxog, vypov iv iavrep ntpdycpv
cordis inteniperies pulfus afteriarum pro fua quaeque natura
variant j ipforum autem notae in opere de pulfibus .explica—
tae font ; majores vero per proprias quidem iimilariuhi par-
tium intemperies fubita inors non fequitur; per organicaa
vero repen tina , fed praecedentibus prius fignis, quorum
umrni eft, quod et ab Hippocrate dictum eft : Qui Jaepe et
vehementer exolvuntur fine caufia manifefia , ii derepenle
moriuntur ; aliud vero, palpitatio cordis, aut per fe eveni-
ens , aut ftgnificatione quadam , quod in liumore cor ipfum
moveatur; neque mirum lantam humoris multitudinem cu-
mulari aliquando in ambiente cor tunica , ut ipfum ne attol-
latur, impediat; etenim in animalibus diflectis vidimus pie-
rumque plurimum liumoris urinae fpeciem referentis in eo
qui ipfum involvit panniculo conlineri. Ac fimia quaedam
quum eriiaciari in dies videretur , earn tamen neceflariis no-
ftris negotiis impediti fecare non potuimus, poll mortem ve¬
ro, reliquis corporis partibus omnibus illaefis, inventus eft
in cordis involucro tumor praeter naturam , humorem in fe
3o4 rAAIiNOT JIEPI TQN HEILONO. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [48o. 48i.] Ed. Bah III. (296.)
ofioiov zcp xaxaxag vSuxuiaq' hi altxxqvovog 5s hots /to¬
pis vyqov xoiovxog oxi^qtbdtjg oyxo g iit&xuxo rat rttqixaqditp,
xtaqanlrioioq vpsoi nayeGi nolloZq v.ax albjlav im^t^ltjjie-
voig* tlxo g ovv sari xal rot's av&qcorcoig [48 1] ylyvto&ui
xiv a xoiavxa, cplty^vaGijg de cpavsqcog xaqSiag snl fto-
vofiaycov, e&taoaned-u Zavarov 6[ioioxaxov axolov&rjGav-
xa rot's av-yxonxofiivoig xagdiax tog. sav [isv ovv ayqi xoi-
llag xivbg xatv Iv avxrj to r qcboav acpix/jxai, naqayqijfia
xtltvxwoiv alfio^qayixmg , xal pallov, oxav t] aqiGXtqa xoi-
lla tvy-rj xqw&tZoa - juq diaayovxog de xov xocbaavxog tig xoi-
Vtav , ulX iv tm awiiaxi xr\g xaqdiag oxtjqty&svxog , oil [iovov
avxtjv extivtjv xljv r/fieqav, iv y xqco&svxtg s'xvyov, evioi dd-
tyoav, alia xal xqv huovaav vvxxa, (pleyiiovtjg SijIovoxl
loycq xov ■d-avaxov ytvouLtvov * cpqovovai yt p^v anavxtg
oixoi, ft 4/jO t it to av "Cyaaiv , fiaqxvqovvxoq xal xovxov xov
(paivoiievov xcq nalaiia doyfiaxi ntql xov to loyi'Cofitvov
xryg ipvy/ig ovx tlvui v.ax'a xr\v xaqSlav. 6 ds nalfioq xov
onlayyvov xovxov nolloZg vyialvovoiv afiepnxwg vtavloxoig
continens, qualem puflulae hydatides emittunt. Atque in
gallo line humore aliquando pericardium hujusmodi fcirrliofo.
tumore aflectum erat, perinde ac ii plures craffae membra-
liae involutae altera alteri fuilTent. Unde verifimilis con-
jectura elicitur, homines etiam limilibus polTe affectibus in-
feltari. Inllammato autem manifefte corde , gladiatores vi¬
dimus baud aliter, quam qui cardiaca fyncope pereunt,
obiifle. Igitur Ii ad ventrem cordis vubius aliquando pene-
traverit, protinus magno cum fanguinis lluore moriuntur,
idque praecipue, fi bniftrae partis venter fuerit vulneratus ;
II vero non ad ventrem usque pertingat, fed in cordis fub-
flantia conflflat vulnus , ex ita affectis abqui non folum ea
die, qua vuhierati fuerunt, fed fequenti quoque nocte vi'
vere potuerunt, inflam mationis ratione nimirum extincti;
atque ii omnes, quamdiu vixeriut, mentis compotes funt;
unde evidens quoque flbi teflimonium fumere potefl antiqua
fecta, quae negat rationalem anirnae facultatemin corde con-
fiftere. Paipitatio autem visceris liujus plnribus integra va-
BIBAION E.
3o5
Ed. Chart. VII. , [4 Si. ] Ed. Baf. III. (296. 297.)
Tc xal naoaxua^ovmv mp&y ytvopiivog i^al(jic)f)(pvyg, avtv
cpaviQov ovfi.nnoy.axog. iziptov , xal navxtqovtoi cpXt^oxoyy-
■&tvxtg ojvijvto., xal xikiiog aviwv i'vioi xov av/inxcofiaxog
unyXXayyrsav ini zij. cpXtftoxofiiu Xtnxvvovoy Sia'txy ytxct
cpaqyaxmv ouoicov -d-tqantv&ivxtg ' e'vioi Si avxcov av{Hq non
f ov av/innouazog btupaiiivxog ouoiio g i&eqcattv&yoav. old a
Si xiva xai xax iviavxov yqog (boa nuoyovxa xo x ov na)<-
(iov ovfinxcoyd' xai OnuSy xqtaiv ixtaiv intiQa&y xyg <pXt(!o-
xoyluq cbcptXomyg , i'cp&aotv ini xov xtxaoxov <p).t^oxofiy&elq
aXcovai za> ov/inxiouaxi , v.ai oil nog inouxxt xaxd xo i%ijs
Ivon) nXtiovmv, ytxa x ov xal xuX)ax noitiv ini xjj cpXtpozopiiif
nqooyxovxcog' a)X opuog xal ovxog ani&avt nqlv yygaoai,
xa&antQ xai pi aXXoi nuvxtq, i'vioi [tiv iv mjQtxoig o %i<nv
u&qocog ovyxonivxtq , evioi Si xal xaxa xbv.zijg iytiaq yqo-
■voy, tig Si nov xig y Syo xud’’ 'dxtqov xqonov ani&avov
yuQig ovyxonyg. ot nXtiovg Si xmv ovxco na&ovxcov. yXi-
xiav tlyov iitbv iXaxxovcov uiy y ntvxyxovxa , nXto.vcov
letudine degentibus, turn adolescentibus turn adultis, fubito
Cue alio manifefto fymptomate evenire vifa eft, atque hi oiik
nes fanguinis detractione juvati funt. Atque hoc fyropto-
niate aliqui plane liberati funt, qui poft venae fectionem ufi
funt attenuante victu cum medicamentis /imilibus ; horum
vero norinulli, quibus rurfum liujusmodi fymptoma obor-
tum erat, Cmili curatione fospites evaferant. Ac novi quen-
dam quotannis venio tempoi’e palpitationis fyinptomate ve-
scatum, qui quuin per tres annos a fanguinis detractione fe
adjutum inlelligei-et, anno quarto antea quam fymptoma ip-
fum inyaderet, fanguinem mifit, idque pluribus deinceps
annis faciehdo, idonea etiam poft fanguinis detractionemcae-
tera adhibuit. At nihilomiiius hi'c quoque ante fexie.etutem
xnorte praeventus eft, licut ef reliqni oranes, alii quidem
per acutas febres, alii vero, cuxn fani degerent, affalim fyix-
«°pe intercept!, unus etiaxn vel duo citra fyntopen alia
quadam mortis fpecie perierunt. Sic autemaflectoram major
pars aetatem agebat quinquaginta quidem annis inferiorew,
UAUENys tom. vxiz. ‘ v
3o6 rAAHNOT IIEP I TUN IIEHON0. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [48i.] Ed. Bar. III. (297-)
be t} xtooaQaxovxa. to fitVTOt ntqixaqbLOV oxsnaofia xwv
axvqcov ioxi fioq'iwV , onwg uv na&y nVtjv d qifayixrjvavzog
avxov dtado&ait] xaza ovfina-Onav tj Sia&taig ini tijv xaq-
Stav ' a)X ozav ye n ao-pj fiovov , bfioicog rozg aXKoig anaot
fioQioig, 00a cpqovqclg tvtxa xal axinqq ixegtov xvqubxtqwy
iylvixo , xtvdvvov ovSiva (peqti. Svonvoiav S' ovdtulav iq-
yaQtx ceilijv xaqSia izaqa rag tlqrjutvag iv rat zzqb tovxov
yqafifiaxi xaza rbv niql ryg bvanvolag loyOv ’ ini fiev to
fitya xal nvxvbv vneq&aqfiav&itoa , fiaza tov xal -Oazzov
yivio&ai z'rjv avanvoqv ixq>voua&al xt ■O-aq/iov nvtvfia ’ t'rtv
da ivuvzlav avzy 81a rpvlgtv, icp J] f/uxqov xal aoaiov ylvtzat
to nvivfxa.
Kicp. y . Kiel xaza zovzo to fJ.oQi.ov , won at) xal
xaza zu).).a navxa , zivu fiev IdtonaSovvzog avxov yivt-
rai, xtva be eziqoig avfinaayovzog' anavza yovv £§ avay-
xrjg tig xljv Trjg avanvorjg phafiifv ttl.tvza , zovzo yuq
ibiov oqyavov ibuy&tf xijg avanvotjq. boa fuv ovv iv
avzw yivtxui na&i] xwv obvvijqwv , inxqav xal nv~
fed quae quadraginta annos excederet. Pericardium fane
tegumentum , quomodocuuque. affectum fit, inter ignobiles
partes numeratur, nifi quando ipfo inflammato affectus per
confenfum ad cor transcurrat ; fed quum ipfe folus afficitur,
exemplo reliquarum omnium partium, quae ad cuftodiam et
tegumentum ' caeterariim nobiliorum factae funt, nullum af-
fert periculum. Caeterum nulla a corde fpirandi difficul-
tas oritur praefer e’as, quas in priori libro diximus, quum
de dyspnoea fennonem haberemus. Eteriim fupercalefa-
ctiim refpirationem efficit magnarn et denfam atque celerem
ac calidum infriper fpiritum efflat ; contra refrigeratum exi-
guam et raram reddit refpirationem.
‘ C a p. III. Hnic quoque parti, vel primario affectae,
vel aliis confentienti, quemadmodum reliquis omnibus, affe¬
ctus quidam fuperveniunt ; atque omnes in refp'irationis lae-
fionem definunt, nam proprium refpiralionis hoc organum
effe monftratum eft. Igitur, ubi dolorificis affectibus mo-
leftatur, exiguam deiifainque reddit refpirationem. uf in
B1BA10N JB. 3q 7
Ed. Chart. YII. r48a.] ( ^ ^ Ed. Baf. III. <397.)
[48n}xi^r ifoyaQixai rtjv avanvoijv, co g iv xotg negl dvonvolag
vitofivrjfiacnv ISuy&rj, xa&amQ ye xal tear yeixvuovxmv re
xal (Tvyxivovudvca v. XsXexxcei S' i'finQOG&ev iv roTg tov vea-
xiaiov nu&cGiv , brteog avanvorj (jXanxexai , fiijSiv avxov ne-
ixovdoTog idtov naSojua xov xhoQay.og, cclX tjxol xivog xcov
onto rov vcnnalov vevQuiv, rj avxovxov vcoxidlov. x wv S'
ISlcov rov Bcb^axog na&cbv evict fie v iv xotg fivalv avxov,
xiv ct Si y.ctta xov inxeCfoxbta xctg nlevgag vfidva avvluxaxai'
vxeql Si xcov y.axct to id Qfiot xccl xa xcov n levQttiv oax a vvv
ov nQoxeixoci Xiyeiv, bele&qtov iyovxiov xov nmovOoxa xonov.
Sittwv ovv bvxcov xcov v.ux avxov fivtov , xwv fiiv avan).r\-
Qovvxcov xu fieaonXevQia xaXovfieva , xcov S' i'%wQ-ev avxotg
empkfihfiidvcov , at fiiv xwv e^co&ev oSvvtfqal Sia&daeig, eh-
xco&dvxcav, ij SXaa&dvxmv , rj anotsxijfia uyovxav , rj iffvGx-
neXag, rj cpXeyfiovrjv , ovx aoacpwg SiayiyvwGxovxai xotg la-
xooig bu^aXXovoi xag yuQag ' at Si xcov fieaonXcVolwv fivdbv
qiXiyfioval , xal fiaXioxa xcov iv ' (Sct&ei , SiqiveZg yaq el'aiv , cog
ioxe, Xfjv fiiv aqirjv fjucbv Xav&uvovaiv , oSvvwai Si xcov im-
commentariis de difficultate relpirationis ollendimus , n't et
vicinis quoque partibus et iis quae -fimul moventur affectis
evenit. Diximus autem antea in fpinalis medullae affecti-
bus, qnomodo refpiratio laedatur, thorace proprio aflecta
nequaquam laborante, fed vel riervo quopiam a fpinali me¬
dulla procedente, vel fpinali medulla ipfa. Propriorum
vero thoi-acis affectuum quidam in ipllus musculis, quidam
in membrana coltas fuccingente confillunt ; nam de iis affe-
ctibus, qui vel ini cute, vel in coHarum offibus confillunt,
hie agere non propofuimus, in quibus locus afiectus fenfibus
fubjicitur. Quum igitur duplices lint ipfius musculi, eo-
rumque alii fpatia intercoftalia vocata repleant, alii extrin-
fecus extendantur, dolorilicae externorum musculorum af-
fectiones, ut ulcera, contuliones, abfcelfus, eryfipelas, in-
flammatio, baud obfeure a media's manus adbibentibus di-i
gnoscuntur; at intercolialium musculorum inllammationes,
eorum maxime qui in intimo corpore confillunt, bipertiti
eniin, ut'fcitis, funt, tactiun nollrUm fugiunt, fed graviori
V a
3o8 IIS.PI TS2N JlJSnom 9. TOUQN
Ed. Chart. VII. [482.] Ed. Baf. IH. (297.)
rtoXiji yittgbvmg , xal n xal rov riyv (fXiyfiov'^v igyaoafitvov
gsvuarog uato didrcifinovaiv Sia rov rag nltvgag intcLfoxb-
rog vpevog, og s£, avayxrjg avtoig Gvnqil.tyaalvu , xa&antQ
ly.slvcg itahv , oxav aiivog rcgmxonad'jj xaxariva xaigoy ext-
gov, rj svrbg fioiga x6>v jiiOoitltuQ'uov avftnaayti. a/X > j y
axgipt/g nXtvgTxig iv ift itg(oxona-&Ha rov vntQiaxbzog yivtrat,
Sio xal udyjn xktiSog rj vnoyovSglwv b n ovog HgtxveTrai' rmv
jikv avco fisgcov avrov naoybvxcov , tig vXiiv ’ rwv xatco 6s,
ilg ra vnoybvSgia. nvgtrog 6s navxcog evctrai ratg roiavruig
fpXiyfiovcug acgoSgog, cbg av lyyvg rjj xugSlq xtifiivov itaoyov-
x og totcov , xal avyafvovg vnaQyovxog avx rjg rcu yixcbvL , xa-
‘d-aneo yt xal ruig cpgiolv. . 6 acpvyfibq 8s 001 [iukiora ivb'dgt-
rai , noxtgov 6 vm^coxcog v[i/]V \iu)Xov tj ol ifiavoyxtg avxov
rctnbv&ani fivtg' tj xxov fisv yag ol [ivtg, o d’ imsQwxwg /ia).~
7,ov IvxsivH x t xal oxbrjQav airocf-aivu xt]V agx/jglav, cog Ini
ys xcov -ntgi nvtvuova nadcov ovd ‘ bl.cog ij xoiavxt] cpalvtxat
oxbjgoxyjg. o d’ bmo-yioyitvog tig xa xtva rov ■Oiagaxog lyybg,
qnam extern* dolore cruciantur ; ac aliquid iluxionis, quae
inflammationem induxit, ad .interna per membranam coftas
fuccingentem transmittunt, quam Cmul cum ipJis inllamma'ri
neceffe eft; veluti rurfus cum ipfa, ubi aliquando primario
affectu infeftatur, intercoftalium musculorum partes internae
.per. confeiifum alficiuntur. Verum exquifita pleuritis fit,
ubi. fuccingens coftas membrana primario afTectu laborat ;
proinde dolor vel ad jiigulum usque, vel ad hypochondria
pervenit; ad jugulmn quidem, fuperioribus ejus partibus af-
fectis, ad hypochondria vero , inferioribns. Atque vehe-
inens febris hujusmodi inflammationem plane fequitur, quia
fedes affecta prope cor Cta eft et cum panniculo ipfum invol-
vente, ftcuti cum lepto Jxansverfo, cognationem habet. At
pulfus tibi poliflimum indicabit, afficiaturne magis fuccin¬
gens. membrana, an musculi ipfam contingentes; minus enim
musculi, fuccingens vero membrana magis et tendit et du-
ram efficit arteriam ; in aflectibus vero pulmonis nulla peni-
tiis apparet hujusmodi durities. At effufa in thoracis fpa-
BIBAION B.
3 09
Ed. Chart. VII. [482.] . Ed. Baf: Til. (2970:
yetaXayfjavoyevog elg rag xq aye tag xov nvevyovog aqt-qqLag,
ctvanxvexai yexa fiqypg, ivdecxvvyevog onoTog tig ioxcv o xqv
cpXeyyovqv iqya'Qbyevog yvyog , aoa ye mxqoyoXog q ytXay/o-
Xis.bg q (pXeyucctrs.bg q alycaxiy.bg. myqa yiv yaq xai \av&u.
nxvovacv ini tea nixqoypkcq , uiXava be ini xm jj.tXayypXrs.eqp
x'a S bccpqmbtoxeqa xai Xtvxuv&ovvru nxvouaxa xov cpi.eyya-
nxov nXeovexxovvxog yiyvexac yyyov , xa&uniq ye xai x a
iqv&qa xov alyaxcidovg. oxi yiv ovv lx xmv xevmv xov dm-
qaxog avanxvexai xc yexa jS qybg, ivaqythg eaxi yvmvai xaxu
tag Sia&iaeig, iv alg elgoo&ev earn xb.ii.xog Siqxei, qxoiaw-
xqqaemg yq xoi.lqQ-ehqg, q xuxa anoaxqya yeya xax ay (pay-
xu yiqq qayiv , q xyq&iv yiv mg s |a> yovov avtoyov , evqe—
■&ivxog S ini xjj xoyjj Siafitfipmyivov xov vnitpoxbxog , q xai
Sia ocpaxtXov ixxomiaqg nXtvqag, qxoc y'q dvvq&tvxmv anu&ff
(pvXu^ac xov vneCpoxoca xmv laxqmv , q Stafiefiqmytvov q
biaueaqnbta noog evqovtmv * iv unaoaig yaq xatg xoiavxaig
Sca&eqemv, otav iyytmytv elg xu xtv'a xov ■dcbqaxog yei.iv.qa~
xov , ev&ewg avanxvexai yexa ftqybg, avtm xm xayvovxi dux
tium fames et in asperas pulmonis arterias transfumpta, tus-
liendo excreatur, qualis lit, qui inllammationem facit humor,
declarans, an videlicet biliofus, an melancholicus, an pitui-
tofus, aut fanguineus. Etenim lx bilis abundat, pallidum aut
flavum; li atra bilis, nigrum; H pituita, fpumofum et can-
dicans, li fanguis, rubrum fputum rejicitur. Quod igitur-
tuffiendo ex thoracis fpatio aliquid expuatur, facile intelligi-
tur per affectiones, quibus ab extei'ioribus ad intima pecto¬
ris ulcus penetrat, five ob vulnus penetrans non congluti-
natum , live ob magnum abfcelfum utriuque eruptum , vel
perinde quidem diflectum, ac G externas duntaxat partes af-
liceret, facta vero fectione, inventa fuccingente coftas mem-
hrana erofa, aut cofta ob cariem excifa, aut eo quod medic!
fuccingentem membranam, quam aut erofam, aut putrescent
tem quodammodo invenerint, fervare iilaefam non potue-
runt. In omnibus enim ejusmodi affeedbus, fi aqua mulfa
in thoracis fpatiuni infundatur , mox tulliendo expuit-ur, et
3lO rAAHNOT IIEP I %f2N JZE1ION9. TOIMN
Ed. Chart. VII. [48a. 483.] , Ed. Baf. III. [297.)
diet Tijz ytvaewg , ore fitXixqarov sari , yvwQiCpyitvov..
f483] ojrcof de yiyvtrai rovro , xal di wvxivcov odcov tig
rijv rqaytTav aqx r]qiav aepixvtixai , netware oxontTo&ai rw
povhj&evxi, cpvXarrojiivm ira&tlv ontq ena&ov evioi rwv
a-noQtj&ivTcov ev xr\ xtjg air lag tvqiau , raya \*ev iavrovg nti-
oavxtg advvarov tivai riyv ex rwv xtvwv rov &coQaxog tig rov
nvtvfiova uixaXtjipiv , i'owg de xal nqooxioirjoaytvoi dice to
l*t] fiovhta&ai doxtiv anoquo-Oai. yqq d ’ ore fitv rj fitra-
hijxfng yivtrai , Tttntio&ai' epalvtrai yuq tvaqyeag Ini rwv
cvvrqrjesieov' OTteog de yivtrai, fyxuv , ayancZvvag fiev tl
tvqotiiev , ayqi d av ovdtitco nerietxortg iavrovg wutv tvqt]-
xtvai , rrjv ayvoiav opoXoyovvrag piaXkov r\ xaraiptvdoyivovg
rov yiyioptvov. epalvtrai de Xanl rwv evalfiwg xoXXwpievmv
<svvxQt]<mav cevanxvbuivct nva yvwqiopiaxa rov qvivxog eii-
fiarog ev xaig rqwatcstv tig r!jv (itra^v ■deoqaxog re xal wvtv-
ftovog yojqav’ evaqyrjg d ’ earl v.uni rwv iurcvcov t} r ev rrj
ray XT] rov nvov ovoraoig fj r e| uvrov nrvesig clyce
laborans ipfe aquam mulfam e/Te ex fapore depi-ehendit.
Quo pacto autem hoc fiat, atque per quos meatus in aspe-
ram arteriam ingrediatur, perpendere cuilibet licet, modo
caveat errorem ilium , in quem nonnulli difficultate prefii in
eaufae inveftigatione inciderunt, qui quidem fortafie ex tho¬
racis fpalio in pulmonem quippiam recipi imp ofiS bile efie
fibi perfuaferunt, fortailis etiam ita fe [entire fimulant, ne
videantur de re quapiam dubitare. Caeterum credere opor-
tet hujusmodi fieri traflumptionem ; nam per vulnera pene-
trantia baud obfcure apparet; deinde quo pacto ea fieri pos-
£t inveftigare ; ita ut quum invenerimus , animo fimus qui-
etiori ; quamdiu nihil nos invenifle putaverimus , ruditatem
polius noftram accufemus, quam veritatem ipfam negemus.
Atque: videmus etiam conglutinatis cnientis vulneribus pene-
trantibus, in fputo notas quasdam fluentis ex vulnere cruo-
ris ad.fpatium, quod inter pulmonem eft et thoracem ; prae-
terea fuppurati in hoc ipfo fpatio pus continere et ipfum
tufliendo expuere haud obfcure videntur ; atqui rationi eon-
BIBAION E.
ill
Ed. Chart. VII. [483.] . Ed. Baf. III. (297- 298.)
(jtjyl. xara S'e rbv avrov rgonov tvi.oyov ylyvta&ai xai rag
ix rov ■&cogaxog dliiaxbg rt xai nvov nrvotig-, icp oiv^Ega-
oiargarog fyrcgv rag odovg, ani&ava ygaipei xara rb ntgi
rijg dvayioyqg^rov diparog (hftJov iv rit8t rrj . grjati’ rj 8k:
odog in i rrjv avayioyrjv roig ano rovzcav rcov rontav avaipt-.
goptvoig roiavrrj rig ytvtrai. ano rijg nagd rijv gayiv xti-
pivrjg agrqglag anoyvoug tlaiv ayytugy nag ixdarqv n7.iv-
oav, ououog ex re rcov dtlgicbr xai rear agtartgcov' avrai 8
tig roi/g nJ.rjaiov ronovg ini nXtiov (jy.iQoutvai tig ad/jXa rrj
(298) ala&ijGU anortXtvrdxnv . orav ovv ylyvijrai rig tig .
ravrag rug agr rjgiag nagtunraxng u'Cuaxog , xarct rljv xo'ii.rjv
agr qo lav ivlort i.Ufifidvti rrjv uvaepoguv ini rovg ntgi rov
nvtvpova ronovg, xai xara rag ngoaqivGtig , alg o nvtvfiiov
ngountcpvxtv ry ugrrjolq xara rrjv gdyiv ' yiyvtrui yap rig
xai ravxrj rear . nagtpntnroixorcov inuvoSog tig rov nvtv-
fiova' ix St rov nvtvfiovog, oncog tig rrjv avaymyrjv ina-
vtgytrai, ngongov tigrjrai. iv ravrrjrrj grjou oacptvg o
"Egaaiorgarog i8rj7.(oatv , rag ano rijg fityuXrjg agrrjglag
anontcpvxvlag tig txasrov rmv rov Ihbgaxog ptaonXtvglcov,
fentaneum elt, ut eodem modo turn cruor turn pus ex tho-
race expuatur , quorum viarn inquirens Erafiflratus , incre-
dibilia quaedam fci-ipfit in eo Iibro cui titjilus de fanguinis
eductione eft, fub hac verborum ferie : Via autem, per
quam.incedunt ea , quae ah iis Jedibus.rejiciuntur , hujus-
rnodi ejl. Ab arieria fpinae adjacenti vaj a. quaedam, ad
utrumque latus , tam dextrum quam JiniJlrum, Jimit,iter '
procedunt ; haec in loca vicina mulliplici divijione disperja
tandem adeo evaduut e%igua , ut fenfum lateant. Quum
itaque fanguis _ in hujusmodi arterias inciderit , per con-
cauam arleriam nonnunquam ad loca quae circa pulmonem
funt, atque ad eon nexus, per' quos pulnro apud ' Jpinam ar-
teriae conjungitur, afeendit; nam ea, quae hue inciderint,
hac via ad pulmonem. ascendere. Jolent ; quomodo ex pul-
mone deinde -rejiciantur , antea dictum efi. In bis verbis
manifefte declaravit Eralillratus , - eas arterias quae a magna
arteria ad lingula intercoltalia thoracis loca procedunt, per
3ia I'AAHKOT IlEEI TUN J1EJI0N9. TOTI.QN
Ed. CLait. Vir. [483.] Ed. Baf. III. (298.)
vnoSt^ajxdvctg alpa dice xwv xa&qxovxcov axopaxiov tig to
cphypaivov pdgog , snl xqv ueyahjv uQxyqlav avacpsQiiv avxo,
xqv ano xuoSiag piv bcixtqivxviav , inirtxaudvqv Si zij QU-fii'
■ncti.iv S' ait avxrjg tig xovg ittQi xov ixvtvpovu xoiiovg (prjol
yiyyia&ai xqv avayoQuv, ovxdxi itQoo&tlg oiroog yiyvtxai y.al
Sice xivcov oSwv, a)X icptlgijg yQut}iag , xal xaxa xieg itQoacpv-
atig , alg 6 nptvpcop itQoondcpvxiv xrj aQxqqia xaxa xqv
Xiv ' yiyvtxui yaq xig, cpqm, xal xuvxy xmv itaQtpntixxcoxbxmv
inavoSog tig xov nvtvpova ‘ onoog Si yiyvtxui xal xaxa xivag
GVfupvGtig , ovxdxi ovS ivxav&a ixQoad&qxtv. pdvti xoivvv
ixt to tqxovptvov , ovSiv tlixovxog tig avxo aacpig xov 'Eqa-
aioxQutov, xaixoi ouqxZtg sqpqvtvtiv itQoijQqpdvov xaxa x t
xalJka iravra ovyyouuuaxa xal xaxa xov x avxo, to ihqi
xqg xov alpaxog uvuyur/qg. Sio xal uallov av xig qyqaaixo,
p.oy&qQov tlvai xov Xoyov, vitouxtv&dvxa xal avxcb xco 'Epa-
aiaxQcexco xoiovxov vitaQ-yttV ixatv y ovv qaivtxai Xd&aiv
aoacpdijiv xtyaqo-Sai , yuoiv xov So%ui xt Xdytiv, xaixoi Idycav
ora, quae ad inflammatam partem perveniunt, fanguinem
fuscipere, ipfumque ad magnam arteriam, quae, a corde orta
per fpinam extenditur , referre ; atque ab hac rurfus ad ea
loca, quae oirca pulmonem funt, tranfitum ait fieri ; fed ne-
que modum, quo hujusmodi tranfitus fiat, neque viam ex-
plicavit, verum deinceps foribit : atque per eos nexus , per
quos puhno arteriae circa fpinam adhaeret ; fit enim , in-
quit, hac quoque via eor'um quae inciderunt in pulmonem
aFcenJus at quomodo et per quae conceptacula, nondum
hie appofuit. Proinde lhaiiet adliuc eadem quaefiio , nihil
plane ad ipfam diffolvendam afferente Erafiftrato, quam-
vis et in caeteris libris omnibus et in hoc ipfo de fangui-
nis eductione perfpicuam pollicitus fuerit interpretatio-
nem. Quocirca multo magis vitiofum quispiam hujus-
modi fermbnem reputaverit, utpote qui ipfi quoque Erafi¬
ftrato fuerit fufpectus. Yidetur itaque exinduftria voluifie
obfeuris uti fermonibus, ut aliquid dixiffe videretiir, quum
nihil diceret; nam in loco ipfo , de quo quaerebatur , enar-
BIBsllON li.
3>3
Ed. Chart. Vir. [485. 484.] Ed. Baf. III. [298.)
fiqdlv ' iv avxcg yag too ioncg too tyj tovjievoo xaxtkint t tjv
Sift/qaiv , onto? plv tig xrjv fttyaXijv agtqg'xav ex r cbv n1.tvgdiv
aqnxvtcxai to alpa, oacpoog tlncbv, on cog de na.hv uno xav-
tcjq tig Tovg mol top nvtvpova xonovg, cog avxog tintv,
ovxJxt ngoo&ttg. aXhu xal xat avxo tovto to cpavac , xovg
mol xbv nvtvpova xonovg, Ivor thttiv top nvtv^iSflpova^
dlft.bg ioxiv txcbp incxagaxxcov xov ).oyov. xal tovto fisv
Iffiftjg ISft.cootv tlncbv ' lx Ss tov nvcvuovog oncog tig xqv
avaycoyrjv inavtgytxai , ngoxtgop UQtjxai' cog yap tig tov
nvtvuova cptgoptvov nagu x/jg ptyaXijg agTqgiag atfiuTog ,
oixco cpalvtxui mg l Ttjg Ivxtv&tv avaycoytjg avapipvqoxcov
rjuug oncog ycvtxcu. oxi piv ovv ngortgov tigqxat ntgi xrtg
be tov nvtvfiopog avanxvotcog, inioxu/u&a , xal ptvxoi s cal
OTi oacpcog ei'gqxai, pagxvgovptv " tv^alpe&u S av opo'uog
ilgljct'&ai xal ntgl Tqg tig tov nvtvpova ptxalrppiwg ix Ttjg
fuycekfjg. ugxqgiag coantg • xocnuSav tint], xal xaxa Tag ngoo-
cpvotig, atg b nvtvpcov ngoanecpvxt rjj aoxtjglu xutu t ijp ga-
yiv, .ylvtoOai xqv ini Tov nvtvuova epoguv tov atpuxog ,
rationem reliquit, ut qui, quo pacto quidem fanguis ex la-
teribus ad magnarn arteriam perveniat, nianifefie declara-
verit; at quo pacto rurfus ab liac ad eas fedes, quae circa
pulmonetn fuht, ut ipfe dicebat, afeendat, liaudquaquam ex-
pofuerit. Conftat autem et ex eo, quod dixit, loca quae
circa pulmonem ftunt , quum dicere pulmonem potuiflet,
eum baud invitum fermonis obfeuritatem affectalTe ; id quod
poftea declaravit, dicens: e.r pulmohe autem, quomodo ad’
eductionem afeendat, jam antea dictum eft. Perinde eniin
ac fi in pulmonem ex magna arteria fanguis deferatur, quo¬
modo inde rejiciatur, velle nos admonere videtur. Quod
vero de expuitione quae ex pulmone. fit , prius dictum fit,
non' ignoramus , ac perfpicuam fuifle narrationem tefiifica-
mur; verum optaremiis, ut de ea, quae ex magna arteria in
pulmonem fit, trarislumptione dixiflet, quemadmodum,
quum inquit, pereos quoque nexus, per quos pulmo arte-
riae apud fpinam conjungitur * fieri circa pulmonem fangui-
3 1 4 rAAHNO T IIEP I TUN HEHON0. TOIH2N
Ed. Chart: VII. [484.] Ed. Baf. III. (298.)
ovSs yap Zvxav&a xtvag 7Jyu npoGcpva'ug ZSrjkaGtv. y.ai
yap Zav Si vfiZvcov ij xivcov IvcoScov acopazoiv yiyvovxai,
n/Jov ovS'cV d>g jrpdg Xrjv xov ntoiv/oitivov xaxcc rijv fitydhjv
dpxyotav atparog dg xov nvtv/iova qiooav ’ Zy.cpveaDai yuo
xiv ct Set x?jg qQXriQiag ayyua , Si cov dg xov nvivpova iraoa-
ytvtjGtxai to aijia, v.a&ump ol ' EpuGioTpatuoi leyovoi Sice
rijg dpxrjpiag yiyvta&ai xovxo xijg vnoptpi.TjfUVtjg xco nvtv-
fiovi ‘ cpcrivixai yap avvyg afivSpa nspaxa npog x!]V rpayuav
cioxrjotav mpuivovxa , xtjV S' excfvaiv ano x tjg uiyahjg apxtj-
piag uvxrj kaupdvii npiv Zntptjvai Ty ouyti. y.ai xivu l.oyov
Sitxov an avxrjg -trig dpxtjpiag ol EpaGiatpaxuoi nopfcovxai,
fiotj&ovvxeg avxco , vvv fiev tig xrjv ano xov &wpaxog avayco-
yijv xov a'Cpaxog, ZxepcoDi S' tig yiviaiv qihyfiovijg Zv xco
nnvfiovi' y.ai yap y.ai nepi xavxijg avxoig ol ixepoSo^oi
noovftaXov , wg uSyruxov yi/via&ai y.axd xug '. EpaoiGxpuxov
vnoDtGtig. avzog yuo Zv zip Sidaoxeiv oncog yivtxui (fi.iy-
pov't], to napcunlntov dg xug dpxijpiag aiua povbxai xip
nptpa xrjg xapSiag cptoouivop nvtvjiaxi ovvxvyyuvov avaoxtl-
nis rejectionem; neque enim hie, quos nexus dicat, decla-
ravit. Etenim li per membranas, yel per Gbrofa quaedam
corpora Gant, ad fanguinis magna content! arteria in pul-
mones delationem nihil conferunt ; quippe necefte eft ex ar¬
teria oriri vaia quaedam, per qnae fanguis in pulmonern
transferatur , qu'emadmod 11m Eraftftrati fecta hoc ipfuth per
arteriam pulmoni fubftratam Geri autumat. Hujus enim ar-
teriae exlremae partes exiguae ad asperam arteriam trans-
ire videntur ; atqui ipfa quoque ex magna arteria, antequam
ad fpinam perveniat, initium [limit. At dupftci quadam
ratione EraGftrato ab hac arteria auxilium fuppeditare co-
nantur fectae ipftus profeflores, in praefentia quidem adfan-
guinis ex thorace eductionem , alibi .vero ad inflammationis
in pulmone generatiopem ; etenim hauc quoque objiciunt eis,
qui aliter fentiunt, ut quod earn ut EraGftratus fuppofnit,
Geri Gt impojjibile. Ipfe namque libi docet, quomodo Gat
inflaromatio, vult incidentem' in arterias fanguinem fpiritui
qui a corde defertur obvium ad extremas arleriarum par-
BIBAION E.
3i5
Ed. Chart. VII. [484.], , Ed. Baf. III. (298.)
Xto&al xi y.al ovvtXavvta-dai nqog t a neoara TiovaQTyqiwv,
nXtjv tinore xivtg uqTtjqiai Toco&Hoai, xtvoa&evtog avxtbv '
■Aar a to TQavua Toii nveiiyatog, ex Ttjg itqog to xevovytvov
axoXov&tag Siaddgovrai to atya.- y.arci tovtov ovv tov Xo-
yov ovx av yeveoBai qacl qXtyyovtiv iv tcuq tov nvtvyovog
agrtjitlaig ‘ cl yccQ y.al naqtyneooi tot aiirdtg alya , yydt-
H'iav anavryaiv aiirco nqbg to nvtvy.a ylyvtoxfai. v.uTa yaq-
toi yovag Tag tov ttveiiyovog aqrijolag oil fiovXtTai itaqa ryg
y.aqdiag qtqeo&ai to nvtvua, y.a&amq tig Tag aXXag anaaac,
aXX eynaXiv avrug yoqijyeiv Ty xaodia tov nvtvyarog , 0 Site -
Ttjg tlanvoTjg rwv Tqu/umv aQTrjqiwv at XtZai yeraXaypavov-
oiv. t tjv ovv aQTijqiav ravrtjv t tjv uno Ttjg y.ura tijv qaytv
aqrtjqlag yeyaXtjg tig tov nvtvyova qeqoyevijv qaol TtjvTe
qXtyyovtjv imoyeveiv xara t« neqaTa y.al Ttjv ex tov &a>-
Quxog avaycoyijv igya&o&ai tov diyarog. aXXa tov yevniqi
Ttjg qXtyyovyg Xoyov oil vvv nqoxtrjat oxomZv' i] Se ytTa-
h'P ig roii diyarog, tjv ex. rijg yeyaXtjg aqrtjQlag tig tov rtvti-
yo v a ylyvto&al cpaoiv, oiix bq&cBg qalvtrai Xeyoyivrj. itqwtov
yev yao tig ytyaXtjv aqrtjqiav ex rcov ytoonXtvQioJV udiivarov
tes repelli et compelli , nil! ubi vnlneratae aliquando ’ quae-
dam arteriae, vacuato ex ipfis per vulnus fpiritu, ex ea quae
ad vacuatum fpirilum fit fequela,- fanguinem fuscipiant.
Hac itaque ratione non polfe fieri inflammationem in- pul¬
monis arteriis dicun t; nam etfi aliquando fanguis in eas
inciderit, nulli ipfum fpiritui occurrere, quod in Tolas pul¬
monis arterias nullum a corde ferri fpiritum contendat, ut
in reliquas omnes , verum e contrario ipfas cordi fpiritum
luppeditare, quem per infpirationem ab asperis- laeves arte- •
riae fuscipiunt. Ilanc igitur arteriam, quae a majori arte-
ria fpinae incumbente in pulmonem fertur, inflammationem
in extremis par-tibus fuftinere, atque fanguinis e thorace
eductionem efficere dicuiit. Sed inflammationis rationem
hoc in loco tractate non propofuiinUs. Verum quam ex
magna arteria in pulmonem fanguinis transfumptionem fieri
dicant, baud recte dici videtur. Primum enim- fanguinem
ex intercoftalibus locis in magnam arteriam transferri im-
3 1 6 I'AAHNOT imp I TI2N IlETIONQ. TOIIQN
Ed. Char U VIE [484. 485.] Ed. Baf. HI. [298.)
ivty&ijvai to alfia , naXivdgoiitjirti yceg avxixa avvtXavvdyuvov
vno xov nvtvfiaxog , 6 nagce rijg y.aodlu g dia xljg fttyaZyg dg-
xtjglag.tlg ravreeg inins/intxai' enuxa-d' tl v.ai avyycogcj&tlt]
tovto ylyvtff&ai, y.ai ■d-di^fitv tig r/]v (ityahjv dox^gtav abxd
iptgtir&ae, fidgovog cexdnov y.axa’kaupdvovxog rov Xoyov,
ccvtcd v xu>v Egxeaiaxgaxdcov vno-Ototcov. (SoyXtxai yag tig
rtjv agx^glav xuvrrjv iv\)Xi°duivov into Xfjg xagdlag xo nvtv-
fia, diaaatgov xljg ftoXijg extjv gi'firjv , tig ohov cptgta&ae -to
(5 cilia did xwv an ixdvrjg necpvxvicdv agxfjgudv' [485] cog
xaxci filav Bvd-Xixjnv r'ljgdgxrjglag dgixvdcydai ut/gi xwv y.axd
. rovg nodag axgtov xl]v epogdv rov nviv/iaxog, vnsg xovgoepo-
dgoxaxovg avtuovg to Ttjg epogug xdyog tlvai povXofitvog.
ovxovv eyycogtl xijv xoijavxqv acpodgoxtjxa urj ovv. tv&scqg
cd&tev to v.axd x Ijv uiydlrjv dgrijolav al/ioe navxayoot rov
oco/iaxog' ol d' tig ulav dgxgglav aixo ovvtXavvovai xuj.
Xdycg , xljV tig rov nvtvaovu qrtgo/isvijv , coontg vovv eyov
tmoxdfitvdv Tt, di rjg odov xivcoxl/juixai gucsxa. fiuytxai
av nu’/.iv avxo tovto t eg vvv evtaxwxi Xoyco, xtvovo&ai xa-
yusxa ovyyiagovvxi to atuu dice xtjg xgaydag ugxqglag. tl yag
poffibileeft; 11am a fpiritn, qui a corde per magnam arte-
riam ad liaec loca transmittitur , repulfus, illico revertetur ;
deinde vero fi concefleriin us ita fieri. ac demus in magnam.
ipfum arteriam deferri, multo abfurdior ex Erafiftraticae
fectae fundamenlis fermo evadet. Etenirn fpiritum, fervan-
tem incurfionis impetum , a corde inlianc arteriam expref-
fum, ad totum deferri corpus per ortas ab iplo arterias au-
lumat; ila ut ex una arteriae comprelfione fpiritus delatio
ad extremas usque pedum partes perveniat, a deiationis ce-.
leritate vehementiffinios ventos fuperari putans. Quod igi-
tur tanta vehementia fanguinem in magna arteria contentum
ad quamKbet corporis partem non ftatim impellat, impolli-*
bile eft. Hi vero ipfum in unam arteriam, quae, in pulmo-
liem fertur, fermone compellunt, ac fi mentem babeat fei-
atque, qua via facillime fit evacu'andus. Id ipfum vero rur-
fus pugjiat cum praefenti fermone, qui fanguinem quam ce-
lerrime vacuari per asperam arteriam. concedit. Nam fi
BIByilON £. 3 a j
Ed. Chart. VIL [485.] Ed. Baf. III. (298. agg.)
ovxcog ioxlv tvqia xa nsqara xcov aqrrjqdov xovxwv, tog to
naqtpnsaov tig air a aTpa xayjqTqv taytiv rrjv xsvtooiv^ oitc
ivSsytxai otfpvw&iv avro qihyfiov'rjv iqyaoaa&ai ' to yaq
ctpqvova&ai tw Sif/.ninxHV Ivavxiov sari, ■d-av/iuaai Ss
ear iv sn paXXov , ontag sytgfjg yqucpoypavTog 'Eqaaioroatog
impiXsoTaTa niqi rrjg tov nvov vsvcootcog, tjv x iv xoig n).sv-
qiuxotg nu-dsaiv , fjv x iv rotg ipnvqpaoiv ioyii, xrjv payqv
ov avvoiStv, tjv ipiiv xal anaai xoig aXXoig av&qamoig ol
Svo Xoyoi nqog akXqKpvg syuv cpaivovtai. yvcoo&qaovxai S'
ivaqymg, naqayqatptioqg avxov xfjg qqditog, iyovoqg v.ata
XLgiv ovxcog' iv Si rotg (299) avxoig xovxoig na&ttri nvov
avaxa&aqaig ivioxs noVLov yivsxai * fj S' alrta xovxov naqcc
x'rjV cpvoiv rixiv ciyyticov yivtxai ‘ inil.oytcyibq S' aixtbv ode.
ht xl^g v.uqSiag unotpvoig tphfiog tvptys&ifg v.eixai naqcc xtjv
qayjv, anoxthvxtooa kwS- ov xonov at cpqsytg iv. xmv anov -
Suhov ixmcpixaciV ano 3s xavxrjq at naoa Tag nXsvqccg
Tuvovoai v.ul xaTg aqxqqiuig naqaxslutvai qiXefeg xtjv ano-
tfvoiv syovoiv. bxav oiv ehtaxng iv xoig xonoig xovxoig
tarn facilis eft per extrenias barum arteriarum partes tranfi-
tuSj ut iricidens in e'as fanguis celerrimam babeat vacuatio .
aein, fieri- lion- poteft ut is impactus inflammationem exci-*
tet; nam iropingi et excider e inter fe funt contraria. Id
vero multo majori admiratione dignum eft, quod quum Era-
fiftratus quam 'diligentiflkbe deinceps de puris vacuatione
conferibat, five in jjleuriticis, five in fuppuratis fiat, ipfe
pugnani Lane, qua duo ej us verba turn nobis turn reliquis
bominibus omnibus, inter fe certare videntur, non intellexe-
rit Ea facile deprebendetur aferipto ejus textu, ad verbum
fic fe Labente : Atque in his ipjis off's dibits multi inter-
dum puris expurgatio fit ; hujus caufa va forum natura
eft> brevis dulem horum enumeratio haec eft. Ingens ve~
nae ex corde proceftus incumbit fpinae , ad quern locum a
vertebris Jeptum transverjum nascitur finem accipiens ;
ab hoc vero venae, quaeadlateraextenduntur atque irr~,
teriis adjacent , exortum habent , Igilur quum ulcus vel
3i8 TAAHNO X- IIEPI TS2N JIEHOm. TOmiN
Ed. Chart. VII. [485.] ' Ed. Baf. IlT. (299.)
Jq anoGrqpa ydvqrai , nXtlovog nvov Gvvayaytjv noiovutvov,
tig fiev to ptra%v rov nvevpovog-xai ray nXivqav ov QqSiag
rrjV sxyvGiv Xappavti, Sia r 6 rov vpeva vntXyoxbra rat; nXtv-
Qccg vtvqdSq rt xal layvQov xal SvgSiulqitov ttvqi " ovqq.q-
yvvrai S' tig ra.ivrog ayytia rov vpsvog xtiptva. Xtnrort-
Qag Ss xal aod-tvtartQag ovaqg rTjg cpXtpog rj rr\g aorqfiag,
•nQortoa ravra ru ayyiia ray ntql rag aQrqqiug SiaiQtirai'
v.ara Ss rag Siaiqiottg q avctyvaig rov ntov tig rag q> Xtfiag
yivttai. ini ptv ovv rovg xara ronovg ov yivtrai rov
nv ov SielgoSog , Sia r'o fit] SuxvtTo&ai rrjv cpvaiv rav (pXtpav,
' aXXa rrjv anqrtXtvrqGtv, eytiv , xa&antQ tiqqrai, xara rrjv
exqivGiv rov Smcpgayfiarog' nXqqovpsvav Se atl rav avvt-
ydv ronav , rqv inavoSov Xa/ipdvtw avayxuiov tig rovg ina-
va ronovg. inivotiv ovv Sii rrjv yivopivqv xara rrjv ava-
nvorjv rov nvtvfiovog ivirpyuav , xal rrjv oXxrjv rt xal Sia-
o iv rov nvtvfiarog rt xai rav vygdv , xal on xara rovtov
rov rqonov rj rov nvov inavoSog dno rav nXtvoav tig rov
nvivjxova yivtrai ' q d ex rov .nvtvjiovog uvayayrj ov rgo-
nov yivtrai, nqbrtQov ti'qrjrui. iv ravrij rrj qrjoH ro piv
abfcejfus his in locis dboritur , copiofioris puris collectionem
moliens, id quidem hand facile ad Jpatium, quod inter late-
ra et pulmonem eft, ejfundi potejl , quod fuccingens cofias
membrana nervofa fit et fortis ac dividi contumax ; pro-
inde evumpit ad vafa membranae intrinfecus fubjecta:
Quum itaque tenuior ac imbecillior vena Jit quam arteria,
haec pafa prius dividuntur quam ipfae arteriae ; atque
per has divifiones puris Jit in venas refujio. Per infer lo¬
res igitur fed es puris haud datur exit 1 is , quod ad eas ve-
narum natura non perveniat , fed finem fortiatur , ut di¬
ctum ejl , circa fepti transverji exortum; quum femper au~
tem continuae fedes repleantur , ut per fuperiores meatus
exitum capiat , necejfe ejl. Perpendenda igitur eji actio
pulmonis in refpiratione, atque turn fpiritus turn liumorum
et ; attractio et expuljio et quod eodem modo puris a cojlis
ad pulmonem fiat afeenfus; fed quo modo a pulmone fiat
eductio , antea dictum ejl. . In hoc textu quod pus ill veriaj
BIBA10B B.
Ed. . Chart. ,yil. [485: 486'] Ed. Baf. III. (299.)
fit] dvvaG&ai xarcoTtQO) tov SiacpoayuaTog a<pixdo-&ai to /xe~
TaXijcp-d-iv its rag qiXtBag nvov, aXrftiog evQrjtai rco 'EqaGi-
gtqutco , Tfjg ye Tag xaroj tov SviQaxog oxtco nXevoug , ov
yaod'rj naaag ye, TQeqovGfjg cpfepog, ayQi rov Siatpoaypatog
sQ^Ofitvtjg' ■ ov yaQ yQij [uxQoXoyeTG&ai vvv , el diexninvei n
fidoog aiiTfjg fuxQov ' oniog Ss avanrvevai to nvov tovto, Trjv
aoyqv ovS ineyeiorjaev elnelv , coaneQ ovds rdov an avv ov -
Tig. ov yaQ 8rj coaneQ aQzijoiav tivu cpaoiv ano t Tjg fieya-
Xtfg anody£,0(Uvtjv ini t ov nvevuiova yegeo&ai, v.axa Toy
avxov eyovGi Xoyov anocpalveo&ai n neqi xtjg ipXefiog' tj fisv
yaQ aQxtjQia cpaivexai, v.qv el ft// xaiqoytC.Ofievt] aaipcog dig x 6
anXayyvov, a)X vno^e^Xr^dvrj y avxtp , xai 'Myqi Txjg.T, qa-
yelag UQXrjQiag anocpvoetg ndunovaa ' cpXeBa S' ovdeulav
[486] ov rjfielg e'ddopev ovx aXXog Tig xmv avaxojiixwy
tyqaipev ovt avcog 6 'EQaaiaxoaxog izoX/iijaev elnelv , ini
top nvevuova cpdQea&ai and xljg ini ttj Qayet pieyaXijg cpXejUog'
tvHoXoyrjTdi yaQ vno navxcov ix t ijg delgiag xoiXlagxtjg xaqdlag
6 nvevucov al[ia Xauftavtiv di evog ayyeiov pbvov. Setjaei t oi-
tranffinniptum non pollit ad loca lepto transverfo inferiora
pervenire, recte ab Erafiftrato dictum eft, utpote vena, quae
octo inferioribus tboracis coftis alimentum praebet, non
enim omnes alit, ad usque feptum transverfum perveniente
neque enim in praefentia contendere velim , an exigua ali-
qua ejus portio inde exiliat. At quomodo liujusmodi pus
expuatur , neutiquam dicere' aggreffus eft, quemadmodum
nec fectatorum ejus quispiam. Non enim quemadmodum
arteriam quandam a magna propagatam in pulmonem ferri
affirmant, eadem ralione de vena fententiam tulerint. Et-
enim arteria, tametft non manifefte in viscus ipfum ramis
diftribuitur; ei tamen fubfterni, atque ad asperam usque ar¬
teriam ramusculos emittere videtur ; verum a magna vena,
quae fpinae incumbit, venam in pulmonem ferri neque nos
unquam vidimus,' neque diflectorum quisquam fcripfit, ac ne
EraGftratus quidem ipfe affirm are aufus eft; nam ab omni¬
bus conceditur a dextro cordis ventriculo per unum duntaxat
vas pulmonem fanguinem recipere. Gportebit igitur pus,
320 rAAWsOT REP I 2'QN JLEJ10N9- TOMiN
Ed. Chart. VII. [486.] Ed. Baf. III. (399.3
. vvv yt to naqayiyvoptvov lx ztov n/.tvqmv nvov tig r tjv xaza
qayvv cplJpcc nqoztqov fttv sizl zrjv xagdlav atpixda&ai , 8tv-
ztqov dt tig zrjv cplsfia Tyv an avzrjg clg rov nvtvjxova cptqo-
y.evt]V , tlza to zqlzov lx zavztjg tig tag ly txtlvco zqayuag
otQzrjqLag piza7.)]q,dr}vai , xal fitza zavza (ttjypg dtq&rjvai 8rj-
7.0 vox i Trig tig to ozofia dvvrjtjoutvrjg avagiiv avzo. xaza
ziva fihv tqouov tj t oil fity&tvzog nvov rw ai/xazi diaxgung
ait avzov ylvtzai, naqtXmtv elizuv, coan to rt fuxqov ov
tovzo xal .to zvyov vntgfiag, atX ovx avzo pal.iaza to
ovvtyov olov avzov zov Xoyov. ovds yag zovz soziy tlntTv,
<og to ntoityoutvov aifia xaza zljv lv zy gayn cfktfta ngog
xrtv xagSiav avacyiqtad'ai ntcpvxtv * avzo yaq xoi x ovvavzlov
lazlv tlntTv , to ano tov xaza zrjv xagdlav, cbzog tov drfgiov
zrjv (fikdftu xavxrjv agyogtvgv clfia eavz/jg xopl&iv alga., za.
xaza zag oxztb nktvqag gbqia navza zov ■&mgaxog ^ghfrov'
op yaq dr] za yt xaza zag vx\<r[kag avzov ztzzaqag, at yaq
Ixtiva zqtcpovoai ylJptg ano zrjg tig zag ocpayug avacpeqo-
fitvrjg mqivxaaiv ly zcp fuzalgv zona xaqSlag zt xal xl.tidwv ‘
ojoze xal zovz azonov Ixavmg Untzai zoTg Eoaaiazqazov Xoyoig *
quod a coftis in venam fpinae adjacentem fertur, primum
quidem ad cor pervenire ; deinde ad venam quae ab lioc orta
in pulmonem tranfit; poftea tertio ex hac in asperas illius
arterias tranffumi ; poftremo tuffi. indigere, quae ipfum fci-
licet usque ad os eflerre poIRt. Quo autem pacto puris fan-
guini permixti ab ipfo fiat fecretio , tanquam exiguum quip-
piam ac vulgare, non quod univerfam ipfius rationem firmet
niaxime, praeteriens dicer e neglexit. Nequaquam enim id
dicendum eft , quod fanguis in vena quae circa fpinam eft*
contentus, ad cor ipfum referri foleat; nam e contrario
vena haec a dextva cordis auricula initium fumeijs, fangui-
nem fequm defert, qui omnibus thoracis partibus quae
circa octo coftas confiftunt, alimentum praebeat, non au-
temillis, qui funt circa fuperiores ipfius quatuor; nam
venae, quae eas partes nutriunt, a vena ad jugulum asceu-
dente, medio inter cor et claviculas loco, exoriuntur; ut
hgc quoque non minus abfurdum ad Erafiftrati verba fequa-
BIB A10N E.
321
Ed. Chart. VII. [486.] _ ; Ed. Baf. III. (ago.)
to yaq and rtdv inptfXwv rov ■Ocooay.og rixtaocov nhtvqcdv
n vov dvacftqoptvov tig t?jv xoLbjv yXifia paliora piv ini
t a; xar.d rov rquyfkov wponlurag rt xai xecpaXqv xai yu-
qag dfpixvovptvag (plefiag, tjdt] de xai rag xad- oKov to ‘Qqjov,
tvtyfiqatrai. ravrd rt ovv axona rolg vn 'EqaaiGXQarov
ytyoufiutvoig sntrai xai nqog rovroig ext to naqaW.tippe-
vov vn avrov xard rov loyiapov rt/g air Lag ’ tlncdv -/do , tig
to fitxa^ii nvtvfiovdg rt xai rwv nltvqedv ov qudLwg exyvaiv
laupavtiv to nvov, did rd rov vntCfoxdxa rag nlivqdg vpiva
vtvqcddq rt xai ioyvQov xai dvadiaiqtrov tivai, ro fiiv ix-
ytia&ai nort nvov tig rr\v ywqav ravxrfV ovx rfovrfoaro,
nqoat&qxt de rw Xoyco rd fit] qqd'uog. eyqtjv ovv xai rovxov
rov fit] qqd'uag fisv , bfiiog d ovv yivopivov nort , rov Xo-
yiauov anodovvai, didu£,avra rag odovg alg yqtoptvov rd .
nvov Ini rwv ipnvXxav avanrvtrai. xa&antq yaq anoXXv-
fitvovg tidofitv ovx oXLyoug rcov ovxcog iydvxcov, ovxto xai
aat&tvrag irsqovg noXXovg , iq> i ov ti rig tj&qoi^t ro xu& .
ixdorrjv rjfiiqav ava^tjrrdfitvov nvov, iviort ptv If tj oxrtd
xoxvXwv, iviort di xai dixa, iviort de xai nXudviov av ivqi&t]
tur ; nam pus , quod a fupernis quatuor tlioracis coftis in
cayam venam refertur, maxi me quidem ad eas venas duce-
tur quae ad cervicem et fcapulas et caput et manus, imo po-
tius ad univerlas animalis partes perveniunt. Haec igitur
abfurda ad Erafiftrati fcripta fequi videntur ; accedit ad haec
quod caufani in hac perpenfione penitus non attigit; diceiis
eniin non facile pus ejjundi in fpatium quod inter cojlas efi
et pulmonem , quia f uccingens cojlas. membr ana nerpojd efi
et fortis atque dipidi contumax , pus aliquando in hoc fpa-
tium effundi non negavit, fed verbis fuis non facile addidit.
Oportebat igitur hujusce rei, quae non facile quidem fit,
fed aliquando tamen fit, rationem reddere, docentem vias
q iibus fuppurati pus expuere poflint. Ut enim ex ita affe-
ctis non paucos perire, ita et alios complures fervavi vidi¬
mus; quorum fiquis per fingulos dies rejecti puris quantita-
tem collegerit, interduin fex aut octo heminas, interdum
etiain decern, atque interdum plures, totam fummam ac-
ti ALEXIUS TOM. VIII. X
322 FAAHNOT IIEPI TQN ILEIIONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [486. 487.] ■. ^ Ed. Baf. III. [299.)
to GVfinay xtqtalatov, . al% onto ael Uyttv uco&a , xal vvy
EQta ' nollol x wv laxqwv ivaqywg bowytvwv nqayyaxwv adv-
vaxovvttg tlitiiv rag alxlag', ovd' tival cyaoiv avxa, xatxoi,
cog scpijv, anavxwv xwv tsvvxexqijfdvav xbv &wqaxa to dice
xov xqavuaxog ivitutvov utlixqaxov tv&ewg avapfjrxovxwv '
alia xal dta x rjg ivaiuov xt xal xolltjxtxijg bvoua'Qofitvrjg
vycoyijg, oyx blLymv Gvvxqyotwv ■d-tqantvouivwv , avunxvov-
(HVevioi nvmbtg iv xalg nqwxaig ijuiqaig, or av yij xulwg
fiijS' . axoi^wg anav ixyv&rj xo alya dia xov xqavuaxog , iv
xw xaxaatita&ai xov oilxco xtxqwytvov avSqwnuv. alt 6
rag nltvqag vntQw/.mg vyijv ioyvqbg xal vtvqwdijg ioxlv xal
SvfjSiaiOctog ’ el jiovlti be, nqoa&eg xw Xoyco xal xov ay-
cpitvvvvxa xov nvivyova, x/]V avxijv syovxa cpvoiv avxw’ xal
bia xoZfo xtjv tig xa xtva xov -datqaxog exyvmv x coy vyqwv
o ysv ov yt&L^mv, o S’ ov ytxalayfidvH. . leye xoivvv
[487] xal to biqua noli) xwv vytvoiv xovxwv layvqoxtqov xe
xal nayyxtqov vnaqyov , iv xatg xwv xaxayjiaxcov nwqwatot
yrj nox imxqinuv s%w yiqto&ai bi eavxov xbv alyaxwbq
quare inveniet. Verum quod creherrime dicere confuevi,
nunc quoque dicam multi medici rerum, quae manifefle
confpiciuntur , caufas reddere nequeuntes, eas eJTe omnino
negant; quanquam, ut dixi, omnes ill tliorace vulnerati
injeetam per vulnus aquam mulfam illico per tullim expu-
unt; imo nonnulli etiain remedio cruentis apto et glutinante
nominato, baud paucis perforationibus curati, primis quidem
diebus purulenta quaedam expuunt, quum baud probe , ne-'-
que exquifite univerfus fanguis per vulnus, concutiendo ho-
minem lie vulneratum, fuerit effufus: At membrana collas
fuccingens et valida eft et nervofa ac dividi contumax ; 11
voles , adde fermoni etiam membranam pulmonem ambien-
tem, quae eandem cum ilia naturam Izabet; proindeque hu-
mores in vacua thoracis, effufos haec non transmittit, ilia
non transfumit Itaque dicas etiam cutem, quae membranis
multo for dor atque craflipr eft, in fracturis odium callo ob-
dneeudis, cruentum humorem, quo minus per ipfam pene-
Ed. Cliart. yir. [487.] ^ ^ ^ Ed. Baf. JIB (299. 3oo.)
yvfiov, ov oowfitV- ovxio no/.vv ini xivcov exytofievov , cog
Sia°iqd/uv olovgxovg iniSdafiovg' d Se rovro cpaivtxai yi-
yvofuvov, ouSev eri &avuaaxov ovSe dice f.tnrwv vudnov yi-
vta&ai xavxov rovro. vm/J.lov S' ryv ov xovx rjnoQyxdvut
xov 'EQaaioxgarov , du, sztivov fidXXov ijvnogrjzdvai xov fit-
r akanpaViG&at to fiexa%v &orouxog xt xai nvtvuovog iiyoov
elgt rag XQayiiaq boxy (flag xov nvevfiovog, oyxt S' tig xag
)Aag ovx elg rag yltftag acpiy.vuo&at' v.axu ydq avxov xov
’ Eoaoiaxqaxov a).).yXoig ovfinaQtxxeivtxai xavxa xa xQia,
y.ai ovy/.axaayLQofiiva ano xd.evxa xoig ioyaxoig eavxcov oxo-r
fiaoiv dg xov (3oo) ntqixtifievov vfidva no iivtvfxovi. xi Srj
nor ovv uV.ijXoiq nanaxeifijdvcov xcov xqioov oxofiaxcov, dg sv
avxtav j. ibvov 1) fitxdXrjifnq yivexai, xovx iyQfjv ifyxijxdvai xov
'EQUGioxQaxov ' dfiiivov ya(t iaxiv, oncog yiyvtxai xa yivoyeva
tyxtiv , ?] xaxaGZtvuQkiv 0x1 fit] yiyvtxai. v.aixoi ovx anoqog
0 id' civtvQiXog iuoi cpaivexui xoov ex xov ■OcoQaxog tj fitxa-
Xtjx pig dg xov nvtvfiovu , Suva fieri] ye xax a xa xijg XQuyeiag
aQXijoiag ndoaxa yiyvto&ai' xavxa yuq ov xijv avxijv eytt
trando egrediatur, Temper proliibere- quem tamen in non-,
nullis videinus adeo. copiofe eflundi , nt totas fascias irriget;
quod quurii ita fieri videamus , idem liaud abfurde per tenu¬
es quoque membrauas fieri fatendum eft. Satius igitur fu-
iftet Erafiftratum non de hac re dubitare , fed id potius ab-
undariter intelligere, liumorem inter tlioracem et pulmonem
con ten turn , in asperas pulmonis arterias recipi, ad laeves
autem arterias atque ad venas non pervenire; nam ipfo "
Erafiftrato auctore tria liaec vafa fimul extendunlur, atque
fimul divifa terminantur fuo extreme quolibet ore , in cir-
cumpofitam pulmoni membranam. Quum ergo tria baec
ora inter Te proxima lint, cur in eorum unmn Tolum fiat
transfumptio, quaerere debuit Erafiftratus ; nam longe prae-
ftantius eft: ea quae fiunt, quomodo fiant quaerere, quam
quod fiant negare. Quanquam neque dubia neque inventu
diflicilis mihi videtur eorum, quae in tborace continentur,
in pulmonem transfumptio, quae qnidem in asperae arteriae
partibus extremis fieri poteft; hae namque non earn fiabeni
3a4 rAAHZOT IIEP1 TS2N IIEIIONe. TOTIQN
Ed. Chart. VII. [487.] Ed. Eat III. (3oo.)
axtvoxrjxa xotg xwv Xt'uov xt v.al <pXt(iwv , ours xo nXtTaxov
xrjg ova tag xwv xgayua tv aqxtjQtwv yovSqog saxiv, ov Svva-
fitvog tig sayaxrjv acpixvsia&at avimxcoaiv , oxt xt n olv ytiQov
taxi x wv ixiqmv dvoiv ayydwv xo xijg x Qaytiag agxijQiag.
ayi'Qoyivwv ovv avxcbv xaxa x ov nvtvyova ayiaug iaaqi&fiovg,
tvXoyov sax tv avakoyov ad xovg olov xXaSovg xijg xqa/dag
aQxrjQtaq vntQsyttv xwv y.axu xcc Xoinu Svo yivrj ptoq'uov’
uXXbt y.ul qiatvtxai aacpmg.xovxo , xai xax a xrjv avaxojiijv xov
qnXayyvov . xrjv avxrjv uvaXoyiav xijg xaxa xo jxiyt&og vtisqo-
•j}\g cpyXaxxovxwv ati xwv naQay.iLy.ivwv aiXrjkoig ayydwv, rjv
b.Q-/*]g dfi xa jiiyiaxa . xavx iyorjv dnovra xov ’Eqaai-
qxqaxoy iq>rfgijg n Qoa&tivat xov xuiqov iv w juxaXaypavi-
xat xo nvov ix xcbv xtvwv xov -Owqaxog tig xov nvtvjnova,
noxtQOV o xijg doTtvoijg, rj 6 xijg ixnvoijg , rj 6 xijg rjavyiag
saxt' tlxu Sida^avxa jirjxt xov xtjg danvoijg ovxa jirjxt xov
xijg tjavyiug , dgijg tlniiv oxt xaxa xijv sxnvorjv rj jitxocXrjipig
ytvixai. jjqaxov yap rjv xai xovxo Sttlgai, nQoanoSiSuyyivry
syovxa xrjv xijg avanvoijg ivtqytiav into xov &wqaxo g ytyvo-
anguftiam, quam laevium arteriarum atque venarum partes
extremae, turn quod magna ex parte asperarum arteriarum
fubftantia cartilago fit, quae concidere omnino non poteft;
turn quod asperarum arteriarum quam duorum vaforum
reliquorum ora multo fint ampliora. Quum igitur ipforum
in pulmone divifiones numero fint aequales, rationi confen-
taneum eft asperae arteriae veluti ramos reliquorum duorum
generum partes proportione fuperare. Id vero manifefie
apparet per visceris ipfius dilTectionem, nam vicina quaeque
yafa eandem inter fe fervant perpetuo in magnitudinis ex-
celTu proportionem , quam ab initio maximae eorum partes
babuerunt. Haec funt quae dicere debuit Erafiftratus , ac
deinceps utrum infpirationis , an expirationis , an quietis
tempore, pus ex thoracis fpatio in pulmonem recipiatur, ex-
plicare ; ac delude quum id neque per infpirationem , neque
per quietem fieri docuifl'et, oftendere ipfum expirationis tem¬
pore recipi. Id namque facillimum etiam erat deinonftrare
ei, qui prius oftendiflet, reJpirationis actionem a thorace
BIBAION E.
3a5
Ed. Chart. VII. [48 7. 488.] Ed. Baf. III. (3oo.)
fievijv, ovScuiav sypvxo ? Idiav xlvijciv rov rivtvfiovag , alX
l nbxt fiev 6 ■Q-wgalg dtaaxtXXoixo, T57 nQog ro xtvovfityov' axo-
XovxHcc avvSiaaxtXXouivov , xara ds rag avaxolag avxoV
ovviQavovxoq tlgavxov ofioLmg xoXg anoyyoigovg xaXgytgolv
ntgiXafi^avovxtg ■d-X'i^ojitv . ovxag yovv cpalvtxai ngooninxcov
Xofiog avxov dia rov xgavfiaxog tv raXg fityaXai g awrotjototv.
aXXa tcqo yt rov rgco&Jjvai avcxtllofitvog 6 -Owoa^ G<po-
dgdtg Iv&XlBu ro jxtra^v ncQic/ofiivov avxov rt xal rdynvtv-
fiovog vygbv tig rag xgaytiag agxtjglag avxov. ft tj nragsg-
ycog d’ axovorfi rov, aqsoSgmg , 71 goaxtifiivov xara rov foyov ’
lav yuq fit] navv ocpodgwg &Xiif)t] rov nvtvuova nuvzayo&i v
6 O' woa|, ou n'cxa'htjqi&rjGcxai ro vygov tig rce ratv rgaytubv
agxtjgiwv oropaxa, xal rovxov yagiv vno rtjg qi-vatiog Ido&ij
roTg X/boig tig xrjv rtjg &XUptoog gatfirjv tj v.aXovfiivt] §>}%, ovfi~
nxwfia (pvaixov opoiov nr aqua xal Xvyyl xal vavxia, ittgl cov
avxagxoog Iv xoXg ntglrtov ovfinxcouaxmv alxtaq ti'gtjxai' ngog
ds [488] xt]V ytvtaiv rov jpvoixov rovxov ovfinxiofxaxog loyvog
yotjQovxtg ol xafivovxtg ano-Q-vtjoy.ovGiv tlxoxcog ovy. oXiyuxig
fieri , pulmone nullam propriam liabenle motionem ; quippe
qui per confequentiam dilatato thorace pariter attollatur ; eo
yero contracto, ipfe fpongiarum exemplo quas manibus ex-
primimus in fefe fubfidat. Sic igitur per magna vulnera
penetrantia fibra ipfius per vulnus procidere videtur ; ve-
rnin citra vulnus thorax contractus liumorem qui in eo.fpa-
tio quod inter ipfuin et pulmonem eft continetur in aspe-
ras ipfius arterias vehementer comprimendo cogit. Nec
credas velim, liuic orationi vehementer fruftra fuifte infer-
tum ; nifi enim vehementer admodum thorax pulmonem ex
omni parte comprimat, humor in asperarum arteriarum ora
non recipietur. Quamobtem natura , quo robuftior fieret
expreflio, tufii vocata donavit animalia; quae naturale fym-
pioma eft, fternutamento et fingultui et naufeae ilmile, de
cjuibus in libris de caufis lymptomatum Tatis dictum eft. Ve¬
lum quia viribus.opus eft, quibus hujusmodi fymptomana-
lurale excitetur, contingit creberrime per fuppuratoa affe-
3 26 I'AAHNOT IIEP I T.QN IIEIION0. TOIIQN
Ed, Chart, yir. [488.] Ed. Baf. III. (3o9.)
iv xoTg ;unv'ixoTg na&tmv, wg av n qoxtxprjxviag uvxav xijg
'Svvaptcog' tj yaq tvxovcoxaxt] xt xai xayiaxrj nvaxoXq xov
&cx>qay.og iqyaC,txai §kjya ' ov dvvaxai d’ tvxovcog ovxe xa~
yswg iveqyuv fj cco&ivrjg Svvapig. mqi psv oiv xqg ix xwv
xevwv xov &cbqaxog avanxvotcog aqxti xai xuvxa ' nuXiv d’
ini xov e| aqyij g nqoxuutvov Xbyov inaviX&coptv. at xaxa
xov vmtfoxoxa rctg nXtvqag vpiva xai xoiig xovxcq ovviytig
pvg cpXtypovai vooov IqyuQovxai xqv xaXovpsvqv nXtvqcxiv,
7] rig ayooqtoxu psv sysi ovpnxcopaxa, nvqtxov o\vv , o8vvt]V
Cog Siuxuvopsvcav xwv xoncov rj vvxxopivcov , nvtvpa nvv.vbv
xai pcxqbv, ocpvypbv pcxqov oxXijqav xtjv ccqxijqiav spcpac-
vovxa ovv x iv i xuott, fiijya xuxa xo nXtioxov psv apa xoig
xsyqcoopsvocg nxvopaoiv , oXcyaxig 8k xai ywqig xovxwv , ag
anxvax'ovg xai uninxovg bvopaCfivoi nXtvq'ixibug , rycoc Sea
xayicov avaiqovtsag , rj .yqovcq nXsiovi Xvopsvag' aXXa xai xrjv
b8vvr]V cog xo noXv ptyqc xXtcSbg rj vnoyovdqcov dirjxovoav
syovcnv. sxsqai d’ sloiv oSvvai nXtvqwv cipa nvoixotg , icy
wv iS, avayxt] g psv yivsxcu nvxvov xai pcxqov xo nvtvpa ,
ctus mori laborantes, imbecillioribus ipforum antea reddilis
viribus ; validillima enini.ac celerrima thoracis contractione
tuflis excitatur ; at vires imbecillae necjue valide neque ce-
leriter agere pofliint. Ergo de expuitione, quae ex Ipatio
thoracis procedit, fa Lis fiuerit haec dixifle; redeamus rurfus
ad earn quem ab initio propofuimus fermonem. Quae in
Jjiccingenfe coftas membrana ac musculis illi continuis hunt
inflammationes , morbmn quem pleuritidem vocant, effici-
unt. Hujus fymptamata iufeparabilia funt, febris acuta,
flolor perinde ac II locus vel intendatur vel pungaiur, refpi-
ratio frequens et exigua, pulfus parvus arteriam duram et
quodannnodo tenfain indicans, tullis plerumque cum fputis
coloratis, noununquam vero fine his, quas fputi expertes et
erudas pleurjtides nominant, quae vel celeriter hominem ra-
piunt , vel longo temp oris fpatio folvuntur. At dolor ple¬
rumque ad jugulum, vel ad hypochondria perveuire videtur.
Sunt praeterea alii laterum cum febre dolores, per quos re-
fpirationem frequentem et exiguam reddi necefte eft, fed
Ea. Chart. VI!. [488.] e ’ Ed. Eaf. III.'(5oo.J
itxvaxcti £>° ovS'sv, cog' iocxsvat v.axu xovxo iccig anTvoxoig
nltvotriatv • aXXa y.al Sioq'iQovrai qqdicog avxwv xco xt nq8*
oXcog (SrjTTeiv, cog ini xcov anxvoxcov tgqqug xijg §rjyog ycvo-
fitvrjg, y.al x co {iqxs xaoiv Xoyaiv xov ocpvyfioy fiffi okcog
oxXrjQOttjxa, *al itqbg xovxocg sxc xov nvqaxov ovy ouoicog
o£uv alvut ‘ y.al tj Svanvoia d’ avxoig rjxxov ivqyXaZ, xivlg 8s
y.al ■d'Xipovzcov ijficov xov cpl.iypcaivovra xorcov s^co&av aX-
yovai. sxtl xovxcov tj [isv avaxu&aqoig ov yivaxai Sioc xav
nxvcj[iuxcov y oxi fir;de xrjv aqy/jV tig xu y.ava rov -dcbqay.og
ucpMvaixal xi xov xtjv (pXsyfiovljv iqyccoapivov ’ nanxofiivtjg
S’ avxtjg, lav fiTj qidaatj diacpoorj&tjvac x 6 yavbfiavov nvov,
cmov.OQVcpovzeu nqog xo dtqua y.al xtfivtxai.
Keep. S'. Tov 8s xaxco xov ■&coqaxog oqov ol f isv
naXacol navxtg covo/xa^ov cpqivag, fZ& an/.wg intl.Q-ov av¬
xoig, sXtf, cog xivag oiovxou, 8ioxi cpXay[iaivavxog avxov ft.a-
xcxovxai xrjv cpqbvijruv ol xaiivovxtq ’ an'o If/.uxiovog d’ r\q%a-
x o xaXtZo&ui dcacpqayfia, nqooayoqavaavrog (isv avxov <pqX-
vag bfiolcog xoZg alloig naXaioiq, fjyovpevov 8s x'qv xov
liullam redditur fputum , ut in ea re niliil a plenritide fputi
■ experte differre videantur. Verum hi facile ab illis discer-
nuntur, tnm quod nulla fit tufiis, quum fputi expertes ficca
tufli moleftentur, turn quod neque tenfionern neque duritiem
ullaih referat pulfus, turn quod non aeque acuta febre labo-
rent ; neque etiam adeo difficulter fpirant, nonnulli quoque
prelfo a nobis extrinfecus inflammato loco, dolent. Hi. per
fputum non pui-gantur, quia ab initio nihil humoris inflam-
inationem excitantis ad Lhoracis fpatium perveniet ; at con-
cocta inflannnatione, nifi pus prius discutiatur, ad cutem at-
tollitur atque inciditur.
Cap. IV. Inferiorem autem thoracis terminuni pris-
ci omnes phrenas appellaverunt, five hmpliciter ipfisin men-
tem venerit, five, ut quidam augurantur, quia eo inflamma¬
to aegrotantium mens laeditur. A Platone autem diaphrag-
ma vocari incepit, qui fane- et ipfe aliis veteribus fimiliter
phrenas appellavit, putavit auteni in auimalibus ufuni habere
SaS r^AHNOT JIEPI TQN nmoN0. TOIIS2N
Ed. Chart. VII. [488. 48g.] Ed. Baf. III. (3oo.)
SiatpQccygaroq iv roTg tfaoiq ygilav i'yeiv , ineidlj ro &vgoeiSeg
rijg i pvy/jg iv xagSicf ntgieyotitvov into rov xutf- rjnag int-
■&vy.rjtixov dtaqigarroi. rovvtcv&ev ds e'&og eayov ol laxqoi
ngoaayogeveiv alto diaqsguyga , rtjg agyaiag ageXrjGavteg
ngooifyogiag, oneg inolijoav bcgefai xanl rov vconaiov ' xai
yao xai rovrcg r tjg olxetag ovoiaq ovoua gveLog ionv, woneg
rovvvv ngoxeig ivov xara rov Xoyov ogyavov cpgtveg ' exd-
vcg re ovv ngoGirt-Ot] Siogiogov yagiv o vcanaTog, taantg xai
Siavyiviog , xai gayinjq 3 xai xfioouijg, dxa fierce ravra oye-
. So v unavreg e’tihaav bvoguQtiv anXiag vconaiov ’ ivxav&a xs
nahv iaoavreg ro xcav q> gevebv bvofia , Siaqigayga xaXovcnv.
IdgioroxeXijg Si [48g] wvoga'Qev vno'Cyaga ro gogiov rovro
rov iyaov, gg yivcaoxwv ggS' avrog ivegyeiav eivai geyaXtjv
avrov, ygt]oificoTurt]V roTg tyooiq ' eon yag avanvotjg ogya-
voV dxorcog ovv iunoS’iQu ruvrrjv na&ov , wg xocv r eg negl
Svanvotaq loycg ngoa-Oev ei’gtjrai, roTg xara ovunu&eiav ini
rig v (analog xai roTg an av rov vevgotg yivogivoig iv avrig
vtu&ggaoi avvanoSoOevrcov xai rcov iSicov avrov. vvvi Si
fepti , quoniam irasoibilem animae facnltatem in corde con-
tentam, a concupiscente quae in jecore fedem habet , diltin-
guit. Poftea niedici neglecto prisco nomine, diapbragma
ipfum appellare coniueverunt, quod in dorfali quoque me¬
dulla eos feci Ife con fiat; etenim liuic quoque propriae fub-
llantiae nomen medulla ell, quemadmodum organo, cujus
nunc men tionem facimus, plirenes; verum discriminis caufa
illi dorfalis, quemadmodum et cervicalis et fpinalis atque
lumbaris, cognomen additum elt; poltea fere onmes fimpli-
citer dorfalem appellare confueverunt. Atque liic quoque
omiffo pbrennm nomine diapliragma vocitant. Arihoteles
autem lianc animalis partem liypozoma nominavit, nescius
et iple huic magnam ac perquam neceflariam animalibus acti¬
onem efle; eTt enim refpirationis organum ; igitur merito,
quum allicitiu-, earn laedit, ut fupra libro de refpirandi dil-
ficultate dictum elt, ubi proprios ejus affectus una cum iis,
qui per confenfum cum fpinali medulla et nervis ab ea ex-
r prtis in ipfo Hunt , tradidimus. At vero nunc eos affectus,
BIBAION E.
3a9
Ed. Chart. VII. [48g.] . Ed. Baf. III. (3oo.3oi.)
xai zojv allcov avtov na&qfiarcov , oaa v.axct cvfma&eiav
trjg avco&ev aqyijg imqitqei , [iv^uovevaajxiv. nqiv fiev ovv
naqacpqoveXv , nvxvov xai fuxqov iqyuQixai ro nviv/xa ' sra-
qacpqovovvrcov S' ?jd>], noixihog avcbualov, a g iv roig neqi
, dvanvoiag ideiy&i 7. nuqacpqoGvvai [lev ovv yiyvovrai xani
rig r>jg yaaxqog axouaxi xaxonqayovvxi xai diaxaeai nvqe-
roXg xai nlevqixiaiv xai neqinvtvfiov'iaig * alt, at dia rag
cpqevag iyyvg rcbv cfqevirixcdv elaiv ’ ini fiev yaq roXg allotg
poq'ioig naaypvoi xai roXg diaxaeai nvqexoXg iv raXg naqa-
xtiaXg avrcdv fj naqacpqoavv ij xa&iaraxai 4 raXg cpqivixtGt d’
iSiov e^a'iQcXov vnaqyu ro firjS" iv. raig naquxyiaXg rcov nv-
qeiwv navea&ai rrjv naqacpqoavvrjv * ov yaq hti avfxnatidcc
scar ixuvxjV rqv voaov o iyxecpulog naayei, alia xar id ion a-
1 0-eiav re xai nqcoronaQ-eiuv xa/evei, xai dia rovxo xara §qa-/v
re avviararai rovxo ro nu&og xai ovx egaifvqg naqa-
xdnxovavv r\ a-Q-qocag, cog ini roig cello ig fio(5oi)qtoig , oaa
nqotinov aqrlcog" ovx bliya re ov[xnxo')[eaxa nqorjytXxai rijg
xaraaxevqg avxov , xai xaleiraL ye nuvxa ravra cpqevv-
rixa arjiuXa , xai yeyqacfaaiv avx a ncevxeg ol nqo iyiov.
qui fuperno confentiente principio, ei adveniunt , comme-
moremus. Igitur antequam aliquis deliret, frequentem ac
exiguutn. infellante vero jam delirio, varie inaequalem fpiri-
tumelBcit, ut in libris defpirandi difficultate jam demonltra-
tum ell. Atque deliria etiam oriuntur ab ore ventriculi
prave affecto et febribus ardentibus el: pleuritideet peripneu¬
monia, fed quae ob feptum transverfum Hunt, phrenitico-
rum deliriis affinia funt. In caeteris enim partibus affectis
atque febribus ardentibus delirium fedatur in ipforum de-
clinationibus ; at plirenitidis propria praecipuaque nota ell,
ne in declinatione quidem febrium delirium quiescere; neque
enim per confenfum in eo morbo cerebrum aSicitur , fed
propria primariaque affectione laborat; proinde paulatim fit
liic alfectus , nec fubito delirant vel afiatim , ut ex aliis par¬
tibus, quarum nuper mentionem feci ; ac ejus conllitutionem
praecedunt fymptomata non pauca, eaque omnia phrenitica
figna vocantur, et liaec fcriplerunt omnes, qui me praecelfe-
336 rAAHNOT IIEPI T!3N IIEIION@. T0IIS2K
Ed. Cliart. VII. [48g.3 - Ed. Baf. III. (3oi.)
xovxo txiv yap aypvnviag rj v.ai nvag vnvovg d-oQvpcodiig ini
(pavTaonaaiv ivaqyiaiv , wg xai v.paigcu note xai avamjdij-
cai, iTQorjyovatvovg saziv IStiv , rovro 8* uXoyovg iniXrj<sjio~
cvvag, cog ahtjaavtag uu'iSu rovg xauvovxag ovxtx ovquv,
7j ovqitoavxag imXa&acj&ai npodovvai to axavog, rj ■&opvp co-
Siaxapov rj oXcog S'qaavtiQov anoy.pivacrQai, y.ai fuxXto^ oxav
i'unqoa-dcv ij y.oGficog. uXXu v.ai pqayvnoxai navxag u-aiv
ovtoi, y.ai fisya y.ai ctpuiov avunvaovcu , v.ai rovg acpvyfiovg
fiiy.poxspovg xa v.ai vtvpcoSiGxipovg iyovai , v.ai nova xai rot.
y.a x iviov bdvvcovxat. nXrjaiov ds rjdij xov ypavixtf'aiv qvxtg
avyutjqovg Ixavarg inyovax rovg oq>-&aXuovg , ij re v.axa xov
exiQov uvxcav Suv.pvov iy.yi6y.ivov drupv, xai inxa xavxa v.ai
Xtjuag xai cplifiag rag iv avxoig (laatcig a’tjiaxog, ix pivcov
■ta Gxal-aig aijiaxog, ljvix rjStj firjds rag anoxpiaaig sjuppovag
axpiftcbg'nocovvTai, xpoxv^iQovai xa xai xapcfioXoyovGi , xai
Tcvqaxbv i'oyovrnv avyucoSiaxapov ov jiayuXag iqr iy.uxapa jia-
rapoXug nocovjiavov, coonap uXXoi xivag, ay.jiug fiiv aqioSpo-
rnnt. Nam interdum vigilias praecedere , five etiam fom-
imm manifeltis imagiuibus iurbatum ut et clament nonnuUi
et exiliant, videre eft; interdum vero ii-rationalis accedit
oblivio, ut laborantes aliqui , quum matellam petierint , me-
jere tmnen negligant, aut quum lotium emittunt, matellam
ipfam prodere haudquaquain meiiiinerint; interdum majori
cum tumultu aut temeritate refpondearit, praefertim ubi ali-
quis antea fuerit modeftus. Al et lii omnes exiguo utuntur
potu ; refpiraiio ipfis rara eft et magna, - pulfus minores ma-
gisque nervofos liabent; nonnunquam occiput dolor. infeftat.
Quum vero jam proxime ad plirenitidem acceduut, oculi eis
Vehementer funt fquallidi , aut ex altero ipforum acris la-
cliryma effunditur, ac deinde lippitudo et venae ipforum fan-
guine plenae et fanguis ftillat e naribus. Quo tempore ne-
que jam plane ut mentis compotes refpondent, floccos avel-
lunt et feftucas carpnnt, fquallidioremque febrdm liabent,
quae non magnas in alteratram partem facit mutationes,
quemadmodum aliae quaedam vigores quiderii gravilEmos,
B1BAWN £.
33i
Ed. Chart. VII. [48g. 4go.] _ Ed. Baf. Ilf. (3oi.)
farces iayovreg , imeixeig dk rug ncepaxpag. ri dec Xdyeiv hepi
yXcoTxrfilxuviog XQaytiug, tj rov nuoaxovnv more, y.ai hots
xal y.UTcc/.no&ai oxv&Qconovg anoxoivofidvovg poyig, tj pepovg
rivog odvvrjQav eyovxog . diu&toiv ovd ’ olarg alcs&aveo&ui,
y.ccv acpoSqoTiQov rig avxov hiytj ; y.uxa fiqayv yap ovrcog in
iyxecpce/.cp naoyovri cppeviriCpvoiv , in alXca d * ovdevl pop tip
to dujvtxdg ion rTjg napucppoovvijg , on n't] dtacfiQuyfian
lionp • nhjtjipv yap nebg tjxti rov ditjvexovg , cog di aix'o
rovro Qo&a&ljvai rot's naXaioTg, ini rcp/iopicp rovrep cpXey-
fiaivovri yiyveo&ai cfpeiHTixovg , ovofiuoai re cfotvag avr'o dicn
r tjv avit]V vnovoiav, cog v.cd rep cpjtoyovvn popico ovufiujj.b-
fitvov ri. SwqiQcTul d' t] ano rovrov napucfpoovvt] rljg cfpe-
vixixpg rot's re xaxu rovg ocp-OaXuovg [4go] GVfinrcojiaat
y.ai rat's sst rcov pivcov aiuaxog GTa%eoiv , xal rip rijq ava-
nvopgeidei' jidyu pev yap xal dice noXXbv ypovov to nvev-
fia rots hi iyxecpaXcp cppevirtxoXg icpelgijq iprivaei' rots d ini
rat's cpoealv dviopaXov , cog xal pixpbv nore yevda&ai, xal
nvzvbv, civ&ig re nore pdya xal orevayparadeg. apyppdvt] g
declinationes vero habent mitiores. Quid dicam de lingua
falebrofa , obanditione interdum contingente , turn quod in-
terdum moefti jaceant', vix refporidentes ; vel quum pars
quaedam dolorificum patiatur affectum , etiamfi yeliemenlius
aliquis earn tangat, ipfi baudquaquam fentiant? Sic enim
per cerebri affectum paulatim plirenitis evenit; ab aliarutn
vero partium nulla perpetuum delirium procedit, dempto
folo fep to trans verfo, cujus vitio excitatum delirium, parum
a continuo diffat, adeo ut veteres putaverint, bac parte in-
flammatione affecta phreniticos fieri, atque ob eandem fuspi-
cionein plirenas earn appellaverint, tanquam fapienti j>ard
conferat quippiam. Verum delirium, quod ab hoc accidit,
a phrenitide diffinguitur et oculorum fymptomatis et fangui-
nis a naribus Jffillis atque refpirationis fpecie ; nam a cerebro
phreniticis fpiritus magnus elt Temper et ex longis interval-
lis ; at a fepto inaequalis , ut modo exiguus fit atque fre-
quens , modo magnus et fufpiri&fus. Incipiente tamen fepti
3 02 TAAHNOT IIEP I T!2N HEIION0. TOlISiN
Ed. Chart. VIL [4go.] Ed. Bar. III. (3oi.)
liivxoi xrjg v.uxa to Siupquyfia qiXeyfiovrjg , nqlv naQa<pqovij-
gcci, [uxqov xal nvxvov avanveovaiv, Sfinahiv rot? six ' iyxe-
tpcdco, nqotjyetxai yc/.Q txtivqig fieycc xal uqai'ov nvevpia •' xal
Gvvekovxt (fj.avcu , xtov elqtjfievmv uoxlcog nqorjyeTo&ai rpqevl-
xidog TjTot y ovSsv 77 fuy.qa Gvppa'ivu xoig uqypfisvoig cpley-
fiaivuv ro 5uccpqccy[ia ' xa&rn rep ye nuKtv avaanuG&ai fiev
vnoyovdqiov XSiov avxcov xcov cpqevtov nuoyovoiav ev&vg
ciQyyig, in iyxecpalov ds Sv n xcov vaxeoov imyevopcsvcov,
i]3t] xax£CGXsvat,o[ievov xov na&ovg xal ovx aqyofisvov'
xal tj ■d-eqfiaala ds nlelcov saxl xaxu te xrjv xecpal.ijv xal
TO TZQOGWIXOV Snl T IOV SV CCVxjj XTj XStpaltj Z>]V xaxaaxevi]v
syovxcov x}jg naqacpqoovvtjg. xu 3’ alia xov diacpqayya-
■tos Tcu-d-t], xu xe y.axcc iXQoixonu-Otiav avxov ytyvoutva
«ai xa xaxu GUfxna&eiav , xu piev ovx save xrjg nqoy.eip.s-
vrjg nqaypuxeiug , ogu nqodqlcog nuayei xaxa xe xulhx ovp-
nxaiiaxa xal xag sv avxcq yiyvopevug anoGxaaetg , xu
5s sv xcp nqoa&sv eiqrjxui Xoycq.
Keep. e. To ptxa\v xtjg xe (paqvyyog xal xov ox 0-
fiaxog xtjg xoiXlug, oneq olaoepayov coroua^ov ol nakaiol ,
transverfi inflammatione, priusquam delirent, exiguum ac
frequentem reddunt fpiritum, contra quam qui ob affectum
cerebrum debrant, magna enim prodit bis raraque fpiratio.
Atque ut fummatim dicam, eorum fymptomatum quae phre-
nitidem antecedere diximus aut nullum apparet, aut per-
exiguum in iis, quibus feptum transverfum inflammatione
laborare incipit; ut rurfus furfum revelli bypochondrium
illico ab initio fepti transverfi affecti proprium eft, in cere-
bro vero pofterius accidit, non incipiente affectu , fed quum
factus jam fuerit; atque calor quoque circa caput et faciem
vebementior eft iis , qui ob cerebri vitium delirant. Reli-
qui fepti transverfi affectus, five primarii fint, five per con-
fenfum, partim ab lioc noftro propofito funt alieni, nempe
qui manifefte apparent, ut turn alia fymplomata, turn abs-
ceflus in ipfo exorti ; partim vero jam antea died funt
Cap. V. Earn partem quae inter fauces et os ven-
triculi media eft, quam veteres oefopbagon nominabant, qui
BIBsLlOti JS.
333
Ed. Chart. Vir. [490.] Ed. Baft IIL (3oi.)
azopayov tlcb&aacv ol pzc lAptorozefy npoouyopivnv , avzov
rov IdpcorozeXovg ovx ad rip naXaccb xaXovvzog ovopazi ro
popcov rovzo rov tyoov. ’/oda d avzov dizzi] * pla pev cos
oSov rcbv xazamvoptvcov xal rcbv ipovpevcov, ezepa da, xatf
ijv IvtpytZ n npbg apiportpag rag oSovg, rcbv r lx rov oro-
puzog tig ztjv yaoripa xazacptpopevcov xal rcbv ixdvijg
avacptpoptvcov tig ro or 6 pa ' 8vo yap i'yiov savzov popia,
rovg ovopa'Qoptvovg into rcbv avazopixwv ycztbvag , i'Xxei ply
&aripcp ra rt nor a v.ai rtjv rpocprjv tig rtjv xotXlav , ixnep-
nti 8k ■d-azlpcp xazct rovg iplrovg. tlxbzcog ovv ion 8vo
yavrj rcbv nadcbv avzov , ro pev eztpov cog oSov rcbv xaza-
nivopevcov, ro 8 * eztpov cog bpyavov rcbv Ipovpevcov rt xal
xazamvopevcov. on 8 ’ avzcbv rovzcov rcbv Svo yjptiwv 77
ezepa pev avayxaia dianuvrbg ioziv, ij 8s ezepa xaza nvag
xatQovg , tvdijXov icavrl. ro pev ovv cog oSov czzlcov yivog
ev uvztb rcbv ovpnrcopazcov lore, ozav vno nvog rcbv napa
cpvoiv oyxcov oztvoycopla rov xar avzov yevijzai no gov ’ ro
8 eztpov, or av avzog aSvvazij rag 18 lag Ivtpytlag IniztXuv.
poll Ariilotelem fcripferunt, ftomachum appellare confueve-
runt , ipfo Ariftotele prisco vocabulo lianc animalis partem
non Temper nominante. Ejus duplex ell ufus: unus quo
veluti via ell eorum quae devorantur et eorum quae evo-
muntur, alter quo circa utramque viam actionem quandam
edit; turn eorum quae ab ore in ventriculuin defer untur,
turn eorum, quae ab lioc ad os elevantur. Quum enim ge-
minae lint ei partes, quas diftectores tunicas appellant, al¬
tera turn eibum turn potum in ventriculum traliit, altera
per vomitus amandat. Proinde rationi confentanee duo
funt affectuum ipfius genei'a, alterum ut viae eorum quae
deglutiuntur , alterum ut inftrumenti eorum quae turn evo-
muntur tuin devorantur. Conftat vero duorum jam me-
moratorum ufuum alterum quidem Temper efle neceflarium,
alterum vero propter occaliones quasdam. lgitur eorum
fymptomatum, quae ipfum tanquam viam ciborum infe-
ftant, genus eft, quum ob tumorem aliquem praeter natu-
ram anguftior fit ipfius meatus; alterum, quiun proprias
334 rAAHNOT IIEP I TP.N JIEJION0. TOUQN
Ed; Chart. VII. [Ago. 4gi.] Ed. BaLTH. (3oi.)
ti'gyreu n'ev ovv zed npon&tv , ijvixct nepl zvvayyyjq 6 loyag
iyevtro r yg enopevijq rij ptraaruaH reap iv rep rpa.yr{kep cjnovr-
dvXcov, ebg ht'rzrrjToq avrep areroywoia avfmhttu ini avxedv
dhflouavcp ’ zai vvv S’ ceyapvijG&ebptv xai avro rovro, . esvvu -
vafupvrja&coaav de zed ot reav vno3t($Xrpiivwv avrep (iveuv
oyy.oi , y.cc& ovnvaovv roonov yryvoutvoi , SiStjXepvrai yap
anavrtg ev rep mpl reap mxQa epvaiv oyzeov. icp anavreov 8 e
rovvcoy xoivov. t; ev rep xaranivuv anvoycooia, roaavr/j yi-
yvouevrj.. noXXuztq , eag u vandimiG-d cu to no top tig rceg (uvag.
orav uivToi qihyprjvaq cciirog oezo&ev cyiij rtjy onvoycoplav,
ovz iz reap yeirncovrcov eni/.rtjrov , f4gi] o8vvr\ oepoSpa yir
yvtreu zaramvovreov , auu ry dvoytOHct rtjg Sie%6dov, zed
fiaXiarci orav o zapvcov vnuog zataziiptvog imyeioy zarani-
peiv"' 8 to zal iieraoytj/iari^ia&cci npo&vfiovvvai xal ccvaza-
&i£tiv , avrep rep Gvpfiaivovri 8i8aazoptvoi, paov iv rovrep
rep ayjjuari zaranivovrtg , cog av ov pay. pa GwrtXovatjg rijg
tig to y.aravnq epopaq reap airicnv , zed dvvapevyg yt nolXa-
zig zai povrji yeyvtG&ai, fierce rtjv iz rov or 6 par oq esz&Xtxpiv
actiones ipfe perficere nequit. Enimvero jam antea, ubi de
angina, quae vertebrarum cervicis luxationem fequitur,
fermo hab'ebatur, diximus, quodacquifititia anguftiaeiaccidit,
ubi a vertebris ipfis comprimitur ; cujus rei nunc quoque ad-
monitum te efle velim, nec oblivisci quoque tumores eorum
musculorum qui gulam involvunt, quomodocunque fiant,
nam de omnibus in libro de tumoribus praeter naturam di¬
ctum eft. Caeterum in his omnibus communis eft tanta fae-
penumero inter devorandum anguftia, utpotus ad nares re-*
naittatur. Quum vero inflammalione affecta ipfai propria
anguftia, non a vicinis partibus acquifita, torquetur, turn
graviflimus inter deglutieudum dolor infeftat, accedente dif-
ficili tranfitu ; ac praefertim ft fupinus , qui Iaborat, jacens,
transglutire quippiam conetur. Quocirca ft turn transfer-*
mare atque erigere fefe ftudent, ex accidente ipfo edocti
faciliorem in hac forma iibi fieri deglutitionem, adeo ut baud
parum ciborum in declives partes delatio conferre videatur,
utpote quae poJDG-t faepenumero vel fola fieri, fi ex ore usque
BIBjdlQJf - U.
333
Ed. Chart. VII. [4gi.] , (* Ed. Baf. III. (3oj.)
tig xtjv ocQ/}]V- xov oxoiidyov y.uxa St xtjv vntluv y.axw/Xiaiv
ovdtuia (SorjOiia xtQog xr/g xaxdvxovg ylvtxat cpoodg, atX vno
fiovijg xtjg xaxd xov Gtouuyov ivetjydug imxihixui to xijg v.a~
xctnboimg toyov ' dnavxa d’ ion xu qXiypaivovxu poQia
v.atct fiEV rug evtQyuag bSvvtapivu, ixaoijyoQovfiiVcc S’ iv xuig
tjovylciig. ala&nxaioy d ovxog xov oxo/iuyov , ovyyqtjo&ca
Tcaqtaxi xal xovxcq tw Ttlto vtxxijuaxi xov fiOQtpv. nqog xtjy
Stuyvtooiv xtav ivavxca na&tbv, ix rtjg xov xu/ivovrog uva-
xqiotcog, oxuv yt fip navtanaGiv rjl'vOtog imdqytov uSv-
vuxrj autpiog EQfiijvtveiv u naoyu ' tag lav yt Svvuxog iqfii]-
vtvnv rj , fiiytaxov nktovexxiffia nqog x>jv Siayvtaoiv avxov
xtav nuOcav lax tv >; yr/vofisvij v.uxu xov Gxbuuyov cua&tj-
aig. iv'ioxt fitv yuQ axoviag ala&uvtodai cfiuoiv , iv no%-
),ta XQOVtp fioytg Sa^toyouiviav xov Gxoudyov xiav Si au-
xov cfiqojxlvtov ‘ ivioxi Ss xaxa fitv xijv nqcaxijv oQfitjV
IroLfitag xaxioyxtov , layouivtov d av&tg , tag iotprjviao&ai
Soxtiv , tlxa x 6 imolontov xfjg tpoQug ; dlvntag xe xal
qugxu SitgtQyputvtav. 6 utv ovv nqoxtQpg XQonog uxovlav
ad gulae.initimn facta fuerit expreffio; a fupino vero decu-
bitu nullum fperatur auxilium, quo facilius ad infenias pai-T-
tes ferantur alimenta, fed a fola gulae actione devorandi mu-
nus perficitur ; at non latet vos , partium inllammatione af-
fectarum nullam non dolere, quum fuo munere fungitur ; .
conti-a ubi quieverit , dolorem mitigari. Quum autem gula.'
fentiendi facultate lit praedita, ea ipfa quoque uti licebit par¬
tis dote, ad affectus ejus dignoscendos , ex aegrotantis inter-
rogatione, quum omnino liaud fuerit adeo ftolidus, ut quid
ipfum laedat, narrare non pofllt; nam ft poflit animi fenfa
interpretari , gulae fenfus maximum praeliabit adjipnentum
ad affectuum ipfius dignotionem. Etenim imbecillitatem
nonnunquam percipei-e fe dicunt, ut longo vix temporis fpa-
tio per gulam tranfeanl ea, quae ingelta font; aliquando. ad
primum impetum facile descendant, deinde rurfus arcean-
tur, ut videanlur impacta; demum per reliduum fpatium
immolefte ac facillime labuntur. Horum primum actionis
336 rJ-dHNOX ILEPI TS2N IIEHONQ. TOUSiN
Ed. Chart. VH. [4gi.] ' Ed. Baf. lit (3oi. 3oa.)
iv8tiv.vvxai rjjs iveQ(3o2.)yiiag , 6 8e devxego g oxevoyagiav
za& ev ri pogiov’ ixaxegov 8* uvxwv rag dtacpogag ex rav
aXXav ovpnxapaxav eveoxi yvmqUQuv. ini pev yag rijg
axoviag, oxav v.axa dvoxgaoiav povijv yiyvijxai yagiq oyxov
naga (pvaiv , rj v.axa xrjv 8is£odov av v.axanivovoi (iga-
8vxtjg opaXrj y.ai yagig odvvijg , inixeivopevij pev ev ratg
vnriaig xaxaxXioeotv , ngavvopivt] t J’ ev rots og&ioig rov
rgayrjXov oyrtpaoiv , avev rijg v.axa rrjv oxevoyagiav alo&rr
aicoq, eia&e avpfiatvuv ■* if 8e ovv oyxa xivi oxevoyagiav re
<pegei xutf ev n pogiov vneg raXXa , zatf o v.ai ygoviog i]
8ie%o8og yiverai’ xc/neidav rjxoi qiXeypovadfjg, rt egvoineXu-
xcadtjg oyv.og y , xul ovv oduvy v.ai 8h pet xai ■d-egpaoiag noX-
Xtjg alo&tjoei, pax cc nvgtxav ov navv n ■&egpav ovde xaxa
xi] v avaXoyiav xovdiipovg' eav Si rig rav pi] navv -Oegpav
oyxav y, yagiq ye nvgexov xai Segpaoiag y.ai dirprjg, to
rrjg v.axanooeag avapaXov yivtxai, x.a-0- ev rt pigog loyo-
pivav rav oixiav , xai paXXov oxav aSgopegioxega re
xai oxXijgoxega xaranivijxai, xai ovv oSvvtj nvi (Sgayeia.
roiovxav ovpnxapaxav ev ygova noXXa yiyvopevav , xai
imbecillitatem , alterum partis cujuspiam anguftiam indicat;
utriusque differentias ex reiiquis fymptomatis intelligere li¬
cet. Nam in. imbecillitate, quum ob folam intemperiem ci-
tra tumorem praeter naturam fit, ingeftorum in tranfitu tar-
ditas aequalis et fine dolore accidere confuevit et in fupino
decubitu augetur, erecta vero cervice mitigatur, citra ullum
angultiae fenfiun. Ubi vero cum tumore \ejl imbecillitas,
imam quampiam partem angufiiorem caeteris efficit, atque
per earn tardior eft tranfitus. Quod fi tumor autem phleg-
inonodes fuerit, aut eryfipelatodes , accedit ei pari ter et do¬
lor et litis et multi caloris fenfus et febris non admodum ar-
dens, quaefiti proportione haudquaquam refpondet. Si ve¬
ro tumor aliquis ex non calidis fuerit , turn citra febrem et
calorem et fitim deglutitionis inaequalitas eveniet, retentis
in parte quapiam alimentis, praefertim fi majusculum atque
folidum fuerit id quod devoratur , acceditque dolor aliqrns
exiguus. • Quum aliquando liujuscemodi fymptomata longo
BIBA10N
33'7
Ed. Chart. VIL ,[4gi. 4gi.] , Ed. Baf. JIL (3oa.)
non xai nvpixbov icpqpipcov avpmnxo vxcov, ■xal.tpQixqg zoxiv
ore, oxoya'Copevotg rjpXv ariooxqpa Svontnxov iv xca axopdycp
yiyviG&ai , avve§/j rov yoovov nootavxo; aio&qtnv avxcp xcp
xupvovxi yiviG-Oai Qql&cog, iq> tj nvov rjpioiv i'v.xt xip na-
qayQqpa xai xaxa x rjv VGxioaiav xai xqixqv qpiqav , ilx
■qy.olov&qGiv avxcp xai). a mxvxu icp&tjg rjlxcouivov axopayov
atjfiuct. xai yaQ ini xotg tighten xai o%i<SL xai alvv.oXg xai
axQvcpvoii xaxanivoptvoig fjotiaviro dq%icog q Gxvxptoig, ijtyii
xt xax ixtXvo x 0 ptqog, tl xai pqdev xaxtmvtv, alia pixQimg'
layvQOxeQav yap xci duxvovxa xai Gtvyovxa xqv xijg obvvqg
ui'a&qaiv ilpya^ixo. ovrog psv ovv iv nollcp ypovcp pbyig
[492] iaadq, avp^allovaqg avxcp xai xqg qlixiag' oaoi be
npiafivTtQot avxdv, SiHpdaqrjoav. q yt pqv oSvvq naai
x oXg iv oxopayep xi nu&og alytivov i'ypvoi xaxa. x 6 pixd-
qptrov diaoqpaivu' xai q alxtu npodqlog icopaxoaiv vpXv
intxtxapivov xq qayti rov axopayov. bxi ds xaxa xovg avxovg
TQonovg y.ux xmv xaxa xov axopayov dyytiwv ipovatv aipa ,
xutf ov xqx xrn dllwv undvxtov , tvSqlov iaxiv. alX at piv
temporis tractu apparuiffent, accedente nonnunquam ephe¬
mera febre, nonnunquam etiam liorrore, quum conjicere-
mus abfceJTum poncqctu difficilem elfe in gula , accidit pro ~
cedente tempore ut laborans ipfe ruptionis fenfum percipe-
ret ac fubinde pus evomeret, non folum eodem, fed poflero
quoque die atque tertio 5 deinde fuccedebant ei deinceps .
omnia ulceratae gulae ligna. Etenim live acria, live acida,
five falfa, live acerba devoraret, vellicationem, aut aftrictio-
nem fentiebat, dolebatque bac in parte, vel nihil deglutien-
do , fed moderatius ; vehementiorem enim dolorem excita-
bant mordentia et aflfingentia. Hip ergo longo temporis-...
fpatio vix fervatus eli, ip li quoque conferento , aetate ; eou-
vero natu majores fere omnes .perieimnt. Sane .quotquot .
dolorificum quempiam in. gula habent. affectum-, omnes dorll .
quoque dolorem fen tiunt; cujus rei caufa perfpicua eft vo-
his, qui gulam fpinae incumbentem vidiftis. Confpicaum
autem eft quod ex gulae vails modls, ejsdem , quibus ex re?-
liquis omnibus , fanguis evomatur. At ©b rup turn vas fin-
338 TAAHNOT IIEP I TQN IIETIONQ. T0I1QN
Ed. Chart. VII. [492.] Ed. Bah III. (3oi.)
xurcc Qqgiv dLu.tt.Toq dvuqoqai gvv akyrjjiaai ylyvovxai dia-
(Tfjliaivovocci rov xdnov iv to yeyovtv tj (fifag.’. 6[ioLcog 8'
avxatg xac at y.uzu Sia^QCoatv, rj avaSgooGiv , ij onwq av rig
ovo(iwC,nv Id-tXrj ' tel 8s xax dvaGTOfiwGiv dvcbdvvoi xtlscog
tlolv, avxcq r e ovv xovxcq SioqiQovtcu tcov sxsqwv xal xa
pyx Znt irXtjyy ocpodga [ir]T ini xaxanxdoGtGi ysyo'vsvai, xa-
. &aiTc(3 cti Qrfeug doj&aai yLyvtG&ai. ov/ificcivovoi 8s xal •/<$-
qiq nQoquxGicog rTjq elgco&iv ivioxs qqlgtig. ayytLcov vno n),rj-
■&ov g aijictTog' at 8s Kara 8ux^qcogiv sXxwcaojg nQoyyrjGa-
psvqg ylyvovxai’ xrjv d’ ehtwGiv at xt Qtj^sig tcov ayydmv
noiovaiv xal at tcov xay.oq&mv yyyzbv iniqqoal ' xa&aniQ
dqwvxai icuni- rov dsQfiaxog GvuftalvovGcu noiJ.axig.
Keep. or. To Gxofia xr/g xoikiag ot nalatoi xaqSlav
tavoiiaqov, icq? cov imcpsQsi Gvfinxwuuxoov , dig cpaoiv , ovxo
nQOGayoQivaavTig ‘ ov yaQ povov wg xajoSiaxatg avyy.onaig,
■ ovxco xal GTOuayjxaTq di.iGxovxal nvtg, aild xal Gnaayoig
xai xccQoig inihqifilaig rs xal fisXayyoliatg , rjSq 8s xal roig
twv vno%iO[iiviov Gviircxoitzaaiv , cog iv to) ntQv tdov oy&aX-
guinis rejectiones cum doloribns hunt, quibus locum ruptu-
rae produnt , nec fecus , quae venae erofione vel derofione,
five ali ter quomodolibet nominare volueris, obortae funt;
quae vero prorfus aperto vafis ore, bae doloris Tuiit exper-
tes, atque bac re a reliquis difiinguuntur, ac prketerea quod
neque ictu, neque cafu con citatae, funt, veluti rupturae fieri
eonfueverunt. • Accidunt autem et citra' caufas externas in-
terdinn a plenitudine fanguinis vaforum ruptiones. Quae
veroob venae eroiionem fiunt, eas ulcus praeceflit; fit autem
ulcus, vel.rnpto vafe, vel mahgnorum humorum afiluentia,
ut in cute qnoque faepenumero accidere videmus.
Cap. VI. Os ventricnli veteres cor nominabant, a
fyinptomatis quae inducit, ut ajunt, fic appellatum; non
enim folum ut cardiacis fyncopis ita et ftomacbicis non-
nulli .corripiuntnr, fed etiam convulfionibus et fopore et
morbo comitiaE et melancholia, nec non fymptomatis, qua-
lia per fuffufiones infefiant, ut jam an tea quum de oculis lo-
BIBAION E.
33g
Ed. Chart. VII. C4g2.3 Ed. Baf. III. (5o2.)
pcov ’/.oyco nqoo&av itQrjrai. y.al xavxa nuvxa avpjiaoyov-
r cov avxcp ylyvaxai poqicov ixiqcov ‘ hid to 1 Kara xoviSiov
loyov avoQifya? xa y.al diacp&oqag xcov inLuolaQovxcov eqya-
tyxai oixicov, cog x a y Iv xcp nv-Oiitvi x/jg xoikiag oxijoi^to-O-ai
nacpvxoxa , xal palioxa ox av i] dvoStaqi&aqia , xoiovxcov
ovSsv nua-fii. xtqoaayiiv ovv axqi§cbg %Qt] xoig xaxcc ovpua-
•Suav hi avxcp yivopavoig na&tjpaoi, xal ’fcpqiQtiv avxce x cov
y.axa upcoionu-Ottav Ixdvoig xoig poqlotg yryvopevcov, cov xatg
iviQydatg Ivuatvtxui xo x tjg yaoxqog 010 pa itaaypv , otkq cog,
ol nalaiol iravxeg covbpaCpv xaqSlav , ovxcog ol vvv ovopa-
tpvai oxopajov. o Sioguipog 8a ax xcov nQoqyrjCjupaviov pu-
l.ioxa yiyvtxai xaxadrjkog ai’dql xixoipptvip niql xag Stayvcb-
otig. ISioxrjxaq yc/Q xivtg ocqq/jxoc ngoodoyovTcu xoig qijxoig
ovpnxcbpaaiv , at fitBaiovaai xag diayvcooiig xcov nanov&oxcov
poo'tcov ' ixelvag pav ovv axaoxog aavxcp npoat^auQ^ou, xa 5’
oilov &tpskia xijg oXijg dtayVcoaacog , !§- cov ol (pikonovoi xal
rag aSvvaxovg qrj&Tivai xcov ovpnxcopuxcov tdioxijxag uvxovg
qneremur , dictum eft. Atque omnes hi affectus confenti-
entibus ei Caeteris partibus hunt ; nam ex propria fui ratio-
ne appetentiae dejectiones et innatantium ciborum corru-
ptiones facit , quandoquidem, qui in fundo ventriculi fuapte
natura firmari foleiit, praecipueque fi non facile corrumpan-
tur, nihil horum patiuntur. Igitur exacte animum adver-
tere oportet, ut discernantur affectus , qui ex ipfo per con-
fenlum everiiunt, ab iis qui hujusmodi partibus, quarurn
actiones laedit os ventriculi aflectum ( quod ut veteres om¬
nes cor appellabant, ita nollra tempeftate Itomachus -vocatur)
primario accidere cenfentur. Sed haec inter fe discernere
facile poterit vir aflidua exercitatione circa dignotiones ver-
fatus ex iis quae praecelferunt Kam proprietates quae-
dam ineffabiles fymptomatis enarrandis fuccedunt, quibus
certiores evadunt affectarum partitini notae ; fed has quidem
unusquisque per fe invenire poterit, quae vero tanquam
fundamenta univerfae dignotioiiis exiftunt, ex quibus ftudio-
Cffiuii quique etiam ineffabiles fymptomatum proprietates
Y 2
34o FAAHNOT T1BPI TS2N ICBTWNd. TOT1S2N
Ed. Chart. VII. [4q2. 4g3.] Ed. Baf. III. (3o2.)
didcfeoyaiv, iym dtijyrjoojiat. vtavlay.og Tig rjXlqxtTO xco rjjg
iniXtjipLag na&H yoappaxixbg , yvlxa pahoxa GcpodooxtQov
idldaaxfv, rj icfqovxiGtv , fj eninliov tioirqaev, ij sdvfxibdrj.
rovTco to axoua rtjg y.odlaq imt votjau naGftw. , tvato&rj rov
{muq-foy, eq> cp v.axu Gvimatitiav xov eyxtcpaXoy olov to
owfia xoaSulvuv pnaGficodbig. I x&Xtvqa xoiyaqovv tintiplag
fiovrjg ayrov axQifiovg nqovoua&ai , Tqlrtjg S’ wqag ?j Ttxaq-
Trjg aQTpy buixildig eqxevqGfievov nqoaqiiqta-O-ai, [4g3] abvov
fiiy, ft adnpog tirj, dlrpijg S> alo&avofiivov, I? oi'vov xiv.qaue-
vov twv yqiua arvcfovvcov y.ai Xtvxwv * oytoi yuQ y.ai to-
vovai tijv yaoTSQK y.ai tijv xtq> aXr\v ov nXrfctoyaiv , coamq
qI acpodpol. cog ds tovt avtco ttqcxttovti avvi^aivt prjdiy
vao-ftiv, axqiptj t e yvcoaiv tl-fov cov e0To%a£6[irjv epnQon-Otv,
iStdovy t avxqj tov Sta x/jg aXoijg txixqov cpaquaxov dig nov
y.aixoig ixa-Gxov sxovg , htiiSrj xud-alqn Tt t cov ntQixxcoua-
T cpv oXqy Ttjv yaGTiou xai qcpvvvcn •nqog Tag olxtlag it’iqydag,
i'xtGiv ovxog o avtjq of; emfiko rcXtoai t cov ti'xooi , vyuxlvcov
per £e discunt, tips explicabimtis. Grammaticus quidani ju-
venis , quoties nimis vehementer doceret, aut cogitaret, aut
diutius inediam fullineret, aut irasceretur , comitiali morbo
corripiebatur. Huic fuspicatus Turn os ventriculi, utpote
quod facile fentiret, alEci , ac deinde per confenfum cere¬
brum corpus univerfum convulfione concutere. Jufli igitur
eum probam concoctionem folam accurate procurare, ac
tertia vel quarta hora panem optime praeparatum fumere,
atque liunc quidem folum, ii non fitivet; li Ijtiret, ex vino
diluto albo atque modice addringente ; nam hujusmodi
vina ventriculuin robultum efficiunt, neque ten tau t caput,
ut vehementia. Quum igitur Lac victus ratione utens non
ut ante alliceretur, exactam turn notitiain habui eprum, quae
prius fo.la conjecture confequebar, ac qnolibet anno bis aut
ter medicamentum amarum ex aloe ei exliibui, quandoqui-
dem et totum ventrem ab excrementis purgat et ad proprias
actiones roborat. Atque ita vir ille pliisquam viginti antiis,
BIB A ION £.
34t
Ed. Chart. VII. [4g3.] , Ed. Baf. III. (302.)
afiiimxwg ditrtlevev ' tl 8s nov onavicog vno ntgioxuatiag
noayfiaxcov uaixog t]vayxua-&t] Siaxt&qvat , ovvtfiaivtv, alt-
oxto&cci figayvxaxoiq avtbv onuapotq. s.&iaaufit]V 3k xai
allovg alto xov mofiaxog xoiliug imltjnxixcog oncoyivovg,
onoxt tycpodgwg tjnenxtjaav , rj oi'vov nltovog ay.oantyxsQov
nivouv , t) aqigodiaiotg axaiqoxtQov yorjaoivro * xivug 3* kv
nvQiroig i{ha<jayrjv anao&evxug Ugaiyvtjg ovSivi nQorjyrjad-
fiiva) oqjuhp x Cav noodtjlovvxcap anan/xop. of g iniytvoutvoi)
yolmdovg etitxov nagaygrjfxa avvt(}i] napxoop anallayijpat
xu>p oylrjowv. k'vtoi 8e xwp ovxio naOopxcov fj/xeaup tpata ,
xai xtvtg ofiota ngccaov yvlm , rtvkg 3' vno nlrjOovq iSiaixa-
xcop fioy&rjgatv fiaowofitvoi xagcoSttg syivopxo , [xeygi xov
xu Olifiopxa to axoua xijg xoiliug i^sfisaai niivxa. xovxcov
ovSkv rjlmotv uv xtg snl axopaxi xoiliug yspdo&ui , xu-&itnt(t
ov.Sk xug trvyxonag, tl fit] nollaxtq iwouxo yiyvoiuva ' viv-
qcop yap k’yu nlrj&og syxtcpulov xaxhy/.ovxaiv , ov [irjp cuoxe
nQoadoxijoat 8i avxcav tig xoaovxov avfxna&ciug acpixda&ai
quibus pollea fuperlles permanfit, Integra valetudine vitam
exegit ; quod II aliquando ob ingruentia negotia dintius a ci-
bo ab'fiinere cogeretur, brevillima quadam convullione vexa-
batur. Jam alios quoque vidimus convullione comitiali ob
oris ftomacbi vitium correptos, quum aut non probe con-
coxiflent, aiit vini meracioris plurimum potalTent, aut ve-
neri intempeltivae operam dedilTent. Quiuetiam per febres
quosdam confpeximus derepente convullione prebendi, nullo
quod earn praesagiret praecedente indicio, qui biliofo fuper-
veniente vomitu protinus ab omni noxa liberati fuerunt.
Atque hoc inodo affoctorum nonnulli fusca vomuerunt, alii
porri fucco limilia, quidam etiam vitioforum e'duliorum co-
pia gravati foporoG. faeti funt, donee ea quae os ventriculi
opprimebant omnia evomuiflent. Atqui borum fymptoma-
tum vix ullum crederes a ventriculi ore procedere , quem-
admodum nec fyncopas quoque , nifi crebro ita evenire vi-
deretur. Nervi enim non pauci ad ipfnrn ex cerebro per-
veniunt, non tamen tot, ut per cos tantus fperari pollit
342 r a Aim or iiepi tun ueiionq. toiiqn
Ed. Chart. VII. [4g3.] Ed. Baf.IIT. (3oa. 3o3.)
rt]V ao-f/jv , dig onuoftovg enupeqeiv' en Sk fia/lov ovde r ipv
v.aq8j,av elg ryhxavTtjv egyeo&ai ovfiita&eiuv itaoypvxi rep
arofiari rtjg xoiluag, cog cdgelav av.ol.ovdipai avyv.onyv. iye-
vovroSk TTo/J.olg ov fiovcog ovetQara teal vnvot ■d'OQrfitadeig,
0.7.7m v.al naqdvotat, dta yvfiov fioy&yqov iv rco arofiari rrjg
(3o3j y.oiAtagra&Qoi<rdtvTa. neql Sk r ov cpvocbdovg re v.al
in o^ovSqiav.ov xaXovpevov yoarjfiarog ovSelg ear tv og dint
eiqyv.ev , oncog Svis&vfiovg v.al dvoehuSag v.al av.v&gcanovg
anegyuCyTcu , v.al to ovunav epavat fiijSev ano7.emofitvovg
rcov fiiXayyoltxcbv. cpalvovrai 8k xal ovroi fierce rag anecplag
cscpoSq oxepov dhav.optvoi rotg elqyfisvotg tivumcofiacnv ' oi
Tcltiovg 8* air d>v v.al onhjyo&Siig tlalv, cog /.oyloao&al nva:
v.ctv. rov toy rov tsiiX&yyvoy avqqeiv elg rrjv yuortga pioydyobv
ly&qa. • oua fikv ovv vara rov eyv.tcpa7.ov if rovg dcp&a)*-
ptovg yiyvexat av[ntrd>u.ara, fioy&ifQcov avo&vfuaeseciiv enerai
yvficov' at ocofiayiv.al 8k ovyxonal 8ta rr\v IStortjra rcov
xar avtov ahyifftatwv tvXvcuv. intcpeqovoiv , cacog Sk xal rijg
dvoxqaolag am oil Siiv.vovfdvyg elg rtjv v.aodlav, cog xaxeivi] g
principii confenfus, ut inde convulfione inferatur, atque ma-
gis etiam, cor ipfum tam vehementer ori ventriculi confen-
tire, ut protinus, fequatur fyncope. Porro multos non fo-
lum infomnia et fomni tumultuofi molehant, fed amentia
quoque, prop tor vitiofum Iiumorem in ore ventriciili acer-
vatum. De flatulento vero vocato et hypocliondriaco
jnorbo nemo non dixit , quomodo triftitiam ,. desperationem,
mbfeftitiam inducat, atque ut fummatim dicam, ad melan-
cho]iae fymptomata niliil reliqui facial'. Atque hi etiam ap¬
parent, poft cruditates , dictis fymptomatis multovehemen-
tius infeftari; plures ex ipfis fplenici quoque funt; Unde
coujiciat quis ex hoc etiam viscere vitiofam faniem in ven-
triculum irruere.,-. Ergo quae fymptomata Tel cerebrum
vel oculos afficiunt, vitioforum humorum vaporationem fe-
quuntur. At fyncope ftomachica ob dolorum proprietatem
exolutionem inducit, ejus quoque intemperie ad cor fortaflis
perveiiiente, ut quum id quoque vehementem intemperiem
BIBsLION E.
343
Ed. Chart. VII. [4g3. 4g4.J ^ , Ed. Baf. IIE (3o3.)
iv dvoy.Qaoia iieyaXtj yivofievqg a&Qoav xaxanxcooiv av.oXov-
&r\aui x ijg dvvapiwg. evSqXov §“ 'bit y.al xaig yvvai^lv at
xaXovuevai v.ixxai yiyvovxai xov (ioq'iov xovxov naoyovxog •
oca yaQ OQiyopdvcag xvvcodcog tj .prjS’ oXcog OQcyouevatg q
(loyfirjocov i8eo(£uxoov ogeyo/ievaig yiyvexat, xavxu navxa
xov xqg oQt&itog oQ-yavov nuQquaxa ioxi, o iStiy&q to gxo/icc
xqg yaoxQog. cboavxoog da xal at yaXov/uvai vuvxiai xov-
xov xov fieQovg tlol nu&quaxa , y.a&anaQ ye y.al y.uoSiaXyiai
y.ai Xvyyeg. [4g4] xcig S' aixiag utcuvxcov xmv xoiovxcov oxa-
■O-quauov iv xoig xcov aviuixojuccxmv alxioig iinofiev , wax
ovShv ex i Set SiaxQifaiv iv xcoSe. y.al yaQ boat scarce SvoxQa-
oiav avxm yiyvovxai Starpooal vooqfiaxcov, cog ouoiofieoeX oi 6-
fiaxi Gvu(jaivovaai, diqX&o/iev iv ixeivoig ‘ boa <T avxco ovfi-
ninxeiv uw&cV OQ-yuvixa vooqyiaxa , oaqiq xijv Siayvcootv eyei,
y.al Xa&etv v/ucg ovv. av.ovdev avxoov Svvaxat fiifivqfiiyovg
xwv y.oivcov in avxotg aq/uioov, sunQooXHv xt XeXeypivcov iv
xoXode xoXg vnofivqiiaGiv iv extQoig re tlolv elQqaofiivmv.
ovxe yao arcoorqfiaxa yiyvoueva v.axa xov xonov' xovxov.
ovxe ipXeypovobSeig q iQvomeXaxcbdeig oyxoi XuQoitv av quag,
fusceperjt, yires celeriter cadere necelle fit Atque conftat
etiam picas vocatas mulierifaus aceidere, ubi baec pars affe-:
eta eft ; quae enim aut canum more, aut nihil omniijo , ' aut
malos cibos appetunt, iis liaec omnia' appeten tiae inftrumen-r .
to laefo aceidere certum eft, quod os.yentriculi efle demon-,
ftratum eft. Sic etiam naufeae vocatae, cardialgiae, fingul-?
tus liujusce partis funt aftectus. Verum omnium harnm
affectionum can las in librisde fymptomatum caufis jam dixi-
mus , ut nihil nunc opus lit in Jhis immorari. Etehim quae
per intemperiem ipfi ut ftmilari corpori morboriun dilTeren-
tiae adveniant, in illis enarravimus; qui vero drganici rrior-?
bi ci oboriri confueverunt, manifeftas habent notas, ut yos
latere nequeant, ft communia eprum figna turn in his an tea
commentariis prodita, turn in aliis quibusdam eriarrauda,
memorja tenueritis. Neque enim abfcelTus, neque tuinores
phlegmonodes, aut eryfipelatodes , ut neque ulqera liujus
344 rAAHNOT J1EPI TSN HEIIONe. TOTIQN
Ed. Chart. VIT. [4g4.] Ed. Baf. IH. (3o3.)
door ovd" slxi]' diayvcaoig pev yag avzwv xoivf] roTg ini
rov oropayov nQoeiQijpdvoig, evaqyeoreqa d'e rooovzov , ooov
alo-&i]rt]xdizeQ6v eon ro pbqcov rovro xai rzgoytigov xai
oacpij rtfv diayvcooiv eyov. woavzoig be xai ntqi rijg rov.
a'cpazog ££ avzov nrvoewg rj piv rcdv orjpeicov Idea xoivi]
roTg erci or opayov ngoeigijpevoig , ij diayvcaoig di’ evaqyeordqa.
dv.bg (lev btynov xai to vvzog olov rijg xoiliag ev bpo'iu. dia-
&eou ratg Ini rov oropazog avzijq tiqrjpdvaig yiyveo-&ai , xai
ra ovpnrcdpaza cpegtiv opoia, red d ' tivai noli (Siaioziga
r a xava ozopa, nagogdo&ai re xai vazaygoviTodai rcqog
rcdv lazgidv , cog Ovd olcag yiyvopeva , ra xaza ro xazat pe~
Qog rijg yaozqbg. alia ro ye rijg n dpt cog egyov ev roTg ptza
to ozopa utgtai yiyvea&ai ituvztg wpolbyljxaozv , cbore xai
rdbvarzecpicov a i'zcov yiyverat rovro [it] valid g diavtly-tvov, or
av dijlovori prj dia rcdv idtopccrwv arafyav ij ro nlij&og rj
iijv noiotrjza Gvufiij rov av&Qconov cnrtnrijoai. ooa d
alia voorjpaza xoiva navzcav eozi rcdv poqtcav , oqyavixa re
Xai xaza povijv dvoxgaoiav , tvdtjlov eyovza rov ntnovOoza
loci, nos fu giant ; ipforum enim dignotio praedictis floma-
cbi affectibus communis eft, atque illis eo manifeftior, quo
facilior huic parti fenfus eft ac claram prorrtptamque digno-
tionem habet. Similiter autem ubi ex bac parte fanguis re-
jicitur , fignorum fpecies communis eft praedictis ftomacbi
affectibus, verum dignotio manileftior. Par eft quoque fci-
licet, -totum ventriculi fpatium fimili affectu corripi , quales
funt illi, quos in iplius ore fieri diximus, atque eadem pad
'fymptomata; quod vero longe vebementiora fint ea , quae
ipfius orificio contingunt, idcirco a medicis ea quae in parte
ventriculi inferiore eveniunt, perinde ac ft omnino non fie-
rent, derspici et contemni. At coctionis opus in partibus
orificio inferioribus fieri omnes concefferunt, quare bae non
probe dispofitae, cruditatum funtcaufa; quum videlicet non
ob inordinatam eduliorum ingeftionem aut multitudinem
ant quaHtatem bomiuem non concoquere accidit. Qui vero
morbi caetei’is partibus funt communes , turn organici turn
per folam intemperiem , fedes affectas manifeftas obfidentes,
BIBstlON E.
345
Ed. Chart. VII. E494/} Ed. Baf. III. (3o3.)
ronov , ovx sGxcv ’idea rijg iviGtcoGTjg ngayfiaxriag ’ iv avrij
ydg 0(7 a 8iu(pivyu fiogca xjjv alG-O'ifTcy.iyv yvdoGcv, vnixicxo
axonuG&ai. ntgl de xcdv ifiovvxcov avxtjg alfia dtam-
cpcdvijxai nco? , olofievcov xevmv ctSvvaxov iivai 81 avxtjg yi-
VSG&ai xivaaiv a'iuaxog tjnaxog ij GnXrjvog ogfiiy&evxog,
(oanig ovde i ivov Gvfjgaydvxog e| aindv ' dual 8* ini r cov
egyiov i£, ixdaavTL xtjv ixaxdqwv Sot-uv iqaivixo ylyvia&al
non 81 avxtjg xdvatGig ix x utv riqrjudvcov Gnldy/vtov ' a)X rig
xov ill ql ixrivatv l.oyov rj xdov xocovxcov ccva^i^XtjG&co 8t-
8aGy.al.La , y.al ydq etpdgtjg xoig riqtjfitvoig eyvcoxa mql xcov
y.axf tynaq n y.al GnXtjva SitX&tiv naStov.
Kiq>. Kal y.atd xovxo to fioqiov coamq y.al
xaxd xdlXa navxa dixxov ydvog xcov voqtyiaxcov sail;, to
fiiv txiqov ini SvaxquGia f lovi / y.al /coQlg oyxov naqa
q>vaiv , dua 8s xoig oyxoig iqvGvndXaxd xi y.al qiXiy flo¬
rae xal Gxtqqot xal nvtvfiaxixul diaxaang, xul '/vpuov na-
'/i(av tj ytioyjiiav iuyod^cig iv xoig ndqaGi xcov dyyucov yiyvo-
fiivac, oaa xTjg ini xaig nvXaig avxov cpXifiog dcpcoqfitjvxau
ad praefentem tractatuni proprie non pertinent ; nam in eo
partes, quae fenfus judicium effugiunt, confiderare propofi-
tum eft. Sed de fanguinem ex ipfo vomentibus non con-
venit ‘plane, quiun quidam putent nequaquam fieri pofle,
nt fanguis vel ab liepate vel a liene affluens per ipfum
evacuetur, nt neque pus ab ipfis erumpens. Verum enim
vero per artis exercitationem utramque opinionem exami-
nanti mihi vifa eft per ipfum fieri nonnunquam evacuatio
ex dictis visceribus. Caeterum differafur bujus rei doctri-
na in enm locum, ubi de ipfis fermonem laciemus ; etenim
deinceps et jecoris et lienis affectus percurrere propofi-
tum eft.
Cap. VII. Huic etiam parti, quemadmodum et cae-
teris omnibus, duplex morborum genus infidet, unum fola
intemperie citra tumorem praeter naturam , cum tumoribus
vero inflammationes, erjdlpelata, feirrbi, flatulentae diften-
tiones , obftructiones a crafiis et leutis humoribus in extre¬
mis vaforum partibus , quae ex vena ipfius portarum exori-
346 TAAHNOT IIEP I TUN IIEIION0. TOHS2N
Ed. Chart. VIE [4g4. 4g5.] Ed. Baf. III. (365.)
xavxaig fxtv ovv EitixuL fiaoovg ato&rjoig , syxstfidvov Kara to
St^ibv vnoyovSgiov ' [4g5] oxav 8s xal nvsv(iaiog afificoSovg
a&QGio&jj nlTjQ-og ovx syovxog dis^odov, ov fiaQovg fiovov,
alia y.al raGsaig ado&rjGig yiyvsxai. xal rug (fleytiovag 8s,
oaai ycofflg axovLug xov an layyvov ytyvovxai, Tag [isv iv roig
v.vQTOig .aiiTov pdosai yivofidvag, xal /lahatf oxav cogiv fis-
yalai, qugtov av i](uv yvoog&iv saxl y.al 8ia fiovijg xijg acpijg ‘
rag 8 iv rotg Gi/ioig 8ia t dov enofidviov GVfinxmfiaTcov fial-
Xop r/ Sice rtjg aqiijg. aglgojiai 8’ ano xwv y.axa xa y.vqxa
yiyvofidvcov , avafivrjoag vying nqoxsQOV cov iv xaig avaxouaig
i&saaaG&a twp /. isxct to Sigyia xsTayysvcov yvcov, by.xib top
agv&uov ovTcov sv Gvlgvytaig TSTTaqaiv. sgti yaq avxcov t] [tip
rig oqdHcov fivcov olcov aaqxcodav, ano xwv y.axa tu gtsqvu
xbncov ini r a v.aloviiava ngog xcov ayaxopixcov fjpqg ogtcc
y.a&rjy.ovTwv ' sxdocov 8s xqubv uyoixov ipavaai twp oq&lwv,
to aaqy.wdsg avxcov fitQog syovxcov, oxav 8" aipcovxai nqcoxov
avxcov, slg unovsvqcooiv vysvwdt] xalavxcbvxcov. fj fisv ovv
untur. Has quidem obflructiones . fequi tur gravitatis fenfus,
dextro hypocliondrio incumbentis ; quum vero et balituoll
fpiritus exitum non Labentis copia cumulata eft, non folum
gravitatis, fed tenfionis etiam fenfus fequitur. Inflammatio-
nes vero etiam, quae citra visceris imbecillitatem nascuntur,
fi in gibba ip bus parte confidant, praecipue fi» grandes fue-
rint, perfacile nobis eft vel folo tactu dignoscere, at fiina^
rum partium inflammationes, aliis potius fymptomatis comi-
tantibus, quam tactu dignoscuntur. Incipiam igitur ab iis
quae in parte gibba oriuntur, fi priu? vos admonuero eorum,
quos in corporum diffectiohe confpexiftis , musculorum fub
cute locatorum, qiti octo numero funt, quatubr contenti
conjugationibus ; earum enim prima ex musculis conftat re-
ctis per totuni carneis, a fterni locis ad pubis ofla ab anato-
micis vocata descendentibus ; at reliquarunrtrium conjuga-
tionum musculi usque ad rectorum contactum carnea parte
•couftant; ubi vero primum illos attigeniut, in denervatio-
ues membranofas degenerant; liorum igitrn- musculorum una
BlBsllON Ji,
3bj
Ed. Cliart. yrr. [495.] ~ Ed. Baf. III. (3o3.)
gia avQuy'ia rwv gvcov rovnav , Tjneg y.ai navrwv s%w&ev
ear iv, an 6 rov ■O'cogaxog xaraqisgirar'Lo'E.ij ngoaco re xai y.arw
yegogevr)' Sevrsga <5’ irsga v.ara rovvavriov rtjde, xarw&ev
igyogtvtj, ngoaw re y.ai avw yager cu Xo%y’ rainy <T inops-
fjfajrou rgirt] avQvyia gvwv iyxagaiov iyovrwv ■Oemv, ample-
pXrjfiivcov rep negirova'ug. rwv gev ovv bo&imv gywv ot nag a
yvaiv oyxoi ngogrjxeig re elai y.ai xara ro gsaov ofajg rijg
yaorgog ixreivovrai, negilagfiavovreg rov ogyalov, waneg
avro to fyvyog rcov gvwV war elxorwg evdijlqv eyei rovro
rpv diayvwoiv, ileyyouivijv ex re rpg -d-eaewg xai rov ayjjua-
rog, xai ngoaen rov gtjSsva gvv egco&ev avrwv ngoxeia&ai.
y.oivu Se ravr iariv xai roig ex rov ■O’cogaxog xaracpego/ievoig
Xogotg. ot d’ vnoptpXrjjievoi rovroig yaXenwregav eyovai
rrtv Siayvwaiv, anuvrwv re dvaxoXwranjv ot iyxagaioi. ro
8 rtnag evdijXov on xai rovrcov evdov iariv vno rw neoiro-
valcg. rgiwv ovv inipeplruievwv avrw yvwv , i] dice rijg acpijg
yvwaig advvarog iariv , avev rov gtyuXqv avrov yevea&at r/jv
conjugatio, quae quidem reliquis omnibus exterior eft, a
thorace obliqua deduertur, in anteriores partes et deorfum
descendens, altera huiccontraria, ab inPernis exorta partibus,
obliqua ad interiores et fuperiores aPcendit; liuictertia m’us-r-
culorum conjugatio Pubjicitur, qui transverfum babent fi-
turu atque ; peritouaeo innituntnr. ReCtorum ergo muscu- .
lorum tumores praeter natu^am oblongi funt atque per me¬
dium totius ventris extenduntur, umbilicum quemadmodum
ipfum musculorum par comprehen dentes ; quapropter me-
rito baud obfeura efteorum dignotio, quos et fitus et figura
declarat, accedente ad haec, quod ipfi a nullo exteriore mus >
culo conteguntur. Haec autem obliqui-s quoque musculis a
thorace defeendentibus Punt communia. At multo diftici-
bor eft dignotio musculorum, qui bis fubjecti Punt, difficilli-
ma yero transverlorum. Conftat autem jecur intra bos Pub
peritonaeo elTe politum ; quum itaque tribus contegatur mus¬
culis, fieri non poteft, ut tactus aliquam ipfius notitiam prae-
ftet, nifi vel magna in ipPo oriatur inflammatio , yel incum-
348 I'AAHNOT 1IEP1 TUN JIEIION9. TOIISiN
Ed. Chart. VIE [4g5.] Ed. Baf. III. (3o3. 3o4.)
y'U'/novtjV , rj kenxvv&ijvat xovg huxuuivovg /ivg. d)Xd to
ye xaxaxo Se%tov vnoyovSpiov (jdpoq , t] x dvaan&oa i^tn'txf]-
Seg okov to vnoyovSpiov odvvt] , to X tig xt]V xkeiv dkytjua
SiaxeXvov , xal yap y.ai xovxo noxe ylyvixai , fipyta xe aj uix'pd,
y.ai to Tfjg yhaxxrjq ypcbiia xax dnyag [lev spv&poxepov yiyvo-
fitvov, vaxepov Se xal pekaiv6[ievov ; avopetya ocfoSpa xe xal
Slipog anavaxov , y.ai xiveg efiexot yokijg axpaxov xe xai )eexi-
&codovg, voxepov Se noxe xal Icbdovg, evSttxvvxai nenov&e-
vai to rynap' in'asyexai S’ avxoig (3o4) xai rj yaijxljp, lav
ye fit] avv uxovia xov ankdyyvov ovuflfj ytyveo&at xtjv (pkey-
fiovtjv. bfioia Sk xovxoig ecjxl xal x a xov ipvdinekaiog ovfi-
nxoayiaxa, xalnvpexog aiia Sitpei ocpodpoxaxcp yiyvexai xovxoig'
xovg y do vivo xdiv nukaidsv ovofta^ofisvovg xuvoovgbhgxonokv
yiyvoiievovg opa/iev ini xuig xov ijnaxog tj xoikiaq ifkoyib-
Seai Siu&taeGL ' yiyvovxai fiev yap xavaadeig nvpexoi xal Si
EpvainekaxibSt] q>keyyovl]V nvevyovog, coonep ye xal xutf okov
to a (baa Sia orjneSova yvfibov yokoiSibv elg clfiexpov £taiv acpi-
xofievmv , akk ol acfoSpoxaxoi Sia yuoxepa xal tjnup eloo&aai
bentes ei mnsculi extenuad fnerint. Sed jecur affici decla¬
rant in dextro liypochondrio gravitas , dolor totum liypo-
chondrium retrahens , atque ipfius doloris usque ad jugulum
extenlio, nam et hoc nonnunquam evenit, exigua tuflis, lin¬
guae color in priniis quidem magis ruber, deinde vero niger
evadens, ingens cibi faftidiuih, litis inexhaulla, vomitus qui-
dam tufn iincerae bills , turn ovorum luteis fimilis ac poltea
interdum aeruginofae; alvus quoque adftringitur , nili cum
visceris imbecillitate inllammationem excitari contingat.
Erylxpelatis autem lymptomata liis etiam iimilia funt et liis
febris quoque cum vehementiffima lid accidit; eas enim fe-
bres, quas caufos antiqui vocabant, magna ex parte advehi-
re videmus jecoris aut ventriculi ilamtaeis affectibus. Ex
pulmonis enim edam inflammatione erylipelatode ardentes
febres excitantur, quemadmodum et ubi in univerfo corpore
bilioli hnmores putrescentes ad imhioderatnni fervorem per-
veniunt; verum ob jecur et ventrieulum creari confueve-
BIBA10N E.
349
Ed. Chart. VIE [4g5. 4g6.] Ed. Baf. HI. (3o4.)
yi/vtadat , icp olg fjcogiotg xovitinav rj (itranxcootg ex xcov
xotovxcov nvQcTtov tig fiagaoubv xtXtvxu. [4g6] negl uev
ovv ttccQccGfiov yeyganxat xaxa ytbvag' at de xaxa xa atyt'a
(itQtj xov tjnaxog ytyvoutvat (pXtyfiov.al nhovexxovat xcov iv
xolg xvoxoXq, avogetyatg xt xai vavxiatg, ifiexotg xt yoXcbStat
xai dirjJtt atfoSgcg , xa&amg at iv xoXg xvgxoXg xcov tv xoig
ct/iocq, xu) ftalXov oSvvaa&ai xaxa xag ttgijutvag agxccog
avanvoag, xai xco (jtjyia xtvttv , avaxdvta&ai xt fteyot xrjg
dtlgiag xlttSoq xljv odvvtjv , cog xaxaaitaa&ai SoxeXv uvrrjV.
at vo-Oai St jilauQul ovva/.yovat acccpoxigoiq evioxt , xai xovx
avxptg xoivbv dxozcog taxi, GvftfiaZvov ov nasi, on fit]
Gvvrjnrai naot St vuivcov to lyitaq xaXg nltvQaXq, tag eaxtv
ov uovov ini m&rjxcov, atXa xai xcov aVkcov £cacov &tuGU-
G&at’ xoXq 11'tv yuQ cpaivtxat GWtjuitivov , xoXg S' ov. ytyve-
xat fiev ovv note xai xcov xvgxtbv xov onluyyvov \iovov
tphypovr] , xa&antQ ye xai xcov atytcov ‘ ov fiijv avaztjval ys
Swat at xaxa ftaxtoov xcov ftegtov, axgificog TTtQioQiG&tZaa,
GVViiqq yaQ eaxtv rj aaqB, xov ankayyvov xaxa navxa avxov
runt vehementilfimae , a quibus partibus ejusmodi febrium
raagna ex parte in marcorem transmntalio definit. Ac de
marcore quidem leorfum fcriptnm eft ; quae vero in fimis
jecoris partibus oriuntur infiammationes , magis quam quae
in ejus gibbis Hunt, inappetentiam, naufeam , vomitum bili-
ofum, fttim ingentem inducunt; ut quae in gibbis, niajori
quam quae in fimis, inter refpirandum dolore, ut dictum
eft, laborantem alficiunt, magisque tulfim excitant, atque
dolorem usque ad dextrae partis jugulum, adeo ut detrabi
videatur., extendunt. At utrique parti nonnunquam n.othae
coftae condolent, atque hoc eis commune jure accidit, non
omnibus, quod je cur per membranas non omnibus coiiis-
adhaereat ; ut non folum in fimiis , fed in aliis quoque ani-
malibus videre eft ; etenim aliis quidem conjunctum apparet,
aliis mi nime. Igitur quemadmodum interdum in gibbis
duutaxat, ita-et in fimis liujus visceris partibus, inflammatio
oritur; quamvis in neutra partium exqtdfite diftincta pollit
confiftere; nam omnium visceris partium carnes inter fefe
35o rAAimov iiepi tun iiebonq. toiiqn
Ed. Chart. VII. [4g6.] Ed. Bat III. (3o4.)
xa fxoQia. xoig \ikv x y cpvasi lenxov i'yovai to smyaaxQiov,
oxav xal Sia to vooijfia yivrpxai hnxoxeqov, vnonmrovai
aaepeaxsQov cel jayaXai cphyfiovai xov tjnaxog , XSiov sypvaai
nagce x ovg snixufiivovg pvg to -/.ax a TXiqiyqacptjv a&Qoav
navta&ai xov vnon'mxovxa x aTg ysgalv oyxov ' exaaxog yao
xcov [ivoaVj axe Gvvtyijg ohog vnarr/wv tavxm , xaxa §oa-/v
ixnovfiivov e/H xov oyxov xijg yhypovJjg , xa S’ ijrtaxe fiovco
Gvftfiefiijmv a&qoeog nioiygacpoftivov lg’/uv avxov. tvS/jlov
S’ oxi gxi^ov/iivov IvaqysGXsquv sysi xljv Siayvcoaiv, avxov
x s xov xaxa xov Gxlqqov oyxov Gxhjqoxegov xwv cphyfiovwv
vnaqyovxog y.al Xt7ixvvo[isvcov x cbv snixtifisvcov GtOjxaxmv iv
x aig xoiavxaig Sia&sasGi. nqoeovxog Ss xov ygovov , xaixoi
HiiQovog yiyvofiivov xov xaxa xov Gxiqqov oyxov , Gv^aivii
xt]V SiayvooGiv avxov n qog xe x!]V acpijv Svaxohaxsqav yiyva-
G&ai, xa> cp&cevuv rtSg naQsyyvoiv vSsQtxijv entG&ai' ycoqlg
[iev yaq xov na&uv to fjnao ovx cev ysvoixo xoiovxov mx&og,
ovx ad Ss xaxa ixgaxona&iiav avxov avv'iGxaxai, v.uv oxi
fiahaxoe Sia xovxo ytyvijxai. Sioxe psv yaq avxo xJjg at[ia-
continuantur. Quibus natura abdomen gracile eft, quum
morbo gracilius efficitur , in iis facile eft videre ingentes je-
eoris inflammationes, quae propriam lianc musculis incum-
bentibus fortiuntur differentiam, quod tumor, qui manibus
percipitur, ad coacervatam circumfcriptionemdefinat ; mus-
culus enim quisque ut totus fibi continuus , inflammationis
ipiius tumorem qui fenfim diminuatur habet; at foli jecori
accidit, ipfum collectione circumfcriptum habere. Conftat
autem eum, ft fcirrhus evadat, evidentiorem fortiri digno-
tionem, turn quod durior fit fcirrhi quam inflammationis
tumor, turn quod in hujusmodi affectibus extenuentur cor¬
pora ei incumbentia- At vero tractu temporis, quamvis
major procreetur fcirrhi tumor, dignotionem ejus difficilius
tactu deprehendi contingit, quod jam effnfio hydropica fe-
quatur; nifi enim hepar afEciatur, haudquaquam fieri poteft
hujusmodi aflectus ; fed non Temper ob primariam ejus affc-
c.Ejonem. ea citatur, quamvis prorfus ob hoc fiat. Etenim quia
BIBsilON E.
35 i
Ed. Chart. VH. [£96.]. ^ ^ Ed. Bah III. (3o4.V
xcbotwg ioxiv OQyavov, axoXov&ov ioxiv anoxvyyavto&ai xijv
ivtqytiav in try xovStxov onXuyyyov xaxibou ' avfipalvti S',
wg.scprjv, aXXox aXXov jieqovg iv dvoxgaolct navv ipvyqci yi-
yvofiivov SiaSlSuo&ai xtjy ipv^iv tig ynaq. ini fiev ovv
onXrjvl xal xoiXiu xal naoi roTg ivxtqoig, xal paXioxa xoTg
xax a r 'rjv vijoxtv, at xaxa to utotvxiqiov anaoai q>Xt§tg sxxi-
xi'jv dvoxqaoiav na&ovoai, ovyxaxaipvyovoiv iavxaig qadlcog
rag iv xotgoifioig /isotoiv xov ynaTog anaoag cpXifiag, &, cov
xal tig avx 6 to oobfia xovynaxog oXov rj StaSooig yiyvtxai xyg
dvaxguoiag * ini 3s nvtvpovi xal diacpqayuaxi xal vt-
q>qoXg at xaxa t a xvqxo. tov anXayyvov cpXiptg tig avfina-
•Otiav i’qyovxai nqoxtqai, ovvdiaxiStxai ds xco yqbvip dy-
Xovbxi xal Tuvxaig oXov to onXuy/yov. xavxa fiev ovxcag
syuv tag tiqijxai vvv } ovdtlg av ancpiopyxijotitv , nXrjv tl Tig
iqioxixog, rj navxanaoiv a/xa&ijg tit]’ neql ds t cov ipcpgulgtoov
ovy bpoiiog tvdyXov. oxi fisv yaq at xaxce xa oiua xov
onXay/vov cpXifieg, ano xtjg ini nvXag ntcpvxvTai xtXtvxaoiv
ilgXtnxoxaxa neqaxa , oaqicbg rpaivtxai, xaBantq.yt xal ou
ipfum procreationis fanguinis ihftrnmentum ell, cohfequens
eft, vitio liujus visceris actionem fruftrari ; accidit autem,
ut dixi , quum alias] aliam partem frigida admodum intempe-
ries afficit, in liepar frigus propagari. Igitur a liene, vel
ventriculo, vel inteftinis univerlls, maxi me jejuno , mefien-
tericae venae omnes hectica iutemperie affectae facile una re¬
frigerant omnes Ciuarnm jecoris partium venas, unde in lie-
patis quoque corpus univerfum intemperiei fit propagatio ;
at a pulmone , vel fepto transverfo-, vel renibus , inprimis
venae quae in visceris liujus par tibus gibbis confiflunt, per
confenfum afficiuntur, deinde tractu temporis fcilicet tolum
bepar quoque eodem affectu infeftatur. Quae liucusque di-
ximus, ea fic le habere nemo inficiabitur, nifi forte quis aut
natura eontentiofus, aut omnino fiierit indoctus ; de obftru-
ctionibus vero non peraeque cbhflat. Etenim quod fimafum
visceris partium venae ab ea quae in portis eft, exortae, in
tenuilfimas extremitates finiantur, haud obfcure apparet , ut
35a I'AAmWT IIEP I TSI t IIEnONQ, TOITQN
Ed. Chart. VTI. [4g6. 497.] Ed. Baf. JIT. f3o4.)
UQog xov avxbv acpixvtixai xonov ex tqa niqaxu rwv an'o xTjg
xolXtjg tig tee xvqxa xov ankayyyov xaxaayi&fievcov ' ov upv
[497] at ye GvvavarjTOuaxJcig avxcov oqcovxai , ov 'fifjV ovS 5
rjfiq)iG^tjvt]Gtv rig, alia navxtg cog hog oxoauxog amq,rr
vavxo , xtjv dvaSiSoaevtjv TQocptjv tig o’kov to awaa , dttSgtX-
tiovoav nctaag tag xaxa xa oifia (fXtpag, tig tug xaxa xct
xvqxa ftSTaJ.ajt^avcGOai Sia xcov tlqqydvcov ntqarcov. 6[io-
Xoyovjihov Sij xovrov , xal xov xwv cpltficov cphyuaivovawv
xt xal Gxi§§ov\iivu>v oyzov oxtvovvxog try SielgoSov xov a'lua-
xog, tvXoyov that cpalvtxai , xaduntq h'Sotgt xttnv, oocrv ktnxov
eon zed vSaxaStg iv a’Cixaxi , fitxalrjcpdqGtGdai , xal xravxr]
xov ocouaxog evtffiqoto&ai, to d’ azoipeq al/xa to Sia
■naypg avtov v.axd xa ai]ia xov anhxyyvov fitvov aixiov
aiixco ytvqoto&ai nXq&coQixcov voorjfiaxcov. avaoxtnxoqt-
voig rtfuv x'rjV So\av xrjvSt to fih xi xoig tlqquhoig
ouoko/ftv iSozu, to St xi xal Siacftqto&ai xoig cpaivoph
voig. xb ]iiv yaq vSaxcoStg h aifiatt , ytxahjqi-Oh tig
xijv zoikqv yltfu , uuvxaypGt xov ocofiaxog uvaSlSooO-ai
et quod ad eundem locum aliae quoque venarum extremita-
tes a cava vena in gibbas visceris partes diftributarum per-
veniant; at quomodo per fua orificia ipfae inter fe conjun-
gantur, videre nequaquam poflumus, neque tamen dubitat
aliquis , fed omnes uno ore enunciant , cibum qui univerfo
corp.ori diftribuitur, per omnes fimarum partium venas tra-
jectum, in gibbas partes per dictas extremitates transfumi.
Quod £L fateamur et fanguinis tranfitum ob tumoris venarum
quae inflammatione et fcirrho occupantur, molem conltringi,
rationi confentaneum eJTe videtur, ut nonnullis placuit, ut
pars, quae in fanguine tenuis atque aquofa eft, transfuma-
tur atque veliatur per univerfum corpus lincerus autem
fanguis, qui propter fuarn craflitudinem in cava visceris par¬
te remanet, ei morbomm pletboricorum caufa efficiatur.
Perfcrutantibus nobis lianc opinionem videtur partim cum
fupra dictis confentire, partim nonnibil ab iis quae appa--
rent differre. Quod enim aquofa fanguinis pars transfumpta
in venara cavam usquequaq.ue per corpus idiftribuatur, con-
BIBAION E.
353
Ed. Chart. VII. [4g7-] ' / Ed. Baf. III. f3o4.)
roig nQOouoi.oyovptivotg ay.67.ov&ov cpatVixai ' xa&aniQ yt xai
to naybriQov aJfia, or syopuvov iv xaZg xaxa to ani.uyyvov
qilcxjjiv , tig Tt rrjv vtjcTiv xai to /.tmov I’vtcQov xai to'xco-
7,ov xai to rvtfVov xai to untvQvciuivov aVTiy.aTacptQtcs&ai,
Taya 8> av Tiva cpuvai, xai tig avTrjv ttjv yaoTEoa. ov fitjv
cpuivETai tovto yr/vojiEvoy ovr ini Toig nactu cpvqiv oy/.otg
■t ov tjnaxog ovr ini t aig iucppjalgeaiv, ut.i.a to (i&v o7.ov
avcd xai xutcq <ji o/ia cp7.iyuaTty.bv cdua nsQuynv cpuivtTai,
xaict Tt Tovg avu aaQxa ts xai 7.tvxocp7.sypiaTiag xai vSipyovg
bvo[ia^O[iivovg. 8iu 8s Ttjg yaoToog ovdtv atuaxtoStg ovv
■iv tovto tg ovv iv t oTg aoxivatg te xai TVfinaviaig ixxqivs-
■t at , Ttjg 8 v8aTco8ovg vyQOTrjvog ijinin7.aTai to [liTaigv r ov
nsQiTovaiov xai vciov vnoxiiytivcav avxco acofiavcqv. tvi.oytb-
TiQOV ovv icsTiv ini TVj ipvlgii tov anJ.uyyvov fit] fitTa^uli.ttv
tig alua Trjv avadtSouivtjv t Qocpijv, ui,7,a xai ovyy.aTuipvyi-
o&at xag iv oho tco ocbfiavi cp/Jpag , xai fiahotf on n oV.a-
xig oyxog psv ovdsig iv /jnatt (paiviTat , naQsyyvaiai d’ v8qco-
nixaig aKiaxovvai, anhpvog xaxonQayovvvog , i) tcov xaru
fequi videtur ad ea quae prius concefta fuht ; quemadmodum
et crahiorem fanguinem , in visceris venis prae anguftia.ea-
rum . retentum , ad inteftinum jejunum et tenue et colon et
caecum atque rectum retro ferri et, ut qulspiam dixerit, in
ventrem lpfum fortafle. Non tamen id accidere videtur, ne¬
que in liepatis praeter naturam tumoribus, neque etiam in
obftructionibus , verum in omnibus corporis parlibus, turn
fuperioribus turn inferioribus , pituitofus fanguis contiueri
in iis morbis, quos et anafarca et leucoplilegmatias et liyde-
ros nominant. Per alvum autenuniliil ciuenlum, neque in
iis, neque in asoite, neque in tympania excernitur , led fpa-
tiutn, quod inter peritonaeum et partes ei fubjacentes eft,
aquofo bumore impletur. Proinde rationi magis confenta-
neum eft, ut ob visceris refrigerationem cibus qui diftribui-
tur in fanguinem non transmutetur, fed refrigerentur cum
ipfo uriiverfi corporis venae ac maxiihe , . quod nnllo ple-
rumque tumore in jecore apparente , effufionibus hydropicis
corripiantur, vitio exiftente vel in liene, vel jejuno., aut
CAI.r.NUS tox. vm. Z
354 rAAHNov ilepi tqn iieiionq. toiiqn
Ed. Chart. Vir. [4 97. 4g8.] Ed. Baf. III. (5o4. 3o5.)
vijoriv re tted xb lenrov evriQov xai [itodqaiov , rj nvti-
fiova xai vecpQov g, tj xai 81 auexQov aiuoqqotdog xivcooiv, fj
qoiiv yvvaixetov , rj xarapijvitav inioyeoiv , ij nva dlhjv iv
vatsQtf fieydhjv Std-deotv' bqdxui yaq iv anaoi rot? roiov-
rotg, Ovdiva naqa qivotv oyxov eyovxog rov onldyyvov , rot?
vdtQixotg celiaxeo&ai vooijyuat ro otbya. /xahoxa 5’ ivaq-
yebg i'onv ISeTv rovro rotg ioroq^oaoiv in axaiqco noon tyv-
XQD v xaraxpvy&iv a&Qotng ro ynuq, wg ev&iwg iqyaoao&ai
naqiyyvoiv vdtqixrjv, noiv elg oyxov dq-&ijvat oxiqqcbSi;. rotg
<T ovxtog na-dovotv ogelgig otricov layvqct yiyvtrat ' xai ovSiv
(365) &avfiaorov , iya&ofiev yciq ini rm rijg yuorqbg oro-
uan yvyofidvcp rag rotavxag ooSgetg ovfipcuvovqag. allot
neqi ftev vSdqcov tj vSqmncov i] onto? av rig ovouatyiv idil-tj,
ngog ye rijv iveorwoav vnb&eoiv aqxet xai ravra.
Keep. r{ . Hbxcoov Si Stanavrog iv rotg Ixrdqoig o nt~
jxov&ug ronog ijnaq ionv , tj xai rig albj Sta&toig [4g8] iq-
yd'Qcxat ro na&og rovro, [lera^dvreg ?jd) 7 oxonwfitv. bqdxui
tenui inteflino, aut mefaraeo, vel pulmone, vel renibus, aut
etiam per immoderatam baemorrboidis vacuationem , aut ob
muliebre proflu vium, aut menfiruorum Tupprefflonem , aut
aliuni ingentem uteri affectum, Nam per omnes bujusce-
modi aflectus , viscere nullum praeter naturam tumorem bar
bente, bydropicis corripi morbis corpus eonlpicitur. Id
Vero praecipue intelligitur ab iis, qui viderunt, ex intempe-
ftivo aquae frigidae potu jecur affatim refrigeratum , ut ffa-
tim bydropicam effufionem inducat, antequam in Tcirrhodem
tumorem attollatur ; lie autem affectis vebemens ciborum
appeteiitia oboritur; nec mirum, nam ob refrigeratum os '
ventriculi hujusmodi cupiditates accidere didicimus. Sed
de byderis , Tel bvdropibus , vel quomodocunque quispiam
appellaverit, quantum ad praefens attinet propoiitum , baec
dixiffe Tatis eft
Cap. VIII. At utrum Temper in morbo regio locus
aflectus fit bepar, an etiam alius quidam aflectus boc Tym-
ptoma efficiat, buc jam progreffi Tcrutemur. Videmus enim
BIBAION E.
355
Ed. Cliart. VIE [498.] Ed. Bat III. (3o5.)
ydg noxt , firjSkv olwg ntnov&oxog rov onldyyvov xovxov,
yolrjg dr/pag dvaypoig tig to Stgua yf/vopiivr) xgixiv.wg. w on eg
alia, xiva xwv drcooy.rjufidxwv • ogdxai Ss y.ai ywgigxQiotwg
ixyolovutvov ivioxt to at/icc scarce xiva Siatp&ogdv alj.6y.o~
rov, OTtoict y.ai ■d-ygicov Saxvovxwv yiyvtxai. Stjy&tig yovv
Tig xwv avxoxgaxogiy.wv olxtxwv, olg sq/ov ioxlv iylSvug {hj-
qhjhv , aypi fidv nv.og ypovov xc ov ovvrj&wv eavxw puQu.ay.10v
tmvtv rt, fitxa^allovarjg S’ avxw xrjg ypcnag olijg, cog ytvd-
o&ai ngaoottSij, ngootl&wv tjfitv ty.uoxd rt Sirjyrjoaro , y.ai
nivwv x rjg dhjgiay.rjg dvxiSoxov xayiaxa x rjv y.axd cpvoiv avt-
xxrjoaxo ygoidv. ityxtjfidvov Se xoig laxgoTg, tl cpaguaxilag
ioxlv idea orju.ua , did to nollaxig iwoao&ai ywgig xwv &a-
vaoifiwv cpaopuxv.wv tig Siacp&ogdv yppiwv dquxvovjitvov to
owiia naganhjoiav xrj Sid xcov cpaguay.wv yiyvofiivrj , ■d'avfia-
0x0V ovSdv ion xai xoiavxrjv noxe ovjiprjvai xgon'rjv xwv yy~
ju wv, cog Ixxtguo&ijvai to n dv owjia. Svvaxov Si xal Sid
rrjv avxov rov rjnaxog alloiwoiv x rjg xaxa cpvoiv xgaotcag,
7] xoiavxij ytvdo&ai xaxoyvjiia , ywgig iftqiga^twg tj cpltyfiovjjg
nonnunquam , hoc viscere nequaquam affecto , criticam bills
pallidae effufionem ad cutem fieri, quemadmodum alios quos-
dam humorum decubitus. Videmus etiam aliquando citra
crifin fanguinem ab extranea quadam corruptione in bilem
verti, qualis et ferarum morfu fieri folet. Imperatoriorum
fane fervorum , quibus munus eft venandi viperas , quidam
morfus, aliquanto tempore medicamenta fibi confueta pota-
bat ; fed quum color univerfus mutaretur ipli , adeo ut por-
raceus evaderet, accedens lingula nobis enarravit, et epota
tlieriaca quam celerrime color fecundum natui'am ei refidtu-
tus eft. Quia vero medici inveftigare folent, an aftumpti
veneni propria extent figna , eo quod faepenumero videant
citra letkalis veneni potionem humores fimiliter ut epoto ve-
neno corrumpi , non miruxn eft , fi lie aliquando mutentur
humores , ut univerfum corpus auriginofum evadat. Fieri
vero etiam poteft, ut jecinoris fecundum naturam temperie
niutata, hujuscemodi vitio ailiciantur citra obftructionem,
Z a
356 rAAmsor iiepi tsin nsnom. toiiqn
ES. Chart. VII. [4g8.] Ed. Baf. Ill' (3o5.)
jj atiggoo ' ml yug, ovv ml cpaivtxai yt oaqscbg, ivtoxs psv
ofioioii wypbltvxoig noaig olov to ato/ia yiyvoptvov , snort
' da fiottfidoo naganlquiov syov t tjv %Qoav, ■if: ml- q mioxtgav
■ xtjodi, mi xivag uhlug agglycovg Idibxqxag yQoiudxatv, ini
y.axonqaytaig qnavog , avtv xcbv itaqa qvatv oyxcov ’ at on to
-ye y.al 8ia onXTjva xoiavxai yiyvovxai, n oXXig atXuvxtgai xatv
~ iq> qnaxi, ’/alined piv sQpqvtv&qvai , yvoiQio&tjvtti 8s gq-
oxai xoig noXXaxig iatgaxboiv. Zrqaiavbv yovv , bnor ini
xoiv diayvaotaiv ijv, ovx oii5’ oncog idoxovv ol nltiovg rear
intaxiitx opevcov laxqwv anboxaoiv eytiv iv qndxi \ xqntiSq
nXttovi XQovca ptjdsv IrctSiSov ngbgxo ftiXxiov, ixdXeotv xupi.
' &taaaptvog ovv avrov apa xcg ngeaxov tlatX&iiv tig % ov olxov,
svdu xaxsxupo , rovro piv , eqnjv, ij8q yivcooxe, pt]Siv iv
xcg anXdyyycg ooi xaxbv ilvat , xu S' alia yvuvdtoag xb imo-
ypvbqiov tiaopai. y.al qv xovxcg xaiv iv za (ja&tt pvcav anp-
dxqpa, xal avvtiXtxxo nvovijdt] pexa^ii xatv x iyxagoimv ml
aut inflammationem , aut feirrbum. Nam fane manifefte
quandoque videmus uniyerfum corpus lierbis candenti- pal-
lore infectis fimilari ; interdum plumbeum, aut etiam magis
fuscumreferre colorem; interdum etiam alias quasdam inef-
fabiles colorum proprietates , jecore fuo munere non recte
fungente, fine tumoribus praeter naturam. Sic ob fplenis
quoque vitia bujusmodi colores eveniunt, fed multo nigri-
ores quam ab bepate; quos clara interpretatione enarrare
• difficillimum eft, cognoscere facillimum iis, qui illos faepe-
numero confpeserint. Etenim Stefiano , quum medicorum
judicium fubiifiet, nescio :quo pacto. eorum non pauci abfeef-
film in bepate confiftere crediderunt, ac pofteaquam longo
temporis fpatio riibil fe in melius proficere fentiret,, me quo¬
que vocavit., Igitur fimul atque ddmum, ubi jacebat, fuif-
fem ingreflus, ■ afpiciens eum, boc jam, inquam, feias velim,
nullum tibi efie in viscere yitium ; caetera nudato hypo-
qbondrio cognqscam. Huic erat ergo in profundis muscu-
lis abfcelfus, contracto jam pure in medio fpatio eorum mus¬
culorum, qui per transyerfum inccdunt, atque illorum , qui
Ed. Chart. VII. [4g8.] ^ Ed. Baf. Ill, (3o5.)
reov xaxa&ev avoo (ftQojiivav Xolgcov, ovg fieeovg laze xei/ie-
vovg xav xt xov ntQixovaiov ipavovrav eyxaqoiav xai xav
inmoXijg ini xa dtQfiaxi: XoS-av ava&tv xaxco cptQOfisvav.
ovxco'dk xai allovg noXXovgiaxe fit aijuaiwadutvov , cog ex
rtjg XQOiag anoqtrfvaa&ai , note fitv rjnctt) tlvai to nuoyov av-
xoig, noxe.de anXtjva, firjzt xav ngoyeyovdzcov axtjxooza xi
fitjxe did x'jjg ucfrjg ypwQioavza x 6 nu&tjua xav qnXayyvav '
dto xai noXXaxig axovtxe fiov xataQafievov xoTg nQcdxoig xoX-
fojaaaiv eavxovg nooaxaxag fie v lazQixijg ■OtaQiag dnocpijvui,
■Oaoantvaiv de xovg voaovv xag ov fiovXij&ev xag. oi nXtXcsxoi
de xovxcov ifintiqixoi xe xai fit&odixoi ytyovaatv , olg dv xig-
Xiyr{ dvvaxov tlvai, did fiovijg x>jg yodag ivLoxe diayvavai xov
ntnov&ora xonov, avoi^avxtg x o axofia, x ijv uvaiayvv xov
avxav yXaxxav, aantQ xiva xvva Xvxxavxa, xoTg diaXtyo -
fievoig acyidaiv. aXX ov noog ixtlvovg o vyv iytaxtjxag Xo-
yog, cog rfdif xaiQog icy extoov levai yivog avfinxafidxwv,
ivdtixvvfitvov rjnaxog uxoviav avrifv xad' eavxtjv fiovrjv avtv
cp7.ayfiovijg , aonso ye xai /iixqov eunqoa-dtv 6 ntgi xffs
tp/.eyfiovijg avxov 7.oyog e/Jy&cj fiovog , avtv xijg scarce xtjv
obbque ab infernis furfum tendunt, qui , ut noviiti s, inedii
funt inter eos,- qui transverli peritonaeo iucumbunt, et eos,
qui fub externa cute obliqui deorfum feruntur. Sic etiam
alios complures fcitis me notaflfej per coloretn declarando,
inodo jecur, modo fplenem ipfis effe affectum, nulla audita
praeteritorum fymptomatum narratione, neque etiam per
lactum inveftigato viscerum affectu. Proinde faepenumero
audivillis me male imprecantem iis , qui medicae fpeculalio-
nis principes fe ffatuunt, aegros curareuolmit; borum plu-
rimi funt turn empirici turn metbodici , quibus fi quis dixe-
rit fieri poffe, ut folo 'colore affecta fedes interdum dignos-
catur, illi aperto ore, rabidi canis .exemplo , in colloquentes
b'nguam exerunt impudeutem. Verumpraefens fermo baud-
quaquam ad illos dbrigitur. Quare jam ad alind fymptoma¬
tum genus accedere tempus ell, :quod jecoris imbecillitatem
ijifam per fe folam line inflammatione pi-odit, quemadmodum
et paulo ante de iplius inflammatione citia- propriae faculta-
358 rAuWNOT riEPT tqn nmom. tou.qn
Ed. Chart. VII. [499.] Ed. Bah III. (3o5.)
£4gg] oly.dav Svvay.iv aQQcooriag. iutl r oivvv tqyov quarog
i'aytv aiuaxog yivtaiv , rim ay curia rovxo not tip udcpvxtv,
Svvayiv quarog avrqv iqovytv vudqytiv iSiav ' nuoaxtixat Se
rep Xoyco ro ISiav, dice rceg xoivag auavrcov reap iv qyup yo~
qicov, dg.iv rrj utqi rav (fvoixibv Swaytcov ugayyaxtia^ SiqX-
•Oop , ilv.xixqv rt Xsyco xai xa&txuxqv ltat duoxqinxq P'
q yuq reraQTt] q v.uxa ro yevog dXXouarixq star ilSog soup
q atyaxouoiqnxq. uaacov Si reap Svvdytcov rag ovoiag iv
ralg reap yogicov olxtiaig xq dot cup iya&trt vudgyuv ' cvyPq-
trtrai roryagovv xai xara ro quag , oxav tig riva reap oxroi
Svoxquglcov cecpixqrai, pXdnxea-Oai rag Svvuytig avxov pXu-
Pag olxtiag rij Svoxgaaiu, utqi cap UQqrai yelp 6 xoivbgXoyog
Ip rep rgixcp reap iv roig avyuxcoyaoiv air imp, 6 S’ iSiog
ixaarov yoqiov star USog , dvaXoyov rip xoivop. xara yovv
ro quttQ at (tip dtqyai Svaxgaaiai xaxouxwoiv xai avyxai-
ovenv rovg rt uqovudqypvxag iv avxtp yvyovg xai rovg Sid
reap iv ytatvrtglco cpXtpiov dvaquqoyevovg ’ a l Ss qjvyqui
• uayvv flip xai Svoqovv xai Svoxivqrop iqyuQovxui rbv qSq
tis imbecillitatem feorlum diximus. Quoniam igitur fan-
guinis .generatioiiem hepatis munus efte intelligimus , . quae
xaufa hunc.generare poteft/eam hepatis propriam facultatem
efle dicemus ; propriam autem diximus , propter eas qiiae
omnibus- corporis noftri partibus communes lunt, quas in'
libris de naturalibus facultatibus percurrimus , attractricem
•dico et retentricem- et expultricem, nam quarta generatim
- alteratrix fpeciatim fanguifica eft. Porro omnium facul La¬
tum eflentiam iri peculiaribus partium temperamentis confi-
•ftere didiciftis ; proinde quum jecur ad aliquam ex octo in-
temperiebus labetur, ea accidet facultatibus ipfius noxa,
quae illi intemperiei peculiariter debetur , de quibus genera-
.lem feripfimus fermonem tertio libro de fymptomatum cau-
fts ; proprius autem cujusque fecundum fpeciem partis com-
muni ad propordonem refpondet. Igitur calidae jecoris in-
temperies turn coritentos in ipfo humores turn eos qui j>er
mefenteTii venas deferuntur aflant etadurunt; frigidae au¬
tem contentos jam in ipfo humores craftos atque ad flu-
BIBAION E.
359
Ed. Chart. VIE [4990 t Ed. Baf. IIL (3o5.)
niQisyofuvov iv ccvtcu, (pfayiiaxixov Ss xai tbfiov xai tjiti-
ItiTZTOV TO UVCMpiQOfliVOV' ovxcog Ss V.Cti TtOV CtXXtOV SvoTv
Tj fiiv &](>cc dvaxQaoia %rjQOTSQovg xai nayvxdgovg sQya^sxat
rovg yvfxovg , t] 8 ’ vyqa Xinxoj.nqiGxd(30vg xai vSaqitsxd^ovg.
or av ovv nox i'dtjxs StayioQtjfiaxa, olov vsoocftaytov v.Qtwv
n Xv/iaaiv soixoxa, (Sspaioxaxov yvtaQiapcc xovtf vuiv soxco
n axXovg rpiaxixov. xaXsixai 8’ itjaipdxcog rptaTixci xa Sia xtjv
a^tooxiav avxov Ttjg Swayitog ‘ tXjg yaQxoi xov rjnaxog ov-
o'tag soxi xavx iSia na&tjuara ' fitjjiaOljxaxs S’ tog sxatsxoii
xtgv nqtoxtov oco/iaxcov rj ovata xaxa xtjv xqugLv soxi xtov
Tsxxuqtov TOLOXrjxtav. ouottog 8k av olov aiyaxog TQvyce
•O-iuotjo&s 81 e’doag ixxgi&stoav , rjnaxixov i'oxs xai xovx slvat
yviotJKjpa. to fiiv ovv Xsnxov xai lytoQOSiSkg ceq^tooxovv-
Tog i^aifiaxovv soxi xov onXayyvov yvcoQWfia ’ to 8 ’ olov
XQvSg vnsqonxcovxog to alfia. xai fisv xai tovxo noXXaxig
stoQuxoxsg [idfiv/jo&s , xax aqyag (ikv lywgag atyaxcodug ix~
xQivoytvovg , Ini n^ofjxovxi 8s rw XQovcp to nayv xai psXay-
yoXixov alua , xa xsXsvxaTa 8s xai pdXaivav axQifitog yoXrjv’
xum et motum contumaces reddunf, id vero quod ad ipfura
fertur et pituitofum et crudum et femicoctum efficiunt. Sic
e reliquis quoque duabus arida quidem intemperies licciores
craflioresque, humid a vero tenuiores aquofioresque reddit
humores. Igitur qmim alvi dejectiones carnium recens ma-
ctatarum loturis Umiles videritis , efficaciflimum hoc vobis
lignum lit alfectionis liepaticae. Ac nominantur hepaticqe
eae praecipue quae ob_ imbeciliitatem ipfins hunt; nam je-
coris fubftantiae liujusinodi proprii font aflectus ; didiciftis
autem cujusque prinjorum corporum fnbftantiam ex quatuor
qualitatum conftare temperamento. Sic etiam , ft faeci fan-
guinis ilmilia per fedem excrementa dejici confpiciatis , fcite
hepatis quoque affecLi notam efle. Itaque tcnue et faniofum
excrementum, visceris fanguinem creare nequeuniis , quod
faeci aHimilatur, id fuperalfantis fanguinem indicium eft.
Neque vero a memoria veftra decidit, vos faepe vidifle irt
primis quidem faniem cruentam, dein tractu teniporis craf-
fiun a c mehmcholium fanguinem, poltremo atram quoque
36o rAAB.NO T TIEPI T.QN BBJ7ON0. TOTISiN
Ed. Chart. VII. [499. 5po.] Ed. Baf. III. (3o5. 5o6.)
aoytxai fi'sv yug Ivioxt y.ai yeoglg hvqstov to xceta. xtjv epvygav
Svay.oaaCav ncc&og, tjvixa Ismbg. lypQ af/iaxog sxxQLVtxai'
ngoiovrog 8s xov yoovov y.ai diacp&tigonevov xov -/.ax a -ib
a'nluyyvov at/xaxog, imyiyvovTai hvqsxol. xai Viuv yt xaxa-
cpQovovaiv avxtbv ot amigoi , xai hots xai xtXeag anvgsxog
avvoTg e'Solgiv o xa^vcov ilvai , xai yiyoysvat xovxo Xoyitpvxax
8ia rag aairiag , ug dice t rjV avogstyav fialXov yj x ijv xebv
iaxgebv rigoGTat-iy ol n aaypvxsg ovreo noiovvxai. xaxu ya-
axsga rs ovv ovStvog sxxQi&svxog ev xeb jisxa^v xai xov nv-
Q'cxov do'gavxog ovd’ oXcog tlvai , Xovovg'iv xe vml ovyytng av¬
oir a/itXeijtsQov 8iaix^&ijvcu. ovxcog aii naXiv xs yaqxijg
sxxqtvu ditcp&aofisva xu Gixia, xai xi y.ai xebv rjnaxixebv rjxo-
Xov&u diaycogLjuamv. svioig 8s xebv xaxa ipvypav Svgxqu-
giuv ag^a/jisvcov vogslv ov uovov ov8sv sxXvtxai x a xebv
(3o6) ogs&cov . uL't.ij. xai huvtjv more epaoi vvv uu’llov rj
ngoG&tv. ov aqv rest's ys fttguaig SvaxgaGiaig sHtxal hot
ogslgig oixicov, aXX avogtgia xs duvi] xai.Shpog xagrsgbv
[5oo] s<«i nvgsxbg ovx uyivvljg xai [xoyflrigebv yvfiebv s’[isxog.
bilem bnceram dejici. Incipit enim interdum affectus ob
frigidam. intemperiem citra febrem, quando tenuis fames. fan-
guinis excernitur; deinde tractu temporis , dum fanguis in
viscere corrumpitur,. febris fupervenit; quae tamen ab im-
peritis vaide negligitur, ut laborantem interdum nequaquam
febricitare pnfent, atque hunc affectum ob inedias accidiJTe
exiftiment, quas ob inappeteiitiam ciborum. potius quarn, ob
medicorum praeferiptum laborantes ita patiuntur. Itaqne
quiyn interea niliil per alvum excernatur, videaturque labo-
rans omnino liber a febre, balneis eumexponunt, ac idoneam
victus rationem praeferibere negligent ; quocirca rurfus cor-
ruptos cibos alvus excernit, quos deinde hepaticorum excre-
mentorum nonnibil fequitur-. At nonnulli ,qui ob frigidam
intemperiem laborare inceperunt , non lolum perdunt cibi
appetentiam, verum etiam interdum magis quam antea fe
efurire ajunt. • Calidas vero intemperies nunquam comita-
tur ciborum appetentia, fed ingens cibi faliidium, fitis
vebemens, febris infignis, vitioforum bumorum vomitus.
BIBAION E.
36 1
Ed. Chart. VII. [5oo.] . , _ Ed. Baf. HI, (3o6.)
tavTU per ovv i'dia ovjntcbuara rcbv tjnauxcbv ionv * bvo-
fid&o&ai S' ovrcog s'cptjv ix.tivovg, oig afSpcoorogr; rov onlay- .
yjxyv Svpafitg ionv , icp cov ol n Itiovg rcLv iarpwv Oganazco-.
[levoi Svosvnpiav tivai vofi'iQovoi rb ira-Oog' srtpa S' ioriv,
cog UQrjrai, ra rfjg q>liy[iovrtg ov^nratwura. xul non avviL-
■O-ovrcov apyozepcov rcbv na&cbv, ixanpa cpacvtrai, y.ai yot]
npoyupov avrcav lyziv rtjv pw/ur/V’ ovrcog yap ov povov inai-.-
vsioO-ai.npbg rcbv ypcopdvcov fj/uv, ctllu y.ai ■Q-avfiaQto&ai yt-.
vrjGircu, npoomi&tcopbvm xai r a xoiv'a npog etipu na&ij,
y.a& to Siijxhv tig vo-Oag nlevpag ro alytjpa , y.ai
ov/xanonaoHai Sox.tcv rrjv xliiv , dvanviiv rs pixp'ov v.ai
nvxvov. iycb yovv, onore npcbrov tig PcburjV avtji-Qov, vno.
Tlavxcovog r ov cptlooocpov ptyakcog i-Qavpdo&ryv ini roiaSs
x ivt Siayvcooii. ovvrvycov yap fioi s tatf oSov scpaoxev tv
y.atpcb cpavijvai ' y.ai ovrcog ipfialcbv xtj yttoi rr;v yscpa, nlrt-
ocov, sept], rov xapvovrog iopttv, ov tjxco rt ■Osabapevog apn
xai.napaxa7.co ptr ipov napayivso&ai os npog aviov' sort,
ds o ano rtjg Idixtliug larpog , ov npo ijpspcbv oliycov i&taoco
Haec funt propria hepaticorum fymptomata ; He autem nomi¬
nal! jam dixi eos, quibus vi seer is facultas ell imbecillis, qua
in re vulgus medicorum errans Lnnc affectum putat effe
dyfenteriam inllammationem autem alia, ut dictum eft, fe-
quuntur fymptomata. Quum itaque ambo interdum affectus
conveniunt, utiiusque fymptomata limul apparent, quorum
in promptu memoriam liabere oportet; fic enim non folum
laudabunt nos , fed admirabuntur etiam ii qui opera no lira
indiguerint, praefertim ft fymptomata quoque aliis moi’bis
commnnia infuper profpexerimus , veluti quod dolor ad no-
tlias coftas perveniat, jugulum detralii videatur, refpiratio
parva reddatur et frequens. Equidemquum primum Ro-
mam veniffem , magniilce admiratus eft me Glauco pbilofo-
plius ob bujuscemodi quandam dignotionem. Etenim per
viam milii occurrens, opportune, iuquit, advenifti; jun.-
gensque dextram dextrae, proxinii fumus, inquit, laboi-anti,
quern nuper vidi, teque oro nt uiia mecuin ad ipfum veui-
as j eft autem Siculus medicus, quern non ita pridem mecoiu
36a rjAHNOT IIEP I TUN IIEHON&. T0H9.N
. Ed. Chart. VII. [5oo.] Ed.Baf. III. (3o6.)
ntomaxovvxa am ifioi' xi Ss xal to Xvtxovv, I'cptjv, avxov
lax iv ; 6 da xal fiaXa xtaQaxtrayfiivo g mfioloyqaiv lx tpavt-
Qcoxaxov , xal yap ijv olog fii]5e xQvcpivovg -tivai, [itjds na-
VOVQyoq ‘ Inti fiol, cpijaiv, antjyyuXuv yfisg ol ntgl JToQyiav
xal lAm/.av Scayvcoatig xt xal n goyvcoatig ntTxoitjo&ai at
fiavxcy.Tjg fiaXl.ov rj laxQixijg lyofitvag, Im&vLuo ittiQav avxog
aytlv , ov aov xoaovxov, oaov rov xax larQixijv rtyvtjv, el
xal roiavxa dcayivcoaxttv xt xal xcQoycvcoaxuv Svvarai. xav-
xa xt ovv s'Xtyty xal ijfitv Ini ' zij -OvQct x ov xa/ivovrog, cog
firjS^ afitixpua&ai fit xto Xoyco dvvty&ijvai xljv itqoxXjjaiv avxov,
fiyd’ tlntlv uticQ Xoxt Xtyovra fit n oXXicxig, cog Ivioxt fitv
ijfiiv tvrvycog cpalvtxal xcva xcov pltpaicov aijfiticov , Ivioxt <T
aficpipoXa navx laxl , xal dia xovxo StvrtQav xal rqirrjv Ini-
axtifuv avajitvofitv. cc7J.cc xoi fitxa xtfV nQcortjv uaoSov
anrfvzifae xig fjuTv Xtxavijv lx rov xoixcovog Ixxofii^cov tig x ov
xoiTQcdva, tyovaav olov xqtcov vtoacfuycov nXvfia, Xtxxxov
aifiaxog lycoqa , (. fcpaloraxov aijfitiov tjnaxog nuoyovxog. cog
ovv fiqd* oXcog tcoQuxcog uvro ilo’ijX&ov ocfia xcp rXavxcovi
ambulantem vidifti. Ego vero, quid, inquam, moleftat ip-
fum ? Turn ille admodum ingenue ajDerte rem declaravit,
etenim neque diflimulator neque vafer erat. Quoniam he*
ri, inquit, Gorgias et Apelas milii nunciaverunt dignotiones
et praenotiones edidifie te, quae divinationis" funt. potius
quam medicinae, cupio equidem periculum facere, non tam
tui quam artis medicae, nunr fit ei dignoscendi haec et prae-
noscendi facultas. Igitur quum haec diceret, venimus ad la-
borantis ofiium, ut neque verbo ejus provocation! refpon-
dere, neque ea, quae faepenumero me dicere audiviftis, ef-
fari pofiem,- quod fcilicet interdum nobis feliciter apparent
aliqua certa figna, interdum vero omnia funt ambigua atque
idcirco et alteram et tertiam quoque confiderationem expe-
ctamus. At in primo fiatim aditu obviam nobis venit qui-
dam pel vim a cubiculo ad llerquilinium efferens, continen-
tem tenuem cruoris faniem, carnium nuper mactatarum lo-
turae fimilem, evidentilfimum affecti jecoris indicium, itaque
ac fi nullo modo id intellexifiem, cum Glaucone ad medicum
BIBAION E.
363
Ed. Chart. VII. [5oo. 5oi .] ^ ^ Ed. Bar. III. (3o6.)
ngog x ov laxgoy, Inepalov xt rrjv ytiga xcg xagncg, fiovlo-
fitvog yvStvui, noxtgov xai cpleypovt] tiq tit] xaxa x'o onlay-
; yvov , t] fiovov axovia. laxgog d’ wv, cog i’cptjv , 6 xaxaxti-
(ttvog, agxicog sept] xaxaxtxlio&ai gtxa xo diaycogijaai, woxt
ngoa/.oyiQov xt xrj nvxvoxtjxt xcov ocpvyficov xai diet x'tjv ilga-
vaoxaotv ngooytyovevai. 6 fiiv ovv xavx sltytv, iyeb S'
tvQov cpltypovtjq tgcpaaiv ‘ tixa xai &taaaptvog intxufitvov
xt] ■d’VQtSt yvxgtdto'v (uxqov , vooconov tyov iv fithxgaxcg na -
gtoxtvaogivov, iloytoafirjv oito&at xov lax gov iavxov iivat
nktvgixixov , akytjgaxog avxcg xaxa xag vo&ag nl^voaq inag-
•yovxog, o xuv xaig xaxa xo tjuag cpltypovaig imyiyvtxai
noxt' xovxov xolvvv aio&avogtvov avxov, avanviovxa xt
nvxvov xai gixgov, igt&iC,b]iivbv xt /S ryyioig gixgOtg, ivivorjoa
vogfeiv iavxov that nltvgtxixbv , xai die xovxo nagtaxtva-
xevai xo vaoconov iv xcg fithxgaxcg. nagtyovaav ovv ]iot
xai x t]v xvytjv odov , wg tvdoxifitjoat naga xcg TXavxcovc,
ovvidcbv, enfjviyxu xrtv iavxov ‘ftXga xaxa xcov xov xayivov-
xog iv xcg de^ug gtgu vo&cov nltvgcov, [5oi] xai dtixvvg aga
xov xonov, scpt]V akytXv avxov ivxav&a' xov <T bfioloytj-
ingreflus fum , admoviejue mannrn carpo , quo intelligerem,
utrum etiam indammatio, an Tola imbecillitas eflet in viscere.
Quum vero medicus edet, ut diximus, qui decumbebat, nu-
per, inquit, -a dejectione decubui, itaque perpende pulfuum
frequentiam ob furrectionem adauctam eiTe. Haec quidem
dixit, ego autem deprehendi indammationis indicium, pro-
fpiciensque deinde fenedrae imp ofi turn aliquid LyfTopi cum
aqua mulfa paratum in ollula, cogitavi medicum fe pleuriti-
cum eiTe putare, dolore notlias codas oblidente, qualis jeco-
ris quoque inflammationibus aliquando accidere confuevit.
Hunc itaque quum ipfe fentiret, edetque refpiratio parva et
crebra, atque exigua tufli irritaretur , pleuriticum arbitrari
fe cogitavi , quamobrem byflopum ex aqua mulfa praepa-
ralfe. lntelligens itaque ego, quod fortuna viam mihi prae-
beret, qua apud Glauconem clarum nomen adipisci poflem,
tnanum meam ad notlias in dextro laborantis latere codas
detub', indicatoque dmul loco, dixi eum ibi dolerej quod
364 r A ARNO T REP I TSiN RERON&. TORQN
Ed. Chart YU. [5oi.] Ed. Bar. III. (3o6.)
(javxog, 6 rkaw.av ex xov acpvyfiov fiovov xtjv dtayvcoaiv
xov nejtov&oxog xonov vofjiaaq yeyovtvat, xaxacpavrjg tjv (tot
&fnv[ia^cov. onoog ovv avxbv ftaXXov exnXrj^aifu, iiQooexi&ijv
xal xavxa' xa&aneQ, ecpijv, wftoXoyrfxag evxav&oZ ahyelv,
nqoaofio7.oyr](sov oxt xal rov firfecu yiyvitat not nQo&vfiia,
xal firjTTug lx Siaaxifudxcov fiiiC,6vcov (S iyyia OfiixQU %rj Qa, fitj-
devog dvanxvofilvov. xavxa Xlyovxog ifiov, xaxa xvyijv
epij%e xotovxov eidog p/yyog, onoZov eXtyov’ (Saxe rov JD.uv-
xcovce fiiyahog {hxvuaaavxcc fit] xaxiyeiv iavxov , aXX enai-
ViZv xix.Qayoxa (ityakrf xrj cpwvij. f it] xotvvv , scptjv iyib,
xavxa fiova' doxu xijv xeyvijv ixuvtjv tivai fiavxtvea&ai ntql
xovg xdfivovxag , aKXd xal nqog alxoZg ext xauxi xd vvv l/tot
Xeyd'ijGOfuva ' [iaoxvQ(]Gtt 8’ avxoig 6 y.duveov avxog. Ivxev-
&tv 8e na7.iv dp^dfievog eqttjv xtQog avxov ’ ox dv dvanvtv-
arjg (jhQov , alo&dvT] fiev dijnov xal xtjg xaxa xo ycoQiov odv-
njg, o sdtii-doot, atfodQoxeqag ytyvoftevtjg, aifj&dvy 8'e xal
puQovg iyx.ufj.lvov xaxa xo 8t%tbv vnoybvSqiov. ini xovxoig
ovd* avxog o voouv ext fjavya&v, ak’l.d QavfjaCyav ixtxQuyu
quurn ipfe fateretur , Glauco ex folp pulfu. exiflimans me fe-
dis affectae dignotionem inveniffe, plane admirari me coepit.
Verum ut vehementius ftuperet, haec quoque addidi : quem-
admodum hoc in loco dolere te confeflus.es, ita velim fatea-
ris etiam tulliendi cupiditate vexari te et ex longis interval-
lis tuflhn exiguam, aridam et qua nihil expuis, te moleftare ;
atque ita me dicente, incejnt forte fortuna liujusmodi qua-
dam tuflis fpecie, qualem dicebain, tuilire ; ut Glauco vehe-
menter commolus, continere fefe non valens , magna voce
exclamando in landes meas prorampei-et. Turn ego, lie
putes, iuquam, fola haec ab arte circa aegrotos poife prae-
fagiri ; fed alia quoque quae nunc dicam, quibus et laborans
ipfe teftiinonium feret. Hinc rurfus incipiens ipfi. dixi,
quurn magnam ducis refpirationem, dolor ea parte, quam
n-.tavi, vehementius fcilicet te cruciat, fentisque inlidentem
hypochondrio dextro gravitatemj His auditis ne infirmus
quidem fefe potuit continere, quo minus prae vehement! ad-
JSlB-dlON £.
365
Ed. Cliart. yn. t5oi,] ^ _ Ed. Bar. III. (3o6.)
fitta xov D.aw.mvoq. ala&avofuvog ovv iycb xtjg -tax a xov
v.aiqov ixtivov tvxv/iag, sxoXucov fikv tlntiv r i xal ntql rtji
xXtidog, co g xaxaoncofitvijg ' tldcbg de xaig fityaXaig avxov
cpXtypiovaTg enofitvov, montq ovv y.al xoZg av.l(iqoig, ovx i&u(l-
qovv tlntiv, tvXapovfUVog ano&Qavoal x i xcbv EfiitQocs&tV
inalvaov. inriX&tv avv pot (itx aacpaXtlag anocprjvuo&ai, y.al
nqoapXdipag xco y.a/ivovxi, xtjg xXtiSog, ecptjv, vnoxaraomo-
fitvtjg aia&rjoji due x ay tog, tl /it] xvyyavti ooi ytyovog tjdtj
nov xovxo. ovvofioXoytjoavxog d’ avxov , ■d-taou/xtvog iyeb
xov xuyvovxa ■d’avfiaoxcog exntnXtjyoxa , filav , tlnov, ext
nqoo&rjeca xotg tiQij/idvoig (lavxttav ' Ip to yaq y.al xtjv xov
xauvovxog vnbXtjxpiv , tjv e/ti ntql cov naoyu na&tjuuxcov.
6 nlv ovv D.avy.oiv ovx an tXnl^tcv ovde xavxrjg ecprj xijg [iav-
xtlag, avxog §’ o vooebv ini xco naqaSo^cp xtjg vnoaydatatg
ixntnXtjycbg evdpXtndv [lot Soifiv , nqoodycov xov vovv xco
qrj&tjoondvcp. xul St] xal cpavxog nov, nXtvqZxtv avxov Ott-
a&ai x?]V ivoyXovaav tivai voaov, o ulv ifiaqxvqrjotv .&avua~
£cov, ovx avxog povog, aXXa xal b naqtaxcbg avxda, xal o
miratione una cum Glaucone exclam ai-et. Itaque fentiens
ego arridentem mihi turn fortunam, de clavi cilia quocpie,
quod ad inferiora trabi videretur, aliquid efferre Jvolebam,
at quia magnas inflammationes , quemadmodum et feirrbum,
id comitari feiebam, dicere non audebam, veritus ne laudem,
quam antea de me excitaveram, faueiarem. Animum tamen
induxi cauto eloqui , atque afpiciens laborantem, baud ita
multo poft, inquam, jugulum ad infernas partes detrabi fen-
ties, nib fortafle id jam tibi evenerit. Ac quum boc quo¬
que fateretur, videns aegrotantem rriirifice attonitum , . unam,
inquam , addam adbuc praedictis divinationem , etenim di¬
cam, quam de morbo.fuo laborans ipfe babuerit fuspicioriem.
Turn Glauco ne de bac quidem divinatione desperare fe aje-r
bat; laborans autem incredibili bacpollicitatione inbuporem
adductus , acriter me intuens , quid eflem dicturus , attenta
mente expectabat. Igitur dicente me, quod infedantem
morbuin pleuritidem efle putalfet, ille ingenti cum admira-
tione bujus quoque rei fe tebem exbibuit , ut et qui aftabat
366 rAAB.NO r jiepi tun bebonq. tobqn
Ed. Chart. VII. [561. 5o2.3 Ed. Baf. IIL (3o6. 3o7.)
xaxijvxXtjxcbg cog nXevQixixov IXaico nqo (toayioq. 6 de TXav-
vmv l| ixeivov ictQi xe tjucov xai oXtjg xtjg laxQixtjg e'oyev a%ib-
Xoyov vnoXrjipiv, spngoad-tv oiS'ev fieya xqv x tyyrjv eyeiv
olocievog, ex xov firjSenoxe ovvxexvytfxevai naQeaxevacjfievoiq
xax avxijv t&fnXoyovg avdQamv. ciQijxai fioi xaiixa nq'oq
ifiaq, oncog eldoxeg x a x idicc na&ovg sxaaxov GVfinxcbfiaxa
xai x a xoiva nooq exeqa ita&t ] , xai avv avxotq ex i xu fie v
exaxeqov yevovq aycbotoxa, x a S' cog ini to itoXv , xa S'
QificpiSolgag rj Gnavimq yiyvofitva, namypvarfi re xtjg xvytjq
Vfiiv ■ acpoQfitjv xoiavrifv. olav ecptjv i/iavxcp yeyevijcj&ai note,
de£u3g,avxij yotja&ai SvvtjaBe. noXXaxig yaQt] fiev xvytj fie -
yaXag eiSoxifitjoecog atpoQfiag vnofiuXXti , yQtjo&ai S' avxaig
olnoXXoiSi afia&iav ovx iaaaiV aXX 6 xeyvixtfq ox av ev
Ti •d-eaarjtai csvfmxcofia x av ivSeixvvfiev cov to xe na&oq afia
xai xov nenov&bxa xonov, sxeqcov evnoyeiv tig nQOQoijcuv
ovx bXLycov ixayog eoxai , xcbv fiiy l| avuyxrjq enofievcov , xwv
Se wq xo noXv , xco nenop&oxi xonco xai (3o7) xco xax
[5 02] avxov nu-dei. fiturTpOai S' vyiag fiaXioxa yQtj x u>v
et qui paulo ante latus ei oleo tanquam pleuritico fo-verat.
Atque ex eo tempore Glauco turn de ine turn de univerfa
arte optimam concepit opinionem, quum antea nihil magni
iu arte efle putaret, quod nunquam cum confummatis in arte
viris verfatus eflet Haec ideo apud Vos dixi, ut intelligen-
tes fymptomata cuilibet morbo propria et aliis quoque mor¬
tis communia, ac praeterea quae ab utrolibet genere funt
infeparabilia et quae magna ex parte et quae non certo aut
raro contingunt, fi. aliquando fortuna hujusmodi vobis occa-
fionem, qualem mihi fufffe oblatam jam dixi , praebeat, ea
commode uti fciatis. Saepe enim fortuna non contemnen-
dam adipiscendae laudis anfam fuggerit , ea tamen multi ob
imperitiam uti nesciunt, fed peritus artis, quum fymptoma-
him aliquod hujusmodi, quod et affectam fedem et affectum
ipfum indicet, confpexerit, haud difficulter alia multa prae-
dicenda inveniet, quorum alia necellario, alia magna ex par¬
te, locum affectum et morburu ipfius fequuntur. Verum
ineminilTe debetis maxime generalium praeceptorum , - q»ae
BIBAION £.
3 67
Ed. Chart. VII. [5o2.] ^ Ed. Baf. III. (3o7.)
ytvixav ■9’tcoQijfiarmv , cc 5rj zed v.a&oXov nqoaayoQtvtxai,
y.oiva nollav ovxu xav v.ara (dqog, 'Lv snl nocGrjg v\ijg xtov
y.axa fUqog ngayuaxcav yvavcc^a&t diccyiveoaxuv avxa xct-
•/tag. eoxi SI 6 zoivog loyog , ov iqzZv fie}.ho , nzqi xav
(pvaixav Svvaptav , ug lv ixaoxtp (ioq'uo TCQouc^aO-rjy.axi x&x*
raqccg zlvou scar a yivog' av nnaxijv n'tv xrjv ebxxizrjv bvo~
jxaCo) , xav olztcav xm fioqLa yvjiav tig d-nixpiv oQWXtxtjv xi
aua zed siuanccGXtxqv ovouv " Icpt^g cf ccvxy Sivxiqav , xwv
ehy&evxav akboiioxixrjv , xa& rj v o tkyftug yvfiog ouoiovxat
xa xqzcpofiiva * xcd xavxrjg imijQSXidig extqai Svo , xa&exxix/]
fiev, fjvLzec nexxu xov D.f&zv xce yvfibv , zlg xr\v iavxov cpvaiv
bdlotoiv , x b fxoQtov ‘ anoxQixiy.r] S , rjv'ixa jxzxa xtjv nzxptv
ly.xoivu x b ayqijaxov, o xceltZxui mqlrxaixa. xavxag x as
dvvafiug ecp txaaxov fioqLov naoyovxog ecu GXontZG&ac sra-
qaiva , n cog lyovGiv zvqaaxLag xz zed aqqaaxlag ’ olov Ini
nov rjnuxog, InziSr] ntqi xovxov nqoxzixai Xiyilv , rj fiiv
ih/.xixt] Svvcc/ug nuoyovGU nag, x rjv xQoeprjv bv x if yaaxqi x cc~
xakuxpu xzyyXaq.ivrjV , max iv.zQivtG&cci bin xrjg tSqag av*
xt]V, axQifiag psv mntuuivrjv , vyqccv da zed <xvt%iz[iccGxor.
et univerfalia appellantur , muitorum fpecialium commuftia*
Ut illis in qualibet materia rerum particularium continuo di-
gnoscendis vOs exerceatis, Eft igitur communis fermo,
quern dicturus fum, de naturalibus facultatibus, quas in fiu-
gulis partibus genere quatuor effe didiciflis. Primam earum
voco attractricem, quae familiai-es parti fuccos, alendi ipfam
gratia, et appetit et attrahit; altera deinde ell, quae altera-
trix dicitur, qua fuccus attractus hmilis evadit parti quae
alitur; hujus aliae duae funt miniltrae , retentrix quidem,
quum pars attractum fuccum coquit, in fuam ipfius naturam
eum mutans, expultrix vero , quando a coctione inutile ex-
cernit, quod excrementum vocatur. Has facilitates in qua-
que affecta parte, utrum validae lint an infirmae, confidere-
tis liortor. Ut in liepate, quoniam de hoc dicere inflitui-
mus, facultas attractrix, 11 quomodolibet alliciatur, cibum in
ventriculo in fuccum transmutatum relinquet, ut per fedem
exacte quidem confectus, verum liquidus et liaudquaqnam
368 r A AH NOT HEP I TQN hehonq. toiiqn
Ed. Chart. TII. [502.] Ed. Baf. III. (3o7.)
f&cdt 8* vfdv rovxo aijfutov avrrjg nenovdvlag' oGu'yuq vno
rivcov cog alxlmv ylyvtrai, r avx sgx'iv avxsdv Gijfuia. rovxo
v to nd&og evioi utaanalov cpaoly eivui, ml mkovoi rovg ovxco
vooovvxag . peoaqa'iy.ovg , inetdj] dice rwylv x<5 fteoaqaicq re
ml fieaevxeqicq y.aXovftevcq cpXtfiwv xr\g avadooecog yivofttv/jg
oqoigiv dnoxv/'/avouivtjv avxijv , ofioiu ncQmlnxovxig ay volet
rovg rag ftiqag rfyovftevoig nenov&ivai xcov Gvyyonxofitvcov
ijxot axofiayfiy.cdg rj mqdiaxtog , ineidt] di avxcdv eveqyeiv cog
XftnqoG&ev ddwaxovGiV. at yaqxoi y.axd to fieaaqaiov cpXe-
(kg olov ntq %eiqeg elat r w rjitaxi , rqv ev. rijg’xoiXlag rqocptjv
uvacpeqovaai nqog avid. ndqanl.rjGiov ds n rovxoig xpoiovai
xal oi x edv naqa7.iXvfte.vcov xa Gv.e7.ij dia x i na&og rov v.ax
oGcpvv vcoxialov, roig ft'ev GxeXepi.nqoGCpeqovxeg ra cpaqjtay.a,
rov vcoxialov d* dfteXovvxeg. el ftev ovv cpXty/xalvoi ro fit-
atvxeqiov, ij.ri r oiovxov nd&og extqov eirj mx avxo, nqoqrj-
y.ovxcog av rig vnol.dfioi ro na&og rovro t diov vnaq-ftiv av-
rov ‘ el dd atfqcooxovv ro tjnaq udvvarolrj did rtov ev avxw
cpXipidv el.y.uv rrjv rqocptjv, ov fteaaqaiov avxoig ioxi ro rtjg
exiccatus excernatur. Atque hoc ipfius' affectae lignum vo-
bis erit ; nam quaecunque a quibusdam tanquam cauiis pro-
cedunt, ea funt ipforum figna. Hunc affectum nonmilli ad
jnefaraeum pertinere autumant , vocantque fic laborantes
mefaraicos , quod videant cibum per venas mefaraeo et me-
fenterio vocato intextas diftribui nonpolfe, ut folebat , eo-
dem feducti err ore, quoii qui manus eorum, quos fyncope
vel ftomacbica vel cardiacaproitravit, affectas effe arbitran-
tur, queniam ut antea munere fuo fungi nequeunt; nam
jecur mefaraei venis veluti manibus e ventriculo ei cibum
affefentibus utitur. Simile -vero quid bis moliuntur qui
, ubi crura refoluta funt ob affectum aliquem earn fpinalis me-
dullae. partem, quae in lumbis eft, infeftantem , neglecta fpi-
nali medulla, cruribus remedia adliibent. Igitur C. mefen-
terium vel inflammatione vel alio ejusmodi affectu laboret,
bunc proprium ipfius affectum e!Te merito putabit abquis ; ii
vero jecur ob imbeciliitatem per illius venas cibum" albcere
nequeat, non mefaraeo, fed jecori remedia debentoj quern-
BIBAION E. 36g
Ed. Chart. VII. [5o2. 5o3.] Ed. Baf. III. (3o7.)
■CftQanuag ScOfitvov , alX rjitaq, Saneq ovd* at ytTyig, tj roe
axihj xoig dioc n mx&og rov vtorudov naQaltkvptvoig. aXX
?! yt Siayvcoaig vpiv sgtcci xmv fjSrj (phypovcodeg % iQVGimhx-
rcHSeg lyovxcov n u&og iv pnotvxtQiop roe xaxco diaycDQov [itv.ee
v.axaGxeitxofiivoig im/itlcog. ov yaq fiovov olee rolg axovovvxog
tjnaxog sXxtiv iep iavxo rrjv rQoyrjv hqijtou SiaywQtio&ai,
ro lavra y.al xovxoig ax.Qiflcdg ixxQivtxai, ccV.ce qiavttxai yt v[iiv
huptpbypai rig wg tv. cpXtypovijg lywQ '■ anuvxeav yaQ rcov
epXtypuivovxow lioqlcov, olg perpiv artyoca/Jia ntgixtixcci nir/.vov
v.al nayii , Xmxoi [itv v.ux uQyaq lymQig ceno^sovGi , ntrro-
puvcov Ss r wv (pVyuovcvv , nayvxtQoi v.cti nvooddortQoi. ox
av ovv n roiovxoy roig iyeetyvXeopdvoig SiayioQr][iaGiv tuepdofj-
rat, fujSifiiag Iv tjcrraxi cpXtypovijg ovoijg, ijytiG&ai yQrj ro pa-
GaQaiov avxoig nmov&dvcu. wGntQ Se rov plj Svvupivov <!ii
axoviav ernGnan-O-ai rov h e t rjg xoiXiag yvXov t] ihexixi]
itdnov&t dvvapig, ovxeog rov xaxeyetv [if] Svvctfievov rrjg
ntQiaiaXxixrjg xai xa&txxixijq Svva/itcog sax iv axovia ’ v.al
dice ravxijv [5o3] sxxpiaig iv ccQyij piv aipuxog lyoiQotidovg
admodum nec refolutis manibus , vel ernribus ob affectum,
qui in fpinali medulla conliffit. Verum ubi vel inflammatio
vel eiyfipelas mefenterium afficit, haec dignoscetis, 11 alvi
excrementa diligenter conlideretis. Neque enim folum,
qualia excerni diximus in jeciuoris imbecillitate, quum ad
fefe cibum trabere non poteft, talia plane bis dejiciuntur,
fed apparebit etiam veluti ab inflammatione fanies quae-
dam admixta. Nam ■ ab omni parte inflammata, cui denfum
eraffumque tegumentum non incinnbit, in primis quidem
tenuis fanies delluit ; concocta deinde inflammatione, craflior
et puri limilior. Quum ergo nulla exiftente in jecore in¬
flammatione, liujusmodi quippiam cum excrementis fucci
fpeciem confequutis dejicitur, in mefaraeo affectum effe cen-
fendum eff. Quemadmodum autem nequeunte ob imbecilli-
tatem hepate fuccum a ventriculo attrabere, attractrix facul-
tas afScitur, ita quum retin ere nequit, comprehendens conti-
nensque facultas infirma eff. Proindein primis quidem cruor
OALENIJS TOM. VIII. A a
3 70 taahnot hepi tun hehon&. to min
Ed. .Chart. VI!. [5o3.] Ed. Baf. Iir. (3o7.)
yiyvtrai [itrct xavxa d’ ijSt] xai nayvreqov xai oTov rqvycii-
Sovg. ovxcog extqai nvtg ixxqiatig ov Si aqqcoariav , oii.Xa
dice qcofirjv r ijg iy.y.qixixtjg Svvufttatq yiyvovrai , noXXaxig fitv
vyiaivovxmv xaxu r a navxa, it Irj&ovg Xoya, noXXaxug Se xai
r ov ntnov&oxog 31 tjnaxog iy.xa&aigoyivov, rtjg cpvtstwg avau-
Qiavwiievtjg' ntcp-&evra>v yaq ev ' avreo rcov fioyd-ijQdiv yvfimv,
antrai SiaxQusig, ' tog rovg [iev yqtjorovg xareyto&ai, xovg 3a
qiavlovg Iv.xqiviaSrai: xai nvtg hvo\iaCpv<si xal rag roiav-
rag ixxqioeig alyartjqug Svotvreqiag, yiyvofisvag evioig xai
rtoy unoxonevratv xi xaXov , tj (itr a rov ev yvfivaaioig noX-
Xoig (Uov tig aqyoV [ittaoravrcov. wqi&t] Ss nort xal yv-
vuilglv ex xaxafitjviwv emoydotcog rj roiavrtj xdvcomg a'iyuxog
Si eSqcig ytyvoudvt; , xa&untq St] xai Si endrwv eviaig ini raXg
r Qiavxuig-. aXXu xal rovxoig (isv tlXixQiveg aifia xoig rdov
Gcpatioixtvmv Uqdcav oficnov yiyvtrai xara rt xtjV xarco ya-
oxdqa xai note xai Sia rtjg avco, /xoy&qQov Ss xal iXpSStg
jj otjntSovaStg ini raig eQvmntkaxatStai rt xal (fXtytiovmStai
Sia&tatai mxxoytvaig. anavtmg Ss nort xai roig fjnarixoig
faniofus excernitur , poilea vero cralllor et veluti faeculen-
tus. Similiter aliae quae dam eveniunt excretiones, non
quidem ob imbecillitatem, fed ob excretricis facultatis robur,
plerumque quidem Integra in omnibus conftante valetudine,
plenitudinis ratione ; plerumque vero parte aliqua affecta
per jecur fefe expurgante, natura facta robuftiore ; nam con-
coctis in ipfa vitiofis bumoribus , fequitur fecretio , ita ut
utiles retineantur, excernantur inutiles. Atque nonnulli
hujusmodi vacuationes nominant cruentas dyfenterias , quae
oboriuntur quibusdam vel mutilato aliquo membro , aut ubi
quis in exercitatione educatus ad otium fe converterit. Ac
vifa eft quoque mulieribus, fnppreflis menftruis, hujusmodi
per fedem fanguinis vacualio fieri , ut et nonnullis per vo-
mitum eaudem ob caufam. Vermn et liis quidem fincerns
fanguis excernitur, fimiiis ei qui ab lioflia interfecta profun-
ditui’, modo inferne per alvum, modo per fuperiores etiam
partes, at per eryfipelata et inflammationes , accedente con-
coctione, vitiofus, coenefus et putris Atque in liepaticis
BIBAION E.
37'
Ei. Chart, yir. [So3.] Ed. Baf. III. (3o7.)
std&HJiv, oxav w to xcov por}&'rjfiuvcov xovcodij to rjnao , ix-
XQtotig imyiyvovxat (toy&rjQoxaxai xaxcc rt to yncofiu xai xrjv
papqv, ixv.aBaiqopi.vov xov ankdyyvov. xaxa 8k xov avtov
xqonov ovqiitai xovtocg ovqa uoy&qqotata , Svvaueva oq>a-
i.ai xovg anuQovq laxgovg, cog oXt&Qioog k'yovtog xov xutivov-
xog. oi -/uq dvtv koycopov Sia ntiQccg povtjg akoyov XQifyv
xtwjxtvoi xcov anav'uog yiyvopivcov umiqcog i’yovaiv, cog av
xcov nkuoxcixig xai coaavxcog icoqapivcov pvijpovivxixoi ting
ovxig. oxi 8k ini nooijy.ovxi xcq ygovco xov voorpiaxog apce
xoig xijg ntiftecog aqpuoig at xoiavtai ytyvovxai xtvcaaug , ov%
clnalg, oklct nokkdxcg iv xatg Hgijyrjatcn xcov cInnoxgdxovg
ovyyoaupatcov ipa&txe. xa&aniQ ovv trig xu&txxixijq Svvd-
(itcog atovovaqg noxk xai fit] 8vva(iivtjg xaxiyuv xo fiaQvvov
avtrjv t] anoxQtxixrj 8vvafiig xo kvnovv ixxtvoc, . xaxa xov
avtov XQOitov uqqcooxovijtjq xijg anoxqixixijg xaxiytxai xiva
(irj ndvv ftaQvvopivrjg xijg xa&txtixijg. akkoxt yap dk’kq 8v~
vauig iv exuatco xcov oqyuvcov loyvqoxtQa xt xai da&tvtaxiqa
aflectibus , quanquam raro , ' m edicamentorum auxilio robu-
ftiore evadente jecore, iriterdum dejiciuntur excreinenta,
tum colore turn odore pellima, expurgante fe viscere. Eo-
dem modo uririae ab his quoque deterrimae redduntur , qui-
bus imperiti medici nonnunquam decepti laboranti pericu-
Ium fubelTe arbitrantur. Etenim qui fine ratiocinatione m-
dem duntaxat experientiam fibi comparant, eorum quae raro
eveniunt experimenta habere non poflimt, ut qui eorum,
quae faepenumero et eodem modo accidere confpexerunt,
funt memores. Quod autem procedente morbi tempore
cum concoctionis fignis hujusmodi fiant eyacuationes , non
femel duntaxat, imo creberiime in operum Hippocratis ex-
plicationibus didiciilis. Quemadmodum igitur, retentrix
facultas quum imbecillior eft, ac rem quae iplam gravat, re-
tinere non valet, facultas expultrix id quod moleftat , eva-
cuat, eodem modo infirma expultrice, res quaedam retinen-
tur, facilitate retentrice non admodum gravata. Nam in
unoquoque organo alias alia facultas vel fortior fit, vel im-
A a 2
372 TAAHNOT HEP I. TS2N I1EI10NQ. TOECS2N
Ed. Chart. VII. [5o3.J Ed. Baf. III. (3o7.)
y'iyvztai v.ard rt]V ini rag ivzgyziag avacpogbv, zlg svvoiav
i jioov ucpLxvovutvcov. sxdortjg Svvduzag ' sued to i Kara, yz ro
'dXij&eg, oXov del to fiogiov ivzgyzi y.ard rqv . idtotqra rtjg
vnagyovGijg sy.dororz xgdazwg avreo. d.X)l ivlotz (dy vitoyzvu
{SaQvvofizvov , iv ygovcp n nXziovi tov Xvnovvrog iugdrijczv^
‘xaxzgyaadyizvdv rz xal aXXoimoav xal nsxpav avr o’ xatf ere-
gov d’ av ygovov rjtoi rtjv noionjta tov Xvnovvrog rj to nXr\-
#og oil <psgov dgogpei ngog rrjv sungimv avrov' v.a&dnzg yz
ndXiv ivlotz ueydXoig avuofizvov , bnoggii\)ai rz to Xvnovv
icfdpzvov , in do&zvziag advvarzT, xaranznrcouog zlg ioyd-
tijv drovlav. a ovymavra naif exactor ogyavov cpvoixov
iwoovvxag ifidg yvuvaQziv ygg tov Xoyasyibv zlg tfjV dt'a-
_ yveoenv avreSv’ zvgijijztz yao ovroo axonovvtzg ivloov yoglcov
ovS1 oXiog sQt]trifisva xd nadrj vno rwv naXaimv , xa&anzo
ovSs tijg yoXryibypv xvarziag. zl yao , c bg _ iSztiga/tzv , UXxzi
to yoXwSzg iygov zlg iavrtjv, monzg ot vzcpgoi p'tv tov oToi)
hggov tov atuarog, o Ss anXiyv to naganXijaiov, onzg it [izv
roig ouvoig rgv%, y.ard Se tovXaiov diiogyij, yzvtjazrai norz
becillior , facta ad actiones relatione, uniuscujusque faculta-
tis nolionem nobis fumenlibus ; nam re vera tota temper
pars agit fecundum temperamenti, quod ei fubinde iiied, pro-
prietatem ; verum aliquando rem gravantem fufdnet, ac Ion-
go Jemporis tractu earn vincit, conficit, alterat et concoquit,
rnrfus alio tempore rei infeftantis vel qualitatem vel mul-
titudinem non ferens , ad ip bus excretionem infurgit ; ficut
e contrario, quum interduni admodum molebatur , ipfam
rem molebantem dejicere cupiens , viribus gravilhme pro*
ftratis. ob imbeeillitatem non poteft. Quae omnia in quovis
naturali orgario perpendere atque mentem in ipfis dignos-
eendis exercere debetis.. Sic enim invenietis partium qua-
rundam affectus ab antiquis haudquaquam indagatos, veluti
ne folliculi quidem fel continents. Si enim, ut demonftra-*
vimus , biliofum liumorem ad fe trabat, quemadmodum re¬
lies. fanguinis veluti ferum , et fplen id, quod vini faecibus
aut amurcae olei' limilatur, accidet interdum ut ob bujus
BIB AI01S E.
3j3
Ed. Clid.ru VII. [5o3. 5o4.] Ed.Baf.III. (3o7. 3o8.)
xai 81 axoviav xrtg xvGxtcog [5o4] ravxtjg ay.a&aqxov alfia,
xai rig ovrog sxtpog rponog ixxspov ysviascog Ini roZg slpytii-
voig s'lmqoa&ev vnaqyu tqigLv. lyycaptZ 8s nort xai (3o8)nltj-
qco&cZguv ctvrijv, coantp fj ovpoSoyog xvang ovpcov, fir) 8v~
vao&ai xsvcodrjvai 8i s/icppa^iv tj axoviav rijg ixxpinxijg Sv-
vafitcog' cbansp ys xai 8i s’ficppa^iv Zj axoviav r cop slgrynap
an avxijg avtGropuo[xivwv uyysimv ovy siJgei noxt to yplcb-
8tg vypov. eniGxontZo&ai roiyapovv aVayxaioxaxov ianv Iv
roZg IxxtpixoZg na&ijfiaoi rijv xa>v diaympoviuvcov Idsav, sari
yap rig tjuXv v.uy. rovds noog rrjv 8iayvmoiv cot yektia. iyib
yovv ivvorjaag rot ho, rcov Ixxspiwvxcov svpov svioig ixavcog
xsypcoGfciva xrj \av-drj yoVry r a SiayioQtjaaxa , xa&ansp svioig
ra ovpa, xai xaxa ro 8squm , nvcov \iiv ixy.otvbutvov iv roZg
XovxpoZg to nXtZrsxov , rivcov 8" intyoyavovro nXitaxov rijg
%av&ijg yoXijg , oliyiaxov 8s iy.xpivbu.tvov. axpipuig 8s avxo
y.aravoijaai nttpcbfitvoi, ycopig rov npoaXsiijiao&ai rov av-
■dpconov , anoGxXsyyi^ta-Oai rov I8pa> ra xtl.tvtrt ' UtaatG-dt
yap ov rov avx'ov ini navxcov y.ur'a ro xotkov rijg arXtyyiSog
veficulae imbecillitatem impurus fiat fanguis, atcjue alia Iraec
eft quaedam regii morbi fpecies praeter eas tres, quas fupra
propofuimus. Nonnunquam ita repleri quoque poteft, quein-
admodum urinis vefica urinae, ut evacuari non poflit, ob
obftructionem aut excretricis imbecillitatem, veluti etiarn
obftructis aut infirmis vafis , quae ab ipfo exorta , ora fua in
bepar extendunt , biliofum bumorem interdum non attrabet.
Proinde excrementorum fpeciem in morbo regio confiderare
perquam neceflarium eft; nam quaedam inde eliam nobis ad
dignotionem utibtas exurgit. Haec equidem confiderans in-
veni quorundam regio morbo affecforum excrementa , flava
•bile vebementer colorata, quemodmodum et aliis urinas;
item per cutem quoque, nonnullis plurimum ilavae bilis A
balneo profundi, aliis plurimum ipfius retineri , ac perquam
exiguum effundi. Hanc rem fi accui'ate intelligere volueri-
-is, nulla prius adhibita unctione, bomini fudorem flrigili
detergeri jubete; videbitis enim non eundem in omnibus
374 rAAHNOT IIEP I TS2N IIEII0N9. TO HUN
Ed. Chart. VII. [5o4.] Ed. Baf. III. (3o8.)
a&potCpptvov^ a\t ini xivtbv fiev vdaxcodtoxtQov , htlxivwv
Se ypIiioSiaxtpov * to errs ptxa x cov ngoytyovoxcov vpiv rj 8ia-
yvwaig s'dxai aacptaxioa xov ntnov&oxog xonov ngoaXafiovGi
xal xovxo to yviogtopa. nvQit-aq yovv Tig oQvv xal ypXibSty
nvgttbv ISdofiatog amjXXayij xov voorj/iaxog, ypl.ijg gavd?tg
napno).hjg tig to Struct xaxaaxijipdGtjg , ini Ss t<Lv ilgijq f]ut-
qcov b Ixxtgog avxcp nagiptvtv. intoxtxpdpt&a xu xt biayco-
Q/juuxa y.al xa ovnu' (puivofiivwv d’ apcpoxigiov y.utu xtjv
(fvoiv sytiv-j xal dici tov x ctna&tg tivai x 6 anXdyyvov ivdu-
xvvpdvcov, tig svvoiav ijX&i poi dvvaxbv tivai, nayvxdgav xljv
xaxaaxippaoav tig to dtQua yokrjv vndgytiv. ix xovxov tov
Xoynjfiov ngoxgantlg, xal xaxapa-Omv onoibg Tig o ISoibg taxi,
(pavdvxog vdaxcbdovg , syvcov Svodiacpogijxov tlveu xtjv yoXrjv,
ixiltvtjd xt Tip xdpvovxi yp7)<>dai xhgpoig vSaoiv avxocpvdai
diacpogijxixotg , apa xcp xal tijv Siaixav vygoxdgav noitZa&at
xal ptxgUag Xtnxvvtiv nctyog yvpddv bvvupdvijv. ovxog piv
ovrcog dntjXXdyi] xov na&ovg, ivl ftorfirjpaxi xijg xt Siayvib-
etcog aiixov (kpaua&titsijg xal xrjg laotwg awxtl.tO'Ouoijg,
hdgcp ds nXq&og iv Try axleyyldi yoXrjg tvgibv , vntvotjaa
hominibus in ffrigilis cavitate colligi, verum in aliis magis
aquofum, in aliis magis biliofum. Itaque loci affecti dignotio
vobis multo erit dilucidior , fi boc quoque ligimm adjiciatis.
Quidamenim acuta biliofaque febrelaborans, die feptimo multa
flava bile ad. cutem transmifla, a morbo liberatus eft, manfit-
que fequentibus deiride diebus auriginofus. Excrementa et
urinas confideravimus ; utrisque vero fecundum naturam fe lxa-
bentibus atque ob earn caufam nullum visceris affectum decla-
rantibus, veriit in mentem mihi fieri poffe, uttranslata in cu-
tem bills craflior effet ; qua r atione promotes, notavi qualisn am
effet fudor ; illo autem apparente aquofo , conjeci bilein effe
disculfionis difficilis. Praecepi itaque laboranti ut aquis fua-
pte natura calidis et discutientibus uteretur, ac praeterea
victum adbiberet humidiorem quique liamoium craffitudi-
nem moderate poffet attenuare. Hie quidem a morbo lie li¬
berates efi: , unico auxilio et digiiotione confirmala et cura-
tione abfoluta. Alium multam in ftrigiii bilem relinquere
Ed. Chart. VII. [5o4.] Ed. Bah Iir. (3o8.)
ytvvacj&ai noXi.qv iv oJ.ro rro awiiaxt, xai. Ty ■OiquthUc icqog
xovxf ugfiOTTOvoi] yaqaa/ievog laaafiqv. oaocg S' anvQexoig,
a uu raj fiuQovg xiv'og aca&qacv ilvai xaxa to St^iov vno-yov-
Sqiov, cxxtQog iydvtxo, xovxoig anaai nqoixcpQuxxcov, cog coxe,
xag lucfQa^Hg Xtnxvvovaiv iSdauaat xt xai nouacn v.ai q>aQ-
fiaxoig, tlxa nucv ScSovg yohr/wyov cfUQfiaxov , iaacifiqv
qudou (itu ,xovg ni.ciaxovg avxcov' icp cov .S' ovSiv qvvt \xo
v.a&uQxcxov, av&ig Icr/yQoxiQov bccpQaxxcxov noxLaag, esc Sev-
TiQov nahv iv.u&qQa (Scaioxegov, cog ItcI xuj xd).u xtjg y.u&uo-
atcog aaa Stfeu acpoSQbxaxq xrtv yoKqv exxQi&ijvcu xvaviQovaav:
uxtiXov y %avOrjV. ini xovxcov ovv qyovuai xqv yohjSoyov
xvaxiv ocio cov xi naxhjua na&ilv xco xt/ to ovqov cc&qoi-
tfivarj yiyvofitvco ivioxt' y.ai yuQ xai x ax avxqv aSooiQl-
xai noxe xooovxov, cog vntQScaxa&iXaav uvxtjv aSwaxtcv
ixxQtvai xo niQuyofiivov. akt ini jiev xqg ovQodoyov xv-
cjxtcog, ov ytiaov yuQ avxqv ovx cog ovofiaaac, Sixxcbg yiyvtxat
xovxo ' n oxh [iiv Sc a jj oca ax Lav xqg dmoxQixixqg Svvaimog,
videns , earn plurimam in univerfo corpore procreari per-
pendi et adhibita ad id idonea curatione fanavi Quibus
vero citra febrem morbus regius accidit, urgente in dextro
liypocbondrio grayitatis cujusdam fenfu , iis omnibus aperi-
ens, ut fcitis, obilructiones, cibis et potibus et medicamentis
attenuantibus , deinde medicamentum , quod bilem duceret,
exbibens, eoram plurimos uno die fanitati refiitui. Qui
vero purgatione bberari non potuerunt, iis rurfus valenti
ad aperiendum data potione, medicamentum , quodvelie-
mentius purgaret exhibui ; ita ut Tub fine purgationis caeru-
leam magis quam flavam bilem cum acri mordacitate excer-
nerent. In bis igitur puto folbculum chobdocbum fimili
quopiam affectu laborare , qualis in velica urinae interdum
accidit-, etenim adeo mulLain nonnunquam acervat, ut nimis
intenta nequeat, quod in ipfa continetur, excernere. Ve-
rum in urinae receptaculo, nequc enim abfurdum fuerit ve-
Jicam ita nominarc, bifariam id fit; interdum ob excretricis
facultatis imbecillitalcn] , interdum vel ob gravem lomnum,
376 rAAHNO T IIEPI TS2N IIEIIONG. TOIIQN BIB A. E.
Ed.. Chart. VII. [5o4. 5o5.] Ed. Baf. III. (3o8.)
IvLoxt 8' rjxoi dia (Sa&vv vnvov, % xiva. aa'/oXiav emap&ey-
rog £5o5] snl nldov row ovqov, scasc rovrov r tjg xvortcog
VTKQdiaTa&dorjq , scat xavxt\v avx rjv air lay lyovGtjq xtjv Sv-
ya/uv avxtjq aQQeoatijaai '■ scarce 8s zrjv yohjdoyov xvaxiv, cog
av ovSsy s Ig xtjv anoxqusiv ^orfiov\dvr\v vno dwapsag 1 pvyi-
s djg, boyrj (tia rijg axov'tag scsxiv , ScmtQ scarce rcov aklcov
OQyavcav cpvaixcov , sx dvaxQaaiag row fioqLov yiyyop&yti.
vel negolia quaepiam , retenta ultra quam par eft nrina,
quae deinde veficam minis intendens, hac ipfa ratione vires
ejus profternit. At fellis.folliculus, utpote cui nullum fuc-
currit ab animali facilitate praefidium , unicum habet imbe-
cillitatis principium , veluti caetera quoque naturalia inftru-
menta, a partis ortum intemperie.
rAAHNOT IIEPI T&N nEIION©OT£2N
TOIIS2N BIBAION Z,
Ed. Chart. VII. [5o5.] Ed. Baf. III. (3o8.)
Keep. a. ’Ess tc5i» ngoeigqftevcov ini rov xjnaxog
ovSev ext yakenov wqLgxhv v[iag, lx rivcov ot][ieicov 6 ankijV
nenov&cbg dtayiyvtaoxexax, ngog rig xcei xc/g yhygopitg avrov
Sia axhjgorjjra gadtcog vnoninxtw anxogivoig. eyav de rot
nXetar avratv xoiva ngog ijnag , iv rig gailov re v.al ijrrop
eyetv ctvxa, biaWitxxti. ra gev yag rtjg ygoag oXov rov oco-
fiarog ini ro [xthxvxegov genet v.ctx a ro rijg caoviag avrov
na&oq. inei Sfj x/jv ivegyetav eyet cpvoei, ro [iei.ee/yfihxbp
GALEN I DE LOCIS AFEECTIS
LIBER VI,
Cap. I. Quae de jecore prius dicta funt, ex liis
nihil poftea-vobis arduum erit invenire Jigna, quibus lienis
affectus dignoscuntur , addito quod ipfius inflammationes
oh duritiem facile tangentibus fueddant. Quutn itaque plu-
rimahabeat cum hepate communia, in eo quod magis et mi¬
nus habeat ipfa , differt. Nam color univerli corporis, ubi
fplen imbecillitate affectus ell, in atrum magis propendet.
Quoniam igitur hoc babet a natura munus, ut melancholia
3y8 rAAHNO HEPI TS2N nETlONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [5o5. 5o6.] Ed. Bat III. (3o8.)
hx xov Tjnaxog slxtiv aTjj.cc tig iavxov , xovxcg yug iStly&ij
xqtcpojitvog , xrjg ovv slxxixijg avxov Svvautcog axovov ytvo-
jtevtjg , axu&aqxov tig blov to awiia <ptgtxai to Tjnaxog
aljia , y.al v.axa xovxo jitlavxtqov avxoig ylvtxai to yqmjia.
y.ai jjtvxoi xal anoxglvtt nollaxig iavxov ntqixxcbjiaxa,
xa&untg to vnag , waxt xal Si ejiixiov ajta vavxlaig ixv.gi-
■ &rjvul noS? aljia jitlayyoltxov , vntl&tiv xt y.axw xoiovxov
alio ' xal ycaolg Si xfjg xoiavxtjg xivcoGtcog, a&vjilag xt xal
Svo&vjilag [itlayyolixag iqyuQcXUi , xal Gixlmv hvioxt jiiv
oqt^tig ocpoSgozaxag , xal [iulia& oxav axgipwg olgatStg tj to
< ftqoiitvov tig xtjv yaoxega niQlzzwjia , nollaxig S' avaxqo -
nljv xt xal vnxiuGjiov , [5o6] oxav ixegay xiv 'a syrj Siacp&o-
gav. GxiQQovfitvog S' oncog vStgovg bxt(ptqti,.'Gvjina&ovvxog
ai/zcp xov Tjnaxog , xal e/jngoG&ev tigrjxai. xal jitvzoi xal
na&ovxojv nox aucpoxtgwv xmv onluyyvcav, Ixxegovg yiyvo-
fitvovg Sd-taaant&u ngog to jitlavxtqov xSov gvvtj&otv genov-
x ag, wg vojiiQav xtjv %av{hjv yolijv ug(jo1ij jitjily-dai ' xal
xivtg xaiv laxqiov, anaOsg that xoTg xoioixoig to rjnag tjto-
cum fanguinem ex hepate ad fefe attrabat, quo ipfum all
demonftratum ell ; attractrice facultate facta ipfi. imbecilh'ore
fanguis ex jecore in unirerfum corpus impurus fertur, quo-
circa c'alor ipfis laborantibus nigrior evadit. Quinetiam, ut
bepar, ex fe rrmltoties’excrementa rejicit, ita. ut vomitioni-
bus cum naufeis, melancbolicum fanguinem aliquando excer-
nat, ac per inferiora quoque aliud tale dejiciat ; ac citra bu-
jusmodi evacuationem , animi dejectiones et moeftitias me-
lancbobcas facit; ac nonnunquam ciborum vebementiflimas
appetentias , praecipmeque quum exquifite acidum eft quod
in ventrem fertur exorementum, faepeimmero autein fiibver-
fibnehi et fupinationeiri , quum aliam quandam babuerit cbr-<
ruptionem. Quo pacto vero fcirrbo laborans byderos ad-
ferat, conferitiente ipfi jecore, etiam antea dictum eft. Quin-
etiam laborante abquaildo -utroque viscete , regium morbum
evenire conlpeximus, nigriore, quam pro confuetudine, co¬
lore, ita ut putaretur flava bibs fuligini efie permixta. - At-
que medici quidam jecur nullo affectu turn laborare exifti-
BIB AWN Z.
379
Ed. Chart. VII. [5o6.] Ed. Baf. III. (3o8.3o9.)
laupavovriq , an oqovgiv on wg htl anXijvi yiyvovxai xivsg
ixTtQoi, xa&ansg xai oaoi ywglg tjnaxog Tjyovvxai nagsyyy-
gsgiv vStQixaig nsqininxsiv xovg xativovxag ini fiovcp tea
anfajvb oy.tQOCo&avri. xtjV d’ avx tjv [anogiav syovai xai nsgi
reap in 6%egi voGijisaGiv vdtgcov, acp cbv ini dvaxgaaia xy
xaxa ■Oxgiioxtjxa , noXXaxig 8s xai ^QOT/]Ta , xo ijnao ovxcog
ena&tv loyvqcbg , cog \cry/.i\f atpaxovv xijV xoocprjV ‘ ovdk yuq.
ini xovxcov tjyovvxai nsnov&tvm xo nnkayyvov , i&iG-Oivxsg
vno rcov neol xov EqaGiGQaxov ana-Qig slvai vo^tQuv pxa~.
axov xcov n oq'uov; ox uv [ityx oyxog xig sir) y.ax avxo firjtf,
s).y.og. a)X ixsivoig fisv avyycoQtjxiov soxai ovxcog vnoXap-
fiavsiv , ovSsv ijyovuevotg voGij[ta ylypsaBai y.ax a dvoxQasfav'
boot 8s xcov laxQwv snb(isvoi xoig ivaqycog cpaivoftevoig, ini
tw rfwy&ijvai xi fioQiov vnoXafifiavovoi yiyvtG&ai xiva gvjx-
nxcbyiaxa, ov ■Oavuaaai xovxtov ioxi xovg (3qg) vdsQovg ovd*
icp ivi xoncp ntnov&oxi Gvv'iGxaa&ca vofiiQovxcov, si yuq oxt
fujdsig oyxog iaxi naqcc cpvaiv iv tjnaxt , dice xovx ana&sg
vnaqytiv tjyovvxai xo onXayyvov, ovd’ aXXo ovdsv saxat
mantes, dubitant quomodo a fplene morbus regius aliquis
nasci poilit; quemadmodum et qui a folo liene per feirrhum
indurato, cilra jecoris vitiure, in hydropicas fuffuilones. ae-
grotos incidere arbitrantur. Eandem quoque habent dubi-
tationem de hydrope acutos morbos fequente a quibus jecur •
ob calidam et faepenumero ficcam intemperiem tarn graviter
afficitur, ut cibum in fanguinem transmutare nequeat; ne-
que enim etiam in iis jecur affici exiiiimant, ab EraMratq
accepta confuetudine , ut nullam partem affici axbitrentur,
nifi vel tumor quispiam, vel ulcus in ipfa confifiat. Verum
illis concedendum erit ita exiltimare , nullum ab iritemperie
morbum arbitrantibus fieri, at medici qui fequuntur ea quae
manilelle apparent et refrigerata parte quapiam fymptomata
quaedam fieri putant , numquid. admiratione digni funt., qui
hydropem confiftere pofle putent, ne uuico quidem loco af-
fecto ? Si enim quod nullus fit in liepate tumor praeter na-
turam , ob id viscus haudquaquam affectum efie exiltimant,
38o rAAHNOT IIEPI TS2N HEILOm. TOJIQN
Ed. Chart. VII. [5o6.] , Ed.-Baf. III. (Sog.)
ixtnov&og ini %u>v a&qoov uxaiqcog ipvyqov vdcoq noy&t]Qov
movxcov, tltf vSeqcq xaxulyj<f-&tvtcov m aixm. ^hxmu fisv
oiv to Qvrcog Tco&iv ipvyoov aX’kox alio (xoqiov xwv ivdov,
jJ f alloy rcov allcov, ?} nqcoxov, cog av xai rvyr) rt xax mi-
vov xov yqovov aa’d’iveaxtqov vnuqyov ‘ cost avxov d’ tig
to rjitaq avayxi] SiadaOtjvat xrtv ipvlgiv, tl fielloi rig vStqix/j
dia&eaig uxolpv&jjaai. ovxcog ovv xai 8ia rov anlijva yiyvt-
rcd no{? vduqog, rj fit x oyxov ipvy&evza, xa&antq ip xoig.
axiqqoig 3 ij xai ycoqlg oyxov, xa&antq iv x dig a&qoaig xt xai
uxalqoig nofidijQov njrvyjqofi it oa taw, oxi dk v.ai yctlayyplixal
yiyvovxax 8va&vy,iai , dianifinovxog avxov xoiovxov ntqix-
■icojia xm cxofiaxi rrjg yaaxqog, iv xqj xax ixiivo loycq nqo-
aOtv uqr\xai‘ coax ovSiv ex i dti nltico ),eytw imiq avxov y
Ttov pev oqyavixcov iv avtcq na&cov ov Sto/xivcov loyixrjg
Stayvcoatcog, rcov de xax a xr\v Svaxqaaiav ex xt~ rcov vvv
tlQt]ixtvo)V xai rcov eunqoa&tv iv xij mql rcov xax a to
tjnuq na&cov Sidaaxalia' xiva [itv yaq avxcov ovojiaaxi
Iieque alia pars ulla afficietur in iis qui aqua frigida vitiofa
affatim et intempeltive epota, mox inde hydero corripiuntur.
Noxam quidem infert internis partibus aqua fic epota, alias
aliis, vel praecipue, vel primo, prout aliqua forte fortuna eo
tempore rejiquis fuerit imbecillior; verum nil! ad jecur fri—
gus transmittatur , hydericus affectus fubfequi non potelL
Sic igitur fplenis quoque vitio byderus nonnunquam evenit,
aut cum tvunore refrigerati , ut in fcirrbis , aut citra turno-^
fern, ut in copiofis ac intempeftivis aquae frigidae et pravae
potionibus. Quod vero melancbolica moefiitia, ipfo excre-
inenta liujusmodi ad os ventriculi transmittente, proveniat,
antea ubi de ipfo traGtavimus, dictum eft; quamobrem de eo
etiamnum plura minime dicenda funt, quum ejus organici
afiectus rationali diguotione non indigeant, qui vero ab in-
temperie profieiscuntur , turn ex iis quae jam diximus, turn
ex ea doctrina, quam fupra de jecore propofuimus, noli Jinf ;
nam eorum quidam nominatim funt explicati, quidam vero
IS I BAIUN Z.
38 i
Ed. CliaTt. VII. [5o6. 5o7;] _ Ed. Baf. III. (3o9.)
hehtxtai , nva d’ 6/101(0$ avnova/iEva sxiivoig xal xr\v 6ia-
yvoooiv 6 [io lav avxoXg £'|a.
Ktqs. $ • ”Hdt] xal txqog&sv tixtov n tuqu tcov xaxa
rrjv yaotsQa jta&cav , tig fisyioxa / lOQia 6vo 6u)mv avxrjv raj
hoy cp , to n n qootov avco-d-sv, 6 ovvt/sg ion rco oro/nxya),
otohhoig vtvQoiq alo&r/xixolg diantnXty/iivov j sxsqov 6s xovxro
[507] ovvt/eg a/QL r/jg xaxa to svxiqov ixcpvosbog. sou 6 ’
(SoTtiQ exaxsQOv /Qda xoig Zpooig 1610s, avahoyov t e T-rj '/Qua
to. ov/mTcofiaxcc 6iacpsQ0Vxa , xaxa top avxov tqotxov boa
xoivct na&rj tcov o/ioio/uqcOv ion xal t<ov ooyavixcor , iniciQ-.
yu 6t[Ttov xal Tovxotg xoivct noog ahh/ha ts xal ov/mai) to
svxiQov. t] 6s tcov ov/ntToo/iuxcov o/ioioxijg ov /iovov tovtois
rcQog ahhtjhd ioxi, alia xal ioTg ipavovoiv avxcov, SontQ
Toig vscpQOig itQoq to xwhov. s'via [isv ovv tvyvcooxov s/u
xov ntrcovd-oxa totxov, wotisq at dvosvxeQiai xal ol Tu-
VtO[ioi‘ /Qf] 6 v/xag iv xco naQovxi hoycp Tag xvo’uaq ovo/ia-
Xo/Uvag 6voivxiQiaq ccxovuv, cog arjuaLvovorjg r tjg rxQoofjyo-
Qiag svxsqcov slxcooiv' ovxe yaq a&QO<og yiyvsTatTo •jxa&og
qui fimiliter ut illi couHftunt , bmilem. quoque babebunt di-
gnotionem.
Cap. II. Jam de ventricub affectibus aliquid dixi,
ac in duas maximas ipfum partes fecui, primam fuperiorem,
gulae contiuuam, ex mullis nervis lenfillcis contextam , al¬
teram bnic continuam, quae ad inteliinomm usque exortum
extenditur. At ut utriusque in animalibus proprius elt
ufus ac pro ulus differentia diverfa fymptomata, ad eun-
dem modum quicunque affectus communes funt fimilaribus
et organicis partibus , ii etiam bis turn inter fe turn cum
univerfis inteftinis communes exiltunt. Verum fymptoma-
tum limilitudo non folnm bis eft inter fe, fed etiam partibus,
quae ipfa attingunt, ficut renibus et colo. Horum igitur
nonnulla fedem afFectam babent cognitu facilem , ut dyfen-
teria et tenesmus ; in praefenti oratione autem nomen dys-
enteriae proprie audire oportet, ut appellatio inteftinorum
ulcus lignificet; neque enim repente fit birjusmodi alfectus,
38a rjUHNor iiepi tqn tieiionq. toiiqn
Ed. Chart. YII. [5o7.Q Ed. Baf. IIL (3og.)
xovto , xa&arct(j ■OuttQOV, iv (p to r\i tap scpaptv ndoytiv,
IdlCt Xt -/VCDQLGpaTCC aVU 5 GVViGTlV. BV aff/jjj flSV OVV SXXOl-
oig yolijg 8axvw8ovg Ixavmg in avxov yiyvtxtxi, fitrce 8s
xavxtjv axoXov&tZ %vapaxa xcbv ivxtQcov" tlxct xoZg %vGpar>i
avviy.xQiVtxai xi fity.Qov a'Cfiaxog, fjviv. r,8ij SvatvxtQia to nd-
&og sari, onoxs [ikv ovv pova xavxa rd \vG\x.axa diayooQit-
x at, nqoatytiv yqtj , fiij t i nifitXcodtg avxoig ovvtxxqivsxcu'
rcov naysmv yap av ovxcog ivxspcov rj Uhttoatg ei'i]' xov 8 ■
a'Zfiaxog tjSrj avvcxxoivopevov , oxontZo'd-ui yptj , nonqov dva-
fisjuxxcci xovxo xoZg aXXoig olov oXoig, ij xcctf sv ri fitoog ai-
xav inoytZxcu. to piv yap dvajiifuyfdvov iv xoZg viptjXoxs-
Qpig ivxspotg ivStvtvvvxai xiyv sXwooiv ilvai, to 8 3 inoyov-
fxivov iy xoZg xantivoxspotg ' oqaxcu 8s xovxo v.qnv x<x>v
%VGftccxco8d>v sxxqighqv yiyvoptvov, alX ijxxov Gacpwg rj ini
xov dCfiuxog. (baavxcog. 8s xqv icptXxig ixteplvtjxai, SqlwGU
notatv iaxlv ivxspcov, ig avxZjg xt xtjg olxtiag ovalag v.al
xov pipiy&ai xoZg iy.xpivoptvotg , rj <xa{? sv xi fitpog avxcov
inoytZo&ou. Siacpepu 8* ov Gfuxpbv tig x t]V •Otpantiav
ut alter in quo hepar affici diximus, atque proprias hahet
notas. Etenim ab ipilus initio bilis Tatis mordacis excretio
fit, quam deinde inteftinorum ramenta fequuntur; poilea
cum ramentis paulum cruoris excernitur, tUmque jam affe-
ctus dyfenteria eft. Quum itaque hujusmodi ramenta Tola
excernuntur, confiderandum eft, num pingue quid fimul
cum ipfis dejiciatur ; ita enim in craffis inteftinis ulcus con-
ftiterit. Ubi vero cruor jam fimul excernitur, intueri opor-
tet, utrum is reliquis excrementis fit permixtus univerfus
univerfis, an ipforum alicui parti infideat ; etenim fi ad¬
mix tus fit, in luperioilbus ; fi fupernatet, in humifioribus
inteftinis ulcus efle demonftrat. Ac idem quoque inramen-
tofis excrementis fieri cemitur, verum minus perfpicue
quam in cruore. Simili etiam ratione, fi ramenta excer-
nantur, ipfa, quorum inteftinorum fint, declarant, turn ex
Tubftantia propria , turn ex modo quo permixta funt excre¬
mentis, vel mji eorum parti infident. Non mediocriter au-
B1BA10N Z,
383
Ed. Chart. VII. [5o7.] ' ( _ Ed. Baf. III. (3og.)
iyvma&ai r tjv eXxcoaiv, ev r in fiiqn rcbv evreqcov iarlv. at
[itv yag ev roTq vif.'rjXoregot g vno rcbv xaranivoyevcov <pag~
fiay.mv wcpiXovvxai , at S’ ev roig raneivorigoig vno r tov
ivniievwv bbcpeXovvxai. bcogtQovrat be rcbv acp xjnarog exr-
v.QiGioiv at xoiavxai bvGtvxtglai rcb re Xenrov aZfiaxog lycboa
xar agyag exxgtvea&ac xacg acp lynaxog, eixcc xov na&ovg
av%avoy.evov nayyv yyuov oivov rgvyl naganX^aiov ‘ en rt
rco fitjbev en avxcbv avvexxgivecT-frai Zva/xazcbbeg , alia xai
biakuujia bvoXv tjjitocbv rj y.al r gccbv evtore y’ryvea&ai ruXq
ijnarixaXg exxgccjeGcv , ecr avOig enavegyeo&ai ro y.ay.ov, lx-
y.oivbvrwv avrcbv noXv yecgco rcbv eyidgoa&ev * ov ycryv ini ye
rcbv v.ax evrega eXxcoaecov ovrco cpacverai yiyvopevov , ov ve
yaq u&goov ov r ex biaaxryarcov yqbvov [xaxgbbv exxgtvov-
aiv. at [iev roi v.ax a zb anev&va[ievov iXxcoaetg, ag re t-
veouovg bvojxat,ovai , Gcpobgag utv evraaecg xai rigo&vfiias
iayyga g enccpegovGi, exxgivovGi d’ oXcya, v.ax agyag ycev
cpleyixarcbSt] re xai mueloidt] , ngo'Covtog be r ov yygovov xai
^vGuarcbbi] ' navra ye ji rjv ravva v.ax a navra rbv ygovov
tem conducit ad curationem ulcus nolle, in qua inteftinorum
parte confifiat; namquae in fuperioribus iriteftinis funt, epo-
tis medicamentis cttrantur, quae vero in inferioribus, clyfte-
ribus injectis juvantur. Atque bujusmodi dyfenteriae ab
hepaticis profluviis discernuntur , turn quod per initia tenuis
fanies fanguinis ab hepate dejiciatur, deinde augescente affe-
clu crallus humor, faecibus vini limilis ; turn quod nihil ra-
mentofum excernatur, fed interdum duorum aut trium die-'
rum intervallo fupprimatur evacuatio in hepaticis excretio-
nibus, deinde rurfus redeat malum , atque excernantur ex-
crementa prioribus multo deteriora ; at non in inteftinorum
ulceribus fieri lie apparet, nam neque affatim, neque ex lon-
gis temporum intervallis dejiciunt. Atque ulcera quae in
recto intefiino oriuntur, tenesmum vocant, vehementes ten-
fiones et promptas dejiciendi cupiditates invehuni, paucisad-
modum fequentibus excrementis , • quae quidem ab initio pi-
tuitofa et pinguia, progreflu vero temporis etiain ramentola
dejicimitur •, fed haec per totum morbi fpatium fuperne de-
364 I'AAllNO t UHPX TUN 11E1LONQ. TOUSiN
fed. Chart. VII. [5o7. 508.] Ed. Baf. III. (3o9.)
a/uxva xoXg avw&sv acptxvovjlivotg cpalvtxat. ysygacpaai 8e
Tty eg ini Gtyodooxatavg ixxQiastav itQO-0-vfdcuq , aXytjftarmv
icjyvQuiv rtQOrjytiijauivtov , ixxoXvat Ttvag VvQovg ittaqouduq
ouotovg xotg iv r f, v.vGTti avviGrafiivoig , oniQ ovxe uSov av-
x'og ovt ccXl&i) Tivbq sooQaxoTog ijy.ovact. xml.ov S ’ uXytjpta
GqtoSqbv ctSov nollaxig, into xcov Icctqcov [5 08] ov y.colov
ro iut,6jiivov, alia vsqioccv slvai, xa&ontSQ ys xal to tccv vt-
qiowv tig xoofafp avaqsQOVTcov. i'vioi S' avxav ciovxo , [iijde
ysvsG&ai hots xcol.ixtjv Siadsoiv iv rotg aQiGTtqoiq fiigsaiv.
e'yet (rev ovv r 1 SvgSioqigtov iv aqyrj_ ra -na&rj , xatf ov %QOr
vov ovde {liyaXtjg SiacpoQag pot]d->]fiaTcov yafei’ Gy.omXa&ai
[isv rot yorj y.al tots tcc nXtovaQovTa GvimxcofiocTa. vavxiai
yaQ afia i/j.sroig ylyvovTat nol.v [itt^ovg xs xal ovvsyeaTtQai
Toig to xcoXov abyoiiGiv, ifisixai ts qhyfiaxcodi 7 xal Stscp&aQ-
fieva nksiut Tovxotg, iGysTa'cTS tcc SiayjMqrjuaxa ytallov ana
Tea iit]Ss cpvaav iv.y.olvtG-Qat firjx iQvytjV yiyvso&ui ' nollaxig
Se xal aiansQ av[iitcQtGTQicp6nsv6v ioxtv avxotg to al.yyua xal
nllova Toitov inlaufiavofitvov ’ ivioTS Ss xal xaxa diaqsQovxa
fcendentibus liaudquaquam mixta videntur. Scribunt non-
nulli, a vehemen tiflimis excernendi conatibus, praegredis do-
loribus gravilfimis, aliquos lapides callofas dejecifie, iis qui
in vefica nascuntur limiles ; quod ipfe neque vidi , neque
alium qui viderit unquam audivi. Sed coli vehementem
dolorem faepenumero confpexi, medicis ilium non ad colum,
fed ad renes pertinere putantibus, veluti renum quoque cru-
ciatus, ad colum referri. Nonnulli veiro ipforum putarunt
in finiftris partibus colicam affectionem nunquam fieri. Igi-
tur ab initio horum affectuum diftinctio difficilis eft, quo'
tempore neque magnam praefidiorum differentiam ipfi requi-
rmit ; fymptomata tamen , quae bic exuberant, jam turn di-
ligenter intueri oportet. ■ Nam naufeae cum vomitu urgent
multo graviores et magis alfiduae dolente colo , evomuntque
hi plura pituitofa atqxie corrupta , ac retinentur magis ex-
crementa, ut lie llatum quidem aut ructum excernant ; fae-
penumero etiam veluti circuire videtur dolor atque amplio-
rem locum occupare ; nonnunquam v.ero in diverfis partibus
BIBAION Z.
385
Ed. Chart. VII. [5o8.] Ed. Baf. III. (3og.)
f 10QM GCpoSQOTiQOV '/IVOfltVOV , SQTJQSCOflSVaV %CC@' €VCC XOnoV
asl xav vscpQixixi ov aXytj/xdxav. orav ye ftijv vipijlhxsQov
vndqyyi to ukytjua xtjg &soeag xav vscpQav, ivaqyijg tj Stu-
yvaoig ioxcv ini xTjg x ov xcolov necaeag ’ el da xaxcc t rjv xav
vtcpQooy eirj &socv , iqt]Qeco[isvov re xoO- sva xonov, ovSsv eli
Sidyvaocv sit xovtov Xa[i (iaveiv taxi, alia nqog olg ccQXt
SitjX-Qov imoxenxsov ioxl xal x a ovga' n aw ydq vSaraSrj
xal j tct&aQu to ye xax aqyag ovgeZxac xoZg vecpQtxcxoZg , coon tQ
iv xaZg s^g fjptQuig vnooxaocv toypvxat XQayeiav, sir axQi-
(iag -ipapucodt]. xav diaycoQ^orj 8s notf rj yaaxtjQ ini xcov
xalcxav , nvevuaxaSsoxeQa nag ixxQlvexai, xal nolluxig y
ino/sZxttt xa'vdaxc, xjj ovoxaoei naQanXrjoca @oXf}'ixoig. alia
xal nuQrjyoQovvxac xoZg yaXaoxixoZg ivs(taoiv ol xaXtxol na-
Qo^vay.ol fiallov xav vetfQixcxav’ sort 8 ore xal yvycov
xivog cpvyqov ovvsxyv&evxog avxoZg, nagay^ij/ia navovxac,
xov nuQrjyoQtxov (ioq&rjpaxog oil naQtjyoQixov fiovov , alia
xal ■OiqantvxLy.ov xal Stayvaaxcxoii ytvofdvov. xad-anto 8s
yv/iog ifivyqog ini xovxav ixxQcdelg, ovxag o Xt-Oog ini xav
vehementior fit, quum nephritici dolores eodem in loco fia-
biles jugiter infefient. Quum autem dolor fuerit renum Jltu
altior, manifefium colicae affeetionis indicium efi ; li vero in
uno loco, ubi renes ponuntur, fiabilis confiiterit, nihil, ad
dignotionem potefi bine fumi. Verum cum liis, quae modo
percurrknus , urinae quoque confiderandae funt j nam ne¬
phritici ab initio admodum dilutas purasque reddunt, quae
deinde fequentibus diebus afperum fedimentum habent, turn,
omnino arenofmn. Quinetiam in colica , fiquid ab alvo
dejiciatur, id flatuofum quodammodo efi et faepenumero
aquae fupernatat, fimilem habens bubulo ftercori confifien-
tiam. Quinetiam colici cruciatus multo magis quam ne¬
phritici laxantibus mitigantur dyfieribus; atque evenit in-
terdum, ut jfrigido aliquo humore fimul ejecto, illico quies-
cant; ut mitigans praefidium non mitigans tantum, fed
etiam-curativuin fiat et diagnofiicum. Atque ut hi frigidum
humorem alvo ■ excernente, ita nephritici cum urina lapide
CAI.ENUS TOM', vin. Bb
386 rAAHNOT HEP I TUN IIETIONQ. T0HS3N
Ed. Chart. VII. [5o8.] Ed. Baf. III. (3og. 3io.)
vecpqinxwv ovQy&ciq atztjXXalqe 9? Spa r rjg odvvtjg ivedei-
%ato re xov nenov9:6ra ronov, ware rov ’kornov rtjg dvancc-
deiag avrwv nqovoeTa&ai ' aaneq yuq iv ratg bSvvaig apcpo-
reqa ra poqia rwv avrwv Seirai Porj&qparwv , ovrwq iv rw
per a ravra yqovw diacpeqovrwv. dio xal vop'iQuv yqtj (Hhipijv
ovSepiav e'yeiv rjuag tig tIjv Qeqaneiav ex rov dvadiaxqirov
elvai rtjv itow{7>io)rtjv elofioVtjV avrwv' ovre yaq deovrai ri]-
vtxavra diacpoywv ^otj&ijparwv , ovr e%oi&ev ovr eaw&ev,
a)X aqxtl ra naqtjyoqixa povov. reraypevwv Se rwv ivre-
qwv anavrwv per a rtjv yaareqa, rijq pev vrjarewq ininjlord-
rtjg, ecpe^ijg 5s avtrjq rov Xen rov xaKovpivov , pe{? o rov pev
rvqiXov TTooq ra xarw peqr; rtjV exraaiv eypvrog, rov 5e xia-
l.ov Tcqbq rtjv avw ywqav avacpeqoptvov, peyqi rov avvqqrq^
a&ai nolhay.ig tjitarl re xal anhrjvl , davpaQeiv entjl&e pot,
rtod-ev breia&ijaav ov povov ol larqol ayedov dnavreq , alia
xal ol ISiwrai, ra acpoSqorara rwv abyqparwv , iv oig av
rvyr/ piqeai yiyvopeva, rov xwlov vopl^eiv eivai. tpalverui
piv ovv rovro xapol iu&avoaxaxov imdqystv, d/j.d xai Xyrt/-
exeunte et a dolore liberantnr et ffmul locum affectum offen-
dunt, itaque nihil relinquitur, nifi. ut provideatur, ne poffea
tam facile affici poflint. JNTam ut perfeverante dolore utra-
que pars eis'dem indiget praefidiis, ita tempore fubfequente
diverfis. Quapropter nullujn in curatione augurandum eft
damnum nobis evenire, quod in primo horum morborum
infultu eos difficulter difcernamus ; .tunc enim neque exter-
nis, neque internis, differentibus egent auxiliis, fed fufQci-
unt ea quae dolorem leniant. Quum autem omnia inteffina
a ventriculo ordine quodam descendant, omnium fupremum
jejunum, deinde, quod tenue vocatur, poffea caecum ad in-
feriias partes extenfum, colum ad fuperiores revertens, donee
faepenumero et lieni et jecori attendatur , miratus fum, quo-
modo non folum medici fere omnes , fed etiam populares,
vehementilEmos quosque dolores, in quacunque parte eve-
nerint, ad colum referant. Id quidem mihi quoque verifi-
iriiie videtur 5 fed quum caufam quaero, cur tarn vehemens
Ed. Chart. VH. [5o8. 5og.] Ed.. Bah III. (3io.)
oavxi rijv alriav rov oxp'oSoov re afiu xal fiovifiovxijg odvvrjg,
ovy dnXwg neny&evrt rotg anoqvjvattevoig. ov ydo woneq
ini rwv if vecpqoig xal ovQijr’ijQai Xl&wv ioipxjvwjievwv aX-
yr\y.ara yiyverat ocpoSqa -/.at a rqv 8'loSov , ovrw v.unl xwv
fenrwv ivreqwv evXoywg ay rig vn oXafioi, zu neoityofievd
nvevfiara i[wyod xal yv/xovg bftoiovg avxoXg, iqya&o&ai rtjv
oSvvtjv ' tj ydq rov owfiarog ovo'ia rwv iv roXg XenroXg ivre-
qoig yirwvwv uqaia re rig ovoa xal Xenzrj, xaxiyeiv ini nXeov
oi Svvarai rd roiavra rwv alxiwv. [509] evXoyov ovv ioriv
i'v nvi ixvxvw y.al nayeX aw/xari yevvrjdtvxa ipvyqdv xal
nayvv 77 yXusyjqov yvftov, ?j nvevfia cpvowSeg ovx e-yov Sielgo-
Sov, oSvvijv iqyd^etv&ai, ocpoSqdv fiev xar d/icpw, did re
SvaxQttolav xal ruaiv rwv owfidrwv iv oig areytrai, jiuxqdv
Se, r to [it] Svvao&ai xevw&ljvui qaS'iwg, elqyofievov vno
re rov ndyovg xal rljg nvxvoxqrog rwv neqieyovxwv avxo
owadxwv. yiyvovxui Se note xal aXXo.i novot arpodqoxaxoi
yard rce fiextioqa fieqij rwv ivreqwv, txavwg onaqdooovxig
i/ieroig, wg ini reXei xbnqov ifieaai rivag, «| ov nd&ovg
tamque perfeverans fit dolor, non fimpliciter lniic aflertioni
fatis credo. .Non enim ut in renibus atque ureteribus im-
pacto lapide, ingentes dolores in tranfi.tu excitantur, fic et
tenuibus inteftinis rationi confentaneum eft cenfere, frigidos
flatus retentos atque fimiles iis bumores dolorem efficere ;
rain tenuium inteilinorum tunicae rara tenuique fubftantia
conftant , ut non. ita diu hujusmodi caufas continere • poflint.
Ergo probabile eft frigidum , craflum et lentum bumorem,
aut flatulentum fpiritum , in corpore craflo denfoque geni-
tum, exitum non babentem, dolorem excitare; vebementem
quidem geminam ob caufam , intemperiem et corporum qui-
bus continetur tenfionem ; longum vero, quia difficile vacu-
atur, corporum ipfum ambientium turn craflitudine turn
fpiffitudine coercitus. Atque interdum alii quoque dolores
vebementiflimi in fublimioribus inteftinorum partibus eve-
Jiiunt, graviter vomitionibus cruciantes, adeo ut nonnulli
fub fine ftercus quoque evomant ; a quo aflectu vix unquam
Bb 2
388 TAARNQT IIEP l TUN IIEILONQ. T0IIS2N
Ed. Chart. VII. [5og.J Ed. Baf. III. (3io.)
onavuotata tig iocoihj, xal xaloval twtg avto tiUov , xu-
■&antq steqoi yoqdaipov, or av e^dyy tig oyxog Iv ttj ytoqcf.
ti bv Xcnrwv IvrtQiav , wg doxtiv oTov yoqdSyv rip a TCcQitavQa-
cp&ai to e'vnqov. tvloyov ovv edo%e totg nq 6 tj\l£>v. larqotg,
rjtoi dice cpfayfiovrjv , Zj epcpQcdgiv xonqov fyqag ta roiavxa
ylyvOrdai na&rj x wv Xmtwv dvr dqtov. er eqa [idvtoi GVfmtd}^
liar a nuvtoov a[ia nmov&otcov evloycog buattv&ij yiyvto&ai,
tiov svrdqcov tt xal ttjg yaorqog, Stmiq at ti liuvnqiai xal
at xoihaxal xa7,ovfitvai Sia&daiig, oaai [if] daxvcodtig doLv *
at fikv yaq daxvioSeig aiixoy red Saxvuv iqoqfiaycnv ml rr\v
unoxqiaiv anav to svteqov' oaai 8 ’ ov daxvovaiv , atovlaig
Ivxdqoyv movrai, dice to i irj Svvaa&ui xardyiiv ta niquypyitva
fiijd ’ Ire bliyov yqovov, exxqiVovtfOv aiitce naqayqyjfia, xa-
Sdmq ay&oqti (laqvvov cntotiddfiiva raig atqayyovqiaig ava-
Xoyov ' oqwvtai yaq xaxtivai yryvoiuvai note \ilv diet dqi-
\ivtrita xal SZfeiv aitoxqivovarjg rijg xvest ecog avpeywg to na-
'qayiyv6[ievov ilg avtrjv., sari Ss on fit] <peqota?jg to fiaqog
aliquis evafit ; hunc quidam volvulum vocant, nonnulli etiam
ehordapfum , quum tumor aliquis eminet in tenuium intefti-
lioi’um regione, ut videatur intedinum ad chordae dmilitu-
dinem circumvolutum. Itaque confentaneum vifum eft me-
dicis antiquioribus, vfel ab inflammadone, vel ab obdructio-
ne aridi dercoris , liujusmodi tenuium intelHnorum affectus
oriri. Sunt alia quoquefymptomata, quae merito omnibus, et
intefrinis et ventriculo, limul affectis evenire creduntur, ut
quais lienterias et coeliacas affectiones vocitant, quae minime
funt mordaces. Nam mordaces eo ipfo quod mordeant om¬
nia intedina ad excretionem excitant; at non mordaces inte-
Einbrum imbecillitatem- fequuntur, quia retinere contenta ne
bxiguo quidem tempore polTunt, illico excernentium ea, ac fi
grave aliquod onus deponerent, ut in dranguriis condngit;
liae namque etiam confpiciuri fur fieri, interdum quumob acri-
moiiiam et morfum vedca jugiter, quicquid ad earn pervenit,
' "fecerhit ; interdumr, quod molem ipdus, etiamd exiguam, fu-
BIBsilON Z.
389
Ed. Chart. VII. [Sog.] Ed.Baf. III. (3ib.)
avxov, xav ollyov tuj. rag S' e^yago^idvag aixlag ro leiev-
reQixov na&og er&Qto&i ytyqanidvag sj (eve xara/iovag, itgog xco
xav rotg ztjg -O-eQanevxixtjg fie&oSov xal roig rav yvaixwv Sv~
vdfiecov vnouvtj[iaoiv, exi rt roig t<bv avimrcofiatcov ahloig
tiQijad-ai. vvv yaQ ov tkqI rmv rag voaovg eQya^ofievmv
alxlcov 6 loyog early, alia neql xt bv mnov&buov xotvoov,
boot r t]V dice rr,g acpijg re xal rrjg bij/eag ixepevyovoi yvwaiv.
inei S' elg rljv rovxcov axqiftri Siayvcoaiv ivoore xal mol rwv
Sia&taecov avxcav ijvayxaa&ijv elnelv r i , Sid xovxo xal n epl
rcbv eQya'Qojiivmv avxdg alricov eirefivr]a^/]V. Sate xaxa-
rcaveiv Ivxavda rtQoafjxei rov ztiqI xaov evx tqcov IbyoV baa
yaq evagyeo? eon naOij yvcbvai avviaxdyava xaxa aitxa, xal
ravxa xoivag eyu rag Siayvcbaeig rotg TTooeig/jfievoig * ra yap
rwv anoaxrj(iaxav, rj cpley/iovobv, ?} axlggcov, ?; nvev[iaxcbaecov,
$1 igyainelaxcov yvcogla/jiara yiyvcooxofieva ztaaiv , otav iy
rotg xaxa x'tjv xoillav xbnoig by-dr,, xal rov na&ovg afia xal
rov neuov&oxog ronov rtjv Siayvcoaiv evSelxvvxai , xal iJ-
lexvai xal tziqI rovxcov Iv roig efmgoo&ev layoig avxuQxwg.
ftinere nequeat. At a quibus caufis intefiinornm laevitas
proveniat , alibi particulatim feriptum babetis, praeter «a,
quae in bbris metbodi medendi , de naturalibus i'acultatibus
et de fymptomatum caufis diximus. Kune e’nim non difie-
rimus de caufis morbos efficientibus, fed de affectis locis,
qui turn tactus , turn -vifus judicium effugiunt. At quia ad
accuratam borum dignotionem etiam de ipfis affectibus inter-
dum aliquid dicere coactus fum, idcirco de caufis quoque ip-
■foS efficientibus raentionem feci. Itaque fermoni de intefti-
norum affectibus convenit bic finem imponere; quicunque
enim affectus in ipfis confiftunt cognitu faciles, ii cum prae-
dictis communes babent notas; Kam abfceffuum, infiam-
mationum, feirrhorum , inflationum, eryfipelatum indicia
omnibus cognita, quum in ventriculi locis' apparent, et
affectus ipfius et fimul afiectae fedis dignotionem oftendunt,
ac de bis prioribus bbris fatis dictum eft
3gO rAAHNOT IIEPl TS2N HEHON0. TOJIGN
Ed. Chart. VII. [009. 5io.] Ed. Baf. Iir. (3io.)
Ke ep. y. Eav jxiv elapaXXy vtcpgixig, a|to-
Xoyov Xidov aqnjvco&avTog , ijxot xaxa xiva xcov vtcpgwv, vj
xal xmv ovQtjxtiQcav , TtasganXrfiiov aXyij/ia yiyvtxai xoig xw-
XutoTg’ SiOQiQcTcu ds rtg xt nXxj&n xal jifys&ti xcov vavximv,
afiu xoig euovjiivoig yoXcodtol re xal cpXcytuaxiodiGiv ovoiv,
[5io] y.ai ti xal x ijg idijdiGiedvijg xgocptj g /jtfnyptvov syovai"
jtoXXuxig xal raj xoneg, rav infujXtov. ■fttgwv rot? xcoXov ira-
cy/bvxcov' sisri S" oti xal xdg puj xatf spa xonop dgtjgcto&ai
xtjv. odvvtjv, aXX. ivtiXtZo-Oal xt xal pidygi nXtiavog lxxuvi~
g&ui , xal p/]de cpvaav ngoita-d'ai ‘ xavxa yag aizavxa fiovotg
ylyVixai xoig xcoXtxoZg, xa giv fiaXXov , xa da ijxiop, orav
S’ ix xcov vcpiarafidvcov xoig ovgoig, rj xal xivog ovgrj&ivxog
Xi&ov rcacpcog diogia&dt] , ^rrjua ovxdx ovdev vrcoXilmxai.
■ noXXoi ds xmv -rxaoyovxiov , odvvtjg puxglag aiadavovxqi dice
(ia&og y.axa xug Xaybvag vnagxovarjg axe agyyjg , ovddrcco
'xpappoidov'g ovdtvbg iy.xgiyoutvov c raepebg' iq> coy, cog ioxi,
dtdoi’i xcov cpaouay.cov oaa ■&gvnxti xovg dv xoig vtcpgoZg Xl~
&ovg , aua xa didiyviaaiv axgiftij noiopfitvag top. ti xia&ovg
Cap. III. Quutn, derepente nephritis incidifc, lapide
n9tai.11 digno vel in rennm vel in ureterum aliquo impacto,
dolor exciiatur colico finiilis, verum diftinguitur naufearum
turn multi tudine turn magnitudine , cum iis quae vomitu rer
jiciuntur , bilioiis et pilujtofis, praeaflumpti quoque cibi
illiquid admixtum habentibus; faepenumero etiamloco, quum
fuperiores coli partes afficiuntur ; atque ex eo interdum,
quod non uni loco dolor iniiitatur, fed revolvatur, et ad plu-
rimas extendatur partes, ac re flatus quidem transniiltatur ;
haec enim omnia colicis duntaxat eveniunt, alia magis, alia
minus. Quum veroexiis, quae in- urinis fubfident, aut
lapide cum urina excreto, plane discernuntur , nullus relin-
quitur quaeftioni locus. Multi vero laborantes dolorem
moderatum profundo ilium iufidentem fentiunt . ab initio,
.quum nondum fabulofum quippiam manifefte excernatur;
quibus, ut feitis, dato medicamento, quod lapides in reoibus
conterat, flmul et affectum ipfum , et fedem affectam digno-
BIBstlON Z.
3qi
Ed. Chart. VII. [5io.] , Ed. BaL III. (310.)
seal xov ndayovxog xonov, xai B-tgamiag dgyrjv Xaya xrjv
avxrjv. ibv ydg tvQt&jj rf ipqyyadtg iv x ocg ovgoig ini xij
noati tov cpctQficc/.ov , vacpQvuxbv tort nd&og e'yvav vndgytiv,.
icpt%/jg Tt dldmyi xdv avrdv <paQy.dy.av, dycerf/ loinij ■Q-tga-
n 'da. dityvaaylvov be, on ndayei rig ovxa veqgog, lav
ui.ytjycexa yexa qgtxrjg hi bialeiyydxav dvaydi.ag quivqxai.
yiyvoyevu, v.ul nvgexoi xivtg in ainoig dxaxxoi, xrjviy.avxct
xaxaxtivovxeg ini x tjv yaaxeoa xov xdyvovxa, s ted noxe v.ai
xaxa ■&a,t'cQov.nhtvQov , dg vxprjXbv ilvai x 6 nenov-Obg uigog,
igaxdxt yrj xivog (Iccgovg damp ixxQiyayivov xuxd xov a)r-
yovvxa vtqgov ala-Ouvovxai ‘ xovxav yag avxoXg avypaivov-
xav , anoGxrjyu ygq nQOGbtytG&cu Gvviaxdyevov , iq a ne-
q&svxi nvov ovgrflkv dya xe x 7/g bdvvqg dnaXXdxxei xov
xdyvovxa v.ai xivdvvov iXy.datag iniqegei xa vtqga , v.ai
did xovxo nugda&ai ygrj navxi xgonq xijg inovi.datag avxov
cpQovxi&iv ' iuv ft ij did x ay lav tig ovXrjv dy&rj , bvo&egantv-
xoxtgov yiyvtxai. arju.ua da xov diuytvuv xrjv eXxaaiv ev
xt xolg ovgovyivoig ovv daaqij xai zip vdyvovxi noXXdvig
fco , atque idem habeo curationis principium. Si enim a
medicamenti potione in urinis fabulofa quaedam comperian-
tur, nepbriticum affectum effe cognoseo , atque deinceps ea-
dem medicamenta exhibendo reliquam perficio curationem.
Quum autem renem aliquem ita affectum effe dignoveris , fi
dolores cum horrore intervallato inaequalique infeftare vide-
antur, ac ex bis febres quaedam inordinatae, turn pronum
in ventrem decumbere juffum , atque interdum in alterum
latus , ut fublimis Jit affectae partis fitus , laborantem inter-
roga, num circa renem dolentem veluti fuspenfi cujusdam
ponderis fenfum percipiat. Etenim, quum Laec ei accide •
rint, abfeeffum colli gi corrjicere oportet; quoconcocto, pus
mictum, laborantem a dolore liberat et ulceris in rene peri-
culum affert, proinde exactoftudio laborandum eft, ut in-
ducatur cicatrix, quod nifi iUico contigerit, difficiliorem red-
dit curationem. Ac perfeverantis ulceris figna ex urina
baud obfeure deprehenduntur et laborans creberrime in af-
3g2 rAAHNOT IIEVI TQN IIEIIONQ. T012QN
Ed. Chart, VII. [5io.] ^ Ed. Baf. III. (3 jo. 3n.)
oSwrjq ccZo&rjcug iv xw xaxa xov nznovQoxa vtcpqov ywq'uq \
avvtxxqivsxai 8’ avxoiq ivioxs xal nvoy, cog acp el.xovq, oXC-
yov’ ig>iXxlg 8 ’ b(ioiwq ixxqtvsxai, i'axi 8 ’ ore xal alfia atj-
(xuivov avapiftQOHjitiG&ou to k'Xxog * • xai Qrjyvvfievov nox-
ayyuov 8ia nXij&og,. tj he xaxanxwatwj; , r\ nXiyyijg acpoSQag,
ovqtjaav alua SceifuXig i'vioi ’ xai non xal q> fafiog avaaxopw-
•frdatjg avxotg yiyvtxai xovvo. xwv 8 tkxwv avxwv xwv iv
To Tg vecpQOig xsx\xl]qia fitBaibxaxa xa evv'ci^qypyxtva xoig
ovQoig aaQxia eyuxoa , xijq xcov Vixpqwv ovaiaq ovxa fioqca,
xaxa x ryv ininXiov av.u^Qwaiv ex xijg skxwaiwq anoqqvnxo-
[isva. x a yt jxijV xatq &qrfgiv opoia xal o Innoxqaxijg fiiv
iidiv. xoig ovQoiq 'tivvi&Qypfitva, xa&aixsQ avxbg iv a<poQia[xoig
syqaipiv, xalxjfiitg 8s eO-eaea/xed-a , noxs fi'sv ani&a^icaia t o
fiijxog., &axi 8’ oxs xalptfcw, xal noxs xal nan epi(3 n)xqa,
wots fic ■d'avfia^HV, il iv xij xotklct xwv vtcpqwv ovVsexrj xrft.i-*
xavxa ' xai Siu xoiixo nv&avwxsqtov icpalvexo fioi , x'qv ysvs-
aiv avxwv iv xaxg tpkiplv ilvai, xatf ov xqonoV iv xaig xvrj-
fiaig iv xivi xoytw xqq ’-Aqafilaq, wg cfaai, xa xakovfiiva
fecto rene dolorem fenlit ; atque interdum cum urina exigu-.
urn pus , veluti ab ulcere , excernitur ; fimiliter ramentum
nonnunquam excluditur , ac- interdum fanguis quoque , qui
erofi uleeris indicium eft. At et rupto aliquando yafe ob
plenitudinem , aut cafum, aut vehejneritem ictum , nonnulli
magnam fanguinis copiam mejendo profnderunt; quod aper-
to etiam ^interdum venae alicujus ore fit. Sed certiflima ul-
ceratorum renunr conjectura eft, fi cum urina exiguae quae-
dam carunculae excernantur, renum fubftantiae partes, ob
vehementem uleeris erofionem evulfae. Ea vero quae pilis
fimilia funt, Hippocrates quoque cum urinis excerni yidit,
quemadmodum ipfe in apborismis feripfit ; ac nos etiam vi¬
dimus, aliquando femipedis longitudine, interdum etiam lon-
giora, ac nonnunquam etiam admodum exigua, ut.mirarer,
quomodo in renum yentriculo talia pofient confiftere ; pro-
in de probabilius mihi videbatur, in venis bujusmodi res pro-
creari, quemadmodum in quodam Arabiae loco, ut ajunt, in
BIB AION z.
3g3
Ed. Chart. VII. [5xo. 5n.] ^ Ed. Baf. I'll. (3n.)
Srtaxbvxia yivtxat, vtvQwSq [dv xtjv cpvaiv, ekpivai tie y.al xij
%qok xal tc3 jxayai ixctQanlyjaitt. layov xcov ]d.v ovv IcaQuv.tvai
xavxa nollcbv tjxovoa , fit] ■d-aaaafiavog S' avxu, ovx eyco
cvufialuv ov re tuqI xtjg yiveaacog avxaiv ovxa tciqI xtjg ov~
a tug ay.Qtfitog ovSev' onov ya xal .xag ovQovfisvag XQtyag
iScbv, ex (ilv xtjg yqoag xa xal cjvcxaaacog eitaid-6[it]V xotg clqrj-
y.oQtv avxug iv. nuyiog xa y.al ykiayqov yvfiov baqyiav&avxog xa
y.al fygav&evxbg Iv xaig q>Xaipl ovvioxao&ai, [5n] xov fit]-
y.ovg S' avxcov ovx hxivoib xryv alxiav. alia xrjv ya ■Otqu-
halav , ofcoxa ttqcotov tTSov , ■ ijlnusa Sta xcov ovQijxixcbv cpaq-
fiaxcov eoacs&ai , y.al ovxcog crntpt], xal ayaSbv txnaoiv otg
ovvtfirj to na-O rjua xovxo , vacpQixixov ovSsv ov r aymQoo&av
7]V ovx avxhg imyavaxo obfinxcofia , &aq<£nev&aiaiv vno xcov
ovqijxixcov cpaQ/xaxcov. alia v.uv ally xtg ixxa&atQqxat xcov
cpltpcbv Si ovorjaacog noy&rjQut yy\icbv,. ovSkv bn avxtjg alSov
ovx a vscpQovg ovxa xvoxiv ovxa xovg ovqtjxtxovg xtoqovg
ita&ovxug, coojrep ovS' at nvov av.xqtvtd xtg xxoXv Si ovqcov,
alia xaxa ya xovxo , nuqanXrjfjtcog v/n xavxa xotg xaxa xcc
evxaqa, -naoyai yuq ovS ’ ixaiva x i y.axcc xcig rjnaxtxag Sta-
tibiis hominum dracunculi vocali nascuntur, nervofi natura,
calore craflitudineque lumbricis fimiles ; .multos fane audivi,
qui fe vidiiTe eos dicerent, ipfe vero quum nunquam viderim,
neque de ortu neque de effentia ipforum quicquam exacte
conjicere poffum. At ubi pilos mejendo excretos vidi, turn
ex colore, turn ex mole credidi dicentibus, eos ex cralTo
lentoque bumore calefacto exiccatoque in venis congftere, at
longitudinis ipforum caufam non- intelligo. Verum quum
primum eos vidi, curationem medicamentis urinam-cientibus
fuccefluram fperavi , atque ita contigit ac prope omnibus,
quibns bic affectus accidit, nephriti cum nullum fymptoma
neque ante fiiit, neque deinde obortum eft, diureticis medi—
cameutis curatis. Veram etiamfi alia quaepiam bumorum
Titia a venis per urinam expurgeritur , quemadmodum ft pu-
ris quoque multa fiat per urinas excretio, nihil ab iis vel rev¬
ues, vel veficam, vel ureteras meatus laedi cognovimus, fed
in hac re cum inteftinis conveniunt, quae in bepaticis affe-
3g4 rAAimoT iiepi t.qn iieiion&. tou&n
Ed. Chart. VIE [5n.] Ed. Bah III. (3ii.)
fiatig , xairoi imo yoXijg axoaxov ^anxo/jievix, xa&amg av
nahv tj xvaxig vno Sgifiimv ovgcov SioSov yobveg nolXm ytyo-
fiivrjg iXxovxat/ vtygcov yt fiifV iaxi xal alXo xi rtct&og, icp
ov Xenrog lycbg ciifiaxog ovQtixai, x oig ml xtov ryrtauxuv
na&cov iv aey/rf yr/vofiivoiq SiaycoQtjuaaiv oiiowg, nXtjv oaov
alfiaxioSiaxtga oViym cpalvixai ’ avfifiaivti Si xovxo xal Sia
itaganXifalav fiiv rivet Siadxaiv iv veepgoig ytvo/tsvifv, o’lav
iv ijnaxi xijv rijg axovlag ecpafitv tlmi, xal Si avgvxrjxa Si
x cbv lx r ijg xoiXijg cpfefiog dg xovg vtcpQOvg xo ovqov Sirydovv-
xiov arofiarwv y r\ nogoiv, Zj oniog av ovo/ia&iv e-Odlyg.
ifioi Si Soxovaiv ol vicpQol nmovdtvai xal xaxa xovxo xo
na&og , o xivtg fiiv vStqov dg ctjiiSa, xivig Si Siaggoiav dg
ovQtt, xivig Si Siapijxtjv , i'vioi Si Sapay.bv ovo/ia£ovoi , ana-
Viioxaxct yiyvo/uvov. ifioi yovv wqj&ij Six SyQi Stvgo , Siipcov-
xoov fiev afiixQiog xatv naayovxcov, xaimvovuov yt Si alio
xovxo Saipihoiq, ovqovvxiov xe xo ito&iv iv xayu xoiovxov,
oiov iito&rf' itaganXifaiov S' av xal xovxo xaxa vupQovg xal
xvaxiv na&og, olov iv XQiZta xal evrlgoig Zj ‘ktityxtgia. ntgl
ctionibus nihil patiuntur, licet a, bile fincera laedantur, vel-
nti veftca quoque , ubi longo tempore acres per ipfam uri-
nae transeunt, ulceratur. Eft etiam alius rennm affectus,
quo tenuis fanies fanguinis mejitur, fimilis excrementis, quae
in hepaticorum affectuum initio excernuntur, nift quod paulo
rnagis apparent cruenta ; id autem aceidit ob aliquam affe-
ctionem renibus inlidentem ei confimilem, qualem in jecore
diximus imbecillitatem efte, turn ob osculorum , aut meatu-
um, vel utcunque nominare volueris , per quos ex cava ve¬
na in renes urina percolator, laxitatem. ,Atque renum quo-
que milii videtur affectus is effe , quern quidam hydropem
. matellae, alii urinae profluvium, alii diabetem , alii dipfacon
appellant, qui rariffime gignitur. Equidem eum hue usque
bis vidi, fupra modum lltientibus infirmis atque idcirco ex-
uberanter bibentibus , ccleriterque per urinam epotum red-
dentibus tale, quale biberant. Atque hie return velicaeque
affectus Ihnilis eft ventriculi inteftinorumque laevitati. Sed
BIBsLION Z.
393
Ed. Chart. VII. [5u.]. Ed. Baf. III. (3n.)
(iev oiv Xtcevr'egiag Idea yiyganxai , duxvvvxcov rjpcov pi pb-
vov. rip xoiXiav , alia xal nav. ro evxtgov ini piv rljv and-
v.gicuv lv rayti nagayiyvto&ai rcov xaxano&tvtcov oixUov r&
xal- nopaxcov , ov dvvaptva cpegtiv oid ’ in oViyov 'bXbncog
rjro [Sagos avxcbv , rj rljv noioxrjxa ' ntgl da xrjg tig rljv xv~
oxiv ci&goag re v.al xaytiag yogas udivaxov axoviav alxia-
oao&at rrjg yaoxgog, q rrjg vrjPrtcog, rj rcov Xenxcbv ivxegcov 4
tintg yag advvaxovvxa fiaaxaQuv to noxov ini rip sxxgiaty
avrov nagdyivtrai , r i ixcolvtv ixxgivtati'ui dice rrjg sdgag
alrb, xa&antg bgaxai yiyvoptvov enl rcov Xtievtegixcov; ov
povov yag ixxgivtxai ra curia raytcog du^igyoptva rljv r 0-
aavxrjv SXixa rcov ivxegcov , aXXa v.al ra nor a. rljv d" tig
rjnag avadomv ano rcov v.a-tf oXrjv rljv yaoxegu ycogicov
ipuOopev ovtf rjnaxog axovia yiyvoptvrjv , ovrt rcov Kara to
(icGcVxsgiov cpXtpcov ov xt xcov v.axa xljv xotXiav , cbantq oids
rcov i'S, rjnaxog ini rovg vtcpgovg' idtiyfi~rj yag rjpiv xuv toig
rcov cpvcnxcov dvvuptcov vnopvrpacuv , eXxety pev tig eavxo
to rjnag ex xijg xoiXiag rljv r gocpljv dia rcov iv ptaagaicp
de inteftinorum laevitate feparatim dictum eft, ubi oftendi-
mus, non ventriculum duntaxat, fed uuiverfa quoque inte-
ftina, ad exeretionem turn ciborum turn potuum aflumpto-
rum celeriter excitari , adeo ut ne pauxillo quidem tempore
citra moleftiam ferre polfint ipforum aut pondus aut qua-
litateru, At quod affatim celeriterque ad veficam urina de-
ieratur, id neque ad yenfcriculi, neque inteftini jejuni, neque
tenuis imbecillitatem, tanquam ad caufam, referri poteft.
Si enim quod potum fufiinere non poftint, ad exeretionem
properant, quid obftat, quominus per fedem excernatur, ut
in laevitaribus inteftinorum fieri videtur ? neque enim cibus
duntaxat celeriter per tam longam inteftinorum convolutio-
nem transiens dejicitur, verum etiam quae epota fuere. At
difiributionem a totius ventris partibus ad hepar didieimus
neque per bepatis, neque mefentericarum venarum, aut ven¬
tris, ut neque per earum, quae ab hepate exortae ad renes
tendunt , imbecillitatem fieri. Nam in libris de naturalibus
facultatibus nobis often Turn eft, jecur ex ventriculo per me-
3g6 rAAIlKOT IIEP I TQN IIEROE Q. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [5n. 5ia.] Ed. Baf. III. (3u.)
tplefioiv, Samp xa Sevdpa x tjv ix xijg yijg e'lxti Sice xSv pi-
%,Sv ’ iSely&paav d's xai ot vttppoi to vSaxwSeg iv aXpaxi s7v-
v.uv , [iij pivxoi rtjv xvaxiv sbxttv ix rSv vtcpptov , Samp
firjd ex xijg ‘/.oiling xa swept*' nipntiv 8’ ixxpivovxug, tlt>
piv xrjv xvaxiv xovg vtcppovg diet xwv ovprjxjpcov , tig 8s x\v
vijaxiv, rtjv xoiliav dice xijg ixtpvatwg, rjv ‘Hpoqulog Svopaat
dcodtxadaxxvlov , ano xov pryxovg airy x tjv incovvpiccv &e-
fievog. Sort xSv piv vecppSv axoviav uv xig alxiaaaixo,
xaxeyuv ini nliov ev iavxoTg pp dvvapevcov to ovpov ' ov
pijv xSv y cellcov [5 12] uopicav, oace Sie^epyexai to no&sv.
ullce ndliv & pipepoixo xig Sg axbvovg xovg vtcppovg, nag
slgovaiv tig avxovg xayicog to ovpov, ij Svvcexov Isytiv,
cu amp ini xijg xotliceg tvioig xSv ItuvxtpixSv ope%tig yivovxae
acpodpoxaxai , xcexce x ov avxov xponov ini vtcppav d'pt^iv x s
apa yiyvta&ai acpodpdv, xai Sice xov-Ct slxtiv tig sav xovg dice
xijg xoihjg tpltfiog to ovpov, avxixce j uev xoi (Sapvvta-Oai dice
to xijg olxijg lafipov; toansp yt xai ini xSv ovopaiflptvmv
opt^tcov xvvtadcav iviovg opSptv ipmnlaptvovg piv dOpocog,
faraei venas , veluti arhores a terra per radices , cibum ad
fefe allicere; fio etiam odenfum eft, renes trabere quod
aquofum in fanguine eft ; non tamen velxcam trabere areni-j
bus, quemadmodum neque inteftina a ventriculo , fed renes
quidem per ureteras excernendo in veil cam jnittere, ventri-
culum autem in jejunum per eum proceflum , quern Hero-
pbilus dodecadactylon vocat, a duodecim digitorum longi-
tudine nomen ei imponens. Itaque renum imbecillitas accm*
fari poteft, qui continere diutius urinam non' valeant; non
vero aliarum partium, per quas potus tranfit. Sed rurfus
b arguat renes quispiam infirmitatis , quomodo tarn celeriter
urinam ad fe attrabent? an dicere poiTumus, quemadmodum
in ventriculo quibusdam Iientericis vehement! flima excitatur
ciborum.cupiditas , ita in renibus quoque cupiditatem bmnl
oriri vehementem atqne banc ob caufam eos urinam per ca-
vam venam ad fefe trabere , fed illico ab attractionis impetu
gravari ? quemadmodum fane et in iis qui canina vocata ap-
petentia vexantur, nonnullos videmus aftatim impleri, pau-
Ed. Chart. VII. [5 12.] ' Ed. Baf. III. (3n.)
duovvtag d’ ok'vyov voxtgov, rj Siapgoi^O[idvovg’ ov povov
yag ogaxai xovxo naga cpvoiv eyovxcov yiyvojxtvov , alia y.ai
X,woig xioiv vyiaivovaiv afid/inxcog , cog xotg ogvi&ioig, a s ta~
Xovoiv Iv Idaicf nag tj/uv 2tktvy.i5ag ’ axxilccftovg yag xav-
xa Si olrjg r/fidgag anXrjoxcog io&iovxce, Sice x ay tog avxovg
htxgivu' y.ai aXkoig Si X,<boig vuagyuv cpaivtxai xo xoiovxov
GVfinxafia cpvoixov. womo ovv Iv xw oxofiaxi xrjg yaoxgog
f; v.vvcoSrjg ogz^tg yryvopdvr 7 , fitxce xov fir] cpdgtiv avirjv xcov
xaxuno&dvxcov xo pagog, avayxaQti itolka fisv xai Xafigcog
ngoocpdgeo&ai , xaydcog Ss anoxgivuv am a, xuxa xov avxov
xgonov iv xotg vtcpgoig rj xrjg oggcbSoXg vygoxijxog bgt%ig,
auu xt) xrjg Svvafitcog avxwv axovioy, xo rf vygbv e'httiv
a&gocog avayxaQu xrjv x tig xvoxiv avxwv sxxgioiv avrixa
noiiio&ai. xi Srj itox ovv, cprjoiv xig i'ooog, Ogaicpvidiov pev
r) tig ovga Siaggoia yiyvtxai, 'kmvxigia <f ovy ovxcog, womg
ovS ogtfgig xvvwStjg, a)X agi&uuj nXtovcov rjutgwv ; rj yag
ag-yyi xov tc a&ovg Sicogioxai xrjg av^rjotcog, rj x avfyoig Xrjg
ay.pijg. oxi rpvyiv.ov (ihv e'gyov ioxiv rj xrjg yaoxgog ogdfgig
lo poll vero evomere, aut fluore dejicere , nee. enim lolum
iis qui praeter naturam fe liabent, id accidere folet, verum
etiam animalibus qnibusdam integra valetudine degentibus,
ut aviculis, quos noflrates in Afia feleucidas vocant ; qnippe
quae avide locufiis toto die vescentes , eas celeriter excer-
nunt. Ac aliis quoque animantibus hujusmodi fymptoma
naturale videtur. Ut igitur canina cupiditas in ore ventri-
culi conliltens , limul non valente ipl’o devoratorum pondus
fufianere, multa impetuofe ingerere atque eadem celeriter ex-
cernere cogit , ita in renibus quoque ferofae humiditatis cu¬
piditas , una cum virium imbecillitate , humiditatem affatim
attrahere cogit et ejus ftatim in velicam excretionem fieri.
Sed quaeres fortafle , quamobrem urinae fluor fubito evenit,
laevitas inteftinorum non item , veluti neque canina cupidi¬
tas, fed plurium dierum numero affectus initium ab incre-
mento, incrementum a vigo.re difiinguitur ? quoniam ven-
triculi cupiditas, qua cibum potumque appetit, animate offi¬
cio m eft, quo citra fenfum nofirum nequaquam fangitur j
rAAHNOT IIEPI TSiN IlffllONQ. T0IIS2N
3gS
Ed. Chart. VII. [5 12.] Ed. Baf. III. (3n.)
otrlcov rt xal notwv, ovx avtv rijg qutrtqag aloftqotcog yi-
yvofiivq , tpvotxbv de xal yaqlg aloft qatcog qutrtQag to rear
VttpQcuv., coot t fiqd" oxuv tig rqv axuqv acpixqrat , ylyveoftal
riva aloft qoiv avrov, xaftantQ rijg xvvcbdovg oQt^tcog. tvlo-
yov ovv hr iv uQ-ytoftat [iev air 6 xara §Qayy, fiitQov rt yiyvb-
f ievov eh iuv n'ev to ngSrov ex rt ov cpltfitov rov o^bv rov
aljuarog oix aloftavouivwv q[icbv, onorav de rovrov ilxvoq
ttavra,' xccl ZqQov ixfiadog roiavrqg anocpalvq to y.ara rag
cpltfiaq aljia, r ct %qpavfttvra rmv ayytiwv elxtiv ex rov qna-
rog rqv Ixfiada, y.qnur extivo rqv ex rmv evreqmv rt xal v.oi-
7uag " entidav de %qoav&a>oiv al y.ara to orbfia rijg yaarqog
cpltfcg , oQeytoftai rqvixavra irorov rov avftqmnov, aloft a-
vofitvov rijg diaftsotag * tlra nqootveyxapievov to itorov
avrov, rag xaftqxovoag tig rqv yaortqa cp%t§aq l| ijna-
rog, avyyoioag avaqnaCjiv tv&tcog avro nav , eg Ixtivm
rt rag ecpgqg, ayqig av q fitralqxpig ini rovg vtcpqovg
acpixqrai. dedtixrai yuQ iv roTg rcov cpvoixcov dvvajnmv
vnoiivqfiaoiv ov jxovov to no/xa navraybot rov otbfia-
rog, alia xal q rqocpq rqv rijg olxijg [itrulqipiv tptqtoftai.
renum vero defiderium naturale eft ac fine fenfu noftro , nt
quum ad ftaturh pervenit, ne fenfum quidem moveat, quem-
admodum appetentia canina. Quare rationi confentaneum
videtur paulatim quidem incipere, et dum major fit, in pri-
mis quidem. ferum fanguinis trailer e ex venis , nihil nobis
fentientibus ; quern qumn totum attraxerit , fanguinemque
venarum hujuscemodi humiditate fpohaverit, exiccata turn
vafa humorem trahere ex hepate , deinde hoc ex intefiinis et
ventriculo. Quum vero exiccatae fuerint venae , quae in
ore ventriculi funt , tunc potum defiderare hominem, affe-
ctum fentientem ; deinde exliibitam potionem venas ex he¬
pate ad ventriculum venientes, aridaa, totaui ftatim rapere
atque ex his alias deinceps, donee ad renes perveniat trans-
fumptio. Etenim in. lihris. de naluralibus facultatibus de-
monftratum eft , non folum potionem , verum etiam cibum,
translumptione per attractionem facta , per univerfum cor-
BIBAION Z.
Ed. Chart. VII. [5i2. 5i3.] ^ Ed. Baf. in. (3n. 3x2.)
y.arct yev ovv to xa-yog xijg dutoSov naqankqaiov sari to nu~
&og tovto xrj Xtuvteqice, xai yev toi xai xu\f ooov q xaxce
rovq vecpqovq Sia-Otoig q avxq xij xata (3i2) x'qv xoiXlav lari'
XCC&OOOV St TO 71 QO TWV ViCpqwV SQ/OV OtTCttV Tqq (poqaq, ivtq-
ytwv ion cpvoixwv Siadoyq , Tqq ibxrr/.qg Svvayeaq iveqyov-
oqq, x.ara xooovrov Siacptqovoiv akXqkmv * v.a’aoi xav xav-
xuiq ev ti nuqunXqoiov ioxiv , q lx Tqq xoilqg cpXipoq tig rovq
vecpqovq oXxq, Try nqcoTT] xaranoou xav tlq xqv yaoreqa cptoo-
yevcov ex tov oxoyaToq, akk at nqo ravxqq iveqynai raiq
tlq ovqcc diuQqoiaiq tlolv i'Siai. on (T ovx oq&coq two i Trig
yaoxqbq tlvai voyi^ovoi to tov diapqrov na&oq oyoicbq xaiq
[5i3] xvvwSeoi oqilgteiv, evtoxt yadtiv ex xwv ini Siipu ocpo-
Sqw niynkayevoov yev xqv yaoxeqa, Siayivov d * tyovtwv ini
nXetoxov avxij to no&ev. rirraqa yaq Tccvxa avy.nTwy.uTct
SiaSeyexat xqv Iv xa> ocpoSqa SiipH nboiv ’ ev yev xai nqwxov
eyixoq ‘ Stvxeqov q Siu Tqq xarco yaoxqoq exxqioiq rayeZa,
y.axot xuq SiuQqolaq x t Xai Xeievxeqiaq' aklo Se rq’aov q ini
nXuoxov ev x y yaoxqi yovq * xai xtTuqxov avvcov avxb Sq
pus deferrl. Igitur his affectiis , quod ad tfansitus celerita-
tem pertinet , Ilmilis eft inteJHnorum laevitati , atque etiain
quod renum affectio ventriculi affectioiii eadem eft, verum
tantum inter fe differunt , quod totum ante renes lationis
opus naturaliujn actionum feries eft, attractrice facultate
agente, quanquam unum quoddam in illis eft fimile, nimi-
rum ex cava vena ad renes attractio, primae deglutitioni eo-
rum, quae ex ore in ventriculum deferuntrir, at vero quae
hanc antecedunt actiones urinae fluori propriae funt. Non
recte autem putare quosdam diabetem affectionem, velut et
caninam cupiditatem, ad ventriculum pertinere , manifeftum
eft ex iis, qui prae nimia ftti ventriculum implent et fervant
in ipfo potionem longo tempore. Etenim qui in vehement!
ftti potarunt, his qualuor fymptomata fuccedunt; unum et
qnidem prirnum vomitio alterum velox per alvum excretio,
aul fluore aut inteftinorum laevitate , tertium , quod potus
diutius in ventriculo maneat, quartum idipfum, de quo nunc
400 FAAHNOT H'EPl TQN IIEIIONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [5i3.] Ed. Baf. III. (3ia.)
rovxo mql ov vvv 6 ) Jo yog eoxlv, eixe Sia^rjxijv avxo rig, eixe
Supav.ov , eixe Siaqqoiav tig ovqa ftovloixo xaleiv. ov yao
OTtcog ovojia nqenov avrqj {hbysd-a, 'Qrjxovyev , alt iv elg
ri]V d-iQcntdav aVqcoyev cupoqpiaq ex re r ov nenov&oxog ronov
xcd rijg ev avxS Sia&iaeag. exeqov S' ay.oipaig opoiov rca
Sicc^tjTt] xovxoa yiyvexai it a&og, si ti air law nXfj&ei, [itjx ane-
nxoVfidvcov , puj^ vnoycOqovvxcov , [irjxe nhfOwQav dqyaXfiyd-
vwv [ii] r tvxqocpiav , alia. Stjlov on SiacyoQovfidvmv xaydcog'
ovxt S ovxco onaviov hsxiv, mg 6 Sixpaxog, ovtf ovxcog avta-
rov , IneiStj nqo rov [idyioxov yivdo&ai yvcoqit,6[ievov ov ya-
Xendbg ■d'tqomeverai. oxav ytv yaq ayqi rov Sinlaotov rbbv
el&iaydvmv eo&iovxog nvog, axqocpy to owfia yyoqlg SiuQqolag,
naqoqaxai rb nctdog ov [ibvov roig ISubxuig, alia xai xoTg
laxqoZg ' oxav S' eni xqinlacsioiq rovxo <yv[i@aiV7j , poij&eixai
nqlv eni rb rexqanldoiov rj nevxanldcnov a<pixdo&at' rovxo
S' av izukiv ro na&og evloyov an o ra-yeiag Siacpoqtjtseeog aq-
yeo&ai, acatpvxiav anavxwv yoq'uav ri]v ilxxiy.ijv Svvay.iv dya
r~ ovVc'Qivyyevy yiv avx ij, xa.Xovy.dvr] S' IS loo g oqexxixrj'
fermo eft , five id aliquis diahetem , five dipfacon , five uri-
nae fluorem nominare voluerit, neque enim, ut .idoiieum ei
nomen imponamus , fed ut curationis viaui turn ex loco af-
fecto, turn ex ipfius affectione inveniamus, fcrutamur. At-
que alius affectus occurrit, diabeti plane fimilis a multis ci-
bis qui neque crudi manent, neque per alvum dejiciuntur,
neque 'plenitudinem efficiunt, neque etiam probe aluut,.fed
dilfipantur fcilicet celeriter. Cujus et crebrioreft quam dip-
faci eventus et faciliorem admittit curationem, quoniam pri-
usquam ad fummum pervenerit, cognitus, baud difficulter cu-
ratur. Nam ubi alicui duplum confuetorum alimentorum af-
fumenti corpus non alitur, idque citra alvi fluorem, bunc affe¬
ctum non folum privati, verum etiam medici parvi pendunt ;
quum vero ad triplum devenit, auxilia adbibentur prius-
quam ad quadruplum , aut quirituplum perveniat. lgitur
rationi confentaneum eft bunc affectum a celeri diffipatibne
incipere, omnibus parlibus attractricem , atque ei conjuga-
tam facultatem, quae proprie appetens vocatur, fervantibus.
BIBAION Z.
4oi
Ed. Chart. VII. [5 1 3-3 ^ Ea. Baf.. III.. (312.)
rov pivxoi ocpodgov Siifovg avtv xov diaprjxov tj yaoxrjg
sat iv alxia, itdoyovoa Svov.guoiav ■d’tgpijv >; grjoav, ij ap-
cpoxegag upa , xai paXiox aviijg xo oxopa" Stvxtgov <5’
ini xt) yaoxgi xo rjnag , xai paXiox* avrov xu oipcc,
ovvtxnvgovptvcov avxoig SgXovoxi xcov xaxu ptotvxegiov xt
y.ai vgoxiv, avxfjv xt xtjv yaoxiga , xai v.axd xov oxopcc-
ypv Si xai nvtvpova. xov xoiovxov avpnxcopaxog tj olov
giQa ytyvtxai itoxt Sl igvointXaxidSt] Sia&toiv ixnvgco-
&ev xcov , otg dg xoim'mav entxai pagaopog dXXox dXXog,
tog iv rep ntgi avxov Xoyco StSrjXcoxai. xavxa piv ovv
xij xoivon’ici. xoov ovpnxcoudxcov ccpa xoTg xuxa vtcpgovg
tigrjxai nu&taiv’ avxtav Si xcov vtcfgwv iSiov nadog ioxiv
6 SiaPjt/xrfi , dvuXoyov xrj xuxa xo oxopa xijg xoiXcag
ogilgti xvvcoSti, ovv axovict xijg xadtxxixljg Svvuptcag' iav
xt ydg avtv ocpoSgag oqdgtcag yiyvtoOai qtwptv avxo , rijv
dgyrjv ovS ’ d<pi%txai mix tig xovg vtcfgovg af toXoyov ov-
gov‘ iav Si ycogig uxoviag xijg xa&txxixijg Svvuptcog, ovx
dxoXov&rjoti xo xayog xijg ovgrjotcog.
At vero ingentis litis citra diabetem caufa eft ventriculus,
aut calida aut ftcca, aut utraque intemperie affectus, maxime
vero os ipftus ; proxime ventricnlo hepar, fed maxime pars
ejus lima, fimul cum ea exaefluantibus nimirum mel'enterio,
jejuno, ipfo ventre, ftomacho etiam et pulmone. Atque
hujus fymptomatis velut radix inde plerumque proficiscitUr,
quod ab affectu eryfipelatode ea incenduntur; quae magna
ex parte marcor fequitur alias alius , . veluti quum de eo tra-
ctaremus, deelaratum eft. Haec itaque propter fymptoma-
tum communitatem fimul cum renum affectibus dicta funt.
At diabetes proprius ipforum renum affectus eft, qui caninae
in ore ventriculi cupiditati -proportione refpondet, cum re-
tentricis facultatis imbecillitate ; nam fi citra vebementem
cupiditatem ipfum fieri dicamus, in primis nihil urinae, quod
confideratione dignum fit, ad renes perveniet, fi vero citra
retentricis facultatis imbecillitatem , non fequetur mictionis
celeritas.
CALENUS TOM. VIII. C,C
4oa rAAHNOT UEPl TQN IIETWN&. TOIIZiN
Ed. Chart. Til. [5i3. 5i4.J Ed.; Bah III. (3m.)
Keep. S'. ^vpnxcbfiaxa xaxd xtjv xvaxtv yiyvtxat
xotvd /isv x otg allot? o'i xt naga cpvGtv aixijg oyXot ndvxeg,
oSvvat xt y.ai xd xavxag igyatpatva na&rj ’ xd <T idea fiovijg
avxijg, iG'fOvqtat xt y.cci axqayyovQiai , teal xax allov xqo-
nov at afJiiXQot xdbv ovgoov ixygiottg. alX avxai fiiv , dbg iv
xcp mgi xebv vtqigwv loycp ngotigijxai , 8io8q> yjgebvxtti xij v.v-
oxa , fiijSiv avxtjg ntnov-&viag * xiqg axqayyovgiaq 8 tj pev
ini SgijJtsGiv ovQotg ytyvo[5ii]fiivi] GVfinxcopta (isv iaxi v.v-
oxewg, naO-og.d3 oil x sgxiv rj.Se 8t sIvmgiv ij dxoviav ini
na&tt xvGxecog yiyvtxat, xa&untg ij dta xijv dgt/ivxijxa , noxs
f isv ini vtcpgtbv ntx&ti, noxi 8 ’ in allop xtvi xebv tig ovga
xijv iavxdbv xaxopi(iiav , ij x 6 nvov , ox av dnoGtljuaxt v.u-
fivn, 8tunt(upai Svvaptiveov. yiyvtxat Se noxt xqi dta xovg
iv xaig tplttpi y^ufiovg, ixy.a&atgofisvovg 8 id vtcpgcbv xt y.ai
xvaxteog. aggcoaxovGa 8e xvaxtg ini SvGy.gaaiq fildnxtxai xrjv
olxtiav ivegyttav, 37 xtg tax tv ixxgtxixt] xebv ovgtov, ;iq> rjv og/iq
x o t,<aov , ox av rjxot (i agvvrjxat xeb nbj&tt xrjg ntgif/OfitVYj?
oiioiag ij v.voxig, ij daxvovGqg uvtadbj. xavxa 8' apybxtqa,
Cap. IV. Veficae accidunt fymptomata partim cae-
teris communia, ut omnes ipfius praeter naturam tumores,
dolores et quae lios creant affectiones , partim ipfi foil pro¬
pria, ut urinae fupprelfiones et ftillicidia ac alio modo im-
moderatae urinae excretiones. Verum hae, ut in'renibus
fupra dictum eG, vefica tanquam meatu utuntur, ip fa liaud-
quaquam affecta. At vero fhUicidium, quod ob urinae acri-
moniam fit, fymptoma veficae eft, morbus minime;, quod
vero ob ulcus aut imbecilfitatem, veficae aflectui fuccedit,
quemadmodum quod ob acrimoniam, aliquando ob renum
vitium, aliquando ob alias partes, quae cum urinis liumorum
fuorum vitia, aut pus, ubi abfcelfus aliquis infefiaverit, trans-
mittere pofi’unt. Evenit etiam interdum ab bumoribus qui
in venis font, per renes et per veficam expurgatis. At quum
ab intemperie vefica. fit imbecillior, laeditur propria ipfius
actio , quae ell urinae excretio , ad quam animal excitatur,
quum vel a mullitudine contentae in fe materiae vefica gra-
vatur, vel a mordacitate molefiatur; Xed ab horum utrolibet
BIBA10N Z.
4o3
Ea. Chart. VII. [5i4.] ^ Ed. Baf. III. (3m.)
rows wtofis [lallov oSwci rtov layvQtov' rj S’ UG&ivtia yi-
yvtxai v.ctl Si ony av iv. a fiev avion na&rj, y.ai Sia Svoxqaoiag
rocg x aVkag y.ai rag avvtyiaxa ra nolloXg ovfipaivovaag,
onox av xpvycoGtv * ivuqyco g yaq cpaivixai paqvvopevt] xtjvi-
y.avxu, xi(V o’kiyov iv avxrj neqidypxac xo vyqbv. cog ovqrj-
ascog Ss oqyavco xij xvoxti y.ai xo xrjg layovqiag sntxai gv/x-
nxcofia, noxs fisv, cog siqtjxai, f it] Swa/ievt] g mqiaxdilsc&ai
acpoSqcog rots iv airy mqiiyoyidvoiq , cog ix&Xifeiv avxa, noxs
Ss xov y.ctxco noqov cqqay&dvxog vnb naydcov vyqcov , rj Xi&ov
oqiyvca&tvxog' sort S’ on xal Sea (phyfiovrjv, rj xiva xoiov-
rov k'xiqov oyxov, tig axsvoycaqiav ayayovxa xov noqov , if
xal nldcog ijicpqa£avxa. ov ptjv ini ye rot's ano xov vcoxiaiov
(ivti.ov vtvqoig nudovaiv , tj avxeq xcq vcoxcaicq, yiyvtxaixig
axovia rijs xvancog, Si rjv ovqcov iniaysatg axoXovO-at , y.a-
■Oanaq svioi vofd'Covaiv, oioixevoi nqoaiqixixov i'qyov slvac. xo
xtjg xvancog, inecSl] xaxdyofidv n xo ovqov ayqi n tq av (iov-
7,tj{HoixiV , ixxqivojidv n nqot/.o^tvoi ’ (Sthxiov yaq tjv avxovg
iyvcoxivai, fJ-i) xo xrjg xvancog, alJ.a to xijg ovqrjotcog i'qyov
magis imbecilli quam robufti dolent; imbecillitatem vero
organici affectus interdum inducunt, item intemperies omnes
cum aliae turn maxime illae, quae nonnullis faepe eveniunt,
quum frigore corripiuntur ; tunc enim plane gravari videtur,
vel pauco admodum contentoin ipfa liumore. Veficaeetiam
ut mejendi organo ifeburiae fymptoma fupervenit, interdum
quidem, ut dictum eft, quum id quod in ipfa conlinetur,
non ita comprebendere valet, ut ipfum exprim at; interdum
etiam obftructo inferiori meatu a craQis humoribus, aut inn*
pacto lapide, interdum etiam ab inftammatione, vel alio liu-
jusmodi tumore, quo anguftior redditur meatus, vel omnino
obftruitur. At vero neque nervorum a fpinali medulla ex-
ortorum, neque etiam fpinalis medullae ipfius afiectus , vefi-
cae aliquam imbecillitatem efficiunt, ut urina propterea fup-
primatur, quemadmodum nonnulli putaverunt, credentes
veficae olficium a confilio procedere, quod urinam retinea-
mus, quoad voluerimus, atque pro voluntatis imperio excer-
namus; fatius enim fuifiet eos nolle non veficae, fed inejeu-
Cc 2
4o4 TAAHNOT IIEP I TS2N HETION&. TO IIP. N
Ed. Chart.. VII. [5i4.] Ed. Baf. III. (3 12.)
tlvai ngoacgtxix'ov , wonsg yt xai to xijg anonattjfJtcog , ov
to xatv ivxsgatv. tj ji'tv yag xvaxcg ivtgynav syii fiia v, xijv
mgLOxaXxcxtjv ' o 8s xov ovgtjxcxbv nogov iv xvxXcg mgciycav
fiv g, iv agyij xov xgay^Xov rijg xvoxtcog xixayfitvog , ogyavbv
sort ngoaigtrixov , i'gyov syov ocptyyuv iv xvxXcg xov avyiva
■xtjg xvaxtatg ovrcog axgipatg , cog [vjdtv tig xov nogov aiixov
T utv ix xtjg xvoxtcog vygatv pgtivcu' xqv 8‘ ccvxijv ivsoytiav xt
y.ai ygtiuv tyu xai 6 ini xcg negaxi xov antv&vofidvov y,vg‘
xai dice xov vo , nagaXv&dvxatv avxatv , ov x ovgov loytxat
xaxa xijv xvoxiv ovxt xongog ivxog xtjg eSgag , ccXt ixgtt
xax oXiyov ccficpoTtQa ycogig xtjg tjutxegag ngoaigdotcog. coontg
8s ini xatv aXXcov fiviov ontg f] nagaXvoig axovoiatg, xov$
tj ngocdgtoig tjucov txovalcog igycityxai, xaxa xov avxbv Xoyov
inixovxcov ivtgyovvxtgnavofitd-a, (iovXrftivxtq ixxgXvai xongov
rj ovgov. coontg 8* svioi ngoaigtxixbv i'gyov oXov cgj&tjoav
tivcu to ntgi xtjv xatv oitgcov xt xai xtjg xgocpijg ntgixxcoiiuxcov
ccnoxgioiv, ovx ogScbg yiyvcboxovxtg, ovrcog i'vioi nuXiv i^vntv-
avxiov xoio8t ovjmav avxo cpvaixov i'gyov that vopfcovxtg
di officium , velufi etiam dejiciendi , non inteftinorum mu-
nus arbitrarium effe. Nam veiicae actio unica eJl contra-
ctio ; at mu s cuius, qui urinae meatum in circuitu ambit, in
origine cervicis veiicae pofttus, organum eft voluntarium,
opus babens, veiicae cervicem ita exacte circumftringei'e, ut
nihil humoris e velica in meatum. ejus egredi polEt; fimilem
quoque et actionem et ufum habet mufculus , qui recti inte-
ftini partem extremam ambit ; proinde iplis refolutis , neque
urinatn velica, neque ftercora alvus retinet, fed praeter vo-
luntatem paulatim utraque effluunt. Quemadmodum autem
m reliquis musculis quod a refolutione fit nobis invitis , id
electio noftra haud invita efficit, ita eadem ratione ab horum
actione quiescimus, quum vel ftercus , vel urinam excernere
propofitum eft. Atque ut nonnulli cum urinarum turn cibi
excrementorum dejectionem totam ab electione procedere
exiftimantes erraverunt, ita rui'fus alii his e diverfo to-
tiun hoc opus naturale putantes a veritate delapfi funt.
BIBAION Z.
4o5
Ed. Chart. VII. [5i4. 5i5.] ^ Ed. Bah III. (5m. 5i3.)
ovx aXtj&tvovcnv. oXov [lev yaq cpvaiy.ov loriv e'qyov fj- lx
rijg yaorqog tlgrqv v'ijonv ex&Xcxficg rijg rqo.<f>jjg, oXov 8* av
nqoacqtrcy.bv exraaiq xal xaucpcg exattqcov re rcbv xchXcov
ixaorov re rcbv SaxxvXcov ‘ yiyvtrai yocq tj fiiv iy. rijg xocXiag
tig rrjv vijunv cpoqa, za&dntg ye y.al rj 8i ixeivijg tig to
Xtnrov evreqov, vno cpvaiy.ijg Swap toiq povrjg' r\ ft“ anond-
r tjaig re y.al ovqtjoig dfiiforeqcav rcbv oqydvcov afia raXg ol~
xtiaiq dvvccfitair ivtgyovvrcov IncreXtXtai * xurd [lev to antv-.
Qvopevov y.al rtjv [5 z 5] xvar.iv vno rcbv qivcjcy.cbv , y.ard 8k
rovg y.vg vno rcbv ijiv/iy.cbv re xal nqoaiqtrtxcbv 6vufiu'C,o-
fievcov. ol fitv yaq ocpiyyov(3i5)req rag iy.no bq fivtg ovy.tr
evtqyovaiv , ol 8s z.aft vnoydarqiov .evtqyovaiv, xal fidXtor.
avrcbv ol (isgoi ‘ avveniXa[i@dvovGt 8\ eanv ore roXg fivai
rovroig e'vtoi rcbv Svav.oXcag anonarovvrcov , y.al rrjv 8ia rcbv
yiiqbv -&Xlipiv, v.a&aneq ye v.unl rijg 8vaytqovg ovqriatcoq fuel
rtXtug biiayeatcog elco&am noitXv. orav (rev ovv ra vtvqu.
na&7], 8i cnv 77 ijJvyixl] 8vva[ug ini rovg tlqtj/tevovg acpixvtX-.
rat fivg, r\ xal rov vconaXov avrov pXafiijvai 6 v fifty , naqa-
Xv&tvrcov rijg ivtqytvag rcbv [ivcbv , axoiaiog exxqiaig ovqov
Etenim cibi a ventriculo in jejunum expreflio totum natu¬
rae opus eft, rurfus ornnino ab electione pendet utrorum-
que artuuin et cujuslibet digiti turn extenfio turn inflexio.
Delatio enim a ventriculo ad jejunum et ab hoc in tenue in-
teftinum a Tola natural! facultate procedit, at alvi dejectio et
urinae redditio utroque orgauo propriis fuis facultatibus
agente perficiuntzu- , quod ad rectum inteftinum atque vefi-
cam attinet, a naturalibus ; quod ad musculos vero, ab ani-
malibus et voluntariis nominatis. iNam musculi, qui fluores
coliibent, tunc quiescunt ab opere ; abdominis vero musculi
munere fuo funguntur, . maxime vero ipforum medii; non-,
nulli etiam quum difficile dejiciunt, mambushujusmodimus-.
culos comprimunt, ut et ubi urina vel difficulter redditur, .
vel ornnino fupprefla. eft, facere confueverunt. Quum ita-
que nervi , per quos animalis facultas ad jam dictos. muscu¬
los pervenit, afficiunltu', aut ubi dorfalis medulla ipfa laefa
eft, refolvilur musculorum actio atque excernitiir eJt urinaet
4o6 rAAHNOT IIEP I TS2N HETIONQ. TOUQN
Ed. Chart. VII. [5j5.] Ed. Baf. III. (3i3.j
T£ y.al xonqov ylyvtrac * orav d5 avxb rtjq xvaxtcog to aaifia
toiovto na&rj lta&og, cog aSvvaxtZv sx&Xifiuv to niqityo-
fitvov Iv avxij, xavtytvai xovvoiq to ovqov , y.al xaltZvai to
GV[imcofjia avvijg ioyovQta. GVfi^alvti 8s y.al Sta Svaaio-O-tj-
Gtav avrrfi y'tyvcG&ai nor intoytatv ovqcov , avsv tov ntnov-
&tvai tijv sxxQtxixijv Svvafuv, sav Ta fc.lv xijq xvaxtcog idea
vtvqa it a&ij , tu 8s tov Gcpiyyovxog avvijg tov avysva fivbg
iviQylj, Staacb'Qovza t Ijv suvxcov Svvafiiv' cog say ys naqa-
lv\)rj , GtjfitZov iSiov xljg naqalvotcog tov tov tov fivog scstiv
rj Twv ovqcov axovGiog sxxqcoig ' ovay Ss tovto ysyrytai to
mx&og, o ts noqog avvijg cpqay&ij , yaXmov sgti Siayvcovai
Tag dia&sattg afjtcpoxeqag. ov fiovov SI tig xtjv tov tcov, alia
xal Trjv t cov aXXcov anavTcov tcov xava r rjv xvgtiv axqifilj Sia-
yycoGiv avuyy.aibvavbv sgti nqotTitGvaGxdaL Ta nqoxaxaq-
yovza tcov s^co&ty ah tcov, a xaXovacy iStcog ol laxqol itqo-
xaTaqxxixa' ztoXv SI ytaXXov avxcbv Ta 'itQOtyyovfctva Ta
xax avTO to acbfia tov Zyoov na-Orjfiaxa. Xoqdco&ttGijg yovv
noTt xljg qaytcoq ini x ij xaxanxcbau, avys^rj tcov ovqcov sni-
ftercus , laborante invito. Qnum vero ipfum veficae cor¬
pus eo affectu fuerit affectum, ut quod in ea continetur, ex-
primere non poflit, fupprimitur urina, vocaturque hoc fym-
ptoma iplius ifclmria. Atque accidit interduin propter ob-
tufum ipfius fenfum urinae Tuppreilionem fieri citra excre-
tricis facultatis laefionem, fi proprii veficae nervi aificiantur,
nervis musculi cervicem ejus ftringentis munere fuo fim-
gentibus, ipforum facultate fervata ; nam fi refolvantur, pro-
prium lignum eft paralyfeos hujus musculi urinae praeter
voluntatem excretio ; at hoc eveniente affectu, quum meatus
ipfius fuerit obftructus, uterque affectus cognitu dilficilis eft.
Proinde ut exquifite dignoscantur, non folum hi , fed reliqui
quoque omnes veficae affectus, perquam neceffarium eft prae--
feire praevias caufas extrinfecus advefiientes , quas proprie
procatarcb'cas medici vocant; fedmultomagis eas, quaeprae-
cefferunt in ipfo animalis corpore , affectiones. Igitur cui-
dam a cafu fpina luxata accidit urinae fupprelfio , quae lie
BIB AION Z.
Soj
Ed. Chart. VII. [5i5.] , Ed. BaT. III. (3i3.)
GytGig , dco-Ovlag ovrco ylyvtG&ai , y.a&antQ dqrycai xal vcp
'innoxqarovg' btta-yi&n S' ovx tv&ecog, allit nsql r'nv rqlrr\v
■tjiidqav, vno rljg riov saw [taraGravroov onovSvlcov ■&Xtyiwg,
qihy/trjvdatjg rijg xvanag ’ rylyu yovv xarct to ywQiov avrtjg,
xal yoaqlg piv ipavuv , alia nolv pullov iniqitSbvrwv rag
ytioag’ i-d-cQaniVGapiV S' avrov tog nq'og cpltyfiovrjv lard-
fitvoi. ptraardvriov S' oniGco rwv GnovSvhav icp tctQOV,
to ovqov uxovaimg HgtxQivero ycoqig oSvvrjg rJjg xvancog’ icp
ov ro Vivqov roil xldovrog rijv xvanv fivog iny.[irjqdfi£d-a
mnov&dvai, y.al Sid rovro rr\v Htqandav rep vcoriako nooG-
y/oucV. in alloy S' opoUag ntnov&orog hdoytoig ovqcov
iyivtro , SvoaiG&tjGiag fiiv ini rij rmv vtvqcov ndoti xarctla-
(SovGrjg rryv xvgtlv •, iv Si rotg vnvotg ovx alo&avoptvov rov
uv&qamov ncnlrjQiouiavrjg rijg xvancog, tlx)' vntQSiaru&darjg
avrrfg , firjxtr unoxqlvovrog. dvfifialvu yap non y.al rovro
rrig layovQLug ainov ytvia&ui, xuddntQ yt y.al alloig vyial-
vovaiv rycoi Sia ntpiGraaiv nva npayparav , rj iv ixxbjGiaig,
rj ftovXaiq , rj iv Sixaanjqloig , ij xai StmvovGi naqa nvi, xa-
raayoiiGiv ini nliov ro ovqov, vntqSiara&dGtjg rijg xvancog,
fieri confuevit, quemadmodum et ab Hippocrate dictum efi ;
verum non illico fupprefia. fuit, fed perendie, ob digreflarum
ad interna vertebrarum compreflionem inflammata vefica.
Itaque dolebat in ejus regione , vel nemine tangente ; fed
inulto magis, fi quis manu tangeret. Atque hunc curavimus
inflammationi remedia adliibentes. Rurfus alter luxatis ad
pofteriora vertebris urinam invitus profudit citra veficae do-
lorem, in quo conjecimus nervum musculi veficam clauden-
tis fuifie affectum, proinde fpinalem niedullam curavimusi
Atque in alio fimiliter affecto fupprefia fuit urina, torpente
quidem ob affectos nervos veficae feiifu, quum autem inter
dormiendum non fentiret homo, vefica irnpleta et fupra >no-
dum extenfa, nihil amplins excernere potuit. Etenim ac-
cidit interduni, hanc fuppreflionis urinae canfam efie, quem-
admodum etiam fanis quibiisdam , vel urgentibus negotiis,
yel in concionibus, vel fenatu , vel foro , vel convivio , re-
tenta longiori tempore urina, extenfa fupra niodum vefica.
4o8 rAAHNOT TIEPI TS2N TIEIIONQ. TOJlSiN
Ed. Chart. Vlf. [5r5. 5i6.] Ed. Bat III. (3x5.)
iesyovgiav axolov&tjbar, na&ovotjg rijg negioralnxijg avrijg
Svvapteog vno rrjg aptrgov raoeeog. eregov Se ini y.aranzco-
esti xrjg (icc'/Hog ana&ovg Siaptvovarjg iv per rep nagaygijpa
cvvsprj <svfvr\v ovgrjaiv aipavog yeveo&ai , per a Ss rcyura re-
XLav iayovgiav ' hp ov Zc-Qqopficoci&aL n rov aiparoq irexpij-
gape&a, xai Sia rovro xa&crrjgi yorjcrapivaiv tipeov , oliyov
pev ovprjGtv , igaioi-SiVTog Se rov xaQerijgog, icpavi] xara to
oropeov avrov yvoogierpa rrjg &goppcooewg. in alleov Ss
ygovixav ockyrjpartav , apa ejgpeioig anoorrjpartav yevopevcov,
ini rw Xrfeou ravza avve%ovgri&i] n nveaSeg lenrov, inrjy.o-
lov&ijffsv S’ mioyemg ovgoov , cog rexpfjgaes&ai nayv nvov ip-
cpgex^ai rov Tro[5i6Joof. ini Se rear ncuSieav h&ieav rcov xara
mar iv. i&eaoape&a nollaxiq layovgiav yevopevijv , iep tj
oyijpeniaavreg avuggonov to ocopex per a xaraoeiejscog , ano-
xvlio&ijvai rov l&ov rov no gov inoirjaapev. seogay.orag Se
y.ai rov-(f vpag , o pf/./M liyeiv, a^idi pepvijcj&ai Sianavrbg ’
inixatg xalovpevaig ■d’gop^dxjeoiv , ov pbvov raig xarcc xv-.
esnv , alia xai rovrcov en pallor el xar evrega re xai
urinam fupprimi, contractrice facilitate laefa propter immo-
deratam tenfionem. Quid am etiam quum cecidiflet, ua-
nente fpina illaefa, primum quidem magnam fanguinis copi-
am cum urina emifit, poftea vero omnino fupprefla elfc uri¬
na; cui conjecimus coneretum eiTe fanguinis ali quern gru-
mum; quocirca demifta a nobis per colem fiftula , paulum
urinae reddidit; extracta deinde fiftula, apparuit in ipfius
ore grumi indicium. Praeterea ab aliis diuturnis doloribus,
una cum abfcefluum fignis infeftantibus , finitis bis tenue pus
cum urina profiuxit, fubfequuta urinae retentio eft, ut conje-
cerimus a cralfo pure meatum obftrui. Atque in pueris cal-
culo veficae laborantibus vidimus faepenumero urinam fup¬
primi. Eos itaque refupino. figurato corpore . concuftnnus,
ut a meatu lapis dimoveretur. Quum vero vos id, quod
jam jam dicam, videritis, oro ut ipfum tenaci femper raemo-
ria fervefis; a grumis vocatis, non folum iis qui in vefica,
fed multo magis illis quoque qui ininteftinis, ventriculo at-
BIBstlON Z.
4og
Ed. Chart. VII. [5x6.] Ed. Baf. in. (3x3.)
yaaxsqa xab &ooQcc-/.a ysvoivxo , avufiodvti lunoipvytcv xt xab
m^Qiqv , xab [iixQovg xab afivSqovg xab nvxvovg iqysiv xovg
ayv/novg, alvtiv xt xab Stalvta&ai. xavxo Ss xoixo v.unb
xolg v.axa xovg fivg fitycilocg XQuifiaoiv htiyiyvtxai nollay.ig'.
cog &av(id<rai xbjv ah lav xiva xov GVfifiaivovxog , el to nav-
x gov olxtioxaxov tjiuv atyca XTjltxovxmv xaxmv sari ytvvrjxi-
x'ov sxyv&tv tot olxticav ayytuov * axolovdovat yciQ avxm
xab oijTTtSovtg xmv [loq'uav xab vtxQcbutig. tlSav Ss xab xax a
xvaxiv iv&QOjipeo&sZaav uxolov&rjoav ra xa avxa avfinxoo-
paxu' iTQotjytiro yaq aiycaxog ovqijaig avxca Saipilovg, xab
ex xovxov GvrszsxfiijQafitjv xijv ^Qo^maiv, sScaxa xt cpuqfia-
xov tckiv li&ov &Qvnxixbv SI ogvjithxog , avxb xt zb ixoxov
o'ivpih TCQQGiCftQou'cV' ullu xab xavxa fiov itoiovvxog , ol
n'tv allot Sitcp&uQijaav, tig Ss xig sacisdt] , Sialv&evzcov avra
xmv ’d-Qouficov , tha xax bliyov ovqcj&tvxmv. on S’ ovx
sanv uvxuQxt] xa xax a xov svtaxmxa bvov avjxnxcbuaxa
SiSagai xov ntnov&ora xoirov, alia xab itollaxig lx xcav
Xtqoyeyovoxcov 6 SiOQtajibg ybyvtxai, xcav xiqotmQajitvmv
v[iTv avapiiivijaxo/itvoi yvmata&t' nvov yovv ovqqaavxmv
que thorace continentur, animi defectio et pallor fequi folet,
puLfus parvus, obfcurus, frequens apparet, anxietas et ex-,
folutio. Idem hoc in magnis musculorum vulneribus faepe-
numero accidit, ut mirari aliquis pollit, quaenam lit hujus
eventus caula, quod omnium fanguis nobis familiarillimus
ex valis fuis efiufus tantorum malorum auctor ht; nam. et
putredo partium et mortificatio ipfum fequitur. Vidi etiam
velicae grumo obftructae eadem evenire fymptomata; gru-
mum vero adefle conjecimus, quod plurimum antea cruorem
cum nnna reddidiflet. Itaque xnedicamentum lapidem cori-
terens ex oxymelite atque ipfum quoque oxymel per fe in
potu dedimus, at nihilominus alii quidem perierunt, uno
quodam fervato, foluds-ipli grumis, quos poftea cum urina
pauladm excrevit. Quod vero non fads lint ad affectae fe-
dis inventionem ea duntaxat fymptomata quae in praefenda
infeftant, fed et ex iis quae praecelferunt, faepe definiamus,
facile intelligeds, 11 eorurn quae vidillis meminerids. Igitur
4 1 o r a abn or- uefi tqn nmioNQ. tobun
Ed. Chart. VII. [5i6.] Ed. Baf. III. (3i3.)
ttoWmv noVkanig, % tcov ngoysyovovcov ovfinTcoieaTcov g-vr^tj
rov ntnov&OTU ronov ivedafigaro, ttjv r iv avrm Sibcdsaiv
idrjlcoaav. 6 fisv yag rtg r[kyi]Hti ngortgov ra hutch to -/to-
gLov tcov veqigcbv noV.ay.ig, aruHroi t e cpgiHai hots nal glytj
Toe ofwtgu avv nvgtroig iysyovn * t eg Si hut a tijv r>jg Hvancog
Otaiv, a[iu raig rs cpgly.aig Hal roTg nvgatoTg csXyifjuene ngot-
ysyovti’ rial Ss hutcc Siacpgayfia y.al Scbgay.a, y.a&antg sts-
goig hutu to St£,cbv vnoyovSgiov ’ Igp cov anavuov evtyjxijga-
fic&a, hutu rov aXyrjaaVTU ronov anoarruiurog ngoysvofisvov,
dice vtcpgcov SHy.a&ag&ijvai r 6 nvov. csvvsvSuhvvtui Ss rots
tlgijfisvoig nal to noaov rov nvov Hal to [le/efy&ai rotg ov~
goig avro nav, ebamg avuTsrugayfiivov , rj firjnco rovro yt-
yovsvai, na-dansg an l tcov ivrsgcov sHgtjrai ngoa&av. cog
yag iv insivoig , lav fiiv he tcov vcjojloTsgcov ivTsgcov rj r a
cpagofitva, fii[UHTai rotg Trjg Tgocprfi mgtTTcofiaaiV Ofioicog
rotg avamcpvgafisvoig , lav <T he tcov y.aTcoTsgco , na-O- sv rt
[isgog avTcav avvtHHglvsTai, hutcc rov avrov rgcmov ijroe rt-
■QoLcaxai to ovgov anav ino tcov . ovvsy.y.givopsvcov avreg
quum multi crebro pus cum urina emififlent, praeterito-
rum fymptomatum memoria et fedem affectam nobis oJften-
dit et affectum in ipfo confiftentem declaravit. Quidam
enim prius in regione renum faepeumnero doluerat et cum
inordinate horrore et exiguo rigore febre correptus erat.
Alius circa velicae Jltum limul cum horrore ac febre dolores
praefenferat, nonnulli circa feptum trarisverfum et thora-
cem, ut alii in dextro hypochondrio. Conjecturam itaque
fecimus in iis omnibus pus per renes expurgatum elfe , vo¬
mica in loco dolente erupta. Ad indicium autem cum fupra
propofitis nonnihil corifert puris quantitas et quod totum
cum urinis misceatur, veluti confufum, aut contra, veluti
jam antea de iuteftinis dictum ell. IN' am ut in illis , fi a fu-
perioribus intedinis quidpiam deferatur , id ciborum excre-
mentis peraeque admixtum videtur, ac fi cum ipfis fubactuin
fuiffet ; fi vero ab humilioribus, cum una ipforum parte ex-
ceriiitur, fimili modo urina aut to ta a pure cum ipfa emilTo
Ed. Chart. VII. [5i6. 5 17.] , Ed. Baf. III. (Si5. 3x4.)
nvcoddiv, jJ v.arct rivet fioQice Sisemctesiisvov avcofiabcag inept-
Qttai, noXkaxig 8s xal [tovov am 6 to 1 tvov ixxQivsrai ywqlg
ovoov. rovro pisv ovv ivaqyiog ivStixvvrai v.aru rtjv v.variv
avrrjv ytyovsvai r r\v ixjtvrjGiv ' to 8 avafiifiiyfievov azgiflug,
ctveo&sv no&tv rjv.uv ' to 8s [tsatjv rovreov xurdoraGtv syov,
ano rcbv vicpQcav. bpioiwg 3s vmv (lira ro GVQQaytjvai to
«jt oarijfia epaivijrai r 1 yvioQtcfia rijg ily.caatag a/ta rrj rov
rtmov&orog ronov Siayvwasi, xal rovro nor's [tev ava/ts-
fuyjtsvov axQipwg epaivtrai, it ore 3s fisrgiwg, tj ftt]3cft[av
SGyrjXog fiigtv, t] inaypvyiivov itoig, rj fiovov Sit^ioyopivov'
rov ftsv sj.xovg 'yvet>p>iG\tpt ionv idiov r/ iepsheig ovo/ta^o/tivt],
rov mnov&orog 8s ptQovg rj v.uru rijv ovg'iuv Idiorijg ' its-
ralebSrj usv yaQ lari ret rijg xvorscog cmo^yvnrofisva poQiu,
oaQxosidij Se [517] ret reap viepqeuv. ovreog 8s xav rcbv
avearsQw n nenov&tj , ret avvtxv.Qivb{di^)fjLtva roTg ovQoig
emoxaitrso&ai yot], naQa§a)j.ovrag avret rjj rebv vnovoov\ts.~
veov ovaict. 81 ovQeov [isv ovv sxxa&aipsrai . ret re v.vqru
[isQtj rov ijitarog 00a rs uvearsQo) rovds rsraxrai poQiet
conturbatur, aut per partes quasdam disjxerfnm inaeqnaliter
defertur, plerumque etiam folum pus fine urina excernitur.
Atque lioe fane baud obfeure in vefica fttppurationem con-
fiftere indicat ; quod vero exacte commix turn eft, a fupernis
alicunde partibus venire ; quod mediam inter baec conditio-
nem fervaverit, a renibus. Similiter fi erupta vomica cum
affecti loci indiciis ulceris quoque lignum aliquod appareat,
hoc aliquando quidem exacte commixtum videtur, aliquando
mediocriter, vel nullam babens mixtionem, vel quodammo-
doinnatat, vel folum excernitur; et vocatum quidem ramen-
tum ulceris, fubftantiae vero proprietas affectae partis
proprium indicium eft, quippe partes a vefica avulfae la-
minis, a renibus vero carunculis funt fimiles. Ita etiam
ubi ex fublimioribus pars aliqua affecta eft, excrementa cum
urixiis ejecta intueri et ea fufpectarum partium fubftaritjae
comjxarare oportet. Igitur cum urina expurgantur gibbae
bepatis partes atque onmes quotquot fimt bis fuperiores;
4 1 2 rAAHNO T IIBPI TS2N IIEIION0. TOIMN
Ed. Chart, yir. [5i7.] Ed. EaC. III. (3i4.)
av[mavza‘ 8i edqag 8s ra rt ai pa rov ijnazog evztqu re
xal yaaxtjq xal an'Lrjv. e^co&tv 8e rovxcov earlv ooa ona-
vicog yiyvsxai , oiov dice yuoxqog exxa&aq-&evxav rwv xaxa
&wQce/.u xal nvwfiova, xal SI ovqmv evioxt ra>v y.axco rov
Siaqiquypuzog, wv ayvoovv xtg evioi xctg alxiag, tlx ov% icoqa-
y.oxtghrc aqqaiazoov uvxa yiyvofitva, roig ecoqaxocnv anuszovoiv’
( ox i anoaxrifiaxog noxt if nvtv\iovi yefopievov , Svvuxov to
icvov 8ia ftcpqcbv Mxa^aq&ijfai) akt rjfitig yt y.al nvtv[iovog
anooxrjf/ia 81 ovqcov ixxa&aq&ev i&tasay.t&a , y.al ■Ocaoay.og,
dice re rasv ivzeqoov xal rijg edqag. rj [iiv ovv ex rov itw-
jxovog tig roig vtcpqovg cpoqcc rtjv aqyr\v. ovS * anoqiav eyu
tear a ye rtjf akrj&tiav. coaneq yaq ait o x ijg xoibjg cpfafiog
anoepmtig tig xovg vtcpqovg ifipukkovatv , dvxoo xai rrjg [itya-
hjg aqxtjqiag. inti 8e Eqasiaxqaxog rjytixai nvtv\iaxog [io-
v,ov xug aqxrjqiag vnaqftiv ayytZa, roTg TCtiuaxtvxoGiv avxob
to ^rjxrjjia, ovy Tjfuv yiyvtxai, xrjg ktiag aqxrjqiag rov
nvtvjiovog, oaov tig eavxljf Seyrjxai nvov ex rov qayivxog
ctnoaxijuaxog , tig aqtoxtquv xoU.iav xijg xaqdtag xopioai 8v-
per alvum vero pars jecoris lima, inteftina, ventriculus, lien.
Extra liaec autem funt, quae raro iiunt, ut quum thorax et
pulmo pfer alvum purgatur ; quae infra feptum transverfum
politae funt partes, iuterdum per urinas. Quorum caufam
quum nonuuUi ignorent, neque ea unquam in aegrotis acci-
dere viderint, non credunt iis , qui viderunt (quod abfceffu
interdum in pulmone orto pus expurgari per renes poffit.)
Nos vera pulmonis vomicam per urinam, thoracis autem per
inteftina et alvum expurgari vidimus. Ac tranfitus quidem
a pulmone ad renes plane nullam revera ‘ dilficultatem ha-
bet; etenim ut a cava vena, ita ex magna quoque arteria
rami defeendunt ad renes. Quoniam autem Erafiftratus pu-
tat folum fpiritum in arteriis contineri, haec quaellio ad
ejus fectatores pertinet, non ad nos, quum laevis arteria
puhnonis , quantum puris ex erupta vomica fuscipit, id in
fluihrum cordis Baton deferre poffit, . quod iude -in magnam
BIBAION Z.
4i3
Ed. Chart. VII. [5i7.1 Ed. Baf. III. (3i4.)
vuytvrj g, tit ivtiv&tv tig tty ytydtyv ciQxrjqlav lyn too vxog
avtov, dice tcov vtcpqcbv tig tty xvestiv evty&tyai to csvvSo-
&ev' oil yty tico&tv ovtco csvypalvtiv cog to no7.v , y&avov-
aijg tijg yttaXtytcog tig tag tqaytlag dqxrjinag ytyvto&ai.
tov y tv ovv onavlcog ytv, aTX Snto&ai note Si ovqcov xd~
Q-aqatv , iv nvtvyovt nvov ytvvtyivtog , rj alt la IsXtxtai"
tov Ss xal dice yaotqbg tttqov ti tcov Vg dvatoyty cpaivoye-
vcov csnaviov a'itiov. fj ydq toe xoD.tj cpltcp tvqloxttal noxt
Sid tivog ayytiov yscsov ovvanxoytvrj trj csttXtyiala y.alov-
y&vtj ‘ Sio xal &avyacstbv ovSlv, ovS ’ dSvvatov, ovt ex tcov
dvco tov Siacpqayuatog ytqcbv tig tty yaaxiqa qvtyai to
nvov ovt lx tcov xatco Sid tcov vtcpqcov tig trjv xvestiv
dcpixta&ai ' taig ydq onavlaig xatacsxevaig tcov ocoydxcov tl~
xog etstiv tirto-Oai esndvia csvy.ntcby.ata.
Keep. t . OvS ’ evtav&a yqi] Siacpeqtcs&ai, nottqov
voteqav rj ytyqav xXtjttov loti to nqog tty xvijoiv vno tijg
cpvatmg So&ev taig yvvai%l yooiov , cocsntq ovS * tl xatd
tov n7.tyvvxiv.ov ovoyaXfiutvov aqi&yov vesteqag rj yijtqag,
r\ xatd tov svixov t&tXoi tig ovouaQuv voteqav xal ytyqav.
ipfius arteriam incidens, per renes tranllt in veficam; liod
tamen non ita evenire folet, pure prius in asperas arterias
magna ex parte transfumpto. Itaque quam ob caufam pus
in pulmone genitum cum urinis, licet raro, excernatur,
jam dictum eft; quod veroper ventrem expellatur, alia quae-
dam rara ex corporum diftectione apparens eft caufa ; nam
cava vena , mediante vale quodam , caudici vocato videtur
interdum adaptari. Proinde nihil minim neque impoflibile
eft et ex partibds fepto transverfo fuperioribus pus in ven¬
trem defluere et ex iis quae eidem fupponuntur , per renes
in veficam pervenire; nam corporum raras conftitutioncs
par eft rara etiam fequi fymptomata.
Cap. V. Neque hie disceptandum eft, utrum vul-
vam an uterum vocare deceat earn partem, quae mulieri-
bus ad conceptionem a natura data eft; ut nec fi quis nume-
ro plurali vulvas aut uteros, aut fingulari vnlvam aut ute-
4 1 4 TAAHNOT IIEP I TS2N IIEHONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [5i7. 5x8.] Ed. Bah III. (3x4.)
«fiHVoryaQjl4 Ta %Sr,Gijia x'ov %qovov avalioxatv , H mv elg
diayvmdtv rj it Qoyvmtnv , ■ffiQanuay, oytlog xi xaQitmao-
fitd-ct, xa&aitiQ cciieXu xqnl xtjg xalovfitvijg vno psv xivmv
vaxeQixijg itvtigemg, viz ivimv d’ anvoiaq vGxtqixrjg’ mg ev
yaQ xi to na&og ixur&Qcc rjj nooarj-yoQM drjXovvxmv eoxlv.
cmovgcu x mv laxQmv. sym Ss ^taacifitvog no/lag yvvaV/.ag
VGXtQtxag, mg avxai xa ocpag avxag ovofiaCovmv ui % IcctqL-
Vai itQOTiQcu, nag mv alxog ion y.qv.uvaq axtjxoevai xovvo/ia,
xivccq [lev avttiG&lytovg x a a/xa xal axivrjxovg xai/xivag, afiv-
(Sqoxcixov xs 4tal [uv.QOxaxov tyovaaq acpvyjxov, t/ xal navxa-
Xmg uocpvxxovg qiaivouivaq, [5i8] svlag 8* alG&avofiivaq xa
xal xivovfisvag xal \ir\8ev pa^Xajxutvag xov loyiGfiov , hito-
tiQUvovcsaq xa xal fioyig avunvaovaag , ixiqag Se avveXxofxevag
xa xmla, diacpoQag vno’kafxftuvm x mv vtsxtqixmv ita&f][xaxmv
tivai nXeiovg, ijxoi xax a xo [xdya&og xrjg itoiovoijg alxiag, tj
xax a’ddt] xivcc diaqtaQovoag akXrjlmv. rj [ isv ovv itQmxt]
likey[itvrj SiacpoQa xax a xo xov IIovxixov ' HQaxlaiSov ya-
yna[i[ievov (Sifiliov anoqiav I’yu nollijv oitmg yiyvaxai.
rum nominare velit. Etenim fatius eft in rebus utilibus
tempus collocare, ex quibus vel ad dignotionem, vel prae-
notionem, vel curationem, fructum aliquem decerpere pos-
fimus. Veliiti certe et in eo aflectu, quem nonnulli uteri
fuffocationem, -alii fpirationis ob uterum ablationem vocant ;
audire enim licet medico.. utraque ajxpellatione unum quen-
dam afFectum explicare. Ego vero quum multas viderim
mulieres hyftericas, ut et illae feipfas nominant et ante has
medicae foeminae , a quibus et eas verifimile eft hoc nomen
audiviffe, alias quidem fine fenfu immobiles jacentes, cum
obfcnriflimo xninimoque pulfu, vel omnino fine ullo pulfu
apparentes, alias fentientes quidem et fefe moventes, atque
citra rationis laefionem , fed animo deficientes et vix refpi-
rantes, alias etiam artus contrahentes; multas efle puto ute¬
ri affectuum differentias, vel pro caxxlae eflicientis magni-
tudine, vel pro fpeciemm quarundam varietate inter fe dif-
ferentes. Igitur prirna differentia , cujus Heraclides Ponti-
cus in confcripto libro meniionem fecit, multam exhibet de
BIBAION Z.
4l 5
Ed. Chart. VIT. [5i8.] ^ Ed. Ball III. (3i4.>
; Xiyerai ydq unvovg re xal aGcpvxrog sxeivt] tj dv&Qwnog ye~
yovevai, rbov vexqmv svl fiovcq biaXXdrrovesa , rm fiqayelav
eynv ■d-eqfwrtpra yard rd fieaa fieqi] rov (jcoputroi ' eniyi-
yqanrai yovv ro fiifiXlov unvovg Hqaxlelbov ' xal £t]r tjenv
scptj yeyovsvai roTg naqovGiv larqoig, el pitjTCco re&vt]xev.
*Hqux\sISov 8‘ av&ig vgtcQOV yeyovoreg svioi, |S ovXofievoi
Staad)£eo&al n rijg dvanvoijg, el xal [it] <p alvoiro, xx tjdovag
sqlov bielgaufievov xaraqrav cpucu yqijvai icqo rijg qivog, elg
Siayvcaaiv dxqifiij rov epsqeo&al n irvevpa dice rijg avanvoijg
eiaco re xal av&ig e£a> ' nveg be v.ar'a r'o aropia rijg yaarqoq
htiri&evai xsXevovatv Xexaviov vSarog /xeoxov, axivtjrov ydo
dxqificbg epvluy&rjGSodai r'o vyq'ov , el /itjbev oXtog ao>£oiro
rijg dvanvoijg. el pi'ev ovv ans&vtjGxov at ovrcog eyovaai
nuoat ywaixeq , anXovv av eit] ro tyjxrjfia' go)£o[isvcov be
svliov , Sini.ovv ylyvetai, rtjv re bia-Oeatv rjumv £rjrovvr(ov,
vep tjg dnbVkvrai ro rijg dvanvoijg sqyov, sri re [idllov on mg
eri Xfbcnv at fiijb oXoog avanviovoai' neniarevrai yao dyeit-
qigtov elvai rov avanveiv ro £ijv, rov re £ftv ro avanveiv,
ortu fuo ambiguitatem. Ait enim illam mulierem neque
pulfum neque refpirationem habuiife, atque hoc folum a
mortuis diftitifle, quod exiguum in mediis corporis partibus
calorem haberet ; eft autem libri titulus Apnous Heraclidis ;
ac aftantes medicos quaefivilfe ait, an nondum eflet mortua.
Rurfus nonnuili Heraclide pofteriorcs, fervari aliquid re-
fpirationis volentes, quamvis non apparent, carptae lanae
ilocculos prae naribus fuspendi jubent, ut exaete dignosca-
tur, num fpiritus aliquis inter refpirandum turn intro turn
foras rurfum feratur. Nonnuili poculum aquae plenum ori
ventriculi imponere praecipiunt, quippe immotum oinnino
fervatum iri humorem ajunt, ft to ta perierit refpiratio.
Quod ft omnes ita affectae mulieres interirent , fimplex elfet
quaeftio ; quum vero nonnullae ferventui-, gemina fit, inve-
ftigantibus nobis turn affectionem, ob quam fpirationis mu-
nus deperditur, turn vel magis, quomodo vivere poflint, quae
nihil omnino xeTpiran t. Nam in confeflo eft et refpiratio¬
nem a vita et vitarn a refpiratione feparari non pofte , adeo
4 1 6 rAAHNOT HEP I TQN UEHONQ. TOIISiN
Ed. Chart. VII; [5i8.] , ^ Ed. Baf. III. (3i4.)
WGra Xal rov 'Qtavra navrcog ccvanvtiv xal rov avanveovra
navrcog £jjv. q rovro yalancbragov ; ovx son d’ ovrcoqyali-
ncoraqov, alia dar&Qov qiwqa-dijvai oaov, ti y a xal ra cpco-
levoviu ‘Qaa vaxqoTg Spotti xara rovg cpcohovq doyueva, rrjg
avanvofjq ovdev anoow^ovrcc cpaivarai * rovrov yaq iyvma[u-
vov xal oacpaig ixaivcav oqoifiivcav rcoy tfocov x pvyqcbv, ano-
SaSary/isvov Se xal rov rip jityiarfjV y&aiav rtjg avanvoqg ilvai
GcortjQtav rtjq ificpvrov &eQ[ia<jiag , Si etixpvigtmg r& xal qinl-
Gi(oq yiyi>0[xevrjv, ovdkv eri Svaxolbv ear tv hnloyiGaad-ai, rtjv
vnohiinopevr]V avroTq oklyryv ■d'tqnaaiav cpvlarrao&ai Sia
rov rmy. aqrtjqiwv ra xal rijg xaqSlag sqyov, xalov\xtvov S’
vnb rivwv larqmv Sianvoijg, cbonaq rov Sia ■&d>Qaxbg ra xal
nvavy.ovoq ccvanvoijg. iyypqai roivvv ini rijg varaQixrjg
ctnvoiag, iriuSqxarexpvxrai to nav aco/ia, cpaivarai yaq
ivaqymq- rovro, rr\v y.h Sia rov arofiaroq avanvotjv fiqSo-
7.cog yiyvao&ai, rljv Se Sia rmv aqrt]Qiav yiyvaa&ai * Svvarov
da xal yiyvoy-ivrjV avrr\v ekayiGrrjV Xav&avaiv rtjv aio&ijoiv.
eyt&l? yovv fj[iccg SiaSt^arui tyjr ij[ia n qog to pujdev eri rav
■ ixt et Virens omnino refpiret et refpirans omnino vivat.
An haec quaefiio difficilior eft? non tamen revera difficilior,
fed altera facilius deprehendi poteft; quippe latebris clufa
animalia mortuis fimilia refpirationis nihil fervare viden-
tur. Hoc enim cognito, perfpectisque mahifefte illis ani-
inalibus frigidis, atque eo demonftrato, qnod maximus refpi-
rationis ufus fit ut intimus calor et refrigeratione et venti-
latione fervetur, non eft ainplius difficile colligere, exiguum
ilium calorem in ipfis relictum , arteriarum cordisque officio
Confervari, quae a quibusdam medicis transpiratio , veluti
quae a thoracis pulmonisque officio prodit, refpiratio Yoca-
tur. Itaque pereunte ob uteri affectum refpiratione , quo-
niam univerfum corpus refrigerator , id enim manifefte vi-
detur, fieri poteft, 'ut nulla prodeat ah ore refpiratio, quam-
vis ea quae iii arteriis fit, nequaquam intercipiatur ; poteft
etiam adeo efle exigua, ut fenfum omnino effugiat. Ergo ut
nihil ad hunc affectum perfdnens maneat indiscuftum, fucce-
bibaion z.
4x7
Ed. Chart. VIL [5i8. 5j9.] Ed. Baf. III. (3i4.)
aura rovro rb na&og unootiv , vno rivog air Lag ywyirai r 6
Gaya. ray a d ’ av tvQi&airj xai rovro rag nQotjyovyivag ai-
r'uig iniaxnpayivav rjyav ovaag roiuvrag. ayoXoyijrai rovro
rb na&og yiyvia&ai raig yijQivovGaig ini nokv , v.ai ya).iG&
orav iv ray nqoG&iv yQova xa&aiQoytvai re xai.wg xal xvi-
GY.6y.iVou, v.ai raig nqog rovg avdgag Gvvovaiuig yqayevai,
Gnqtj&coaiv anavrav avrav. ri av ovv rig lx rovrcav eyoi
cvHoyiaaG&ai ni&avanqov rov Sia rijv biiaytoiv rcov xa-
rayrjviav ij rov nniqyarog Intyiyvto&ai raig yvvadgi ravrag
rag voreqixag ovoya'Qoyevag Sia&iGug, tir anvoiai nvtg,
tin TCVL-ytg , tin xai avvoJ.xai nvtg rvyonv ovaai; xal yuh-
l.ov taag Siu r ijv rov Gntouarog inioyiaiv, intiSij rovro
yvyuhjv rt Svvayiv eyu [5 19] xai raig yvva&v vyqortqov
T£ xai rpvyqonqov lax iv , anoxqivtG&ui n Surai raig cpvou
nolvaniqyoig, aunto xai roig atfqeoi. xai yaQ xai rov-
roov i'yvaytv ovx oli/rjv diacpoqav, iv'uov ysv tv&swg anb
viorrjrog ini raig avvovaiaig uG&tvav yiyvoyivav , rivav
S', ti yij avvtyag yqavto , fiaqvvoytvav rt rtjv xtcpaVjv,
dit iterum alia quaeftio, quam ob caufam corpus refrigeretur.
Ea vero fbrtalTe diffolvi poterit, II causas quae praeceffe-
runt, diligenter intueamur; funt autem hujusmodi. Con-
venit inter omnes bunc affectum magna ex parte viduis eve-
Jiire, iisque maxirne, quae quum an tea probe purgarentur
ac parerent, atque virorum concubitu gauderent , omnibus
his fueriut privalae. Quid igitur ex liisce probabilius quis
concludere poilit quam ob retenta menftrua vel femen co-
liibitum hujusmodi utex-inis vocatis affectibus mulieres cru*
ciari, five eae apnoeae, five fuffocatioiies, five etiam contra-
ctiones quaedam fuerint? et fortaffe magis ob feminis reten-
tionem, utpote quod magnam vim oblineat et in mulieribus
humidius ac frigidius fit et excretionem requirat in iis quae
multo fernine exuberant, ficuti etiam in viris. Etenim non
parva eft honun quoque differentia. Sunt enim nonnulli
quos protinus a juventute concubitus imbecilliores efficit;
alii nifi ailidue coeant, capitis gravitate moleftantur , cibos
OAUEjnrs tom. viu. Dd
4 1 8 rAAWsOT IIEPI TUN JIETTON0. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [5tg.] Ed. Baf. III. (3x4. 3i5.)
accoSav xt xul (3i5) nvqtx ooScov yiyvoqtvcov , y.al yuqoy oqe-
yoqsvwv xal rjxxov mxxovxcov' cov xb cau.cc SivSqoig o
Illaxcov ilxaXyt nolvy.aqnotiqoiq xov avqqixqov. xoiavxtjg
yovv iviovg ovxag yvatag, tlx syxqaxtTg acpqoSialav xqr/oecog
vn alayoviji yivoqivovg, vaqxcoSag xt y.alSvaxivtjtovg s'yvoo-
qtv anoxtltaQivxag * iviovg Ss xal cxvQqwnovg aloycag y.al
SvoilniSaq, bqo'uog xoTg qilayxohxoTg , oqsydijvai xi y.al
ndipai ytiqovg. oiSa Si xiva dice niv&og xijg yvvaiy.bg ano~
ayoqtvov acpQoSiGuav , oig sqnqocsftiV ixqijxo cvvtymg , avo-
qty.tbv n clq.ce xal il ixqoatviyxoixo @qayv xi, q>]Ss xovxo
nexxtiv Svvaqtvov’ tl Ss xal (iqayy nltico noxs lafioi (haaa-
qtvog savxov, w&itog iuovvxa Sqlovoxi, y.al Sva-Ovqovqtvov
ovx ini xovxo ig qovov, alia y.al ycoqig aixiaq cpavtqag bqo'uog
xoTg qtlay/oliy.oig ' cq iravx heave ax o xuyicxa xb bqyyfi
e&og avulaftovxi. x a xoiavxa yovv avuloyiCpqiviq qoi xax
iuavxbv icpaivtxo qtitpvu Svvaq.iv syuv tig plafitjV caqaxog
7] xov aneqqaxog iniaytcig xtjg xmv xaxaq?jvia>v , in ixtivcov
xebv acoqaxcov, s<p. cov avxo xt cpyau xuxoyyqbxtqov ecu
faftidiunt, ac febribus obnoxii ftunt, atque deterior eft iplis
appetentia et concoctio minor, quorum coi-pus Plato arbori-
bus immodice fructiferis comparabat. Equidem novi quos-
dam, quibus hujusmodi erat natura, qui prae pudore a libi—
dinis ufu abftinentes torpidi pigrique facti funt, nonnulli
edam melancholicis linjiles, praeter modum moefd ac dmidi,
cibi edam turn cupiditate turn concoctione vitiata. Novi
quendam, qui uxoris mortem lugens et a concubitu, quo
•antea creberrime fuerat ufus, ab (Linens , cibi appetentiam
amiferat itque ne exiguum quidem (i fumpfiflet cibum con-
coquere poterat, li quando vero fe ipfum cogendo plus cibi
aflumpfiflet, protinus fcilicet ad vomitum excitabatur ; moe-
‘ftus edam api arebat, non folum has ob caufas, fed edam,
ut melancholici folent, citra manifeftam caufam , cui omnia
quam celerrime ceflarunt, ad prifdnam confuetudinem re-
verfo. Ilaec ergo conGderanti milii apud me vifa eft long*
major ex retento femine quam menftruis corporis noxa
evenire poile, quibus corporibus ipfum fuapte natura dete-
BISAION Z,
4ig
Ed. Chart. VII. [519-] ^ ^ Ed. Baf. III. (3x5.)
teal nleov , o rz (S'tog agyoxsQog, tj xs.xmv acpQdSiatmv XQrjacg
epnQoa&zv psv txavmg noXkt], pita xavra S’ a&qoa rig
anoyrj r mv nooa&zv. evzvorjau Si xovroeg i'ri rrjv cpvoiy.Tjv
hti&vpiay xrjg anoy-qiazcog avrov alriav.elvai’ [SiaQzrai yaq
anuvxag avd-qmnovg, ox av f, xoiovxo xz y.ai noli), nqog
xtjv exxqcaiv avrov. dioysvrjg ovv 6 xvvixog mpoXoyrjxat piv
andvrmv av&Qummv xaqxzqcxmxaxog yeyovtvai, nqog array
eqyov iyxqaxziag xz xui xaqxzgiag Szopzvov’ dll. opmg y.ai
ovxog acpqoSioioig iyqrjro, xtjv bykrjGiv xtjv ix xov xuxf/opi-
vov GTciopaxog ano&tG&at (ItivXouzvog , ovy cog hr aya&ov
xi xtjv i^zvypeVTjv avrov xt} xzvmazi naqayiyvoptvog tjSovtjv.
tralqa yovv norz avv&ipzvog, mg cpaaiv, mg nqog avrov
eapatrjxai , pqaSvvovoijg avrijg, dnzxqixparo xo oneqpa hqog-
anxopzvog xrj yziqixov alSoiov, xai pzxa xavra nuqayzvo-
pivcjv aninzpxpzv, elnmv xtjv yzrqa tp&aaai xov vpzvaiov uoat.
xai Sijlov ivaqymg iaxiv, ov Sea xtjv tjSovtjv zqyta-dai xovg
timcpQovag ini ovvovoiav, aila xtjv oyXrjacv idoaa&ai (jov/.ope-
vovg, mg zl xui ymqig TjSovrji iyiyvtxo. xaxa xovro S ’ rjyovpar
riorls fucci eft ac copiofius, et qui in otio degunt, quique,
qunm antea nihil ad libidinem reliqni feciflent, affatim con-
tinere coeperunt. Perpendi autem in his quoque naturalem
excernendi ipfum cupiaitatem liujus rei caufam efle; quum
enim et tale et tantum fuerit , neminem non ad fui excretio-
nem vi quadaih ftimulat. Ita Diogenem Cynicum conftat
virnin omnium mortalium , quod ad continentiam ac ternpe-
rantiam pertinet , conftanlillimum fuifle ; libidini tamen et
ipfe indulgebat, non a copulata femini, dum effunditur, vo-
luptate veluti bono aliquo illectus , fed ut noxain a reten-
to oborientem evitaret. Eum, ut nax-rant, meretrix adire
pollicita quum diutius tardaret, ipfe manu pudendis admota,
femen pi'ojecit ac venientem deinde remilit, inquiens, manus
hyxnenaeum celebi-ando te praevenit. Atque plane conftat
modeftos vii’os non ob voluptatem , fed ut a moleftia prae—
ferventur, h'bidini indulgere, perinde ac ft nulla eiTet ei to-'
luptas conjugata. Sic etiam reliqua animalia ad coitum ex-
Dd 2
4 a O r A ARNO r REP1 TS2N reronq. to RS3N
Ed. Chart. VII. [5ig. S20.] Ed. Baf. III. (3i5.)
xal xaXXa £a>a nqog acppoSuruov ofiihtav op[iciv, ov So/fict
not oil] /leva xljv tjSovrjv ay ado v vnaoyuv , alk ini xtjv ano~
xpicnv , cog uvimvtog iv xcb xaxdyto&ai x ov andpycaxog , aqu-
xvov/xtva, v.a&aitiQ , oTfiai, xal xo anonaxuv y.ul zb ovpeiv
avxoig vrcapyu cpvaei. iv xavxaig (iov note xatg evvoiacg bv-
xog iquxvtj xoiovde av/ifi/av ex tcoXXov yqovov ytjpevovot]
yvvaixi xaxeyov xcoy yap avx'ryv xal akXcov fidv xivcov oyXtj-
pmv xal vevpixtov Siaxaaecov, elnovatjg be xtjg fialag ave-
onao&ai xrjv ycr^xpav., edo^e yptj(saod-ai (torfirmaaiv olg eloo-
ftaoiv elg x'a xoiuvxa yptjo&ai" ypcofidv^g 8’ avxijg, v tco xe
xijg avxdov Reppaalag xal xijg xaxa xrjv. {hpaxitlav ipavoecog
xcbv yvvaixtuov xonoov , lydvovxo ovvoXy.ai fiexce novov xe
afia xal rjSovijg ouoiai xaig xaxa xag avvovaiag, icp alg ix~
xpi&dvxog naydog xt xal noi.lov axcdpfiaxog, antj/J.aycj xcbv
xaxtyovxcov avx'qv oyi.ijpcbv i] yvvrji Sea xavxa ■/ uev ovv
icpavt] fioi [xtiX/ova 8vya\uv [5 20] eytcv elg pXaptjv x ov atbfia-
xog oi.ov to y.axoyvfioxipov ondq/xd xcbv xaxafjcrjVLcav’
waxe xuv exeXva. noxe yiyvtjxat xatg yqpevovaaig , uLku xr\v
ye x ov andpfiaxog btoyrjv anapav xe ayta xal ft.aftipav
citari arhitror , non quod exiftiment voluptatem bonum effe,
fed ut femen, quod ob retentionem ip la moleftat, excernant,
ut el dejiciendi ilercoris excernendaeque urinae deliderio
Batura moveri confueverunt. Cogitanti mibi aliquando lu-
pei- bac re tale quoddam fymptoma apparuit in mubere ex
longo jam tempore vidua. Quum enim et aliis malis et
nervorum quoque diftentione vexaretur, dicente obfteti-ice
uterum efle retractum , remediis ad bujusmodi affectus con-
fuetis uti vifum eft ; quibus adbibitis, partim ob ipforum ca-
lor'em, partim etiam, quod inter curandum manibus tracta-
rentur partes mubebres , oborta titillatione cum labore et
voluptate veluti per coitum, excrevit craflum plurimumque
femen atque ita a moleftia liberata eft mulier. Proinde mi¬
bi vifum eft, vitiato femini majorem quam menftruis efle
vim ad laefionem univerfo corpori inferehdam ; itaque beet
baec abqbando profluant viduis , fupprefliim nibilominus fe-
Ed. Chart. VII. [520.] Ed. Baf. III. (3i5.)
imdqyeiv avxaig. acsoi S oiovxcu ptyaXwv evunxcopccxcov ev
oXcp x<o acouaxi yiyvopdvcov , ani&avov tlvcu, yvp'ov bXlyov
ev evl fioQuo itiQityoiuvov cilzidcs&cei , Soxowl pot Xiav cepvq-
poveg elvac xmv ocjqpdqai yivopdvmv. ini yovv xoig xmv
cpaXccyyUov Sqypaaiv oXov bgccxai naoyov to edifice , fuxqov
xivog lov v.axa fiqc tyyxuxqv on'rjv inepdvov. to Si xcov axog-
n'uov i<rrl &avpaalmxegov , oxi xcel zee avpnxmpaxoe Sea cjvv-
xojicov inupdgoven acpoSooxara , xcel to xaxaflaXXapevov iy-
yociixpavrcov avxmv ijxoi ncevxexnaoiv oXiyiaxov q oXcog ovSdv
iaxiv, axgqxov ye xov xdvxgov cfceivopdvov. xcel uqv dvcey-
v.aiov, ovy unXmg ore vtvvxxai xig memo into (StXovqg, ev-
•&dcog oXov to uco/ice yuXaQuig (IdXXeo&ai Soxtiv , clfia Xhtxo-
{Iv/ilaig, aXX qxoi ye nvtvuccxog xivog, q Xenxqg vygoxqxog
ivuudvqg , evXoyov ylyveo&cu xcevxce. xivig S' qyovvxcn xal
xm xjjcevacu povov ivlag xcov ovenmv uXXoiovv Svvaa&at xce
nXqaia^ovxa, povq xrj xeexet x'qv noioxqxa Svvdjiei * xcevxqv
yceg cpvatv xunl xcov d-uXarxLCov vacjxmv ogceo&ai , Svvapiv
loyvQccv ovxcog iyovaav, mgxul Sice xov xmv ceXidmv XQtoSoviog
men moleftiam noxamque ipfis inferre. Qui vero arbitran-
tur non probabile, exiguum fuccum in una parte contentum
tantorum fymptomatum univerfo corpori oborientium efle
caufam , ii oinnino xnibi immemores efte videntur eorum
quae quotidie contingunt. Etenim a phalangiorum ictibus
totum corpus a£Gci videtur, exiguo veneno per minimum fo¬
ramen injecto. Sed majori admiratione dignus eft fcorpio-
nis ictus, quod et brevi admodum tempore graviHima inferat
fymptomata et id quod injicitur, dum ipfe pungit, aut per-
quam exiguum fit, aut nibil omnino, nullo apparente fora—
mine in ipfius aculeo. Atqui neceifarium eft, non fimpli-
citer, quia quis perinde ac acu punctus eft, univerfum ftatim
corpus veluti grandine percuti videri, animi fimul defectione
accedente, fed rationi magis confentaneum eft, vel a fpiritu
quodam, vel tenui humiditate injecta, liaec evenire. Qui-
dam etiam putant res quasdam folo tactu per qualitatis rim
ea quae eis vicina funt alterare pofl'e , idque plane videri in
marina torpedine , ut cui tarn vehemens fit facultas , ut per
42 2 PAAHNOT IlEPI TSiN JIEHON0. TOIIS2N
Ed. Chart. VII. [520.] Ed. Baf. III. (3i5.)
avaStdopevtjg x ?jg alXoiwcacog ilg xrjv yt~Qa , yaQxwSrj ivccqu-
XQWa itaaav avrrjv yiyvtG&ai. xavxa xt.ovv Ixava xtxpijQia
xov opixQav ovoiav alXoiwatig ptyLaxag eQyafya&ai povw x a>
ifiavaai, xai x 6 xax'u x'/jv ‘HqavXtiav Xi&ov, rjv xai fcayvijuv
bvopaCpvaiv , ovy yxiaxa, xov piv yuQ ifiavoavxog avxr\g
GidrjQiov xQtpavvvpivov ywQig Stapov , StvxtQov aXXo xov
ifiavaavtag ipavov opoiwg xw hqcoxw huXlv l| avxov xQt-
pavvvx <xi, v.uhut alio XjQlxov ex xov dtvxtQov. cpatvopevov
8>] aacpwg, layyQoxarijv eyuv xrjvSvvapiv iviag xwv ovcumv,
vnoXomov av tiij fyxtZv , ti Siacp&oqa xig iv xoTg tfooig 8v~
voixai ytvia&ui xrfUxavri] to piyt&og, cog lea -OxjQiov hccq«-
nXtjaucv sytiv noioxijxa xt xai 8vvay.iv. r\ xai xovxo xexqi-
xai nQog avxwv xwv laxQwv, o'L yt xwv itQOp.rjy.uxwv 'iv xt
ntnoiijvxat , nbxtQov idea (puQpaxuag ioro arjptia-, q ovx
sgxiv ; xai 6i yt xuXXiaxa Soxovvxtg uQrjxivai tkqI avxov xci
piv avt a yiyvta&at ita&rj ovyywQovai xuxa xt xag xwv
Savaaipwv cpaQpaxwv Spang xai xag ix xov awpaxog
rjjimv oopwptvag Siacp&oQ.ug' ov pijV adiaxQixovg yt xovg
tlXijcpoxag cpaQpaxa an 6 xwv pi] Xafiov xwv vnuQytiv’
piscatoris tridentem transmifla ad mannm alteratione, dere->
pente totam reddat torpidam. His argumentis fatis depre-?
benditur parvae molis res quasdarn fplo tactu maxim as in-
ducere alteration es ; quod in beraefio quoque lapide , quern
magnetem nominant, videre eft ; ferrum enim , quod tetige-
rit, ei adhaeret fine vinculo ; deinde fi aliud id quod primO
tangit tetigerit, fimiliter ut primum illi inhaeret; poftea
tertium fecundo. Quum igitur plane conftet rebus quibus-
dam vebementillimas efle vires, reliquum eft ut inveftigemus
an in animantibus corruptio aliqua nasci poffit adeo vebe-
mens , ut veneni animalis venenati turn qualitatem turn vi¬
res aequet. An: id jam a medicis discufium eft, qui banc
propofuere quaeftionem , utrum propriae fint notae veneni,
necne?. Nam qui optime videntur bac de re . disputaffe,
eosdem fieri affectus concedunt a letbalis veneni potione et
a corruptione, quae a corpore ortum babet; discerni tamen
poiTe eos , qui venenum fumpferunt , ab iis qui aliunde affe-
BIBAION Z.
4a3
Ed. Chart. VII. [5ao. 5ai.] Ed. Baf. III. (3i5.)
or«r /ap evyvfup xwi qivaet, SiSfijxijfievw xe y.axcc navxcs
Xqotxov byieivwg e%aiq>vidiog yevijxai \hxvaxog, olog ini xivt
xwv 8r[KrfCt]QMV yaqfiay.wv , tixct iteXiSvov , ij fieXav, 77 tto«-
xiXov, rj Sia^qeov, tj oiynedovog ocviaaag ano'Qu x 6 aw pa, q>ao~
fiay.ov etXrjffsvcu xovxov <paaiv. eineQ ovv avyywoeixai xoiav-
xcc ita&tj xaxala[i(idvHV rjfiug s% rjuwv avxwv eyovxce x'tjv oQfirjv
xrjg ytvtaemg} otce yivexai StjXrjvrjoiov cpaQjiuv.ov ?.rj<p-&evxog,
ovSev d-avnaoxdv el aneQfia xaxoyv/iov , 1} y.uxauijviov ouotwg
syov , htusyed-evxu y.cd Siaaanevxu, avfinrwfiaxu- <ftQex yci-
Xtnit xoig na&eZv hxixrjdeiwg eyovai awyaacv. uud-eiv yao
sex 1 y.uTii xwv xvvwv, oatjv syei Svvccfiiv rj nQog x 6 ncc&etV
bxiovv snixrjSeioxtjg" ovSevbg yovv xwv aXXwv 'Qwwv ciXiaxo-
fisvov Xvxxr\ , fiovov ciXiaxexui xovxo , xcci xoaavxij ye xaxet
avxo yiyvexai dicnp&OQCC xwv yvpiwv , wave to aiaXov avxov
fiovov av&QWTXivep ow/iaxi ngoaneaov EQyceQexai Xvxxav.
wg ovv emo ayuxQag aoyyjg xrjg y.ccxcc To aiaXov rcoioxryxog
avS,a.vo\isvr\ xig iv xw awfiaxi Sia&eaig, [52 1] rjvixa elg d|to-
Xoyov aqilxijxiXL jieye&og, syvwexai fitjvaq fiexu. ef , evtoxe xw
cti funt. Quum enim homo fua natura probis humoribus
ac fanorum more educatus derepente m oritur , ut aflumpto
lethali veneno fit, deinde corpus aut livens , aut nigricans,
aut yarium eft, aut dillluens , aut putredinem moleftam olet,
liunc venenum fumpfifle ajunt. Igitur ft affectibus nos in-
feftari fateamur , qui ex nobismet iplis accepto fuae originis
impetu, fimiles lint iis , qui perniciofo epolo veneno eveni-
unt, nihil mirum, ft vitiatum femen, aut menftruum hujus-
modi , quum retinentur et putrescunt , corporibus ut affici-’
antur idoneis gravia inferant fymptomata. Nam facile in-
telligitur ex canibus, quantam habeat vim afficiendae rei ap-
titudo , quum enim reliquorum animalium nullum rabie ca-
piatur, folus canis eo aflectu corripitur, atque tanta fit in
ipfo liumorum corruptio , ut fola ejus faliva , ft humanum
corpus contigerit, rabieni excitet. Ut igitur ab exiguo in¬
itio, falivae qualilate, aucta quaedam in corpore affectio,
qnando ad magnitudinem notatu dignam pervenerit, discer-
424 TAAHNOT IIEP I TP.N ITETIONQ. TOIMN
Ed, Chart. VII. [5a i.] Ed. Baf. III. (3i5.3i6.)
jr goo&ep ygovajujSip e’yovoa ypagiopea, Kara rov avrop rgo-
nop ano yvpov nvoq ip rub rov t,dov oojuavt yepij&evrog
lioy&rjQov Kara pgayv ovpmaoyei rip XQ0V(p reap xvgiap n
fiogiap , (3i6) acp cup to ov/map oaua ragtag aXXoiovrai.
on Si reap vortgixap Xeyopepap ovp,nra]iarav elxorag ex
naXmov ntniorivtai xurce rag p^tgag rj olop git,aoig elpai ,
rexfirjQiop oy a [uxqop ion to fiovaiq raig y^gevouoaig re xal
raigrag iutirjvovg xa&cigoeig ineyopepaig ru roiavra ylypea&ai
na&rjixara. on Si rovray avrmv fieitppa Svpapup elg r'rjp
reap voregixdp ov^nra./iarap yepeoip eyei r b onegpia xareyp-
pepop, iXarrova Si rb xarapr]Pio,p , ex rap avtv yrjQciag ine-
yofi&vap ri]P xadagoiv epeon j uaOeip t aXXa peep riva naoyov-
dap, a jiixqoy voxtgov elorjoerai, pyre <5f anpoiaig iyopLtvav
(irjre acpoSguTg Xcinoipvylaiq [irjre to eg aXXoiq <? XeXexrai
[iixgop e'fcngoo&ep, ert Si xcex rov nv'ag rap ytjgqvayddv
aiie/ntrag xa&atgo/ptpag , tj piij noXXa r\rrop rov ngoo&ep,
bpioiag aXioxso&ai ovfmrdnaoip. bpioXoyet Si rovroig xal
nitur poft fex menfes , quum nonnunquam ante id tempus
nulla nota deprehenderetur : fic eodem modo vitiofo hum ore
in animalis corpqre genito , paulatim tractu temporis prinefr
pum partium aliqua confentit, a qua univerfum corpus cele-
riter alteratur. Quod aptem a priscis jam inde feculis optm
mo jure creditum fuerit, hyfterica dicta fymptomata ad ute-
rum tanquam ad radicem pertinere, inaximo argumento
eife potefl, quod foils viduis et iis quibus menftrua fuppri-
muntur , hujusmodi afiectus oboriantur. Quod vero px his
iphs ad hyftericorurp fymptomatum generationem excitan-
dam; retentum femen majorem, menllruum verp ipinorem
vim obtiueat, facile intelligitur ex iis mulieribusj quibus ci-
tra viduitatem purgationes fupprimuntur ; quamvis enim
quibusdam aliis infeiientur fymptomatis, quae pofthpc dicen-
tur, refpiratione taipen non privantur, neque animi defe-
ctione vehementi, neque ah’is quoque fymptomatis paulo
ante dictis laborpnt; praeterea ex eo quod viduae quaedam,
hcet recte ut antea, aut paulo minus purgentur, nihilominus
fimilibus corripiantur fymptomatis, Confeptiunt autem bis-r
B1BAI0N Z.
4a5
Ed. Chart. VII.( [521-1 , f Ed. Baf. III. (3i6.>
roe i eaxce rqv prjxgav qxxipopsva arjfttia rcfig anxofidyatg ay.Qt-
pdig latglvaig' ivioxt fikv yap cog avtenaepdvqg olqg avxijg ,•
ivioxt 5’ <bg naqteitaepdvqg 6 r ga‘fr[Kog xoig epavoveiv iyy.tr
xhpdvog epaivtxai. Sio y.al rmg olov t,eobv xi naiSonouag
im&vfiijuxbv tlvai xqv firfXQav imo&dutvoi, extqiey.ofitvov
cov oQsytxai, itavxl rep it copaxi 7.i ipaivta&ai (past , ygaepu
yovv 6 IlXarcov ovxeog ’ at Sk iv rctig yvvadglv pijxQai xt y.al
iesxdqai Xtybptvai Si avxce ravra , t,eoov snt&vpqxtxbv ibv
rijg naidoTCOuaq , or av ay.aqnov itaga rtjv eogav %qovo v no-
7.vv yivqxai, ypekestdog ayavaxxovv epiqu. y.al nkaveitptvov
navx tj v.axa rb edifice , xccg xov nvtvpaxog SirfgoSovg dno-.
(pQaxxov, uvanvtiv ovx iebv, tig anoglag xag icydexag ifipal-
7.ti xal yoeovg itavxodunag a/J.ag Tcagd/ii. xavxa xov
iHdcxcovog tlnovxog, evioi ngoedO-teav , cog iittiSav at pTxgae
rtkaveoptvai xaxcc ro edifice rep Staepgayaaxi itQoendacoeiV ,
ifinoSiQovei xrjv dvanvoqv ' s'vioi Sk nXcevoce&qi fiiv avxrjv
loeTitQ Xfiov ov epaeev , biiayt&dvxeov Si rebv vaxafitjv'uov
fygaivofidvqv avaxgd-ftiv tig ra enXay/va , no&ovaqv iiyqav-
ce ea quoque Jbgna, quae circa uterum fentiunt medicae dili-
genter tangentes ; nam cervix uteri tangentibus incliuata vi¬
de tur, interdum veluti furfum retractus fit totus , interdum
autem veluti lit tractus ad latus. Proinde quid am uterum
tanquam animal quoddam eiTe Ilatuentes prolis creandae cu-
pidum, privatum his quae concupiscit, univerfo corpori no-
cere dicunt, Sic igitur feribit Plato : Quae pars in mulie-
ribup et uterus et pulpa nominalur , quum fit animal prolis
generandae cupid dm, Ji inlempeftiue diuque infructuofum
fuerit, Juccenfens aegre fert , erransque per totum corpus
et /piritus meatum dbferuens , refpirareque non finens , in
extremam anxietatem dejicit atque multiplices alios morbos
excitat. Haec dicente Platone, qnidam addiderunt, uterum,'
quum ita per corpus errans ad feptum transverfum perve-
nerit, refpirationem interturbare. Alii errare ipfuru vel¬
uti animal non dicunt, fed ubi fuppreJTa funt menllrua,
exiccatnm ac humectari cupientem ad viscera usque ascen-
42 6 rAAHNOT TIEPI T£iN HEII0N9. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [521. 522.] ^ Ea. Baf. III. (3x6.)
ftrypai, xcineidap noxe xaxa xryv avaSov oynlryory rco dia-
ygayyiazi, oxiQioxeo&ai xryg apanvoryg to £bbop. oooi flip
ovv aypoovoi r tree xaxa xag avaxoyiai cpaipopipa, ittqL re
twv cpvoixibp xal TZQoaiQtxixap ivtQytiaxv ovSev imoxdxyavxo,
v.a'ixoL [iijdtv anodHXTiy.bv axovopxtg cop tiptop, spddyto&ai yo~
piQovoip upalxi rt bv uQtyyidpmp aby&dg ' oooi Ss ip ayicpovd-
qoig iyvyipaoavxo , xa&OQcboi xal yooglg syiov to oa&qbv Toy
loyov ' tl yuQ xal avt07caa-&al ti cpalvaito yidgog xryg yityxaag,
pQayy tovt iaxl xal ov% bcavov ivdifiguo&ai to xvxog olov
avTtjg ovS’ ayjyi Tijg yaoxQog aptonao&ai , yityxiyt xal xavrryv
vmqPaaav axpao&ai xbbp (pQtvibv nov ' il Sd xitQ xal rpxzi-
t o, ti av tiry xovxo nqog anvoiav, ry lemoxpvyiap , ry Tag
tcov vcbhop Gvvtaaug, ry v.aoov napxsliy; xoig yovp
nlryo&tloip 6 t ryg yaoxQog oyxog ipagycog yaiverai ■&Xi(lcav
to Siacpqayyia' xal Sia xovxo [522] pep ry upanpory nvxpov-
rai, avymxcoua <T ovSip alio xcixalayipapu to XJjjov. alia
xal xax a rag xvfyatig Imxxtipbyitpai xoig xvoyidpoig at ytryifiai
dere ; quum vero ascendendo nonnunquaru feptum transver-
fum contingat, idcirco animal refpiratione privari. Ac ii
quidem , qui ignorant ea quae in diflectionibus apparent
quiqye neque naturales neque volunt arias affectiones un-
quam confideraverunt, quamvis ea quae jam diximus nulla
audiant demonfti’atione roborari , fieri tamen polfe arbitran-
tur, ut aliquid ex enarratis verum exiftat; at vero, qui in
utrisque fuerint exercitati, bujus rationis infirmitatem etiani
me tacente confpiciunt. Nam etiam fi qua pars uteri ascen-
dere videatur , ea perexigua eft, neque fufficit ad hoc j ut
totum ipfius fpatium ne ad ventriculum quidem ascendiife
videatur, nedum ut hunc praetereundo ad feptum transver-
fum pertingere; at etianifi. attingat, quid momenta habebit
id, ut refpirationem tollere, aut animi defectionem, aut mem-
brorum contentionem , aut integrum foporem inducere pos-
llt ? Etenim impletis, ventriculus intumescens plane videtur
feptum transverfum comprimere atque ob hanc rem refpiratio
redditur crebrior, fed nullo alio fymptomate animal infefta-
'lur. Sed et praegnantibus uterus foetui coextenfus facit
BIBAION Z. 42y
Ed. Chart. VII. [522.] ^ Ed. Bat III. (3i'6.)
nm.voxiqav iqyaQovXat xrjv avanvotjv , ovS'sv S' oh3> avxai
filanxovaiv alio, to Ss mi %rjqaivojisvag avxug avaxqsyttv
ini xa onlayyya no&ovoag vyqav&ryac , navxanaoiv axo~
nov’ tl jisv yaq anlmg vyqoxrjxog at jirjxqai Ssovxal noxt,
T7]V v.vgxlv ojiilowav syovoi mi xo xaxco (isqog anav xov
na'/sog ivxsqov" tl S' ovy anlcog vyqoxrjxog, alt atjiaxixrjg
vyqoxrjxog, ini xo rjnaq iyqrjv avxag, ovv. ini xag cpqevag
(ptqto&ai. x i Ss mi Ssovxai nqoantnxuv slgca&tv alloig pio-
qloig, eyovaai ntqixtljuvov savxaig oxsyaana nvxv'ov , vjit-
yarStg afiq>U(j[ia; xa yaq elxovxa navxa xag ivxsqcov
vyqoxrjxag tig savxcc Sia oxofiaxcov naymolloov xovxo nqcix-
x ft' najinolla S' tig xag jirjxqag m&rjxti oxojiaxa cpltficov,
Si a>v slxtiv i/. xrjg xollrjg cpltfiog al/xa Svvaxov rjv alxaig,
ix xov rjnaxog syovarjg snijjqtov avxrj xo aljia. xiva S' av
bytxbv sxtqov tvqoi xig aljiaxog s? rjnaxog tig jirjxqag cptqo-
ptvov a%ioloydrxtqov xoiSt; Sia xlvog S' 0 lag allov Svvaxov
avxaXg rjnaxog slxvoai xi ; xqv tl jirj jxiyioxog S' rjv 6 xrjg
xollrjg cpltfiog bytxbg, alia, xoi y allog ovx saxiv ‘ avxrj yaq
crebriorem refpirationem, fed nihil aliud laedit, Quod an-
tem exiccatus humoris deliderio ad viscera afcendat, id prpr-»
rus abfurdum. Si enim fimpliciter aliquando uterus requi-
rathumorem, veJicam atque craffi. inteftini partem inferior
rem totam fibi proximam habet ; fi vero non fimpliciter hu~
morem, fed fanguineum humorem defiderat, ad hepar potiua
quam ad feptum transverfum ipfum moveri oportebat. At
vero quid opus ell, ut aliis extrinfecus irruat partibus, qiium
a denfo tegumento membraneo induraento ipfum ambiente
contineatur ? nam omnes partes quae ad fefe ab inteltinis
humorem txahunt, per ora quamplurima id efficiunt: atqui
ad uterum multa admodum venarum ora perveniunt, per
quas ex cava vena, cui ex hepate fanguis influit, fanguiuem
attrahere potell. Quern vero alium ductum hoc infigniorem
quis invenerit , quo ex hepate in uterum fanguis deferatur,
aut per quern alium omnino uterus ex jecore quippiam attra¬
here polfit? At licet hie cavae venae rivus non efiet maxi-
mus, certe non ell alius ; haec enim unica vena partibus fub
42 8 TAAHNOP IIEP I T!2N HE2ION0. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [522.] Ed. Baf. HI. (3I6.)
(ila (iovi i qtXixp tolg y.dxco tov $iuq>Quyparog aitaoiv e| jjnag
oyiTcVci rp alu.a. tcavxil.ug ovv dxonog 6 koyog avxcov ioxt,
ixqog xu ml t,uov igyd£e<rSai tax koycp trjvfxijx quv. dlX il
y.al tovxo avy/wqi\&iir\ , kvn*]&r\Gtxai psy dnootiqovpevtj run
iS’uov oQixxcov, faces Ss ml axQoyrjau f m&dmtQ svtoi xpaot
tovg sQoivxag cpolnmg ndayuv , ov p'rjv ovx ini tag ygevag
ovx in akko n yoxnlov acptfgexcu’ nqog yctQ av xotg akkoig
ml qbxaxov iaxi xij xqdoutb diacpqaypa, StTtai ds f] [ty-
xqa y.axa tovg ^rjqaivia&ai cpaay.ovxag avxr,v vyqcov poqlcov
y.OLVinvlag. cocos ovv tig r\\iag iqcoxtjoitai xryv alt lav, §i
tjv avtnnaafitvrj tt ml naqianaapsvij noklaxig ij prjxqa q>al~
Vital' tovxo yccq at fianvxQiai keyovaiv, uantq yt ml oxi
nokkaxig ini ttjg olxuag eSqag pevoiistyg avx/jg-, ovdiv rfxxav
irciluufjavu tag yvvaXy.ag vatcQiv.a uvuntoiixata. ixnqaoo-
pai Sr) tovxo ig wttiv trtv alt lav, inoptvog xotg vcp ‘ircno-
y.quxovg ilqtjpevoig. tag ydq toi twv voxtquv ivxdoug
alt lag ytyvta&al qnjpi t ov ml tbv avyiva tatg antope-
Vaig fiaiatg dvtando&ai te ml utaqtOTUxo&ai cpamo&ai'.
transverfo fepto conititutis omnibus ex liepate defer! fan-
guinem. Abfurda igitur omnino eft illorum ratio, cum hoc,
quod uterum elfe animal hac ratione aftruant, Sed fi. hoc
quoque ipfis concedatur, laedelur uterus , JG. propriis votis
privetur, ac fortaflis alimentis deftitutus tabescet, quemad~
modum amantes palmas affici nonnulli perhibent ; verum ob
hoc neque ad feptum transverfum , neque ad alium quemvis '
locum perveniet. Nam, ut caetera omittamus, perquam
aridum elt temperamento feptum transverfum ; at uterus
juxta iilorujn placita, qui ipfum exicpari dicunt, humidarum
partium communicatione indiget. Interrogabit ergo fortalfe
nos aliquis, quam ob caufam laepe furfum, faepe in latus
trahi uterus videatur; id enim oblie trices ajunt, ut et ipfo
in fua fede faepenumero manente, nibilominus mulieres hy-
JGericis fymptomatis corripi, Equidem luvjus rei caufam ex-
plicare tentabo, ea quae ab Ilippocrate dicta funt, imitando.
Nam uteri tenGones in caufa elfe dico , cur tangentibus ob-
ftetricibus cervix modo furfum, modo in latus trahi videa-
E d. Chart. VII. [5m. 523.] ^ ^ Ed. Baf. III. (5i6.)
GVVtontxG&ai yaq avayy.aibv sen raig pfioaig ton avylva.
rig ovv atria rov rag (ttjTQag avtaitati&ai rt y.ai naQtona-
a&ai; rovro yaq en Xtiitti xcS Xoya * rwv itqog avrag y.a&rj-
Kovrcov ayytkov tj nltjoaoig aixa roig aQTfjpastv avrcav ’
antdtfy&t] ybcq fjfiv , tjvixa rov aipoqtapov s^ijyov[itd-a , x&8?
ov (frjoi rov GnuGuov vno xtvcoGtcog rt Mel itltjqcoGttog yiyvt-
a&ai, tig p-h r 6 itXar&g rt v.al r 6 pec&Og bativtvp ra rwv
nXrjQovjisvav adtpara, pqayvriQov 8 ’ iqya^aa&cu ro pijr.og *
oaov ovv §qcr/ynqov yiyverat , roaovrov ini rrjv dqyt]v ava~
onarai. xul yaq ovv y.ai rovg jivg 6 "Eftaoiararog be rov
nlrjqovG&ai nvtvparog tig tvoog btiSidovrag acpatqtiv qityn
rov pryv.ovg, xal 8ta rovr avtGnaa&at. it o&tv ovv ij it Xrj-
QoiGig yiyvtrai rwv rt yltfiwv xal rwv dqrtjpdrwV; be, rtjg
btiaytatwg SqXovore rwv eceerap tjvicdv. ■aqtfxvtTvcu yaq &ygt
rtjg [irjTQag, data 8* ovx tlatqytrai ro aljia, it ore fiev avrb
nayyxtqov tj xarci ro aropa [52.3] rwv ayytiwv ytyovog,
ion 8s on pvGavrwv txtivwv ' wait ev raig cpXtxpi nhf&vvov
ixtivag rt Siurdvtiv, 8iafi<>e%tiv rt ra itXqoiov aiirwv aqrrj-
tar; narn fimul Sum Uterto icerVicein quoque ipfiu's retrain
neceffe eft. Quam ob caufam igitur uterus vel furfum vel
ad latus retrabitur ? Hoc enim buic fermoni adhuc deeft. Ob
vaforum ad ipfum pervenientium plenitudiheni una cum eo-
rum vineulis ; etenim oftendimus in enarratione ejus apho-
rismi, quo inquit: convulfionem a plenltudine fieri et eva¬
cuation*, pleriitudinem corpora repletorum in latum et pro-
fundum extendere, fed longitudinem abbreviate; ergo quo
efficiuntur breviora, eo magis ad originem retrabuntur.
Nam Erafiftratus musculos quoque, ft fpiritu impleantur, in,
latitudine augeri, in longitudine vero rninui atque ob id etiam
retrabi dicit. Unde ergo oritur plenitudo turn venarum
turn vinculorum ? nempe ex menftruorum retentione. Nam
pervenit quidem ad uterum fanguis, fed ad interna ipftus in-
gredi non poteft, aut quia cralfior eft quam ut per ora va¬
forum poflit penetrare, aut quia claufa funt ipbs ora : itaque
abundans in veniseas extendit atque vieina ipfis viiicula ma-
43o rAAHNOT IIEP I TUN JIEHONQ. TOWiN
Ed. Chart. VII. [523.] Ed. Baf.III. (3i6. 3i7.)
f taros ‘ rrj 8k rovrcov raou Kara to avvtyig at yqrqai ovva-
vaoncovrai. iav yiv ovv laoqqoncog slv.wvrai navrayo&tv,
attaqsyv.litog avrmv rj yttaaracng yiyvtrai" iav 8s srtqo^qo-
mog, jtQog to fiallov k'lv.ov ixruvovrui. ovkovv ovy cog
X,S.ov nl.avcoy.cVov allot tig clllov acfixvtZtai ronov t] yq-
rqa raig yvvatl-ly, alfi vno ovvr atmog uvtlv.oy.tv>]. zal li-
ycov av rig avxo ysv to acoya rmv vartqiav una-deg tlvai r>]~
vir.avra, rqv SiaotQocftjv Si naaytiv avtug ilxo(3iy)yevag
allot allayoat , nQooijxovtcog iqei. ovypalvu yaq xai zar
alia y6qia r av Gibuarog q roiavrq cpavraoia rmv nwdcov,
ag nollaxig OgaTcarao&ai rovg larqovg, oloysvovg ntnov&e-
Vai to Sitorpayyivov q xaycp&qvai yq Svvuytvov r\ iv.xa-
■9-qvai. v.al rovro SiSuaxcav 6 'inrioxq&tijig iv rep ntql aq-
dqcov pipltcp xal rqg Kara rag yrjtqag Ityoyevrjg nlavrjg
iyvrjyovtvatv code mog yqacpag' olg d’ av tig rovniaco v.t-
q>al>] urjoov izniaq , oliyoiai 8 iv.nimti , ovroi ixravvvtiv
oil Svvavtai to OKtlog, ovrt Kara to uq-Oqov to iv.ntobv
ovrs ri K.aqra Kara rqv lyvvrjv ' alX fjztora rmv Ik nalaiwv
defacit; adborum autem extenfionem per continnitatem ute-
rum retrain needle ell,- Igitur II aequaliter undique traba-
tur, recta erit et line inclinatione iplius transmutatio ; fi ve-
ro inaequaliter, ad partem vebementius trabentem extende-
tur. Non ergo veluti animal errabundum alias ad alium
locum discurrit in -mulieribus uterus , fed ab extenlione re-
traliitur. Quod 11 dixerit quispiam uteri corpus turn non
efle afiectum, fed perverlione laborare, quum alias aliorfum
traliitur, baud abfurda proferet. Nam circa reliquas quo-
que corporis partes accidit ut bujusmodi appareant affectus,
ut faepenumero decipiantur medici, qui perverfam partem,
quia vel incurvari vel extendi non poflit, arbitrantur. effe
affectam. Atque boc docens Hippocrates bbro de articulis
etiam de uteri vocato errore mentionem fecit, ita feribensr
Quibus in pofieriorem partem caput femoris exciderit , hoc
autem raro fit , hi crus extender e nequeunt , neque fecurv-
dum luxatum articulum , neque adeo Jeciindum poplilem;
BIBAION Z.
43 »
E& Chart, yn. [5a3.] ^ ^ __ Ed. Baf. III. (3»7.)
ovzoi ixtavvvoi m xal to xaxu (Hovflcovct xal to xara xqv
lyvvqv ag&gov. iv tovtco tw \dytg , y.aixoi ytjStv ti nt-
nov&oq to xaxa xqv lyvvqv ag&gov , ez Tqg ngog to xutu
top fiov[jd)Vcc xotvcoviag aSvvaxuv ixttivta&cii cprjGiV.
egfe inupigcov iget' ttgoo^vvievat pqv Xal Todt ygq, tvypq-
axov jug v.al xtokhov Xoyov u%iov xal toiig xikuaxovg Iry&ti,
oxiovf vyuxivovxtg Svvuvxca xaxcc xrjv lyvvrjv exxavvvtw to
ag&gov , ijv pq Gvvty.xavvvacoai xal to v.axa tov fiovfidova
vg&gov, nlrjv tl pi] nuvv avco aigwatv tov n oSa’ ovrtog S
av SvVCUVTO, oil TQlVVV OvSs OVyxapKTeiV dvvavTui to vmtu
tt]V lyviiv ug&gov opotcog, alia nohu ya7,tiuoxigov , et pq
cvyxapipcoatv xal to xaxu tov (toyficova ag&gov. xavxa
xtg.otimhv iqitjqg tprpnv’ stoila Ss s cal alia xaxd to ochpa
Toiaiixag adelqtfigiag efei, xal xaxa Tag tcov vtvgcov %vvxa-
ocag, v.al xaxa pycov ayqpaxa, xal n’ktiaxa Ti xal ni-eioxov
a£ta yr/vcoaxeaS-at, q tog rtg oiixat, xal xaxa xqv. tov ivxe-
gov (fvinv v.al xqv vqg fivprcaaqq xollqg xal rug tcov vaxt-
gwv nXavag vt xal ^vVxaaiag. iv xavxatg taig Ailgtai it goy*
fed iiminime, quibusex vetufio idem cOntigit et inguinis et
poplitis articulum extendhnt. Hoc ferrnone quamvis po¬
plitis articulus haudquaquam afficiatur, quia tamen cum in-
guine communicat, ipfum extendi non pofle ait. Atque
deinceps fubjungens inquit : Sane animadvertere hoc quo-
que oportet , nam et utile eft , et cujus magna fit habenda
ratio , quamvis non paucos lateat , ne fanos quidem exten¬
ders pojfe poplitis articulum, non extenfo inguinis articulo,
nifi pur f urn admodum leyato pede, ita enim pojfunt ; neque
tamen fimittter, fed longe majori cum difficultate , fleet ere.
pojfunt poplitis articulum, nifi fimul fiectant articulum in¬
guinis, His dictis deinceps ait: Multae vero et aliae cor¬
poris partes eas habent focietates et fecundum nervorum
diftentiones et musculorum fignras ; quin etiam plurima no-
tatu fortafje digniora quam quis putaverit , et fecundum
inteftinorum naturam et uruverfum ventriculum atque uteri
turn errores turn extenjiones. His verbis Hippocrates de
43 a rAAHNor iiepi ton hehonq. toimn
Ed. Chart, yir. [523.] ^ Ed. Baf. Ill, (3 17.)
&sxo fiav thraZv 6 ‘imtoxQaxyg mql xov xaxcc xyv lyvvciv cxq~
&qov } [it] Svvuytvov xmZu&ai v.axu cpvcnv, ov raj ntnov-
&evat xi itu-Oog I’Scov , alia xfj xocvcovca xjj nQog to star,
tcr/iov’ e[irrj[i6vav<sz Ss xai xcov xaxa xtjv [it]x qav cjvvxatjs'cov,
orav avrt] yiv 000 v sip savvy yj] ys&iaxtjxai, Tcivoydvt] S'
vrio xivcnv sxtgcov smjxat xoig iniancoyevoig. at ykv tivv
SiatsxQocpal xtjg ytycqag y.axa rov slQtjysvov rQonov axolov-
&0VG1 xaig x 5Lv iyyrjvcov huaysaaiv , ovx avxai xcov tcsqu to
otoya x ov Xfoov Gvynxcoyaxwy alxiai yiyvojisvaij xoivyv Se
alxiav aiixcov v.xcayivai to nlr]&oq xyg &ttapiyevt]q eyyyvov
Ha&uQoicaq ’ at S' avtv xmv Siaax(jocpG>v rj v.al xijg intaysatiog
xcov xaxayyvicov xaig pyisvovcraig yiyvoysvai fildfiai Sice
xtjv htiaytoiv xov Gndqyaxog uvypaiv'ovcn. xtaqd Sh xyv no-
aoxyxd xe xal notoxtjxa xov xs xaxaytjvcov xai xov andqya-
xog allot alio Gvu.nxcoy.axog tlSog avxalg ytyvtxui. 1 pv/eiv
[lev ya.fi olov to owya Svvaydvov xov Ivnovvxog aixcoV , v.a-
xatpvyovxai ocpoSqcdq, cog yf]t avanvuv ate&tpcSg yyxs
Gcpvtyuv ' xtu-fiog S' dvxog y Sqiydog, ol onuayoi yiyvovxac'.
poplitis articulo dicere propofuerat, qui fecundum ilaturam
moveri non poteft, non ob proprimn iplius affectum, fed ob
earn quam cum ifcbio babet focietatem ; eXtenbonum autem
uteri mentionem fecit , quum ipfe non per fe transmutatur,
’ fed extenditur a quibusdam aliis, quorum attrabentium fe-
quax eJL Igitur uteri perverfiorles eo quern diximus modo
fuppreifa fequuntur menftrua; neque fymptomatum anima-
lis. corpori oborientium caufae ipfae funt, fed communem
babent caulkm plenitudinem a fuppreffa menitruorum pur-
gatione; quae vero citra perverlionem aut menitruorum
retentionem viduas moleftant noxae, bae ob retentum femen
accidunt. Atque bis pro -multitudinis quabtatisve ratione
turn menitruorum turn feminis alias aliae fymptomatum
fpecies oriuntur. Etenim quum laedens caufa univer-
fum corpus relrigerare potelt, bae adeo rebementer re-
frigerantur , ut neque manifelle -refpirent, neque pulfum
edant; li vel craffa fuei-it vel acris, convulbones aderunt ;
BIBAIOB Z.
433
Ed. Chart. VII. [523- 524.] Ed. Baf.lir. (3i7.)
dvG&vplai de, oxav jj [itXay/pXixmxeqov ' wantq ye naXiv
Xiinoipv/Jai re xij .Gcpodqoxtjxi xtov xaaiwv ihtovxai xal xaXg
xazaipvIgtGi xal . xalq xov [524] oxopiaypv x axoootGiv. evdfj-
Xov d on to GTOficc r ijg yaaxQog ev xoXg Toiovrotg Xbyoig
elco-OctficV ovopaQHV \axopaypv , u>gjuq xqv xaXg GxojxayixaXg
GvyxonaXg anaai xoXg laxQoXg e&og eaxlv ovxoo %Qijo&ai zij
■nqoatjyoqlq. oaa de xaXg epprjvoig xa&aqoeGiv htiyppevaig
axoXov&ti Gvpnxoopaxa , xal yag xal neql xovxoov vmayppqv
tlntXv xi, vvv ijdt] dleipi, xr\v ctQfflV acp utv ‘innoxQaxfjg ev
acpoQiopoXg eyQwiptv noiojaapevog , cov ev xal x ode eaxiv ' ojv
yvvtj fit] xvovoa prjde xexoxvXu ybtXa eyrj , . x a xaxaptjvia avztjg
IxXeXomiv. avev de xov yaka xaxu xovg xixBovg tpapvea&at,
xbov xaxapijvloov ineoytpiivmv xal xadt Gratia ‘ fiaqovg fiev
axG&rjGig ev oX(a x qj goo (tax i, xal aat] , xal avoqt^la, xal
dvmpaXla <pQixcodt]g‘ ear de yooqlg cpQixqg avcofiaXla xtg oj,
xalaatj, xal xivoov aXXoxbxoov im&vpba , GxtipaG&ai xeXevoov
x't]V fuxtav. aipa/xevqv xov x tjg firjxQag avyivog ' d yaq
avev GxXqQoxrjxog pepvxmg rj, xvrjoeoog xavx ioxl atj/uXa.
moerores vero, fi.atrabilis exuberet , qnemadmodum animi
quoque defecti'ones, extenfionum vehementiae el refrigeratio-
.nibus et ftomachi depravationibus fuccedunt. Conftat.autem
quod in hujusmodi fermonibus os ventriculillomachum fole-
mus appellate, utet omnibus medicis mos eft in fyncope Itoma-
chica hujusmodi uli appellalione. Sed quae fymptomata men-
ftraas purgationes lupprelTas fequuntur , nam de bis quoque
nonnihil me dicturum polbcitus fum , nunc enarrare. aggre-
Eior, furnpto initio ab iis quae' Hippocrates in aphorismis
Icripfit, quorum id unum eft : Si mulier neque praegnans
neque puerpera lac habeat, ipjius menflrua defecerimt . At
nullo in mammis apparente lacte , menftruorum fuppreHb-
nun etiam baec jGgna funt : gravitatis fenfus in corpore , fa-
flidhun, dejecta cibi appetentia, horror inaequalis ; quod.fi
citra borrorem inaequalitas aliqua fuerit, . et failidium et ali-
enorum qiiorundam cupiditas, jube obitetricem uteri cervix
cem tangerc : uam G citra duritieni ciaufa fit, graviditatis
GAT.ENUS TOM.- VIII. £e
434 TAAHNOT IIEP I TUN HETIONQ. TOTISIN
Ed. Chart. YU. [5a4.] ^ Ed.Baf. Ill, (3 17.)
xivkg 8k avxcov xal xyv XQocpijv ejxovcFiV , eo&lowl xa yljv, rj
av&qav.ag eo^aofievovg , tj xiva xoiav xa. xo [levxoi fax a
oxhjQoxrjxog fiafivxog axopcc xov xijg fitjTQag av/tvoq na-dog
aival xi xax a xtjv jirjxqav ffij/xalvai, xal yoy axonaTc&ai xtjv
fiuLcVTQiav , eg 0 x 1 fitqog naqeanaaxal xa xal avtanctaxai,
xax exaivo yceq ioxiv 6 nenov&dg xonog xtjg vaxeqag * Iviaig
■■ 8k xal 8ia<st]ualvai xi xax exaivo xo pegog akyypct [iaxa @a-
Qovg, e’Qytxai 8k xal alg lofiov xo aXyqpa, xal xo xax avdv
■ axeXog avxo yaXfvai xaxce xyv odoinoQlav. xav nolloo xqovco
Xa xaiafirjvia xovcf&jj , xal (ujdanlav xsvcooiv 6 laxqog xy
yvvaixl nQooayayy , qialvixal xig evloxa scarce xov xayawva
■ naQu qyvoiv oyxog, iv8aiv.vio.avog 8tce fid&avg alval x 1 cpkay-
jiaivov ’ ividig 8'e xal q>vjiaxa>8ijg oyxog iyaiQaxai xax a xo ne-
qug xov xevamvog, 0101 xal xoig dvdqdai ylyvovxac xax a xo
yoiqlov xoiixo, xal xivi dianvyoa xal xoptjg iday&ij. xaxa
xov to yovv xo fiiQog xal xc oXov oiSafiav ixnvrjoavxa xa
xal xfiy&evxa, evtoxa pav ayvooivxcov o xepvovoi xav
anaiQOxeQwv laxQiov , eoxi 8 * ore. xal yiyvtpoxoixeov'
liaec figna funt. Ex iis etiam nonnnllae cibum evomunt, ac
tex-ram , ant extinctos carbones., aut quaedam lxujusmodi
edttnt. Si vero cum dui-itie claufum fuerit os cervicis uteri,
affectum aliquem in utero efle fignificat, oportetque obfteti'i-
-cem fpeculari, ad quam partem vel declinet, vel retrahatur,
nam in ea pai'te affecta uteri fedes ell, atque in quibusdam
ejus partis dolor cum gravitate apparet ; quinetiam incoxam
dolor tranflt ac crus ipfum, quod e regione eft, per inceffum
claudicat. Quod ft longiori tempore fupprimantur men-
ftrua, nullamque mediciis mulieri vacuationem promoveat,
‘tumor aliquis praeter naturam in ilibus interdum exoritur,
•ofteudens ex intends partibus quampiam effe inflammatam;
nonnullis panus in extrema ilium parte excitatur, quales tu-
inores viris eodem in loco oriuntur, qui nonnunquam JTup-
p'urati fecari debent. Vidimus in liac parte etiam colum
luppuratum fectnmqtie, interdum ignorantibus medicis iuex-
pertis, quid inciderent, interdum intelligentibus quoque.
BIBAIO N Z.
'435
Ed. Chart. VI L [5a4.] . Ed. Baf.. III. (3i7.)
zat 7tuvT .laptj .Ta ovrcoq cv.nvrjaavTU xooXa (jaSiwq, at Ss
v.axu x'rjv [ttjTQav xojial SvaytQSGXiQov tig avjicfyaiv. SQypvtat.
xoiavxa jiiv ovv htvcai avjmTmfiava . xaiq . xatv xaxajujvicov
htioyeaSGi, xal yu/glg tovtwv ukytjfiaxa v.ar bocpvv.xai tqu-
y/jlov xai PQsyjia xal Tuq .Twv bqi-dakfimv paaetg, TivQixoi
■ rs xavaibSttg zed ovqu julaivojitva jut sqv&q.ov xivog lym-
Qog, coGiztQ d xQtwv vtpGcpaydv ttlvyam (ifeaig uGpbhjv’
svcai Ss xal Svgovqovgi xal. laypvQovffi. or av ovv ,xi
toiovt'ov iSrtq in l yyvaixcbv,' vnonrtvs xaruxag ycrfcctagtivat
xrjv ojoy {iCQav avtaiv. . lav Ss xal xar allov nv a xonov
xov ccbftaxdg sxxqiGig aifiaTogij (fhyfiovrj xig fn. ylQyahti-
Xag yevijxac, nvv&aviG&ai yjjtj Tttql xijg Ijifiqvov xadaqaimg '
ovSev yaq xovrcov yiyvexai xatg aye [Mix wq zu&acpPfcdvaig,
xatg (isv ovv liiiGyiGiat xtjg Ijijxtjvov xa&aqoHog xoiavxa
xoimmav Iniyiyvtxai avyuxiofiaxa xatg S’ a/iexQotg xtvm-
G'cGiv dyqoiai v.al tioScov olSrjfiuxu -zal oXov vyoiSov to
Giojia , v.al . jioy&ijQttiq rttxxtiv ,xa atria v.ai cpavlcog oqiyt-
G-Oat, xal nav-tf oau Si dijittTog. ajiiXQOV xsvcayiv. ticoptv
Atque ab hujusmodi turn ore fuppurato in colo nemo non
facile fanus evafit, uteri vero fectLones majori cumdifQcul-
tate conglutinantur. Hujusmodi ergo, fymptomata fupprefla
nienftrua fequuntur ac praeterea lumborum et colli et Unci—
pitis dolor, et ocnlorum bafeos, item febres ardentes, et uri-
nae nigricantes cum rubra quadarn fanie, perinde ac H ear
nium recens mactatarum loturis fuliginem miscueris ; qui-
b usdam urina aut difficulter redditur, aut omnino' fupprimi-
tur. Quum ergo borum aliquod in muliere confpexeris,
nterum veluti. radicem ipforum effe conjice. Quod ft per
alium.etiam quempia'm corporis locum fajiguis efQuxerit, aut
irillaramatio , aut erybpelas excitetur , an menftrua purgen-
tur, interrogare' debes ; iiquidem nihil borum accidit integre
purgatis. Igitur fuppreffionem menlixuaepurgationis bujus¬
modi plerumque fequuntur fymptomata, immoderatas autem
vacuation.es decoloratio , pedum oedemata, totum corpus
fubtumidiim, vitiola ciborui.n -tnni. concoctio turn cupiditas
et quaecunque.ob immoderatam fariguinis vacuatioiiem., five
Ee a
436 TAAIIEO T IIEP I TSiN IIETIONQ. TO II Si N
Ed. Chart. VII. [524. 5a5.3 Ed. Baf. III. ($17.
enea&ai avivrtxmjiaxa , xav £§ atfioqqo'iSog , ij xivog allqg
alfioQQcr/iag fj xevcoaig yevtjxai. r sc ai ycoqig Se xov ntnov&e-
vai rag iifixqag 6 xalovficvog uovg yvvaixiiog eorip on ovfi-
fiaivii rcEg yv[525]vai£iv , . olov xov ocbjiaxog ey.xa&aiqoue-
vov x e xai xevovfievov Si avxijg, moniQ avion xaiSia vicpqay
exxtvovxai * xai yiyvtxai xovxo fial.iaxa xaig analoaaqxoig
xt xai cpleyfiaxciSioi , ag sc ai ycaqig xov tpavoai xrjg [iijTQag
iaaufitda Sta xcov xov navxog acb/iaxog (Soq&qpaxcov.' eoxi
Se to xevov/uvov evion [isv sqv&Qog iytoQ, eoxiv ore S’ vSa-
xcoSfjg 1} vncOyqog ‘ eld- aip.a xa&aQovcog ev cpltpoxofJ.ia cpai-
-voi.ro, HQoatyHV axoipmc, fil] rig ava^Qioatg yeyovey ev xij
'firjXQct' avii(3i8)pacvii S’ cog to nolii xata xov .avyeva \ial-
lov fj. ailayo-Oc rag <zva§Qca<mg avxaxg yiyvio&ai. Siayi-
yvcoaxovrai Ss xoTg (feqo(itvoxg iycoqcnv ai |S v&ccbnqai, xaxa
Se xo axofuov xov avyivog ov xovxo eg ytbvov, alia xai Sia
xijg acpijg. exxqivexai S* atfia xai xcov xvovoav sviaig, ava-
oxo{iov(ievcov xcov xaxa xov avyeva. cfiipjcov. tl Se xvovarjg
yvvaixbg ' igatcpvijg Icryvoi yivtjdutv ol nx-Ool, nqoaSoxa
ex haemorrhoide, five alio quo darn fanguinis fluore evenien-
tem, feqin confueverunt fymptomata. Sed accidit interdum
foeminis muliebre vocatum profluvium, vel utero haudqua-
quam affecto, quum univerfum corpus per ipfum expurga-
tur evacuaturque, quemadmodum interdum per renes quo-*
que evacuatur; id vero potiHimum fit, ii mulieres laxis Uni
carnibus et pituitofae, quas etiam in tacto utero , univerfo
eorpori adliibitis remediis; fanavimus. Quod autem excer-
nitur , uonnunquain rubra fanies eft, interdum aquofa , aut
fubpallida; quod Ii purus fuerit fanguis, qualis fecta vena
cernitur, diligenter anim ad verier e oportet, numquae erofio
fit in utero; ea vero magiiaex parte in eervice potius, quam
alibi contingere folet; difcerniturque per excretam. faniem,
fi fuerit profunda ; fi vero circa os cervicis confiiterit, non
folum per banc, fed tactu quoque. Atquepraegnantes quo-
que, quum ora venanini iiicervice aperiiiiitur , fanguiuem
excernunt. Si vero mulieri gravidae mammae fiubito exte-
BID AION Z.
43.7
Ed. Chart. VII. [5a5.] , ^ Ed. Baf. III. (3 18.)
ravrryv sxtqcoohv' SiSvpea ds xvovarjg o sxsQog rtr-&og layvog
ytvoytvog txTQco&rjtSHJ&ai arjfiatee to sxsqov rcov ifi^Qvcov '
seal rovninav to fiiv aptfisv 6 Ss^iog, to Si &rjXv o ersQogi
titsiSej rce peiv a^qsv a rovnhtav ev rots Ss&oig. pisQtat rcov
fitjTQoov xviaxtrai, ra ds ti-qUa ev roiig aQiangotg^ xal ottcc-
vibv sate to svavreov , cog seam rcov alhov (paterae tfbcov,
olg fj cpvatg sari SiSvyeoroxog' alyeg vs yaq noXkul seal n qo~
(tax a ro Lavra seal rcov cikhov rtrqanbScov t,cbcov ovx bkeya.
-ii Si xviaxoiro pLsv iroifimg sjyvvl], St(it]Vov Si seal rqtiirjvov
rj rtrQa[vjvov SY.fiakXrj ro xvtjfxa , ntQl rag xoxvkfjSovag avxri
rcov [irjrQcbv vygor/jg cpksypiaxcodijg .a-O-Qoi^trae, Si sjv 7 rcov
ysvopesvcov ev rco ycoQeco cphficov r t seal aoxtjQuov ovpupvatg
roig aropeaai rmv'xa&ijxovxcov tig rqv peiytqav ayyticov wco~
vbg saxiv, cog /it] cpentiv ro rov xvo vpesvov paQog, akX ano(i~
{sr.yvvadae yctdlcog.
Keep. csx. aQ(smn okeya rcov Sea. sSqu g ixxQivofisvcov
esq fiu a rcov nhjaicov avxtjg sari rbncov ntnov&orcov , -ya
nkteora S' cevrcov. rcov -EvreQiov xal rijg yaoryog xalrov
nuentur, ipfam abortum facturam expecta. Atque gemi'nos
ferentis altera mamma extenuata altennn foetum abortus
rum portendit, ac omnino dextra marern, finiftfa- foeminam;
quoniam foetus mares in parte uteri dextra ut pluriinum fe-
runtur, foeminae in. liniftra, atque raro contrarium aecidit;
ut animalibus quoque , quae fua natura gemiaos gerunt, ac-
cidere videmus, ut capris, ovibus atque aliis quadrupedibus
non paucis. Si vero mulier prompte quidem concipial, fed
fecundo , aut tertio , aut quarto impraegnationis menfe foe^
turn ejiciat, circa uteri acetabula humor ei pituitofus accu¬
mulator; quo venaruin arteriarumque in chorio tunica exi-
Itentium ad ora valorum in uterum defeendentinm nexus
ila debilis fit , ut foetum ob gravitalem ferre nequeat , led
facile abrumpatur.
Cap. VI. Quemadmodum pauca cx iis quae per
anum excernuntur vicinorum ipfi locorimi affectorum figna
funt, plurima vero ex iis inteftinorum et venlriculi et fple-
438 rAAHNOT IIEP1 TS2N IIEHONO. TOIII3N
Ed. .Chart. .VII.. [525.] Ed.. Baf. III. (3i8.)
djvhjp.bg xal xov tjnarog, ovx oXiyaxig ds xal rap sp oAco
tco .crcojtta.it lari yvficov yvcoQlo(iara, xara xov avrop tqotcov
blvyatcbv xara to aldaiov lxxqipo(dpcop Id top avtov na&og
Ipduxpvrai, rce nolO.a ds xvancog xal pecpQ dip, tjnarog re xal
ajtbrjvbg , xal nvtvuovog .xal diOQaxog, xal rtjg Iv bbcp r<o
acofidxi dia&saicog reap yvydo'v lari oijfuia ' diOQi&tui ds roig
aXXotg, a avvtdqtyuy unqftip sxaarco (ioqico naaypvn. to ys
(irjy. dldoTap avro mnop&spai yvcoQtang lx rcapde.- rrjg (isp IX~
xcbascog avtov yviigiopa .aacpsg rybbipr) xcci'uvrb ytpofispij,
(lira xov xara rag ovqrjattg IxxQtPio&al r i reap avPtdQtvovrcov
tco s),xn. xal dtaxqivetal.yt ravra twp lx xvancog cpiQ0(isvcop
Ten cp&avtip. avra xara TcjP ngebryv s%odov Inafsalvia-Oai ? ra
db lx rtjg xvancog apanijjdy&ai Toig ovqocg' alia xal daxpt-
rai xaxu rag ovoqang avptycog ra Iv roig aldoloig sXxtj , xal
(xaliov or up anoXv&doijg Icptkxidog, rj (ivnov , xaQ-aqa ys-
vrycac ‘ no'kv ds fiajJ.ov dirt cpfeyfioval xal ra rotavra ycoQig
aij/nlov diayiypcbaxtrai. mol ds yovo^oiag n . xal ngia-
ma(iov duldiXv Ini nlsop afeiipop. r/ (isv ovvyovb^qoia
nis et jecoris atque non raro humorum in univerfo corpore
exuperantium notae flint,; eodem modo pauca earum, quae
per . coleru excernuntur, proprium iplius aflectum oftendunt,
fed.multa veficae, renum, hepatis, fplenis, pulmonis, tho¬
racis atque liuniorujn in univerfo corpore affectionis figna
fpiit ; verum haec per alia, quae unicuique parti affectae as-
iidere diximus, . diftinguuntur. AlFectum tamen colem ex
his dignosces. Ulceri.. quidem iplius manifeltum indicium
dolor eft ipfum obfidens ; turn liquid eorum per urinas ex-
cernatur, quae ulceri allident. Id vero ah eo, quod e velica
fertur, discerni pote.lt, quod ipfum in primo protinus exitu
apparehs urinam priieveniat, quod verb a velica egreditur,
urinae admixtum lit; quineliam allidue inter inejendum mor-
dapiafunt pudendo.rum ulcera, praecipne quum vel cruftula,
vel fordibus folutis, pura fuerint. Multo vero magis et
iplius inflammationes et reliqua hujusmodi citra lignum di-
gnosenntur. Verum de gonorrhoea et priapismo lulius dis-
ferere fatius fuerit. Ergo gonorrhoea ell feminis excretio
Ed. Chart. VII. [5a5. 526.] Ed. Baf. III. (3i8.)
oniqfiaxo g anoxqcGig [52 GJ saxiv axovGiog, s'^taxt d'k y.al
omqoaiqtxov hvofiaQiiv , alontq xal oacptGxtqov , anoxqioiv
onsqftaxog avvtybg yiyvoyismyv , ; ycoqlg x>jg v.axa to aldoiov
svtaatcog. 6 8s nqiamopog avfyaig tig fxtjxog xt y.al v.v-
ylov iatlv olov xov aldoiov, ycoqlg aqtqodiGiov xvqo&vfilag,
rj xivog •dtqfiaaiag buxxyxov , y.a&antq ivioig yiyvtxai xal
xoificofievoig vnxiag ' ovrco yaq avxov vncxvma aavxo xivtg *
evtoxt y.al ayvxoiimxsqov , av£/j<nv [iovi/xov xov aldoiov, q
l^oiSrjaiv fiovi[iov. wvo/iaaxai 8s naqcovvfimg ano xov Ilqia-
nov dylovoxi " yal yaq sxtivov cog (pirate xoioviov sypvxa xo
alSoTov ol av&qtonoi nXaxxovoi x t yal yqacpovat. xo ds xijg
yovoqqoiag oyojia nqocpavcbg saxi ovvd-txov & rt xtjg yovtjg.
y.al xov qiiv * ovopa^txai yaq xo onsqfia xal yovrj xal yovog.,
tSontqds xal xalXa navxa xa ix xov o<b/iaxog rjumv sxxtvov ~
[itva xaxa 8ixxov xqonov xovxo .itaoyti , note u&v ix xbv,
ntqityovxoav avxa ocopaxcov sxxqLVO(Uva , nox's 8s avxofiuxcog
sxqtovxa Si aqqooaxiav xbv avxbv oco/xocxcov ov xaxf/ofitva,
ovxcog xal xo axceq^a. xtjg [isvyaq qivotmg' sqyov laxly ini
in vita, quam involuntariam quoque nominare licet, quem-
admodum fignificantius , feminis afliduam excretionem, cole;
haudquaquam extenfo. Priapismus vero eft, univerfi colis,
in longitudinem et circulum porrectio, nnllo ftimulante ad
libidinem defiderio, aut afcititio calore, ut quibusdam acei-
dere confuevit lupine decumbentibus ; lie enim quidam ip-
fum deferipferunt; at breviori quoque compendio licet, per-
manentem colis auctionem, aut permanentem tumorem,
Deductavero denoininatio eft a Priapo fcilicet ; nam ilium na-
tura hujusmodi colem liabentem linguntatque pingunt homi¬
nes. Gonorrhoeae autem nomen plane compoiitum eft ex
yovljg et qiiv jluere "etenim femen modo yovy , modo yovog
nominatur. Quemadmodum autem alia omnia noltro e cor-
pore duobus modis vacuantur, interdum a continenlibus ipfa
corporibus excreta, interdum fponte effluentia, quod ob im-
becillitatem ipforum corporum contineri non polTmt, ita
edam femen. ISani in omnibus hujusmodi ut excernere
44o rAAHNOT IIEPI TSiN IIEI1ON0. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [526.] Ed. Baf. III. (3i8.)
xwv xoiovxwv anavxwv wantq to ixxqivtiv ere i rot? nqoaq-
xovai xaiqoig, otirw xai to xaxsyuv. alia to uev ixxq'wsiv
yiyvtxai, xov q,iv noqov xtjg ixqoijg avoiyvvpuvov, xov 8 aXkov
xvxovg ntqiaxtiXouivov xt xai co&ovvxog ini xov avtwyoxa
noqov anav to ntqiiybfitvov iv xrj xoihbxrpu, Tod* iayta&ai,
Siapitvovxoq fisv iv xw xtxhZa&ai xov noqov , [ifjdtfiiag 8s tig
to ntqityofitvov ix xov ntqityovxog watwg yiyvoprsvfjg , aXla
xovvavxiov anav, ntqiaxoiijg xt xai xqaxrjGtwg. ovxcog fiiv
ini xwv xaxcc cpvaiv iyovxmv at xt. ixxqiaug xai at, xaxoyai
yiyvovxai xwv ntqityopisvwv vyqwv iv xoTg xolioig bqyavoig ’
ini 8s xwv- naqa cpvaiv at (isv inoyal 8i atfqwaxiav x/jg
ixxqixixrjg Svvaiit cog , at 8s ixxqiaug Sia xrjv xijg xa&txxixijg
ao&svuav , r\ xiva dia&saiv op.oiwg xtj xaxa cpvaiv exxqixixr,
xivovaav xa fiogta, xa&antq hr aiirwv xwv antqpiaxixwv
iv iniirjxpiaig xt Gvfifiaivti xai xoig uiXoig anaofioTg , onoxav
piaiwg ytvijO waiv. oqwpiiv 8s xai xa-if sxtqa fioqia xovg
anaapiovg, olov ytXqag xj nodag i] daxxvlovg , ivioxt fisv
apia xw navxl aomaxi anw/xivco yiyvoutvovq , ivioxt 8s piovwv
temp eft i ve, ita continere, naturae lofficium eft. Verum ex-
cretio fit, aperto quidem fluxionis meatu, reliquo vero con-
cep taculo contracto et ad apertum jam meatum quicquid in
fpatio continetur propellente; retentio vero, quuin clau-
fus permanet meatus et contentum a coniinente haudqua-
quam pvopellitur, fed contra per contractionem comprehen-
ditur et retinetnr. Hoc modo content! in cavis organis hu-
mores in iis qui fecundum naturam fe habent et excernun-
tur et retinentur, in illis autem, qui praeter naturam fe
■ habent, retentio quidem ob excretricis facultatis imbecillita-
tem, excretio vero ob retentricis facultatis infirmitatera eve-
nit, vel ob affeclionem aliquam, quae baud feens quam na-
turalis ipfa excretrix fa’eultas partes moveat, ut in femina-
riis vafis accidit per comitialem morbum , vel alias convul-
fiones, quae violenter irruunt. Caeterum videmus alias
quoque partes, ut manus aut pedes aut digitos convelli, mo-r
do fimul cum univerli corporis convulGone , modo ipfis fob's
BIlislION Z.
44 1
Ed. Chart. VII. [5^6.] _ ' Ed. Bat III. (3i8.)
aaoypvxav" ovS'sv ovv soxiv aloyov, sv xoXg GntQpaxiy.oZg
ccyyuoig hot's fiovoig yiyvto&cu xoiavxyv Sid&toiv, wghsq ys
zed xrjv xijg yovoqqolag g avukoyov ovqwv ixzqiataiy dxov-
aioig, oxav y zaxeyovaa Svvayug airy naQahj&tZoa x vyij.
yovoqqoia fisv ovv, xwv ontQftaxizwv oqycivwv taxi na&og,
ov xwv aiSoiwv, oig oSw yoyxai nobg szqovv ij ypvrj' 6 nqia-
mcsubg 8s accepcog r ov aldoloy (pcdvixai ovfntxmucc, dwaxov.
d’ saxi zed /iijdiv cciixov nsnov&oxog i8iov HguiQtxov nu&ijfia,
xwv aqxrjQiwv tivai uovov, xotavxtjv loyovowv dttx&soiv svioxs
naqa epvoiv , onoLu aiixaZg ovfipuivu, oxt y y.axa epvoiv sv-
xaeng syiyvtxo x ov itavxog edSoiov. ox i psv yaq into n vsv-
fiaxog sUgoidtaxtxai , hqoSij'/.ov soxi xty/iaiQoysvoig xw xayti
xijg oyzwotwg x s zed ovaxo^ijg ' vyqov yuq ovSsv ov xw xa-
ytZav ecp szdxtqa xyv (UxafioXyv ol ov xs soxi Hoiuo&ai.
xovxov 5’ ovxwg s’fovxog , zal yaivo/iivwv sv xaig avaxofiaZg
aqxrjQiwv ptyctlwv tig fjaxqbv poqiov x 6 alSoZov sfiftaXqvGmv,
(paivo/isvijg 8s zal xr\g oiioiag xov alSoiov xoiav xrjg, onoiav
alTectis ; proinde liaudquaquam abfurdum in feminariis vafis
folis aliquando hujusmodi affectionem excitari, quemadmo-
dum et gonorrhoeam, quae in vitae urinarum excretioni pro-
portione refpondet, quum retentricem facultatem refoivi
contigerit. Igitur gonorrhoea fpermaticorum vaforum affe-
ctio eft, non pudendorum, quae feminis genitalis via funt,
qua excernatur ; priapismus vero plane colis eft fymptoma ;
fieri poteft etiam, ut nullo praecipuo proprioque ipfum af-
fectu infeftante, ad arterias folas referatur, quae folae inter-
dum hujusmodi habeant praeter naturam affectionem , qualis
ipfis accidit, quum fecundum naturam totus colis intenditur.
Quod enim a fpiritu in tumorem attollatur , manifefte patet
iis, qui ejus turn intumescentis turn fe contrahentis celerita-
tem perpendunt; rfam nullus humor tam fubitam in alter u-
tram partem mutationem efficere poteft. His fic le liabenti-
bus, quum in corporum diffectione magnae videantur arte-
riae in pudendorum exiguam partem ferri , fitque colis fub-
ftantia talis, qualem in nulla alia parte videre eft, corpus
44 a rAAmaor iiepi tqn itehonq* tojiqn
Ed. Chart. VII. [556. 5 27.] Ed. Baf. III. (3i8. 3 19.)
ovSkv aXXo fioQiov tjH, awfia yap eoxc vevpadeg xijv ISeav,
ovoiyyadeg oXov, ycaplg xrjg xaXovjcevrjg {SaXavov , xcav aXXo
[527]. , ivvoijacu dvvacxo napa xo nXijnovfJuyov uxfuoSbvg
nvtvuaxog ex xwv aqxrjQiav inipqeovrog xov ev xaig evxa-
oiocv oyxov coyecv, zai Sea xovxd xijv (SaXavov Toov ccti xo
fieyt&og eytw oxc xo avQiyytaSig avxij vtvpov ovx ivvnapyeig
xig ovv ah icc xov xuxa xag dxppoScoiag bpjmg evxeivto&ac xo
alSoiov ; ij xig y.ai xocjuojisvoig , oxuv ism 10 1 xaxaxtiutvot
•OiQliav&coGi xijv oocpvv; tvpt&t'unj g yap avxrjg, eXnlg eon
y.ai x rjv xov nQiamo(iov Sia&eoiv ivptjouv rjjcag. oxc jiev
yap ijxoc ix.xwv dpxrjpiuiv , rj ex xov ovpcyymdovg .vevpov,
xljv dpyrjyov alxcav, ij xal ■ ovvajicpoxepov \cexa$oXr\v xiva.
oypvxog ex xrjg ejmpoo'&iv. xaxaoxdoecog , uvuyxatov ion yi-
yveo&ac xrjv ixXrjpoooiv , avxixpvg SirjXov' 3g onoxegov 4’
avxdiv jiaXXov, rj el xal (3; 9) dixqsoxeQaiv , icpt&jg oxo-
nwntv, ccgyijv xqj Xoyoo xrjvSe &ljcivoi. xu jcopcct xov ocb~
fcaxog rj ScanXdoaod xe xal xeXeicboaoa cpisoig .tlpyaoaxo
ytopig StdaoxaXiag ini xijv oixeiav evepyecav epyto&ai ‘ y.ai
§aoavov ye xovxov jceyioxrjv enoajodjirjv noxe ■O-pexfiag epicpov,
enim nervofuin eft atque un decun que fiftulofum, excepta ea
parte, quam glandem vocant, quid aliud cogitare quis pos-
iit, quam vaporofo fpiritu ab arteriis affluente , per extenfi-
ones enm in tumorem attolli, ideoque glandem aequalem
Temper habere magnitndinem , quia fiftulofus in ipTam ner-
vus non ingreditur? Ergo quae caufa eft, cur quum libi—
dinis impetu quis ftimulatur, aut ob fupinum decubitum ca-
lefacti Tunt lumbi, colis extendatur ? hac enim inventa, pria-
pismi quoque affectionem inventum nobis . iri fperandum.
Quod enim neceftario princeps caula fit plenitudo , vel arte-
riarum, vel nervi fiftulofi, aut etiam utriusque , quum ex
priore conftitutione mutantnr, palam conftat; at vero, utri-
us eorum magis , aut num etiam amborUm, deiiiceps confi-
deremus, hinc fermonis noftii fumpto exordio. Natura
coi-poris partes conformans perficiensque , . ut ipTae citra
doctrinam proprias acliones aggrederentur, effecit; cujus rei
accuratiffinnjin . aliquando fecimus periculum , haedum ita
B1BAI0N Z.
443
Ed; Chart. VII. [5*7-3 / Ed. Baf. III. (3 39.)
av'cv tov SiaoaoSal it on Trjv xvfjoaoav. . alyag yccQ ly/.v-
l iova g- avanfiwv svtx.u rcov itynjfievcov -ptco^fiatcov Totg avu-
rofuxoig dvdqdoi nsql rtjg xaxd to xvovfisvov olxovo/dag, ti-
qoov non ysvvaiov to sjipQvov, dntlvoa fitv Trig firjTQag,
woniQ tlco&a/isv' UQnaoaq 8s iiqIv ■&tdoao&at Trjv xvtjoaoav,
elg oly.ov /dp Tiva xoidoag xare&qxa, no\i.a pev syovxa Isxcc-
vicc,t to fiev oivov , to 8s ilatov, to 8s (isliTog, to 8s ya-
laxvog, rj allov Tiv'og vyqov nlijgeg, ovx oily a S’ allot xcov
SrjitrjTQimv xapncop, wanly yt xal twp ccxqoSqvcov’ i&taaa-
fii&a 8s to sppyvov sxslpo nqwxop flip pudiQop Totg noalv,
wanty axqy.obg svtxa (ladloswg eytiv tcc oxeltj' 8svtsqop8 ’
anooitofisvov t r\v lx Trig (irjTQag vy^otryta' xal tqltov ini
Tovto) xprjaanipov svl twp noScbv t rjv nltvqav’ sit oa/tw-
fisvov siSofitv avTo twp xtifisvcov xaTU top oTxov sxaoTov'
wg 8s navTcov cog/iuto , tov ydlaxrog ansyyoqyijatp , ip w xal
dvtxsxQuyaiisv anav ng, ipayywg oywpng only ‘ InnoxydTtjg
s(pT) ‘. cpvoitg Xfdcov uSiSaxtoi. xal tocvvv xal dpid-oitpaiup
IxsZvO TO SQLCplOV , iiSo/dv TS nyOOCptyQLtSPOV VQTtQOP 0V TO
alendo, ut matrem quae ipfum in utero geftaverat, nunquam
vidilfet. Quuni en ini gravidas; capras dilfecarem, diflecto-
rum virorum quaeilionibus, quibus foetus in utero formalio-
uem Jpecularitur, promotus, inveni generofmn foetum, quem
a matre abfolutum , ut folemus, abftuli, priusquam ipfam
videret ; atque in domum quandam, ubi niultae pelves erant,
depofui, quarum aliae vini, aliae olei, aliae mellis , aliae la-
ctis, aut alterius cujuspiam humoris erant plenae, fructuum
non paucae turn cerealium turn ab arboribus. Hunc itaque
liaedum confpeximus, in primis quidem pedibus incedentem, '
perinde ao.fi. audiviflet iibi incelfus gratia crura fuifle con-
cefla; deinde excutientem quam a matre contraxerat liumi-
ditatem; tertio poltea pede latus fcalpentem; eum deinde
lingula per domuhi vafa olfacere vidimus, ac percepto omni¬
um odore lac tandem forbuit ; quibus vifis omnes exclama-
vimus, quod Hippocrates dixit, manifelte cernentes : Ani-
malium naturae non edoctae. Sic ergo liaedum liunc edu-
caLum non folum lac, fed rnulta infuper alia, quae forte of-
444 r A Aim OT 1IEP1 TSiN JIEIION0. T01IS1N
Ed. Chart. VII. [S27.] Ed. Baf. III. (3ig.)
ydXa (tovov, dXXa-xal a)Xa tivd xmv xt ifievcov. bvxog 8k
tov xaiqov , v.citf ov s^ijQsS-t] tijg firjxQog o eQicpog, iyyvg xrjg
?]Qivijg larjiiiQiaq , fitxd 8to n ov firjvag tlGtxofUGUfitiv avxco
/XaXaxovg axQSfiovag &dfiVG>v Tt xal tpvxcov, cov nakiv xaiav-
rcbv oafir;udfj.ivog anavicov ivicov (ikv tv&ioiq cateaxt], xivwv
8k rfeUodt ytvaaG&ai , xai yivGafttvog snl x rjv IScoSrjV sxqu-
mto xmv } tal raig fityaXaig «t|i avvtj&wv IdiGfictrmv. akXa
xovxd fiev tocog (uv.qov, extlvo 8k fiiya ‘ tu yctQ yvXku xal
xovg (lalaxovg ay.Qifi.dvug anocpaymv xaxircuv, tlx bXi'/ov
voxtQoV siti to fVfQVAaQuv rjy.tv, o nctliv ol ■d-taGafiivoi nav-
xtg ccvipotjGciv , ixnlayivxig bti xaig cpvoiy.aiq xwv £c6cov Sv-
va/ieGi' fiiya (ikv yuo rjv xal xo rittvtjGccv 8iu xt x ov. axofia-
rog xal xwv odovxwv nQO&cp&QtG-dai xrjv iStoSrjv:, alX qti to
xaxano&tv tig rijv yabxiQU, •Gqwxov fikv dvacpequv tig to
GXOfia TCQOGtjy.iv, knuxa Xtalvtiv iv aiixm ficcGGcofitvov h>
XQovtp noXkco, xal fitxd xavxa xaxanivttv (irjxiTt tig xrtv
avxrjv y.oiliav , a).X tig kxtQav , txavtog tjfiZv icpalvtxo
d-av/iccGiav tivai. naQOQWGi 8 ’ ol nolXoi xd xocavxa
Trfg (fVGtmq SQya , - fiova xd Igivcc Oid/iaxa Q-avy.aCflVxtg.
ferebantui’j comelTe poftea vidimus. At quia non longe a b-
eratvemum aequinoetium , quum eriperetur liaedus a ma-
tre, exaetis duobus fere menfibus, tenellos ei fruticum et
plantarum ramos obtuli, quorum iterum omnium expertus
odorem alios quidem contempfit, alios vero guilavit atque
11c ad confuetos adultarum quoque caprarum cibos conver-
fus eft. Sed hoc fortafle parvi momenti eft, illud vero ma-
gui, quod foliis et teneris ramusculis devoratis bibit, turn
paulo poll ruminare coepit ; quod rurfus omnes videntes
exclamaverunt , • naturales animalium facultates admirati.
Magnum enim erat, quod impellente lame, per os atque den¬
tes cibum affumplillet ; at illud vehementius admirati fumus,
quod cibum in ventriculo jam contentum in primis quidem
ad os fublevando reduceret, deinde multo tempore manden-
do tereret, poftremo rurfus ipfum devoraret, non in eun-
dem, fed in alium ventriculum. At multi hujusmodi natu¬
rae munera defpiciiuit, fola peregrina Ipectacula admirantes ;
BIBAION Z.
445
Ed. Chart. VII. [5*7. 628 , Ed. Baf. III. (3ig.)
inti roi ndg oil &avpaGrov rb rovg pev avaropixararovg
rdv larqav %yr tin, vno rivog psv pvog ixrtivtrai rods rb
ilq&Qov, olov (pegs to xar layioy , vno rivog be xccpnrtrai,
ring d’ slalv ol icp sxurtqa riqog rb nka[528]yiov anuyovrtg
uvrb , xal rivtg ol naqusrqtcpovrag ixareqaot ' rb Si iqicpiov
yv av idtlyoy xivymv sxaaryg SiaqUqaaiag tv&iag iqya-
X,cG&ai, xa&antq yt xal rovg av&qdnovg aiirovg, xairoi y
ayvoovv rag vno rivog fivog succory yivtrai xiVyoig ; . ini yovv
ryg xara ryv yXdrrav xivyatag , Tv mg iv naqabiiypari rav-
ryg pvypovtvGa , nag oiix av rig Bavpaatitv rovg psv ava-r
roptxovg Siacpwvovvrag akbykoig eiiqdv oil povov ntql rov
aqi&pov rdv pvdv, alia xal ntql rag ivtqytiag aiirdv, ryv
be cpvoiv tiiqdv r a naiSia StdiSayvTav , oncog psv pipyayrai
ryvdt ryv cpmvyv, r\ nva rav abhov, onag 5s ritv ybdrrav
xivyayrai, xal Sia rivmv pvdv iqyaeyzai ryv av ryv cpwvyv;
ovra de xal ntql naayg ryg abbav cpmvyg rs xal avanvoyg,
xal avvtbovzi cfavai rdv nqoaiqtnxdv ivtqytidv ■&avpaautv
av rig ro rav oqyavav ayroSiSaxrov . oil pixqag. ovv. oiids
quanquam quis non miretur, medicos in fecandis corporibus
peritillimos quaerere, a quo musculo articulus hie extenda-
fur, exempli gratia coxae, aut a quo incurvetur, aut qui
jQnt qui ipfum in utramque partem transverfum abducunt,
aut qui ipfum utroque circumvolvunt, haedum vero Ungulos
articulos ad quameunque motionem libitum fuerit excitare,
quemadmodum et homines ipfos, quamvis a quo musculo
quisque motus. efficiatur non intelligant? Sed de h'nguae
motione , uf hanc pro exemplo adducamus , ! quis non mira-
bitur,‘ dilfectores inter fe non folum de musculorum numero,
fed de ipforum. etiam aetione pugnantes videns, a natura Te-
ro infantes edoctos, quo pacto hanc vocem aut aliam hujus-
modi imitentur, quo pacto etiam linguam moveant, aut qui-
bus musculis vocem eandem efficiant? Sic etiam in omni
reliquorum animalium turn voce turn refpiratione atque , ut
fummatim dicamiis, voluntariis actionibus mirabitur quis-
piam per fe nullo docente inftructa inlhrumenta ; de quibus
446 PAAIINOT IIEP I TS1N HEIION0. TOIISiN
Ed. Chart. VII. [5a8.] Ed. Baf. III. (3j9.)
tkqI fovrcov zaV iviQyncov Siacpcoviag yiyovviag roZg avazo-
fuy.otg avSqdoiv , oncog] in yiyvovrac xai Si cpv nvcov oqya-
vcov , oyojg dvuitvtZ xai cpcoveZ navta ru tp>a [lira rrtv
itQeinpr ytyioiv ev&scog. ovSkv ovv -Q-avpaarov ion xai ru
ytvvijnxa poQia rag Iviqyuag av yap tv vno rijg (pvosag
iyiyviro ytyvaoxuv ev&eoog £§ aoyijg, inei xaza riavlla-
povod fiev rj [irjTQa ro oitsQfia pepvxev axQtftag ayqi rov ri-
luaQijvai ro Efifiqvov, avoiyvvoi Si site nlsZorov , avrov
reinuo&evrog , uvofigaoa re Si avro rovro to sfifiqvov ixxqt-
vh; xarucfQovtZruL Si xai ravra rep ovveyiZ rijg Stag, xai
naqoqdrai roZgnolloig , cog ro [njSiv ilihy.ooi Q-uvjiaQnv, ov
ru ■d-avfiaora xar dlrj&uav, alia ra onaviag diizcug oqa-
fiiva. ri ydq av iirj rij cpvoa ■O-avpaotanqov rov prjoiv
[iiv oloig ivvea pepvxivai ro rijg prjxqag oropuov ovrag av.qt-
P<og, cog prjSi nvoijva [irjlijg naqaSayEo-d-ai, r ileuo&evzog Si
rov xvcoxojievov Staoraoiv coytiv rijhxavrrjv , cog olov ro
ZJhov E^sqyto&at Si avrov; ovxovv aniartZ ng avroSiSaxrov
uvac xai rrjv rav alSoiav Svvayuv , Son ro ovqcyyaSig ixiZvo
quidem actionibus non mediocris inter diifectores eft pugna,
quomodo fiant et quibus organis omnia animalia fimul atque
genita font et refpirent et vocem edant. Igitur non mirum eft
genitales partes eas actiones, quarum gratia a natura infti-
tutae funt, protinus ab initio cognoscere. Etenini quam-
obrem uterus, quum lemen genitale conceperit, donee per-
fectus fuerit foetus , exacte claufus permanet , perfecto vero
foetu, plurimum aperitur ac deinde rfic apertus foetum ex-
dudit? Multi autem baec quod affidueconlpiciantur, et
contemnunt et defpiciunt, ut qui nibil, quod re vera lit ad-
mirabile, fed ea duntaxat, quae raro vident, admirari con-
fueverunt. Quid enim natura poteft effeadmirabilius, quam
quod novem.perpetuis menGbiis claudatnr os uteri adeo ex¬
acte, ut ne fpeeilli quidem acumen- admittat, perfecto autem
foetu, usque adeo diitendatur, . ut to turn animal per ipfum
egrediatur? Ne igitur dubitetaliquis etiam pudendorum
facultatem per. le doctam elfe, - ut fiftulofum illud nervofum-
Ed. Chart. VII. [5i8.] Ed. Baf. III. (3i9.)
aw[ia, to vevgmdeg tijv idiav^ or lev snl avvovoiav ogpijoT]
to tjoov, ev&ecog duGxaG&ai, cpvaixijv eyov rrjv diaareXXov-
auv avx 6 dvvayav, a>Gneg rj zagdice re zed cegxtjgia, nXrjv oxt
dice navxoq izeiva pev ziveixai , dioxi zed xTjg ivigyuag avxwv
ael yorj'Qopev, oil dice navxoq de to Gvgiyycadeg vevgov ziveixai,
aXX oxav rj ygiiazaXrj ' diauxcXXopevov Si avxov, to ex t tov
cecjxqqaov enecai nvevpa, xad-aneg 6 nvevpcov rco ■O-dgazi, xij
ngoq to xevovpevov axoXov&ia. dvvaixo t? av Tig Taco? zed
Tcctg agxtjgiaig avaxi&evai rrjv dvvapiv tov nXijgovvxog itvtv-
paxog to Gvgtyymdtg vevgov , or av bqutjGTj to tmov ini ovvov-
g’mv ' apeivov ds noXv tov v tv gov cpavcti tijv ivegyeiav ilvai
ravTTjv, oil Tcbv agxijgicdv, ti ye Tag ivegytiag ex Tijg xwv
pog'uov olzttag ovGiag-, ovzix Tijg &eaecog evXoyov sgti yiyvs-
a&ai, za\ TrjV T£ zagdiav, el Xal zax ciXXo ti pegog i'zeixo,
Tt]V avrrjv ivegyeiav eyeiv , -quag Te xal GnXijva, zal to. aXXa
navxa. zal rag agxtjgiag ovv iv unavxi {logic? tov Gtopa-
xog evXoyov iaxi tijv avxqv ivegyeiav eyeiv , aoneg xal epai-
vovxai • zaif eva ye xoi xuigbv at zu& oXov x 6 t,mov agrq-
giai diaGxiXXovxainaganXqGio}g aXXijXaig * coax ovx elzogioxi,
que corpus, ubi. ad coitum inTurgit animal, protinus diften-
datur, naturali quae ipfum dilatetpraeditum facultate, quem-
admodum.cor et arteria ; nifi quod haec perpetuo moventur,
quod neceflaria fit nobis Temper eorum actio, fiftulofus vero
nervus non Temper movetur, Ted quum uTus requirit. Quum
vero diftenditur,. Tequitur ex arteriis Tpiritus, quemadmo-
dum fequitur pulmo thoracem , vacuati conTecutione. Ve¬
lum poflet etiam Tortafle replentis fifiuloTum nervum Tpiri¬
tus Tacultas, quum ad coitum irrumpit animal, ad arterias
referri ; atmulto Tatius eft, hujusmodi actionem ad nervum,
non ad arterias reTerre, fi quidem actiones ex propria par-
tium Tubftantia, non ex earum fitu provenire rationi conTo-
num eft, et cor, -fi in alia quapiam parte poneretur, nihilo-
miuus actionem Tuam oblenturum et jecur et lienem ac re-
liqua omnia. Univerfi igitur corporis artex-ias eandem ha¬
bere actionem probabile eft, quemadmodum et apparent;
eodem nempe tempore omnes s totius animalis arteriae inter
TeTe fimiliter dilatantur. Itaque baud par eft, arterias pu-
448 rAAHNOT IIEP I TUN IIEIIONQ. TOIIIiN
Ed. Chart. VII. [528. 529.] Ed. Baf. III. (5ig. 620.)
rag dg to alSoiov euyvofisvag aQxrjniaq UVXrjy Tiva Svva/juv
bu%Tao&ai naq'u % !jv iv oho xw oco/iaxi nQovnuQypvaav av-
xaig, alt tvQVTiQct sytiv roc orofiara twv akXwv aQTtjqiwv
tvXoyov, tig t ayog T?jg xigog to xivov/uvov av.olov&iaq na-
qe<rxtvao[isvag , atl yaq rj dpvoig cpaivtxai to yp^ai/xov hmoxtf
tcov ivtqytiwv nccVTayp&tv sxnXijqovoa, [52 9] Svvufuv ds
ivtQydag i%aiQerov ovStfiiav iayuv sreqav, oxav tig to ai-
Soiov acpiv.wvxai ' ■d-tqiiav&tloijg pevtoi xrjg oocfvog, tvloyov
ion xhQfioTtQag t t yiyvto&ai Tag aqrijqiag avaoxofiovada'i
Tt [iaXXov , mart xai xaxa tovto ytqoyuv nvtV[iaTog ovv. oh't-
yrjv ova lav tig to oyqiyywdtg vtvqov, vcp ov s car oklyov xihj~
qovfuvov IvTtivtxai to aldoTov, cog av ohjg xyq ova lag air ov
v.axa to ovqiyywStg vnaqyovarjg vtvqov. tovtwv rjfuv lyvwa-
fievoov, enl-rijv xov nqiamofiov Sia&taiv eX&wptv. oti fiiv
yuo rjxoi tear a tu oxofeara twv aqx^qiwv tvqvvofitva yiyvtxai
to n a&og, rj v.axa to ovqiyywStg vtvqov aT/iboStg nvtvfia ytv~
v/jaav, tv. twv nqotyvwayitvwv cpa'ivtrui ' ixoxtqov d’ avxwv
fiaXXov av Tig (32o) alxiuoano, tyjxtjxiov. ifiol St] Soxti xax
aiicfOTtQtt fxtv yiyvta&ai , nltovuxig de Tolg twv uqtijqiuv
deridis innatas aliam aliqnam habere facultatem, praeter earn
quam in toto corpore habent , fed rafioni cohfonum eft eas
latiora quam reliquas arterias ora fortiri, ad celeritatem
fequelae ad id quod evacuatur parata, Temper enim nature,
videtur unicuique actioni id quod utile eft undequaque ex-
plere , caeterum nullam aliam infuper praecipuam habere
actionis facultatem , quum ad pudendum pervenerint. At
c'alefactis lumbis par eft ut et arteriae calidiores reddantur
et magis pateant ipfarUm ora ; quamobrem non exiguam tunc
fpiritus lubftantiam in fiftulofuiri nervum effundant, qui
paulalim impletum colem intendit, quod tota ipfius lubftan-
tia in fiftulofo nervo confiftat. His itaque nobis cognitis ad
priapismi affectionem veniamus. . Nam ex prius dictis con-
ftat vel ob arteriarum ora immodice patentia, vel flatulen-
tum fpiritUm in fiftulofo nervo ortiim, hunc fieri affectum ;
fed utrum potius pro caufa fit habendum, . inquirere oportet
Certe ab utrifque mihi videtur, crebrius tamen arteriarum
BIDAION Z.
44g
Ed. Chart. VII. [Sag.] ^ Ed; Baf. III. (3ao.)
OTOfiaaiv avQWopevoig tTttG'&ai - qaov yaq tvQvvStjvat xav-
xa xov itvaypa (fvamSag Iv x to ovqiyycbSai vavqco ytvvrj&tjvai'
xai [mot Soxdt x tjv fisv xaxa xo vavqov Sia&aaiv ancdg iooqu-
xevai , xrjv Si xtbv aqxrjqimv noVbaxig' sxaxfitjqaptjv Si xovxo
xoZg xa nqotjyqixapevoig GvpirTcouaoi xai xq> xqoncp xtjq &£-
qaicuag. w [iev yaq ol Ttalpoi xov alSotov ovvaytZg nqotj-
yovvxo, nvtvfia cpvoooStg tjv aixiov, xai nqog xovxo xrjv Oaqa-
naiav anaoav aqpooafiivaq laaaptjv xov av&qamov’ ol g Si
xa oxopaxa xcbv aqxrjqimv yvqvv&t] , xoiovxov fiiv oiiSiv
nqotjyaZxo ovfinxmtia, avfiptprjxai Si xcp \xiv xivt jtoJlw XQovtq
naqa xo e&og ayqoSioiwv bnreyici&ai , xcp Si xaxoyvpcov iSi-
opaxcov xai Sqtpeatv iSwSjj xayqtjo-Q-at , xaj Ss xivi tflbvr) xa-d-
bSoinoqiav SvoZv ptjvatv, aq&ti 'Cfovtjg ovxi. xtjv ovv avaaxo-
putGiv xmv UQTtjQimv svsxprjQaut&a xoZg fiiv Sicc xrjv ix xtjq
xay.oyvp.lag Sqipvxqxa yayovivai , xoZg Si Sia nvtvfiarog cpv-
( mSovg ytviOLV uxaxxwg xa xai (Siaicog xivovpivov. xai yaq
x 01 xai xa xpaqpaxa xa xmv alSoicov svxauxa, xa xa mvo-
(xavtt xai xct xaxa xov naqivaiov xai xtjg oacpvog huficcXko-
ora patentia fequi , nam facilius eft liaec dilatari quam fla-
tulentum fpiritum in nervo fiftulofo generari. Ac rnilii vi-
deor linjusmodi quidem nervi affectionem feme! vidifte , ar¬
teriarum vero faepenumero, cujus rei conjecturam feci turn
ex iis quae praeceflerunt fymptomatis turn ex modo cura-
tionis. In illo enim, cui aftidua colis palpitatio praeceflerat,
caufa erat fpiritns flatulentus , ad quem quum omnem cura-
tionem convertiiTem , liominem fanavi ; quibus vero fupra
modum arteriarum ora patebant, iis nullum hujusmodi fym-
ptorna praecedebat, acciderat autem cuidam, ut longo tem¬
pore praeter confuetudinem a concubitu abftineret; alteri
vero, ut mali fucci alimentis acribusque uteretur , alii etiam
ut duobus menlibus praecinctus prolicisceretm’, quum antea
cingi non confueviflet. Conjecimus itaque arteriarum ora
tumife patefacta , illis quidem ob Iiumorum vitia et acrimoni-
am , lxis vero flatulentum fpii-itum fine ordine et violenter
commotum. Etenim medicamenta excitandae tentiginis vim
obtinentia., tmn epota turn etiam perinaeo lumbisque ad-
CALENUS TOM. VIII. Ff
45o rjAHNOT TIEPI TS2N JIEJION0. TOIIQN
Ed. Chart. VII. [52g.] Ed. Baf. III. (3ao.)
fitva y.ai nvtvfiaxcoS^ navx tori’ wontQ av xa evav-
xia navxa acpvoco- y.ai tjnr/ovxa fiaXXov r\ ■Q'tqpaivovxa.
nqpaiyiiv SeyQtjxa Xoym [it] naQaxQdyovxa’ cpuy/iaxa yaq
tinov, ovx iddofiaxa, Sloti xcov edtofiatcov evict [isv ytvvq-
x txft noXXov ondpfiaxog ovxa, v.axa xovxo y.ai xag tig xijv
Xayvtiav OQfiag naqo\vvti. xavxa [idv ovv (laQxvqtl xuj Xoycp,
y.atf ov ccQXLOog iXdytro xal xovg xcov acppodioicov anooyofid-
vovg Ivioxt xoig nQiamofioig aXiovtO'&ai * ovfipaivu yaq xovxo
xoig noXvondqfiocg ft a/i a y.ai naqa to s&og anooyofidvoig,
ox av fi7j Siunovcocu nXr\Qti yvfivaokov xtjv . ntQiovoiav x ov
a'cpaxog, y.ai uaXiora l§ avxcov 0001 xijg [iev xcov acpQodcoicov
svvoiag ovv. an/.Xaycjoav , wontq ol ococpqoviy.oi x t cpvott y.ai
yoovcp nXdovi xrtv xoiavxtjv eyxqaxtiav aqxtjoavxtg, tig epav-
xaaiav S’ avxcov ucpixvovpivoc, Sta x t ■d-tapaxcov eSgoquqv av-
xovg Swa/idvcov vai di avafivrjotcog ail xcov ’ Ivavxuoxuxrj yaQ
fj xovxcov xcov av&Qconcov Sca&tacg tv xoig alSoiotg yiyvtxai xtj
xcov ovd’ oXcog tig evvoiav acppodiaicov ipyofidvcov. xac xivt
mota, calida omnia atque flatulenta funt; quemadmodum
contraria omnia llatus fedant et refrigerant potius quam ca-
lefaciont. Sed adverte, nec obiter hunc fermonem praeter-
cqrre ; nam medicamenta, non cibos dixi, quoniam funt
quaedam alimenta, quae plurimum feminis pariunt et ideo
impetum ad libidinem excitant. Haec ergo;fermonem ilium
quem nuper dicebamus, probabiliorem reddunt, quod a con-
cubitu abllinentes interdum priapismis corripiantur ; nam
id accidit iis, qui plurimo femme abundant, limulque prae-
ter confuetudinem a coitu ablKnent, quum laboribus et ex-
ercitationum multitudine fanguinis abundantiam non abfu-
munt, atque ex iis praecipue, quicunque a libidinis quidem
cogitadone liberi non evaferunt ( quemadmodum qui et na-
tura cafri funt et longo tempore in ejusniodi continentia fefe
exercuerunt) ad libidinis autem imaginem perveniunt, turn
ob fpectacula, quae illos movere polfunt, turn ob illorum
recordationem. Nam horum hominum maxime contraria
affectio in pudendis generator eorum afiecdoni , qui nullo
pacto libidinis cogitationibus funt obnoxii. Atque . amico
BIBAION Z.
45i
Ed. Chart. VII. [52g. 53o.] Ed. Baf. III.; (3ao.)
qi/lca npoeXopivm nuQct ro jt QOG&tv ¥&og anooym&at nXecog
acpQodiatcov tig oyxov sittSiSco to alSoiov 1/icpvGcbfiivov , cog
avayxccG&ijvcii avaxotvvoGaG&at fioi ntpl rov GVjj.nrcb/iarog.
sept] yap d-avfiaQuv, oitcog rcbUt fitv rep aQhycri [53o] pvaoov
xalnpoGtoraXpivov earl ro aldoiov lx rijg tvra^iag, iavrqj
(f acp ov rovr IvtGrrjaaro , rovvavriov GVfi^alvtt. r on (iev
ovv avzcp Gvvifiovlcvaa to rftpoiGpivov ixxpivai rniippa, rov
Voinov ds teal -Otaparwv xal Siry/rjGtoog xal [ivrjfitjg bityti-
ptiv dvvttjievrjg tig acppoSlcia navraiiuGiv tipytiv lavrbv.
ogoi S' tv&vg s§ apyrjg rj a&Xovvrtg rj cpcovaGXOvvrtg anttpoi
t dbv acpQoSiGiwv ditreXtoav, up%avrtg navranaaiv tavrovg
anaaijg svvoiag rt xal cpavraGiag r oiavrijg, lappet xal pvoqa
roig rcov ytpovrcov opoimg avroig ylvtrai ra alSoiu. noog
yap roig alloig xicxtivo ' Gvppalvu roig : tv vdortjn xara rov
npmrov yjpovov atpoodiGiocg noXloig yorjGaptvoig , tvpvvopd-
vcov rcov Iv rovroig roig ronoig ayyticov, tvpovv rt yiyveo&at
itpog avro ro aifia xal rrjv optxrixrjv bvvap.iv rcov acppobi-
Gteov av^uvta&ai , xara rov xoivbv Xoyov uitugcov rcov Svva-
cuidam ] praeter antecedentem confuetudinem a concuhitu
prorfus abflinere volenti, in tumorem inflatus penis adeo.
excrevit, ut mihi fymptoma declarare cogeretur. Mirari
enim fe dicebat, quomodo huic athletae ob continentiam ru»
gofus collapfusque penis eflet, fibi vero ex quo id inflituis-
fet, eveniret contrarium. Turn equidem illi auctor fui ut
collectum femen excemeret, poflea vero a narrationibus et
Ipectaculis et meditationibus libidinem fuscitare potentibus
omnino fe abftineret. At cantoribus et atbletis, qui jam inde
ab initio nullam vitae partem venereis iflecebris contamina-
verunt, nullam admittentes hujusmodi vel cogitationem vel
imaginationem, iis pudenda exilia et rugofa veluti fenibus
Hunt. Nam praeter caetera iis, qui protinus a prima juven-
tute immodicae libidini fefe permiferunt, id etiam evenit,
ut hormn locorum vafa amplius patentia, majorem ad fe
fauguinis copiam alliciant et coeundi cupiditas increscat,
communi ratione facultatum omnium, quae a Pi alone etiam
FI 2
45a rAAHNOT IIEPJ TUN nmiONQ. TOIIBN sib a. z.
Ed. Chart. YU. [53o.] Ed. Baf. III. (320.)
(ncoy, ov xal Itt.axav syQarpt, rrjv psv rjavylav b/Xvuv Xeyav,
%tjv d’ iv roXg ohesiotg sqyoig SiavQifltjv av^avuv rrjv (jcputjv.
ovt cog f dv ovv scat ol nxdol raXg psv fiijdsTtoxs xvtjaaaaig
nQOGtGTcckjuiVoi diapsvovGi , raig 8s ptxa to y.vtjoai SfjXa^ov-
oaig izaidia psy tarot yiyvoyxat , scat dtapsvovai ys yaXa na-
Qsypvxeg, aypig av ■QrjXaQaaiv , navopsvatg 8s r ov •d-/]Xa^i iv
ra itatSia y.al r/ rov yaXaxrog iv roXg rix&oXq ysvtatg ov
fitxcc noXv navtxai. ravx ovv fjpXv anavxa nQodttaxipps-
voig y.ai n Qog rrjv SiQamiav acpoQpag itags^ei, StoQitppavoiq
rag alxcag, vcp av sxaGxio r av naoyQVxav to na&og syl-
vtxo ' vvv S ovna y.aigog avxav, a)X ij$t] riXog iyovafjg xtjg
nQoxsipsvtjg nQaypaxtiag , xaxanavaa rov Xoyov svxctv&a.
notataeft, quumait: ignapiam quidem exoluere , propria-
rum autem functionum exercitationem robur augere. Sic
mammae quoque iis, quae nondum impraegnatae fuerunt,
eontractae permanent, a partu infantulos lactantibus va-
ftifllmae redduntur, atque permanent lac emittentes , donee
lactaut, quum vero lactare delinunt pueros , baud ita multo
poft lac etiam generari definit. Igitur omnia baec ft bene
confiderentur, et caufae ob quas in fingulis aflectis partibus
allectus confiftit definiantur, ad curationis rationem anfam
praebebunt. At nondum borum in praefentia tempus eft,
fed jam boc opere ad finem perducto, bic orationi ftnem
imponam.
FAAHNOT nEPI T£N SOTrM&N
TO IS EISATOMENOIS.
Ed. Chart. VIII. [i.] Ed. Baf. III. (i.)
Keep. a. "Once r oig eluayoyivoig , zpiktan Tev&ga,
XQrimfiov snitsraa&ca izegi rnpv/iiwv> Ivrai&a Xe^Otjaerai.
%>yv 8 oXrjv vizir) avrwv rtyyijv irdgco&i yiyoayyevqv eyeig.
izccaai yev ovv at agvgqiui rov avrov tqotzov acfiv^ovatv ah-
Ufiyug re xal t rj y.agStq , war ex yiag avTzbv dvv<XG&cu rzegl
rzuotav GvHoyLQiG&ou , ov yrjv (uG-d-eG&ui ye rijg xivrjaecog
6 young uizugwv dvvarbv , alia rdbv yev ev toTq aaaoy.oig
yeqeaz itQozpaveareqov , rcov 8' ev roig oaQxadeuiv ayvSgore-
Qov. ogcci 8 ’ viz 6 izayeLag GctQxog y.alvnxovxai , ij oar av sv-
GALENI DE PYLSIBYS LIBELLVS
AD TIRONES.
Cap. I. Quaecunque tironibus, am anti dime Teu-
tlna, de pulfibus iciro fuerit utile, liic exponentur, omnem
autem de Lis artem aHbi defciiptam Labes. Ornnes igitur
arteriae turn inter fe turn cum ipfo corde eodem mode
pulfant; quamobrem ex earum una de omnibus poffis con-
cludere. Verum motum non perinde omnium fentias , fed
in paidbus nulla tectis carne clarius , in carnofis obfeuri-
us. Quae opertae craffa carne funt, aut fub oilibus latent,
rAAUNOT
454
Ed. Chart. Virr. [l.] Ed. Baf. III. (i.)
Sov slaty, tj ininqoa&tv avxwv ianv alia adfiaxa , xovxcov
ovx av atu&oio xtjg xivrjatmg, iv ys xm v.axa cpvaiv eytiv to
tpsov. ixxaxivxog Ss xov ad/iaxog acpoSqdg, fj xe xaxd xtjv
qayyv aqxtjqia noVkaxig rot? anxofiivoig xov imyaaxqiov xtjv
xivtjaiv Siaatjftaivti scat xivtg xdv Iv xotg xdXoig yp&qaav,
aipavwgnQaxtQov ovocov. Sianavxog S' at xe scarce xovg xqo-
xacpovg seat xmv nodcov at ini xotg xaqaoig seal xdv ytiqdv
at scara xovg xaqnovg ivxog alo&rjxrjv syovai xryv y.ivrjaiv. x ov~
xwv S'- e’Xaxxov (isv , ov firjv acpavdg ovS' avxai aifvCpvoiv aL
x t xdy mycay onio&ev iv xtj xecpa/.y scat xcav figayiovcov iv¬
xog. y.cd rjSrj xivig aklai , at fit] nuvv xy noXXr; aaqxi sca-
Xvnxovxai, aXX ovxe sxoifioxtQov ovxe tvaytjfioviaxtQov
ovxe xt] yqtia ovucpeQioXcQov aXXtjg av unxoi, xag iv. xotg
xaqnoXg nciQtig ' avxai yaq bxupavttg fiaXiaxa vnaoyovai xd
x uaa.Qy.rn xov yioqioy xai ovSiv Si ctvxag yvfivovv xov
adfiaxog ayayxaXov, daneq Si aklag noXXag, xai oxi sear
tv&v xtxayfievai tiaiv' ov fiixqov Ss xovxo tig ctxqi^tiav Sia-
yvdatog.
aut quibus corpora flint alia objecta, harum, dum valet ani¬
mal , motum non percipias. Quod fl. vehementer emarcu-
erit, arteria quae lita ell fecundum dorfum tangentibus ab¬
domen motum faepepumero repraefentat. Et quidam fenfli
perceperunt eas quae’ in artubus, quum prius non appare-
rent. At Temper, arteriae temporum ac pedum fecundum
plantas, manuum ip carporum parte interna fenfibilem mo¬
tum habent. His minus, non illae tamen obfcurae, pulfant
, arteriae capitis poll aures et quae tenent brachii interiorem
regionem ac jam etiam aliae nonnullae, quae non admodum
multa carne obteguntur, . Verum aliam neque promptius
neque lionelHus neque ad uflim commodius tangat, TL eas
quae carpis infunt praetereat ; bae namque, quod praefertiin
locus carnem non habeat, apertilEmae flint , nec quod pro¬
pter alias multas ell neceflarium , detegere harum gratia ul-
lam corporis partem neceffe habeas ; . ad haec in rectum du-
ctae flint, id quod non parum ad exactam notitiam refert.
JIEPI -T12N 2<MTMZ>N. 455
Ed. Chart. VIII. [a.] Ed. Bat III. (1.)
Ktcp. (?. lAnrouivcp ds 001 cpavsizai diaozsXkonsvrj
-/.area itaoav diaozaoiv rj apvrjpla. zpsl g d slol diaozaosig
itavr'og zov ocofiazog, tig fiijxog, pa-Oog xal n'kurog. alX
tv raj ’/onct cpvoiv spiv zb "Qwov ovfifisxnwg navv diaozslJ.o-
fisvtjv svptjosig zrjv uprrjptav * tv ds rep n apa cpvoiv spiv
soziv bittj zb fisv skltlnti, zb d’ vntppaXhtt, xa$ rjvzivaovv
diaozaoiv. sV zovzcp yplj fiifivtjfitvov os, olog rjv 6 xazce
cpvoiv ocpvyfiog, xal si fisv zip nlarsi fisiQwv 6 nan a. cpvoiv
svpioxoizo , nXazrjv xaksTv, si ds zep firjxsi, fiaxpov, side
zoo fia-Osi, inpqXbv , xal zovg svavzlovg avzoTg zovg skaz-
zovg zov xaza cpvoiv ovouaQsiv avaloyov , azsvov xal (Spa-
piv xal zansivov. zebv ds sv naoaig zaig diaozaasoiv bfiolcag
tig zo napa cpvoiv zptnouevcov 6 fisv navtij fitiav&tlg fiixpog,
6 ds navztj avfy-dslg fisyag ovofici^szat. avrai fisv at xazce
zb noobv zpg diaozokijg sv ocpvyficp diacpopal.
Ksep. y . Tcav ds zijg xtvrfOScog Idlcov tj zs zayvztjg
sazl xal rj Ppadvrqg, rj fisv lynsiypievt] zig ovoa xlvrjoig, rj ds
Cap. II. Tibi autem tangenti videbitur diitendi ill
omnem dimeniionem arteria. Sunt autem cujuscunque cor¬
poris tres dimeniiones, in loiigitudinem , profunditatem et
latitudinem. Sed enim dum fecundum naturam fe b'abet
animal , invenies arteriam diftendi fane quani moderate , lin
autem praeter naturam fe babeat, nunc deficit, nunc exupe-
rat, in quacunque dimenfione. Hie tibi memoria tenendum
eft, qui piilfus naturalis effet; Atque fiquidem eum repe-
rias, qui praeter naturam eft, latitudine effe majorem, ap-
pellabis latum, ft longrtudine, longum, ft profunditate, altum,'
et contrarios bis, qui naturab minores funt, fimili modo vo-
cabis anguftum,- brevem, bumilem. At de bis , qui ad fta-
tum praeter naturam tribus ex aequo dimenfionibus defle-
ctunt, qui undequaque eft imminutus, parvus-, qui auctus in
omnem partem, magnus nominator. TIae quart titatis dis-
tentionis in pulfu. differentiae funt.
Cap III. Propriae autem motus differentiae funt ce-
Veritas et tarditas , quarum baec motus eft exolutus , ilia in-
rAAHNOT
456
Ed. Chart. VIII. [2.] Ed. Baf. III..(r.)
iyXt\vfitpr\. xqrxsop ds xal xavxag rco stares cpvaip ticcqci-
ftaiXovxug. ip di xcq noico r 7jg nqoGpoi.ijg r\ re GCfodqoxrjg
xal ufivSqorrjg GvVLGxavtuL, jhalcog flip cd&ovfispcjgxijg acpijg
7] acpodqoxifg, aqQcoaxcog di rj afivdqoxtjg. fialaxoxfjg di xal
Gxfo]QOtr\g aiixov xov yixtovog xijg dqxrjqiag noioxtjxsg sIgip '
tj fisv fiahzy.oxrjg , oxap olop Gaqxcodtdxsqa xal xaxa xr\p
itQOGpoXrjp fj aqxcjqla cpaipijxai " r\ Ss axX^qoxTjg, oxap olop
fyqoxsoa n xal pvQGcodtGxiqa. Gvvdiaytpcdaxtxai flip ovp
tv&vg x jj xiptfou xijg uqxrfQiag xal rj xotavxtj reap Gqyvyjxcdv
diacfoqa. ovx soxi Si avxijg idia , s w&antQ at nqouqtjusvai
rqsig. ixdpcop yaq fj flip rov xayovg xal x ijg pqadvxijxog
xaxa Xo noiop rjp xijg xivtjcitcog , t] ds xijg acpodyoxtjxog xal
xrjg afivdqdxrfxog xaxa x 6 xijg nXrjyijg no lop , f] di rov fitys-
•frovg xal xijg (iixooxrjxog xaxa xonoaov xijg diaaxolijg. rj
diaaxoXij ds ovx aptv xipjatcoq. xo di fialaxdv aco/ia xal
exhfoov ov iXQoadtlxai xipjasmg tig xo xoiovxov ilpat. xsa-
Gaqaq ovp xavxag xceg diacpoqug x (dp Gcpvyfimp xaxa xrjp nb]~
yrjp tvqfjGtig.
Ktcf. S'. UtfinxtfV ds aklrjp xaxa xo xcop nhyywv
citatus. De liis faciendum eft judicium ex comparatio-
ne cum naturali pulfu. . In qualitate occurfus veliementia
conftftit et remiilio , vehementia quidem quum violenter
tactus impellitur ; quum debiliter, remiilio. Mollities
autem et durities funt tunicae arteriae qualitates, mollities
quum arteria quafi carnofior apparet in occurfu, durities ubi
veluti ftccior rigidiorque iii modum corii. Atque baec qui¬
dem etiam difterentia pulfuum una ftatim cum arteriae motu
percipitur, non tamen ejus eft, ut tres antedictae, propria.
Dlarum enim differentia eeleritatis et tarditatis poiita erat
in qualitate motus, veliementiae. et remiilionis in ictus qua-
litate , magnitudinis parvitatisque in quantitate ■ diaftoles.
Atqui non caret motu diaftole, molle vero corpus atque du¬
rum, ut lit tale, non requirit mb turn. Qnatuor ergo has
pulfuum differentias invenies in ictu.
Cap. IV; Quinetiam aliam in ictuum intervallo ;
IIEP I TSiN 2<t>TrM£iN.
457
Ed. Chart. VIII. p. 3.] ^ Ed. Baf. Ill, (1.)
dial.Ujifxa. xaXatv yctQ e&og ovtco xoig laxQoig xbvfuxa^v
Svo nXijyaiv yQovov,' sv cp StaoxsX7.axat r\ aqrtjqia xal av-
crilXtrou. xal uQOorjxatv rj-yovuat xoig tloayofievog yvfivw-
oao&at, nQmrov fisv, cog sn avatG&rjxov xijg ovatoltjg.
xahlo&co [lot to [ tsv xt nhfytf, to Ss Scuhififia' n7.rfyrf fisv
% ano Trig aQxtjQiag xivovfievijg viQOofiol.rj xy acpy ytyvofitvy’
dtaXstfifia dsrj ptxaS,v Svoiv nhyycbv rjav/ia, xaS? rjv 6 iw-
xvog vial aqaiog xal pceoog aficpoiv, scp con sq olxaxa cpvatv
ovvtGxavTcu ocpvyftoL yvcoQtsig Ss y.al xovxovg x cp noocp xov
XQovov. nvxvog fisv yap soxtv, oxav ppuyiig b xijg rjovyla g
1) XQorog' aqaiog Ss, oxav- xxolvg. ifavyiav da TJystv, 7
SiaXatfifia nhyycbv, 7 ovoxoXljv , oil Stolon.
Keep. a. [3] ' Ofialoxrfg ds xal uvcofialia yivtxat xaxa
iiaoag xag alqiffievag Stacpoqag. if yap ecps%rjg looxyg xovxmv
ofiaXoxtjg sox l’ olov oxav to f dyt&og xatv scpa^ijg toov rt, 7J-
yotx av 6fia7.bg that xaxa to fisysOog 6 ocpvypiog ‘ xal tl to
tayog ioov, 6fia7.bg xaxa to xayog. cooavxcog ds xal si xaxa
ocpoSqoxyxa xal nvxvoxrfxa xal afivSqoxrfxa. 17 be avcofiaXia
nam ita medici lolent medium tempus inter duos ictus , quo
diftenditar contrahitarque arteria, appellare. Ego vero hon-
gruum efle duco tironibus , ut fe primum , quafi infenlibilis
fyltole lit , exerceant. Vocetur a me alterum quidem ictus,
alterum autem intervallum: ictum, arteriae motum tactui
occurrentem ; intervallum , quietem inter duos ictus , quae
crebrum complectitur rarumque atque medium utriusque, in
quo quidem naturales pulfus continental’. Quos etiam tem-
poris quantitate cognosces ; nam creber ell, quum quietis lit
breve tempus ; rarus , quum longum. Quietem dicas , an
ictuum intervallum, aut fyltolen, nihil intererit.
Cap. V. Aequalitas et inaequalitas omnibus liis di-
ctis differentiis accidunt. Nam continuata harum paritas
ell aequalitas ; ut quum fefe confequentium par ell magnitu-
do, pulfus magnitudine aequalis dicetur ; quum celeritas,
aequalis celeritate. Ad eundem modum, 11 vehementia, re-
miflio, crebritas. Inaequalitas paritatis . corruptela eft, in
T A All NOT
458
Ed. Chart. VIII. [3.] Ed. Baf. III. (i. a.)
Siacp&oQu rtjg laorijrog sari, zatf *}V dv rv%i] SiacpoQav redv
aqsvyumv Gvviaratidvij. eared yd# a (iev rig zard r 6 (ieye-
■&og dvcopaXog, 6 Se rig zard ro raypg, 6 Se zard acpoSQo-
rtjra zal dfivSQorqra v.cd nvzvorijra, zal sit l rcov dlliov
ofwliog.
Keep, or. Kart Se ore zal Sid nvog rd^eoag dgi&iiov
nXiyyiov wQiapevov roig iaoig acpvyfioig elg dviaog napept-
nvnrei ' zal rovro yiverai noXveidcog. zal yuQ r Qialv i’aoig
d rexaqrog dviaog enerai, zal rovro itpe&jg del, ?} rhqaaiv
d nepi{pi)nrog, zal yard n dv alio nXij-dog maavrwe. zal
yaq nevre noXXdzig i’aoig 6 ext og dviaog enerai, zal ndhv
£§ iaoig 0 e^So/iog ovz i’aog. r\ fiev ovv laotrjg ev rotg roiov-
roig ovzeti aoo&rui' zal Sid rovro dvmpiaXogb acpvyu'og yi-
verai, rcdgig fievrot rig acb&rqi, zal Sia rovro reray pievog
earl. SI i’aov yap del nXrj&ovg roig i’aoig acpvypoTg elg dvi¬
aog naoifininrcov rljv laorijra SiqcptieiQei’ ?j y ovv zard
fas neqioSovg dvaXoyiq epvXarrei nvd rcfeiv. dv S' oXiog
(tySepia owQrjTai ■jjeQioSog, drazrog 6 roiovrog zaXetrat.
quameunque cadat differentiam pulfuum. Erit eni m qui-
dam magnitudine inaequalis , alius celeritate , nonnullus
vehementia et remiifione et crebritate, atque in rebqnis
fimiliter.
Cap. VI. Nonnunquajn etiam ordine quodam certo
ictuum numero pulllbus paribus imus intercurrit impar;
quod multis modis fit. Etenim tribus paribus quartus im¬
par confequitur, idque ita femper deinceps, aut quatuor
quintus, Ad eundem niodum quoyis in alio numero, 11-
quidem comitatur faepe quinque pares impar fextus, et
etiam fex pares feptimus impar. Itaque in bis aequalitas
non amplius feryatur ; quamobrem pulfus inaequalis fit, ta-
men ordo retmetur quidam ideoque ordiuatus elt. Quum
enim pari femper numero paribus pulfibus intercurrit unus;
impar, aequalitatem corrumpit, fed proportio circuituum,
quondam ordinem confervat ; 11am fi circuitus prorfus ferve-
tqr nuflus, inordinatus bic vacatur.
IIEPI TSiN 2<t>TPMSiN.
459
Ed. Cliart. VIII. [3.] . Ed. Baf. III. (2.)
Ka<p. $. Tivaxai dexalxaf? $vct . ecpvypoy avwpalta,
TiiOt ra rce psqtj xtjg aqxrjq'uxg diaqiQovxwq sr/pvxa nqog aVKry-
Xce, ftioti x £ xal xivtjGU, xal naqa xtjv ivog sxuoxoy Gtpvy-
pov xa$ avxo xivtjGiv. rj psv ovv iv xtj &egu xmv poqiwv
avoopaXia owtaxaxai rcaqa xo avco xal xaxco , xal nqoaw v.ai
bniam, xal Strict xal uqiGxaqa psxljy&ai doxtiy xrjv aqxrjqiav'
iv ds xtj xivrjGu -&UXXOV, rj fiqadvxEQOv , fj •jtQco'CaixtQ.ov , rj
otpialxcQov , rj GqtodqQxaqov , rj apvdqoxiqov , tj btl nXtiova
Xqovov, rj iXaaoovu, rj asl, rj oiid* oXcog xivovpsvwv. xaQ'
txccGXov be fisQog iv pay xtp Siaxaxocp&ai oacpwg, IS wv sgxi
xal 6 boqxadiQwv' moavxwq da xal iv xw naXivdqopsiy , IS
wv hxi xal o dvxqoxog, iv 31 t«) xtj; xivrjoaw g ovx Iqoxayal
oxav uqyppivrj pay wxvxsqa, xaXavxwGa Ss ^qadvxiqa, xal
avunahv aqyopeyij psv pQabvxeqa, xsXsvxwoa be uxvxeqa,
xal xaxa acpodqoxtjxa xal apvdqoxrjxa xal pixqbxrjxa xal
psys&og wGuvxcog, ovx tig dvo povovg yqovovg xrjg xivljGswg
ptqiQopEVrjg , alia xal tig nXsiovag, icp ogov av alG-d-rjosi
diuyvwGxov. ayxai psv ovv at anXal xal xa$ eva ocpvy-
pov uvwpaXiai.
Cap. VII. Accidit autein etin uno pulfu inaequalfr
tas , turn pro mutua diflenfione arteriae partium in litu et
motu, turn pro uniuscujusque puLfus peculiari motu. Iij
fitu partinm confiftit inaequalitas, ex eo quod furfum, deor-
fum, antrorfum, retrorfum, dextxorfum, finiftrorfum, tra-
ducta arteria videatur; in motu, quum celerius, tardius,
maturius, ferius, veliementius, languidius, aut longiore tem¬
pore, aut breviore, aut perpetuo, aut niliil prorfus movetur.
In fingulis partibus, quum intercifps eft manifefte, in quibiis
caprizans eft; item quum reciprocatur , de quibus eft dicro-
tus. In motus impari celeritate , quum initio celerior, in
fine tardior fit, et e contrario, quum tarcftor initio,, in fine
fit celerior, in vehemcntia, remi Alone , parvitate , magnitu-
dine ad eundem modum ; ueque in duo tantwn tempora mo¬
tus, led et in plura, quoad aflequi fenfus poffit; diftribuitur.
Atqne hie quidem fimplices funt et unius pulfus inaequa-
litates.
46o I'AAHNOT
Ed. Chart. VIII.’ & 4.] Ed. Bah III. (2.)
Ktq>. rj. 2vv&txoi 8s xatf ogov av Svvaxov y allyv
ally, xai fiiav [uq. xai [liav nltioGi, xal nollag nollaig fii-
yvv<j&ou. xai xtveg avxcov Idiov xtxvyyxaGiv ovofiuxog. oianeq
xal o awalry/SCyav xai o \LVQ\vr\Y.iCp>v xai o sxxixog' o fxsv gxco-
lyxtQav, [4] oxav olovd sqnovxog xyv aqxyqiav oxcolyxog
e'lMpaoig yiyvyxai xvqaxaiScog iysiqo[ievov , xal jiy ; ta&* sva
ZQovov ohjg diaoxtllopivyg xijg aqxyqiag tl fisv ovv gvv
(uxQoxrjxt, Siaatolyg xoiyxo yiyvotxo , Gxeahjxlfyov xaldxui '
tl 8s gvv ptye&H, xvnaxobdyg anlag. 8ylov 8s oxi xai ccfiv -
dqog xai nvxvog eoxiv 6 Gxcohjxit,cov. 6 S’ tig sGyaxyv x a-
xaiteitxaxtbg a/iv8q6xyxa xai itvxvoxyxa xai /uxqoxyxa (ivq-
pyxifyov xaltixat , xayvg [lev tlvai 8ox(av , ovx wv 8s xa-
•/yg. ixxix.bg Ss, waniq nvqtxog, ovxcgg xai Gcpvypog xalti-
xai, 6 pydifiiaV xqonyv ptyahjv noiovqtvog , alt aei icaqa-
itVjGiog fiivtov, GVfinltxoiitvog xe xai fxydinoxt Ivo/Jtvog oly g
xyg e&cog xtxqamisvyg voacodaig, sv xoig x oiovxoig it vqtxoig
xt xai G(fvy(ioZg. xavxa uot aqxiiv Soxet ittqi xyg xwv ocpvy-
fiav 8iacpoqag xoig tlGayo[ievoig tlqya&ai. tl yaq xig ini xo
Cap. VIII. Compofitae hunt, quatenus altera poteft
cum altera et un a cum una et cum pluribus ana, denique
cum multis multae commisceri. Quarum nonnullae propri-
um nomen funt fortitae, ut vermiculans, formicans et hecti-
cus. Vermiculans, quum fpecies exhibetur quad perreptan-
tis arteriam vermis, undarum in modum infurgentis, quum-
que non uno et eodem tempore tota diftenditur arteria. Si
igitur cum diaftoles parvitate hoc fiat, vocatur vermiculans ;
fin autem cum magnitudine , undofus fimpliciter. Efi vero
vermiculans etiam aperte languidus et creber. At qui ad
extremam devenit remiflionem, crebritatem et parvitatem,
vocatur formicans : qui quum celer efle videatur, haud tamen
eft celer. Hectiea vero quemadmodum febris , ita et hecti-
cus pulfus vocatur , qui non magnopere ullo modo' variat,
caeterum manet in perpetuum fimilis, cohaeretque nec fol-
vitur miquam , quod totus habitus morbum induit in ejusce-
modi febribus et pulfibus. Haec tironibus exiftimo de pul-
fuum differentiis fuffieere. Quod ft cognoscere haec exaclius
IIEPI TSN E0TTMS2N.
46l
Ed. Chart. VIII. [4.] ; Ed. Baf. III. (2.)
axQi§£G?iQOV avxo eqyiG&ai fiovXoixo , (UpXiov oXov i'yu xttql
rtjg xi bv ucpvyiicov 8iaq>0Qag vcp rjfimv yiyQau.ji.avov. ovxouv
ovrt ntql nXrjQovg xal xtvov aqtvyfiov vvv Xeytiv avayxaiov,
ovxs nsql qv&ucov, iv ixslvcq yaq aqtjxai axqifiaig ixsql avxSiv,
xal soxiv aGacpeoxeqog 6 Xoyog xoTg tlGayopsvoig. civuXa-
pbvxtg ovv iv xscpaXaico xa nQOtiQjjfieva, xCbv icpsZqg iycbfis&a.
fityag roivvv iaxl G(pvy/iog 6 xaxa /itjxog xal nXaxog, xal
(Sa&og xtjg aqxjjqiag ini ixoXii duaxafiivijg yivofisvog, (laxqog
8s 6 xaxa (irjx.og fiovov , nXaxvg 6 xaxa nXaxog , xal vxptjXog
6 xaxa fla&og. GCfoSqog 8s acfvyfiog sgxlv 6 nXrjxxwv tvqco-
GXcog xrjv aqtTjv’ (iaXax.bg 8s, sq> ov 6 yixcbv xtjg ocQxtjQiag •
anaXog rj ’ xal xayyg fisv 6 iv oXiycq /Qovco SiaGXsXXo\isvrfi
xrjg uqxrjQiag yivojiivog' nvxvog 8s 6 81 oXiyov ' xal 6[ia-
Xog (itv 6 i(fs%rjg tiros' xsxay/iivog 8s 6 xaxa ntqloSov Kjos ’
6 8s xaxa fiiav nXiy/ijV anaog avdjiaXog Xsysxai xaxa (itav
nXiyyrjv. tlsv d’ av aacptig xal 0 1 ivavxioi avxoov (u-
xqog xal (jQayvg xal oxsvog xal xanuvog xal ufivdqog xal
axX^qog xal pqadvg xal aqaiog xal avdjiaXog xal axaxxog.
ovx adijXov 8s xal gxi xa>v (iev aXXcov ivavxicov ioxlv
cupias, librrnn hates integrum a nobis confcriptum de diffe-
rentiis pulfuum. Nec vero etiam caufa eft, cur de pleno
liic et vacuo pulfu dicam, vel de calido et frigido , vel de
rliy tlimis ; illic enim accurate de his difierui, etiam is fermo
tironibus eft obfeurior. Quare ft quae commemoravimus,
fummatim repetierimus, reliqua perfequemur. Magnus pul-
fus eft qui fit ubi in longum arteria et latum profundumque
diftenditur multum ; longus, quum in longiun duntaxat; la-
tus, quum in latum; altus, quum in altum. Vehemens eft
pulfus, qui valenter ferit tactum ; molh's, quum tunica mol¬
lis eft arteriae ; celer fit, quum pauco tempore arteria diften¬
ditur ; creber, quum parvo. interpofito fpatio ; aequalis , qui
perpetuo fibi conftat; ordinatus, qui per circuitum par eft;
qui in uno eft ictu impar, inaequalis nominatur in uno ictu.
Jam etiam horum contrarii fint aperti, parvus, brevis, an-
guftus, humilis, languidus, durus, tardus, rarus, inaequalis,
inordinatus. Nec vero hoc obfeurum eft, fingulorum alio-
rAAHNOT
462
Ea. -Chart fm. [4.] ^ ^ , Ed. Ba£, III. (2,)
exaorov yioog ' byal.ov Se xal avcoyai.ov yeoog obSeLg sour,
oiids rerayfievov xal ar&xrov. xal on rcov yev aTXcov
anaVroov ol yeooi xara q> voiv, ev rovroig Se o yev 6ya7.bg
v.axa tyvaiv yovog, ol aVKoi ov xara cpvaiv, o re avviy.a7.og
xal araxrog.
Keep. S-'. ’Enel Se rtoXveiScog ol oq>vyyol TQeneoftat
neipiixaoiv, ovSev yaQ evQOig^ <og snog elite tv, alnov , 8 yrj
xal rovrovg TQenei , Soxet y ol rQirrrjV avrebv rrpg TQonijg rtjv
avcoratco SiaepoQuv noojoayevov ovrmg Vneia ixaonjg IS lx
xara yeQog elituv. nQOjrt] yev bvv i] xara epvoiv avrebv eon
rQoiirj. Sevrepa Se rj ov xara epvoiv yev ^ ov yrtv ijSq naqa
cpvaiv. rqirfi St rj riaQcc Cpvow. eniylvovrai S’ avr at n a-
oai tatg epvoixalg Siacpogatg’ aX7.w yaQ a/J.cag al aQrrjQiai
ipvoei xivovvrai’ xal yorj n Qibrag ravrag enmrao&ai rov yi)v-
Xovra yVcdQi^eiv £no rivog alriov xal yeyoi nooov reiQaqi&ai
ovy^Tjxe tov oepvyyov * aXXa ro yev i'Scov exaorov axQifiwg
av rtg neiQa&elg ya&oi. xal Set noXXaxig qip&at rijg aort]-
Q(ag, yaXiora yev vyialvovrog ayeynmg xal iv r^vyia
rum contrariorum medium efle ; aequalis et inaequalis me¬
dium efle nullum, neque ordinati et inordinati. Praeterea
aliorum omnium fecundum naturam medios efle; at in Lis
aequalis folus fecundum naturam eft, alii non fecundum
natiiram, praeterea inaequalis et inordinatus.
Cap. IX. Quum autem multis modis pulfus mutari
poflint, nullam enim, ut verum fatear, caufaminvenias, quae
lios non immutet, placet milii triplici ac generaliffima muta-
tionis ipforum differentia conftituta, ita demum lingulas ip-
fas feorfim ac figillatim pertractare. Prima igitur mutatio
liorum naturalis eft, altera non ilia quidem naturalis , nec
tamen jam praeter naturam, tertia eft praeter naturam.
Verum omnes hae mutationes differentias naturales comitan-
tur ; alii enim aliter arteria natura movetur ; quas quidem
tenere ante „mnes debet, qui cognoscere cupil qua de caufa
ac quatenus mutari pulfus contigit ; at proprium cujusque
ad unguem experiundo quis aflequatur. Sane frequenter
tangenda arteria eft, praefertim Integra fanitate praediti at-
njEPI TSiN 2$rrMQN.
463
Ed. Chart. VIII. [4. 5.] Ed. Baf. in. (2.)
iKxatjg GCfoSQag .xivrjGtcog , rjSrj Ss xai sv rat? aXkmg Sia&e-
GtGiv. muSrj Ss nuvxmv ova IvStytxai Si e/xmiQiag. shflM-
■Osvai , n 0XX0I yaQ rjSq rtollaxig iderj&qGccv laxQwv [5] of?
vyiaivovxsg ovx svsxvyov, uqlgxov St] xavxav&a ithtiov ISuo-
tov rov xf/vtxijv sytiv. syoi d’ av rt teov, btiGXt]\U]V ixoqi-
Gcc/uvo g xwv xoiig rtolKoig bjioicog inuoyovxav. s'gxi Ss rig,
wg xvnco q>avai, xoivtj cpvGig avSgav, xai akhj yvvaixwv, ■
xai oaoi •d-iQuoxt^ov dot xsxQafisvoi xai ogoi rpVyqbxtQOV.
xai rovxcov sxoxsqcov xoivtj cpvaig , xai xcbv layvav navxiov
xoivtj xai r iuv rtaytcov coGavxcog xoivrj. xai anavtov tv sv.a-
Gxrj xcov nQOUQtjfitV(av xowoxrjxmv x 6 jit] xoig no’h'koTg soi-
xog. . tours xai xo ap.aQxavuv rov uhj-Oovg Igxi Gnavtov xco
xo xowov axgifiaig Imoxafitva.
Idvdgeg [ isv yvvaixcbv cog sninav \itiCfiva nolho xai
GcpodQoxiQov tbaavxcog nolXco xai (jquSvxioov oViyca xai
aQaioxtQOV ixavcbg syovGi xov Gcpvy[i6v.
01 Ss cpvati •dsqjioxtQoi fxt'iQova (isv xai wxvxiqov xai
itvxvbxtQOV noXXqj , GcpoSqoxsqov Ss ov re ollm.
que vacui omnis vehementis motus, jam vero et caeteris in
ftatibus. At quuni omnes experientia aftequi non liceat, et-
enim multi jam medicos faepe defideraverant, cum quibus
fani nullum liabuerunt commercium, optimum liercle eft
etiam liic imperito praeftare artificem. Praeftiterit autem,
ft feientiam comparaverit eorum , quae in multis ex aequo
iufunt. . Eft autem quaedani, ut fummatim dicam, commu¬
nis virorum natura, alia mulierum. Etiam qui calidiore
funt temperamento , quique lxigidiore, liabent Eti ftiam utri-
que communem naturam. Ad haec omnium communis na¬
tura eft gracilium, obeforum item conunmiis eft. Ac rarum
in ftngulis eft, quas memoravi, communitatibus , quod non
aiftmile multis lit. Proinde etiam qui probe commune te¬
net raro a vero aberret.
Viri mulieribus pulfum fere liabent longo turn majo-
rem turn veliementiorem, paulo tardiorem fatisque rariorem.
Calidi natura multo liabent majorem, celexiorem et
crebriorem, veliementiorem non item multo.
rAAIINQ T
464
Ed. Chart. VIII. [5.] Ed. Bah III. (2. 5.)
Oi 8* lisyvoxsqoi cpvcrsi ' fisL&va fisv , v.ui UQaioxsqov
ito7.7.m , ocfoSqoxsqov Ss ov itollw. ffivau fisv ovv ovxmq
8iaq>£Qov<n.
Tqsnovxai 8s xaxa fisv xag rji.ixiuq mSL mag. 6 fisv
roil vsoysvovg naiSLov <s(pv/fioq xtvy.voxcQoq' 6 8s xov ye-
qovxog uquioxsqog' ol 8 ’ sv xa 5 fitxa^v rnxvxsg ava(Z)7.oyov}
s<p oaov uv rj naidiov rj ysqovxog lyyvxiqoi xvyyuvmoiv
ovxsg. mouvxmg xuyyxaxog fisv 0 rov naidiov , fiqadvxs-
qog 8s 6 rov ysqovxog' oi 8s xmv a7.7.mv rjkiximv [isxulgv.
ivoTlm 8s fistQmv rj y.uxu xrjv ceqaioxijxcc 8iacpoqcc ysqovxog
1 xqog naiSLov xrjg y.uxu to xayoq. sv 8s xrj y.uxu fieyt&og
y.al Gqiodqoxqxa Siaqioqu fisyioxog fisv sv rj7.iy.Laig 6 x mv
ay.fiaCpvxmv , fuy.qbxaxoq 8s 6 xmv ysqovxmv, fisoog 8s av-
xmv (jQayv fisiQmv 6 xmv nai8Lmv. seal acfoSqoxuxog fisv 6
xmv av.fiuCjbvxmv , a/ivSqoxaxoq 8s 6 xmv ysqovxmv, fisaog
8s avxmv 6 xmv nai8Lmv. ovxmg fisv sv xaZg fj7.iy.Laig ol
acpvyfioL.
Kaxa 8s . xag mqag x ov fisv fjqog xu fisou [isyiaxovg
y.al urpoSqoxuxovq , mg sv mqaig,1 xaysi 8s y.ai nv/.voxijxi
Natura graciliores majorem rarioremque multo , ve-
hementiorem paulo. Atque natura lie differunt.
Porro pro aetatibus hoc pacto immutantur. Infantis
pulfus creberrimus eft, rariffimus fenis ; omnes, qui inter
hos intercedunt, proportionem fervant , prout vel ad pue-
rum , vel ad fenem propius accedunt. Celerrimus item
pueri pulfus, fenis tardiUhnus; reliquarum aetatum -pulfus
inter hos medii funt, At fenex a puero longe magi's raritate
quam celeritate diflat. In vehementiae et magnitudinis dif¬
ferentia maximus eft, ut in aetatibus , pulfus juvenum, mi¬
nimus fenum, medius et paulo major pulfus puerorum. Jam
vehementiflhnus juvenum , languidiflimis fenum, medius eft
inter hos puerorum pulfus. Atque pulfus in aetatibus
lie habent.
Pro anni tempeftatibus, medio vere pulfus maximi funt
et vehementiflhni, ut in temporibus , celeritate et crebritate
IIEPI TUN 20TrMQN,
4 65
£a. Chart. yiII. [5.J ( - Ed. Baf. III. (3.)
GvnfiitQovq. woavrwg Stxai tov cpdtvoncoqou xa fiiaa.
otqoiov Ss to saq aqsaiqtiTai rov fttyidovg xai rijg ocpoSqo-
xtjxog, itqoortdpjoi Ss xm xayti xai toj nvxvoTTjTi. xai xi-
Xog tjvixa ay sniku§y to diqog, cefivSooi xai fiixqoi xai xa-
ytZg y.ai nvxvoi yLvovrai. to Si qidivomoqov nqo'ibv anavtay
acpcuocZ, fityidovg, GcpoSqoxjjxOg, xaypvg, nvxvoTijxog , coots
xal tov yeitiaovog htiXdbvTog, tig /uxqoxtjTa xal a/ivSqoxtjta
xal ^qaSvxtjra y.ai aqaioxiyta Ttxqacpdai. eotxt Ss t cc pay
hq cot cc tov rjqog xoig voxaxoig rov cpdivoncoqov , xa Ss
vorara xoig nqcoxoig , xai xa (isv nqcoxa tov diqovg xoig
voxaxoig tov diqov g, xai to. nQcoTa tov yniiboyog t oTg
voxaxoig tov ytificovog. coots ooa •d-iqovg fisoov xai (ii-
oov -fti\i5ivog loop iq> sxaxtqa acfioxrjxtv , ofiouog xqintt.
fitaov S's ■d-iqovg nbj (isv cboavxcog iovi, ny Ss ivavxtcog
syu (itatq ytificovi, (itxqoi [isv yaq xai afivdqoi xai sxa-
Ttqov. bbxtig Ss xai nvxvoi d-iqovg xai fiqaSug xai aqaioi
ytiicavog , ov fit]V ovxco pixqoi diqovg, bog ytificovog , aXX
TjXTOV diqovg , oiS' ovvcog a/ivSqoi ytificovog, wg diqovg,
moderati. Pari modo medio autumno. Prdgrediens au-
tem ver nonnibil de magnitudine et vebementia detrabit,
fed auget celeritatem atque crebritatem , tandem que inennte
jam aefiate languidi , parvi, celeres crebrique hunt. Au-
tumni procefius cuncta imminuit , magnitudinem , vebemen-
tiam, celeritatem , crebritatem. Ita inennte hieme in par-
vitatem con ver tun tur et remiflionem et tarditatem et rari-
tatem. Refpondet antem initinm veris fini antumni , illius
finis initio hujus. Aefiatis item principium fuo et princi-
pinm liiemis fuo fini. Proinde quae pari fpatio. a media
aefiate et media bieme in ulramque partem deflexerunt , fi-
militer variant. Porro media aefias partim convenit cum
media bieme, partim diflidet. Nam parvi utrobique et lan¬
guidi funt, fed celeres atque crebri aefiate, tardi rarique
bieme; non peraeque tamen parvi aeltate, ut bieme; fed
aefiate minus, nec ita bieme languidi, ut aefiate, caeterum
OAIXJTUS TOM. VIII. Gg
rAMlNOT
466
Ed. Chart. VIII. [5. 6.J _ Ed. Bat III. (3.)
a)£ ijrrov yjtipxovog. avrai piv ovv at xara rag mqag rmv
ccpvypatv rQonau
Iltql Si rag ’/wooes moavuog raTg wqaig. iv piv raTg
ayav &ippaTg oloi pioov &iqovg. iv Si raTg ayav ipvyjocug
plot peoov ytipmvog. iv Si raTg tvxqaroig oTot peoov rov
rjQog. avakoyov Si xuv raTg pera%v. teal rav akkcov Si v.a-
raordoeeov rov rcind/ovrog tjpag a&Qog at piv fttQpal raTg
dtQpalg d>Qaig, at Si ipv/oal raTg ifrv/QaTg, at Si peoai raTg
peoaig rov rjQog ioixaoiv.
*Ev Si r co y.vuv ot ocpvypol piiQovtg xal nvy.voreooi xal
[6] wxvnooi yivovvai ‘ ra Si alia v.ara cpvoiv cpvkdxrovoiv.
Kiev. S’ av, iimq n xal akko , xal vnvoi xara cpvoiv.
rQenovoi Si xal ovroi rovg ocpvypovg, aQ/opevoi piv pix.QO-
rsQovg xal ^(/aSvriqovg xal aoaiortQovg xal dpvSQortQovg
dntQ-ya'Qopivoi , itQo'Covng Si ^qaSvrrjra piv inirtivovoi xal
aqaiorryta , xal pukiora xara rgocprjv. pciQovg Si ylvovrut
xal acpoSqonQoi. yqovioavri g Si nahv rqinovxai tig apv-
S^orijra xal pixQortjra ‘ cpvkarrovoi Si @QaSvrt]ra xal
aQaiorijra .
minus hieme. Ad liunc modum pro temporibus pulfus
Tariant.
Pro regionibus perinde ut pro temporibus. In velie-
menter calidis, ficut media aeltate. In magnopere frigi-
dis ut media hyeme. In temperatis ita ut medio vere ; ad
horum proportionem in iis , quae medium locum funt forti-
tae. Porro aeris nos circumdantis alii flatus, qui calidi funt,
calidis temporibus; fxigidi fWgidis , medii medio veri re¬
spondent.
Praegnantium majores, crebriores, celeriores pulfus
funt, caetera fecundum naturam fervantnr.
Jam fomni etiam lint, ii quid aliud, naturales, qui et
ipfi variant pulfus. Initio minores , Ianguidiores , tardio-
res rarioresque reddunt. Pollea tarditatem pedetentim au-
gent et raritatem praefertim a cibo, at majores funt et vehe-
mentiores. Tandem ad languorem et parvitatem redeunt ;
tarditatem et raritatem retinent.
i iBPi TS2N 2$rrm>N.
467
Ed. Chart. VIII. E6J f Ed. Baf. III. (3.)
Twv S imvov ptrantnrwxwrtov tig iyqrjyoqaiv iv
ptv no naqayqrjpa ptyakoi v.al acpodqol v.al rayiig v.al nv~
xvol Mti rivce vkovov eyovrtq; ptr okiyov ds tig avpptrqiav
sqyovrai.
At S hdxTrjtoi Gfiatiq rov aibparog opoiiog rdig ipv-
Gf/.cug rqsnovat tovg atpvypovg. 6 psv yap layvog tpiiatt,
ytvopivoq tvaaqxog, avakoyov rip roiovrta tpi/oti rov htpvy-
pov syu. 6 ds tvaaqxog, layvog ytvoptvog, roig layvoilg <pv-
dti napank^aiov iyti rov acpvypov. drjkov St on ywqig rov
Ttjv dvvupiv vna’kkurrta&ai , rrtv v.ar layyorrytd v.al tvaaq-
v. lav diatpoquv t£,trdQtiv yqt] ' xal ini rwv akhov waavrwg,
wart xaS tv povov, vnsq ov rov Xoyov ixaarort noioiipt&a ,
t rjv rqonqv ytyovsvai. antq d ini- rwv tvaaqxwv uqtjrai ,
ravra xal ini rwv nayiiav tlqtjo&ai doxtTv yqrj , burtrapiva
pakkov.
Kal al voaatig ds rov 010 par oq at enixrtjrot raXq tpv-
QLXaig xqaataiv avakoyov rqinovai rovg atpvypovg.
Key. 1. 'E£rjg ds xaiqog av arj Xiytiv rag aklag rqo-
nag rag ini roig oil cpvati yivopivag alrloig. yvpvaaia v.ar
Qui expergiscuntur , e veftigio pulfus magnos, velie-
mentes, celeres, crebros et cum quadam vibralione . babent,
qui mos mediocritatem aftequuntur.
Adseititiae babitudines corporis perinde nt naturales
pulfus immutant. JNTam gracilis natura, II quadratus evafe-
rit, buic, qui tabs natura eft, affimilem pulfum babet. Sin
autem quadratus factus gracilis fit, affimilem gracilibus na¬
tura. Conftat vero gracilitatis et quadrati corporis, citra
facultatis immutationem , aelfimandam differentiam effe ;
etiam in omiiibus eodem aliis inodo, ut unum id tan tiun
ubique, de quo in praefenti disputemus, . muteturl Quae di-
ximus de quadratis , eadem etiam de corpulentis- dicta fuifte
eft; putandum ; nifi quod magis funt intenia.
Jam etiam temperaments corporis adscititia pulfus ea
proportione mutant, qua naturalia temperamenta.
Cap. X. Nunc alias mutationes quae caufas babent
non naturales, recenfeamus. Exercitationes primo, quae
Gg a
TAAHNOT
468
Ed. Cliart. VIII. [6.] Ed. Baf. III. (3.)
, aqyag fihv, xai peygi-xov [iarnlov,\ GcpoSqoxeqovg xa xai fii-
yakovg xai xttyaig y.ai nvxvovg xovg aqivy/iovg axtzqyaCpvxai.
, itoXla S& xai vtieq xr\v dvvauiv. row itovovvxqg, fuy.QOvqxai
afivSqovg y.ai tayzig y.ai nvxvoraxovg sayaxcog. vitzqftul.).qv~
xcog <f afiaxqa, Sara ftohg su xivaZa&ai SvvaaOai , y.ai 8ia
fiay.Qwv, avanavGtcov , tj firjSoXtog ' aTX txavSg sxXvza&at,
ixavv [uy.rtovg y.ai ay.v8qovg y.ai figadzig. xai aqaiovg iqya-
"Qixai Tovg acf vyfxovg. al da alg didXvoty xijg dvva/iaoag xaxa-
Gxosqioi, tovg ey.HVrjq iSiovg. alqrjaaxai 8e [uxqop vGxaqov,
onocovg 8iahjOfiavij Svxaiug Iqyatyxai Gq>vy[iovg.
Aovxoa 8s Saojuz ulv fuyakovg xai xayzZg y.ai nvxvovg
xai G(pG$QOvg, sox av zzi] Gvy.utxQa. ra 8s atucZQa, fiu-
xqovg xai afwSQOvg^ ar/.atg 8 ixi, xai nvxvovg. al 8* av
rovxoy pi] kavpaivto, fuxqovg xai pqadzZg xai aqaiovg xai
a[iv$Qovg.
Aovxqa Ss ifivygu nuqaygijpia [xsv juxqovg xai (IqadaZg
xai aqaiovgxai aqaiortqovq. alg voxaqov 8a olov av xi xai
xvytj iq.yaaafiava. nuvvtoq yaq jj yaqxcoGiv, tj qcoaiv.
moderatae funt, veliementes, magnos, celeres, crebros pulfus
qfficiunt, . Si. multae fint et vires excedant laborantis, par¬
vos, languidos, celeres et crebros in fummo. Nimium im -
modicae, adeo ut aegre jam fe poflit movere et multis inter-
pofitis quietibus, aut-niliil prorfus poiEt, fed exolutae vires
impenfe. flint , pulfus mire parvos et languidos tardosque et
raros. Quod fi ad virium dilfolutionem perveniant, pulfus
creant illi.proprios. Quales autem excitet pulfus facultas,
quae diffolvitur, dicemus paulo inferius.
Balnea vero calida quidem quamdiu funt fiioderata,
pulfus creant magnos, . celeres , crebros, veliementes. Im-
moderata vero parvos et languidos , tamen aclinic celeres ac
crebros. Quod fi liic relinqriantur, parvos, languidos, tar-
-dos atque raros.
Balnea frigida illico parvos ac languidiores et tardos
rarosque pulfus efficiunt, poftea prout id fit, quod in-
duxerunt, omnino vel- torporem indacent, vel robur.
UEPI TQN 24>TrMS2S.
46g
Ed. Chart. Virr. [6. 7. 3 , Ed. Baf. Ill, (3.)
vaqxaaavxa [isv ovv xai xaxaipv^avxa fiiy.QOvg xai apv-
dqovg xai (joadtTg xai aqatoitg , sx&sqfirjvavxa ds xai qc oaav-
xa iisyalovg piv xai atpodqovg, xuyti ds xai nvxvoxqxt
GVppST Qovg.
Stria nolla [isv, Save fiaqvvai xtjv dvvauiv, avafia-
Xovg xi xai axav.xovg xoiig <jcpvy[iovg eqyciQcxai. Idqyiysvqg
ds cptjaiv, axvxsqovg nXsov xai nvxvoxsqovg. xa ds ovfi[is-
xqu [isyuXovg xai acpodqovg xai xayug xai nvxvovg. xa ds
D.dxxova , tSaxt q.>] xqscpttv avxuqxag, ovy ouoiag xoig avjx-
fisxqoig, aXX ehxxxova xtjv xqontjv iqya&tac, xai ftsyot
yqovov fiqaysog.
[7] Olvog xa /xsv alia naqanXrjalag atxioig . xqinu
xovg aqwyfiovg, diaysqst ds xa nanayQtjjiaxtjv xoonljv sq -
yufyo&at xai xco nqoxsoav navtG-O-ai xtjv and oi'vov xtjg
and xav atxiav , xai xa xo xuyog nliov av%uv , xai xo fis-
yt&og, ijnsq xtjv aqiodqoxtjxa xai xtjv nvxvdxtjxa. a/idov
yctQ oacp aqtodqoxsqav xs xai diaqxtaxsqav xtjv iayvv xov uto-
fiaxog f] ovjiutzqog xqocfrj naqtytt, xoaovxa xd fisyt&og 6
otvag e^aiqu.
Quae torporem intulerunt et refrigerarunf, parvos et lan-
guidiores et tardos rarosque ’ efficiunt. Quae excalfeceriint
et robur conciliarunt, magnos, vejiementes, ■ celeritate et
frequenda moderates. , .
Cibus largus , ut etiam gravet facultatem , pulfus in-
aequales atque inordinatos concitaL Arcbigenes vnlt 1 cele-
riores rnagis quam crebriores- Modicus , magnos , vebe-
mentes , celeres, crebros. Parcior quam qui fads.nutriat,
uon aeque ac moderatus, caeterum minus jnutat, neque id din.
Vinum pulfus caetera quidem, ut cibus, variatj hoc
vero inter eh, quod illico immutet et citius mutatio a vino
profecta recedat , quam ilia , quae a cibo : quod item celeri-
tatem amplius et magnitudinem , quam vehementiam et cre-
britatem augeat. Quanto eiiim veheinentius moderatus ci¬
bus condandusque robur conciliat, tantum fere vinum ex-
iollit magnitudinem.
rjLdasoT
470
Ed. Chart. VIII. [7.] , Ed. Bar. HI. (3. 4.)
aT8(og anavxwv xmv ngoaipigoysvcov Pgaywaxijv x go~
nijv tgyaCfxai, nXfjv avakoyov aixloig, xal xovxo xgen tu
Tot 8a alia navxa, xa$ oaovav y xgscpuv , rp &tg-
yalvtiv , t} ipvytiv dvvijxai , xaxa xoaovxov xal xr\v xmv ag-
xrjgiav xlvtjatv ytxapaHti. oiixm ylv enl xotg ovcpvati xa-
iovydvoig alxioig 01 aqtvyyol xginovxai.
Keep. id. Tag 8s inixolq nagcctpiaiv alxioig xgonag
iqit^ijg Xtycoytv , vnoyvipaavxtg ngoxtgov oaa xrj xov Xoyov
xoivmvlu awsygeapt] xwv naga (pvaiv. xaxaaxaotig ovv atgog
xal nlrj&og aixlmv, maxz (Sagvvai xr\v 8vvay.1v xal yvyvaaimv
xal Xovxgc bv xal vnvmv aytxglai nagce (pvaiv , at yag xaxa
noaov vntgfiol.al xmv xax a (pvaiv Xal x cop ov (pvati Xtyoud-
vmv aixlmv tig xo naga (pvaiv yt&lgxavxai. xwv 8s ov
yovov xw noam naga (pvaiv, alia xal xw yevtt, xb ysv
nklq&og anugov , xal dia xovxo antgl{d)hpnxov. 1) 8s x tyvrp
xav xovxoig avvlaxaxai xa& oaov ivdsytxai yivtal x i xal ti-
8taiv mgiaytvoig ytxgovaa xb antigov. exaaxov yag xmv
naga (pvaiv aixlmv ovx av xig ctno xgqnov (paitj xo ytv
Aqua xninimam omnium ciborum et potnum mutatio-
nem inducit, quamquam perinde ut cibi et baec mutet.
Reliqua omnia, quafenus nutrire valent, vel calefacere
VeL refrigerare , baetenus arteriarum motum variant Ad
bunc modum ex caufis, quae non naturales appellantur,
pulfus immutantur.
Cap. XI. .Nunc mutationes ex caufis praeter na-
turam exponamus , illaque commemoremus prius quae jam
de caufis praeter naturam communitate orationis confcripfi-
mus. Ac aeris flatus , ciborum copia, ut facultatem. gravet,
ad baec exercitationes et balneae fomnique immodici prae¬
ter naturam funt. Exceffus enim in quantitate naturalium
caufarum et non naturabum defciscunt ad flatum praeter
naturam. At caufarum quae non quantitate modo, fed et
genere funt praeter naturam, immenfus efl numerus; itaque
nec poteft comprebendi, Ars vero in bis. quoque conftat
generibus et ipedebus, quantum fieri potefl, certis, infini¬
tum complectens. JLtenim quambbet caufam praeter natu-
1IEPI TSiN 24>TTM<>N.
bji
Ed. Chart. VIII. [7.3 / t t Ed. Baf. Illi (4.)
010 v 7.VUV xt xai oxtSavvvtiv rtjv t,aiivitr\V dvvafuv, xo 5k
olov &Mptiv xt xai (jccqvvuv. %vtxai [itv ovv y dvvatuq
tools' anogict , xai voaijiiuxav xaxotj&da , xai tpvyrxcop na~
■friZy iajv'i, xai ai.yrjfiuTmv GtfoSqbxtjaiv , rj jiijxtaiq xai xt-
vuatoiv a/iexQoig. fiaQvvtxai 5k vno x t nVj&ovq vltjq xai
into xmv iv xocg ogyavoiq na&cov, oiov <pXty[iov<nv xai axi§-
f)u>v xai oyxoav xai anoaxaatcov xai q>&OQ<ov no/.vtidcov.
7] fisv ovv lvo[itvt] Svvufiiq fuxgov xai apvdgbv xai nv/.vov
ciyav igya&xai tov otpvypoy, fj 5i &).i(2o[idv>] xt xai olov fia-
Qvvofievri tig avcofiaUav xt xai ata%iav xgdnti xovg acpvy-
[iovq xryo xt aXltjv anaoav xai xtjv xax a ocpodQoxtjxa xai
[isyt&og. avtat yag i'Siat fiaXtaxa O-h^oftdvtjq dwa/xtaq
avoipaUai , xai xrjg fikv fityalmq pagvvondvtjq Ini nldoat
diacpoQatq, xJjg 5 * in bliyov iv oUyaiq, xai nldovtq jitv ol
fieyaXoi Gcpvyuoi x<av ofiixgcov xai ol acpoSgol xtov a/j.v5gibv
ini fuxou ti/ fiXafty- to d’ ivavxiov iv xij yttyaXy. xai anoh-
J.vvtai 5s xivtg oXai xivyatiq, xai naQtpninxovaiv iv xatg
xoutvxaiq dia&datGiv. aiX at fiev nagtuninxovaai [uxQoxtQav
ram non abs re dixeris vel diJTolvere vitalem facullatem et
diflipare , vel quail deprimere gravareque. DilTolvitur fa-
cultas alimenti inopia et morborum mab'gnitate , animique
affectuum vi , atque vebementia dolorum , vel diuturnitate,
denique immodicis vaciiationibus. Gravatur a materiae co-
pia et ab inllrumentorum affectibus , ut inflammationibus,
fcirrliis, tumoribus, abfceflibus , variisque Corruptionibus.
Itaque fatiscens facultas pulfum parvum, languidum et ere-
brum admodum elllcit. Deprefla et quail gravata vertit in
inaequalitatem pulfus et in ordinem perturbatum cum omnem
alium, turn vero vebementiae et magnitudinis. llae llqui-
dem in primis inaequalitates propriae funt facultatis preflae,
ac gravatae inligniter, in pluribus differentiis, parum in pau-
cis. Etiam pulfus plures parvis magni funt et languidis ve-
bementes, quum parva lit ofienfa ; contra, fi. magna. Jam
nonnulli pereunt etiam integri motus in ejuscemodi aflecli-
bus, inlercurruntque ; verum mhiorem'intercurrentes lioxam,
rAstHNor
472
Ed. Chart. VIII. [7. 8.] Ed. Baf. III. (4.)
11 )v pMfttjv, at 8e aTto7.lv/xevai /ul'Cova 8>/7mvgiv. . avrat
/iev at xoival rqonal naat/g 7.vaea>g re y.al -dliiptcoq r 6
8e Idiov exuGxrj nqoola/i^civei naqct rr/v notr/GUGav alriav.
rtjg /iev ovv in evSeiag Ivo/ievt/g dvva/ieiog r/ XQonq raiv
Gipvyuojv, xar ccqycig [ikv tig auvSqoxt/xa xal /uxqorr/xa
v.al rayog xal nvxvorr/ra ylyverai, /itGovar/g 8e tig a/iv8qo-
rr/ra y.al /iixqoxtjxa y.al Pqadvxi/ra v.al aqaioxt/xa, re-
levra)G7/g 8e elg eoyaxqv /uxqoxt/xa y.al a/ivdqort/ra y.al nv-
xvoxr/xa xal rayovg ipevdij cpavraolav. oyxog lanv 6 fivq-
/ir/xi'Qwv xa7.ov/ievog, 6 8e axcoh/xi^av acpvy/ibg yiyerai (iev
y.al avxog Ivo/ievr/g r/di/ xr/g 8vvap.e cog, alX in 67.lyov avxe-
yov\i]orjg en. xal diaqtiqei roy /ivq/irjxlgovrog rco /it/xitf
o/iokog. elg eayarr/v auvbqbxijxa xal /uxqoxt/xa Gvvearal&ai,
xalcpaveqov eyeiv rt/v xar a /ilav nlr/yr/v avw/ialiav, ri/v neql
ro: nqcoialxeqoy , 7/ oipiaixtqov r coy /ieqav aqyouevwy xivei-
c&ai yiyvo/iivr/v. . o-O-ev r/xxov fiqadvg, 7] /ay.qog sort. eG-fr
ore Se ov 8* olcog fiqaSvg. dioneq xal r/xioxa /loy&r/qog lari,
al;/iev ovv. ino roiv ole&Qimv xal olgecov nyqercov ytyvo/ievai
avyxoTcal r ov axcoXt/xt^ovra ayry/rov ovx hyovai, ralg 8e
deperdili graviorem fignificant, Communes igitur funt Lae
omnes turn diflolutionis, turn opprelhonis facultatis mutatio-
nes. Feculiares accipit quaeque ex .caufa efficiente. Ergo
quum dilToluta a penuria facultas fit, fiunt pulfus primo lam-
guidi, parvi, eeleres atque crebri; in medio languidi, parvi,
tardi, rarique; tandem extreme paryi, languidi . et crebri,
praebentque celeritatjs falfam fpeciem. Hie ille ell, qui
vocatur formicans. Vermiculans autem, fit ille quidem etiam
fatiscente jam facilitate, fed nonnilfil tamen remtente adhuc,
diJfidetque hac re a formicante, quod non ita in extrenmjn
contractus eft remiflionem et parvitatem et quod aperte in
uno ictu inaequalis eftpartibus, velcitius, vel tardius inci-
pienlibus moveri ; . quamobrem minus tardus quam parvus
eft, . nonnunquain nequaquam tardus , quocirca^minime par¬
vus eft. Proinde quas exitiales febres . et acutae concitant
fyncopas , Lae pulfum vermiculantem prorfus non habent.
IIEPI TUN 2&TTMS2N,
473
Ed. Chart. VHIr [8.] e Ei Baf. III. (4.)
aklaig Xwsw rtjg Svva/ucog cog btl to nolv fisv ol oxcoXtjxi-
tyvxsg snovxai, xal xovxcov pahara raig ymqlg hvqsxwv yi-
yoptyaig, rj [uxa fuxqmv naVv. ravx aqa xaqSiaxutg [itv
avyxonaig ol fivQiit]xl^ovxiq , yolsqaig 8e y.al layvQolq qsvpaat
XoiXlag, xal aliio^qayiaig , y.al yvvaixsim qw , teal itaoiroig
ogscoq xtvcoxixoig na&soiv enmJJuoxov [isv ol axcoXijxifcovxsg/
lv eoyaxoiq 8s ol [iVQtitjy.'i^ovxcq snovxai. oxav 8s yaqiq nv-
Qtxajv xavxa ovfinlnxi], xoxt 8q y.al \uxWov tvQrjtjtiq x ov
oxcoXtjxIZovxa GSpvyptov, oacptj xs a/ia y.al [isyQi hXslgxov
naqafisvovxa. roiavxai fiev at xoivoxuxai rmv naqa cpvoiv
alx'uov XQonai.
Ktcf. ijS'. Kai v.ax st8oq St avxug t£ijq ioovfitv.
Qv(iov [xsv vi fnjJ.og loxiv 6 acpvypog y.al peyag xal ocpo-
Sqo g xal rayvg xal nv/.vog,
‘HSovTjg Ss fieyag xal aqaiog, ov fuj v (jcfodqoxrjxi ye
Siayooog.
Avmjg 8s OfuxQog xal fiquSvg xal afivSqog xal ccqawg,
(bopov 8s r ov fisv vnoyviov xal (jyodqov rayvg xal xXo^-
vd/Stjg xal axaxxog xal avooiialog , rov Ss ij8i] xsyqontjfievov
Reliquas facultatis diftbludones fere comitantur vermiculan.-
tes, has potiflimum, quae febribus non fnnt conjunctae, aut.
quam minutis. Quare cardiaoas fyncopas, formicantes ;
choleras et validos ventris Jluxus, fanguinis prolluvia, pro^
fluvium muliebre, omues denique vehementer vacuantes af-
feetus, plurimum comitantur vermiculantes; extremos, for^
micantes. Et ft his abfint febres, turn verb multo magis
vermiculantem pulfum invenies cum clarum, turn admodum
diuturnum, Hae caufarunv praeter naturam communiflimae
mutationes funt.
Cap, XII. JMune fpeciatim eas explicabimus.
Irae altus eft pulfus , magnus , vehemens , celer et
creber.
Laetidae magnus et rarus , at vehementia nihil diflert,
Triftidae parvus, languidus, tardus et ranis eft.
Timoris recends et vehemends celer et vibralus et in-r
ordinalus eft, inaequalisque. Inveterad jaqi talis qnalis eft
TAAHNOT
•474
Ed. Chart. VIII. [8.] Ed. Baf. III. (4.)
oh? o rrj? Xvntj?. anaoi Ss rovxot? si? [laxyop yQOviQovoiv,
57 otpoSqol? ayav yivojitvoi ?, olot Sialvoysvy? Svpaysw? snov-
xai ocpvyyoL xal yay xal Xvu tIjv Svvayip anapxa xavxa,
ovvxofia)? fitv oaa loyvya, yqovlco? Ss oaa Ivavxia.
’idb/rjiia Ss to xysnop xov? oyvyfiov?, Tyinsi Ss tj to
loyvqov , 1} to Iv fioQLOL? v.vqvoi?, (Sonsy xal ry (flsyyopty,
(ilxqop [ lev op stl xal aqyoysvop yitCpva xal ocpoSqoxsqop
xal (oxvxeqov xal nvxvoxsqop top oyvyyop sqya&xai, av%tj-
&SV Ss xal loyvqov navv ysvoyspov , to? aSixsiv rySty top tptxi-
xop xovop, fUY.QoxiQov xal ayivSqbxsqov xal tayvp xal'nvxvop.
xal 0000 av eyyyop^ yaklov ?y oqioSqoxsqop yiptyxai, Tap
slqryysvoov sxaoxov snixslvsxai. to Ss rySry Sialvop xryv Sv-
payuv si? ayvSqoxryxa xal yuxqoxryxa xal Tayov ? ipsvSy <$(tv-
Tctolap , xal vnsqfiatXovoav nvxpoxiyxa xryv xqonryv iqya-
Xfixau
fpbyyioviy? oqiyyyo? o ysv xoivog anuosy? olov iy.no Imp
ioxlp , m? Soxstp to yep tl Sisoxal.&ai Try? aqxtyqia?, to Ss
yt], Gxl.ryqoxsQCt? SrylovoxL q>aivo[iip>y? avxtj?. sysi Ss tl xal
triftitiae. Haec omnia, li valde diuturna lint mullumque
vehementia, pulfus , ut dilfohita facultate, confequuntur.
Etenim dillolvunt etiam facultatem haec omnia ftatim , h va~
lida lint ; diulurnitate, li non lint valida.
Dolor, qui quidem variet pulfus ( variat antem ingens,
aut qui principes partes tenet, ut etiam inllammatio) dum
parvus eft, atque initio pulfom edit majorem, vehementio-
rem, celeriorem, crehriorem. Auctus vero jam et admo-
dum validns, ut etiam vitale robur offendal, minorem, lan-
guidiorem, celerem, crebrum. Ac quo diuturnior fuerit,
vel vehementior factus , hoc praedictum quodque magis iu-
tenditnr. Qui vero facultatem jam dilfolvit, in remiHionem
et parvitatem et falfam celeritatis fpeciem ingentemque cre-
brifatem commutat.
Inllammatio habet omnia communem pnlfum veluti
ferrantem, ut pars quidem arteriae dilatari videatur, alia
vero minime, quae videlicet durior apparet. Habet etiam
Ed. Chart. VIII; [8. 9.] ^ , Ei Baf. III. (4.)
xloV(oSeg 0 acpvypog ovtog. xal tayvg sen xal nvxvbg, ova
ml Ss peyag. o^S's iSiog ixuGtrjg 6 per ryg ciQyopevtjg pel-
X,(ov tov xara cpvGir xal acfoSqoteqog xal wxvreqog xal nv~
xvotSQog, 6 Ss av^avopsvqg stitavta te nQoaav^apu nan-'
tot xal caqxag re rjdt] GxXijqotcqog ion xal- xXovcoSeateqog.
trig Ss axpa^ovGTjg Gacpeateqog psv Igxi xal cxhipotepog xal
xXovooSeatepog , pixobtcQog Se tj nqoG&av , ov prjv a\ uitSqo-*
tlQog ye, n\r\v tl prj vniq trjv Svvapiv airy to na&og. alia
xal nvxvotiQog yivstai xal tayvg. el S’ Ixavtag ynoviQoi,
xal ijd>] axXrjQvvoito oxi(jqa>Sbog , totg ilQtjptvotg [9] layv6tr]g
otpvypov xal Gxl.TjQottjg nqoayivetat. tavra ini tijg tov tv
ol.(p rip £c bco cqiv/pbv tQeitqvGt]g cphypov/jg rj Sia to psyl-
&og, tj Sia to xvqiov tov peqovg iv cq ovveat rj. ~ ttjg Ss fit]
avyxtvovoijg to nav o ye iv tip tphypalvovtt pornca ccpvypbg
olog uqrjTai. inituvetat Ss xal avietai tar elqijpevmv exa¬
ct ov tj naqa to hogov trfi qileypdvrjg, rj papa t rtv avtov
tov cphypaivovtog bpyavov cpvGiv. tct pev yap vtvqooSeoteqa
peqrj GxXrjpottpovg xal pallor ipnqcovtccg xal pixqoteqovg ■
vibrationis aliquid Iiic pulfus ; ac celer quidem et creber eft,
non autem perpetuo magnus. At vero cuique eft propriug,
incipienti quidem major eo qui'fecundum naturam et velie-
mentior et celerior et crebrior. Angescenti adbuc, quum
ilia omnia increscunt, turn clare jam durior et magis vibra-
tus eft. Vigenti autem manifeftior eft dnriorque atque vi-
bratus magis ; fed minor eft, quam dudum , non tamen lan-
guidior, nifi facultatem excedat affectns ; fed et creberrimus
fit et celer. Quae fi diuturnior fit, atque in fciriiium jam
indurescat, accedit illis gracilitas pulfus et durities. Haec
inflammatio liabet, quae pulfum per totum corpus immutat,
vel quia magna eft , vel quia principem partem infidet. Si
vero univerfum corpus non afliciat , pulfus in parte inflame
mata talis erit, qualem diximus Crescunt autem quae com-
memoravimus lingula diminuunturque, aut pro inflammation
nis quantitate , aut pro ipfius inltruinenti nalura inflammati.
Siquidem partes nervofiores duriores edunt pulsus, magisn
rAAUNOT
Aj6
Ed. Chart. Vlir. [9.] Ed. Baf. JJL ' (4. 5.)
zovg uqivyuovg ioyaQtxac. • za 8s q>h^a8saxsQa xal aQxtfQuo-
Ssaxtqa zovg svavtlovg. avvwv da xovxcov /id^cov 6 iv xocg
ecQztjQicoSiai' xal (cceSirng uvmfj.al.og xal azaxzog ycvo/nvog.
Stjlog ovv tfStj xal 6 xcov zb tjnaQ qihyfiacvovzcov ocpvyfiog,
- olog av tit], xal o zav zov onl^va, xal 6 xmv zovg vi-
cpQovg, if zrjv xvaxiv, rj xtfv yaazeoa, ij zb xml.ov, xal nl.iv-
QiTixmp xal niQinvtvfiovixcav xal navrmv anl.eog tmiiv av
xt] zov fitQovg (fl.tyfjovxj nvqtxog smxai. nXifV baa 8ca fitv
zeav GVfjnxcofiaxcov qyuaiv xcov x 1 avayxijg snofisvcov uvzaiq
xal xcov xaxa xv/jfv Gvvdgafiovzmv , cog av exaaxov XQsnuv
bvvifxac , xal zov ocpvyjjov ini zoaovxov u/J.ocovG&ac Gvpcprf-
■aexai, ficxxljq iv avzij XQonijq yivofitvijg, zljg 8s xaxa zov
■ Xoyov (fkvyfjovrfi , xal rjv if zov zqxcov cpvaig, xal if zov na~
Qovxog avfmxcbfiaxog sqya'QcXac. onaa&ijvai fjtv yctQ xocg
xag cpQtvag (fXiyycacvovGiv sxoifiov. nvcytjvai 8s xocg zov
nvtvfiova. cvyxontjvai 8s xocg xo axofia xijg yaaxQog. axQO-
ffrfGui 8k xocg xo rfnag. amnxifcsai Se zoig xtjv yaoxsqa.
htioysOirfvai 8s za ovqa xocg zovg Vi(5)q>Qovg. xal za fikv
aiG&ifXcxcbxcQa fitocj dia xag odvvag ZQsnti zovg ocpvyfiovg'
que ferrantes et ininores. 1 Quae autem venofae magis et ar-
teriofae, eontra; ac inter eos major eft in magis arterioiis
atque inaequalis facile lit inordinatusque. . Ex his liquet,
qui pulfus lit illorum guibus inflammatum jecur eft, vel lien,
renes, vefica, colon , ventriculus. Praeterea pleuriticorum
et peripneumonicorum et breviter omnium in guibus partis
inflammationem comitatur febris; nil! quibus ' in locis ob
fymptomatum naturam, quae turn neceftario illas confeqmm -
tur , turn cafu adjuncta funt, prout quodque poftit mutare,
ita pulfus contiugat variari ; ut mixta ihi mutatio fiatet quae
infiammationi congrua eft et quam loci natura, vel praefen-
tis indueit fymptomatis. Quibus enirn inflammatum eft fe-
ptum transverfum , 1ft convulftonibus funt opportuiii ; qui¬
bus pulmo, fuffocationibus ; quibus ventriculi os, fyncopis;
quibus jecur, atrophiae ; quibus ventriculus, cruditati; qui¬
bus renes , urinae fupprellioni. Ad haec partes exquill-
tiore praeditae- feufu etiam propter dolores pulfus mutant;
Ea. Chart. VIII. [9.] . Ed. Baf. III. (5.)
xa Se avaio-OtjzoztQa v.az'u %fjv SiaOtoiv f. covov . h e zovrcap
ovv anavTiav nolvuStig at allouiotig yivovzai xoov eni xaZg
<p?vtyfj.ovacg ocpvyficov, xal cog yq'rj Sioql^ttv avzag, tiqtjzcu pcev
iv ixtQcug rtfeicog, tlq^otzat Si xal vvv, tig ocrov xoTg tloa-
yofievoig yQ^ocpov son.
T&v [itv ovv nlsvqixizcbv xayvg xal nvxvog xal ov
leap i ityag . So%ti Se that xal ocpoSqog. o Si iouv ovx
afivSqog fiev, ov fiqv ijSij xal ocpoSqbg, Soov ini raj rta&ti.
xovzov yaq ini navzcov iitfivijo&ai yQij , xov Siiv icp ixaorco
x eav nqayjiazcov, ooov in ixtivcq, x'tjv XQOn'rjv ilgtzafyiv, Sio-
Qflgovxag xb Sia xi alio, xal ftij Si ixtTvo ov^t^xog. 6 xou-
vvv xwv nltvqizcxcov oqyvyfiogvtvqcoStoziqavncogxaloxltjqozi-
quv iqyuCp\vtvog xrjv agzijqlav, cog av tig opoSpox/jza xqincov,
anazei. zovg uyvfivaozovg , ov Swaftivovg Siaxgcvtiv oxltjgav
nltjyqv ocpoSgag. ovzco Se xal allag nollag Siacpogag
otfv/fimv aSvvazovvxtg Siaxgivtiv oi nollol xoov lazqcov
xa-fa av ycifityovzai xoZg ivzav&a ytyga/ipcivoig , eg cov avzol
fit] ovviaoi xmv og&cog Ityopevcov xazaycyvwaxovxtg. all?
quae bebetiore funt fenfu, duntaxat propter affectum. Igitur
in inilimmationibus varie pulfus ex bis omnibus mutantur.
Quae quemadmodum discernenda lint, cum alio loco exaete
tractavimus , turn vero in praelentia, quantum intereft ti-
ronibus, perfequemur.
Plenriticorum celer pulfus eft et creber, nec admodum
magnus. Videbitur etiam vebemens effe. Eft ille vero
non languidus quidem , fed tamen non vebemens ftatim,
quantum ad affectum refert. Siquidem ubique oportet me-
miniffe, in quaque re mutation em effe quantum ad lllnm re-.
fert aeftimandam, diftinguendumque id, quod propter aliud
quidpiam ac non propter illam accidit. Pulfus itaque pleu¬
ra ticorum, quia nervo Herein quodammodo dnrioremque ef-
ficit arteriam , quali converteret in vebementiam , impends-
imponit, qui durum ictum nequeunt a vebementi discernere.
Ita quoque vulgus medicoium, quod abas etiam differentias
pulfuum discernere nesciat, bas fortaftis inftitutiones accu-
fabit atque ex fua ignorantia danmabit recta praecejata. Ve—
rAAHNOT
47S
Ed. Chart. VIII. [9. 10.3 Ed. Bah III. (5.)
ov %(>t] (iijxlbveiv sv rq> VVV Xoyca neol avrcov. ysyganrai yaq
rjuTp I8iu iuqI rrjg tav (jqivy/xcov diayvcooecog. aaxtXv ovv
naQaXe’Kevqfiat rov re Xoytafiov afia y.ai r tjv acprjv, tog hi
avr&V roiv s'gycov yvo3oit,eiv Svvaa&ai rovg ayvyfiovg, ol
loytq diaxoivtiv fiovov . aq-frj 8s rrjg ini roiv s’gycov rgiffig
tj 81a toil 7.oyov didaoxalia. ml yccQ rot y.ai rrjg nvy.vorrj-
rog ov% . olov re ro nooov l.byta sQfirjvivrsai, mi 101 (leyahjv
v/ei Siarpoqav, rj imeq^alvovaa ro el&iofdvov fj.tr qov rr\g
Tt’kevQiridog, rj ilXeino.voa. rag fiev yag vnegfiolag elg tzsqi-
rrvevfjqviav ne&iorafiivrjg, rj oyyxonrjp aneikovarjq apayxrj yi-
vio&qu rag 8s ivSeiag, elg mray oqccp, rj veigtov (llapijv
rtkevrav. ovrcog 8s ml ro rrjg avorfiakiag tiSog , ro fisp oTov
ifnTQioriy.bv , XSiov ovy rjy.iora n7.evgitLy.wv vnagyov , avis-
fievov fiev fiaXaxrjg y.ai (jqSiuog nsepd-tjoofievijg. imreivofie-
voy 8s yalenrjq mi 8vonsnrov yvcogiafia n%evgin8og. al
8t roiavrai [10] oi/v ao&eveX rrj 8uvafiei xiv8vvco8eig o^ecog"
avvloyvgq 8s, rj ygovicoq eitey&i]<sav , rj elg ifmvrjfta fierene-
oov , ijgi&.ivobdrjg avxag fiaQacfiog 8ie8etgaro. rrjg [isv ovv
rum non faoiani, ut hie longior fim, quum feparatim de pnl-
fibus dignoscendis feripferim. Quare ut rationem exerceas
fimul et tactum admoneo , ut in ipfis operibus pulfum poffis
cognoscere, non discernere folum ratione. Principinm vero
exercitationis in ipfis operibus fermone exprefla doctrina.
Quippe nequeas yel crebritatis quantitatem verbis explicare,
tametfi multum interfit, excedat juftum pleuritidis modum,
an non afiequatur. Si quidem e% ceiTus , ubi in peripneu-
moniam migrat, aut denuntiat fyncopen, needle eft fieri.
Defectus in foporern, vel nervorum definere laefionem. Si-
mili modo ilia inaequalitatis fpecies, quae ferrantis imagi-
nem praebet, in primis pleuritidis pi-oprium eft lignum : ft
remiffa eft, mollis et quae facile maturetur : ft .vero magna,
difficilis et admodum crudae pleuritidis. Tales cum imbe-
cilla quidem facilitate conjunctae periculum praefenshabent,
ft. cmn fii’ma, aut tarde concoquentur, aut ad fuppurationem
deflectent, aut L'abidus eas excipiet marcor. Atque ejus
ILEP1 TSiN E&TFMQN.
479
Ed. Chart. VIII. [JO.] ^ Ed. Eaf. III. (5.)
ittnxofitvijg 6 ocpvy[ibg naouv dnoxi&txcti Xuxapqctyv xijv
itaQa cpvaiv xqonrjv. xljg 8s tig ifinvcjna [itxaiunxovGijg o*
xcav sfmvtj/iaTcov idtoi yLvovxai. xaxct ravxa 8s xcd XoTg
cpfhvmScbg iiaqav&cjGO/itvoig ol htl xwv iiugaofidiv.
* Eati tie xwv ijXTtvcov 6 Gqvyfibg, aqxt fiev aq/o/isvcov
olog 6 x rjg axiue^ovatjg cpXtyuovtjg. aSxt] yaq xcd avxtov xwv
ilMvijjcdxwv ioxlv ’ Q^- «xi9? oxt 8s xcd civwyuAog xcd
axaxxog, ixxixog 8s ituaiv . rjSr] 8s xov nvov nuQuxti(itvov,
xu fiev ai.hx nuQanXrjaiog , ukX ofiaJ.wxtqog. ini 8s xuig
qrfeicuv ufivSqoxtQog xcd nXarvxiQog xcd pqaSvxtoog xcd
aquioxtQog.
0 8i xwv [laqaivofitvcov ov s tatf tv il8og xqtnexat
aq>vy[i6g. yqtj 8s icp ogov ivdi/txai, diacqoQuig tvSrjkoig
diOQioaa&cu it tqi av xwv. ol fisv dt] xaig (irj Xv&tiGuig cpXiy-
fiovaTg xaxct pQayv GvvuTCOfiaQav&tvxtg aiivSQovg xcd ■0-ax -
xovug xal nvxvovg uyav xul [ivovqovg x.axa fuyt&og iv fuu
nXriyri xovg oqivy/iovg taypvoiv*. ovg Aqyr/ivtjg htivtvivxoxag
xt xcd iztQivtvtvxoxag xaXti, oacpwg Srfkovv fiovlofitvog to
xuxu xryv diaoxoXtjv fiquyv, fitxcc xijg xwv ixaxeQco&tv mqaxcov
quae concoquitur , pulfus pedetentim omnem deponit illam
praeter naturam mutationem. Quae deflectit ad fuppuratio-
nem, liabet pulfus fuppuratorum pro2)rios. Ita quoque
quae tabide marcescet, pulfus marcorum.
Suppuratorum pulfus initio llatim pulfum refert vigen-
tis inllammationis. Hoc enim initium eft fuppurationum.
Nonnunquam inaequalis eft et inordinatus, fed omnibus lie-
cticus. Quum autem pus prope Jit maturum, caetera ftmilis
eft, nifi quod aequalior Jit; at quum erumpit, languidior,
latior, tardior, rariorque.
Marcescentium pulfus non uno modo variat. Quare
differentiis hi quam apertiJftmis discemendi funt. Qui una
cum inflammatione quae non discuJfa Jit, commarcuerint,
languidos et celeriores mireque crebros pulfus liabent ac de-
curtatos magnitudine in uno ictu. Quos Archigenes innu-
entes et circonnuentes appellat, ut aperte declaret diftentio-
nis brevitatcm, cum utriusque extremitatis quaftinclinatione.
TAAHNOT
48o
Ed. Chart. VIIL [io.] Ed. BaL HI. (5.)
olov enivivoteog, ov yuo cog anozizofifievcov a&gocog, odd
cog enixixcefifieveov xcov izaxigw&tv fiegwv dig figciyv ovveaxceX-
Xeu , pivovQog Stv xeg [ieye&ii sc cd? ixaxtga x a [ugtj. xovro
[lev gvv oil xovroig jxovoig , dlXa ' zai xoig nXdaxoig xwv
oncoaovv [lagcuvofievcav vnugyu. xoig j utv oiv dice epXeyfiovag
naaiv, ijSij Se zed xcov dXXcov xoig noXXoig, d [ir\ x i apes
y.ai eztivoi Stet xivag epXeyfiovag Xdv&uvovaetg [iccgcdvovxcu.
zed urj av ovrog xcov ini epXiygovatg [iaguivofievcov iSiog,
ovScvi xiov ciXXcog [lagav&evxeov vnagyeov. eXxixog Se an act
xoig [lagceivofievoig otpvy/iog ion, zed xovro avxoiq zoivoxa-
xov. Iv Stvxegcg Se ij zeexa to [leyt&og xtjg SiaaioXijg ccvco-
[taX'ia [ivoVg^ovacc. zed yag s ted xovro xoig nkiiaxoig vnccg-
yei. xgixbv Se to T^g nw.voxrjxog. vnagyti yag zed xovro
Trace [iev xoig ini cpley/iovaig [lagav&eioiv aycogioxov. aXXa
zed xoig ini zagSiaxaig Sia&eaeaiv , i] oxo[iayixaXg avyxonaig
ogecog ztvSvveVovoiv , tlx ano oit/ov itotrecog Sicccpvyovoi [ lev
x>jv ogvxrjxa, [lagav&eXoi Se rig ygovco, el [irj xtg aga zed xov-
xovg epedrj rig ini fiixgaig tpXeyflovaXg aSijXoig tj[uv dnbXXvadut.
Neque enim nt praeeifis'affatim, fed ceu partibus utrinqne
inflexis , contrahitur decurtatus magnitudine' et in utrisque
partibus. AtqUe hoc quidem non hi modo , fed marces'cen-
tes qualibet ex occafione habent fere omnes ; qui ex inflam-
matiOne marcescunt, omnes; et alii item multi; nifi illi fane,
qui ex occulta quapiam inflammatione marcescunt, eritque
hie marcescentium ex inflammatione proprius', nulli conve¬
niens , qui aliam ob caufam marcuerit. At hecticus omni¬
bus marcescentibus pxdfus efl ; qui quidem iis ell commu-
nillimus; feeundum ilium, inaequalitas diaftoles magnitudine
decurtata, quae etiam adefl: plerisque, tertia vero crebritas.
Etenim haec quoque omnibus qui ex inflammatione mar-
cOerint, perpetua adhaeret, omnibusque adeo qui ob fynco-
pen , ex corde , vel flomacho affecto profectam in praefens
periculum yenerunt ac deinde vini potione declinaverunt pe-
rfculum, fed tempore tamen marcuerunt, nil! fane hos quo¬
que dicas, ex parvis inflammalionibus perire nobis incognitas-
J 1EPI TS2N 2<P man K.
Ed. Chart. 'VIII. [10J ^ ^ , Ed. Baf. III. (5.)
y.ai yuc> xivsg avxoov xov ' hxivtvtvxoxa BCfv/jxbv syovai , d firj
n aqa naliv xovxovg fib ini cpXsyfiovuTg , xovg 8s allovg
uvtv qihyfiovtjg naQaivta&ui yqaei rig. rov to fib ovv anoqov.
sypvoi 8s ovroi aqyvyfiov ixxixov r\xoi uiivSqov , nvxvov ayav,
y.ai xivig avxvbv rov huvivavxbxa. SiviEQa fib 8/j avxi] 8ia-
cpoQa acfvyfioig xoig fiaQaivofiboig. ahhj. 8s xq'ixi r $>v aqaiov
laypvxmv. alia y.ai rovxoig navxwg o rs nqorjy^aafiivog
nvQtxog invxvoooiv avxov , y.ai tj ieyaxtj Xvatg xljg Svvafucog
ixavag nvxvot. rovfiftsacp 8s navxeov fib nvQtxmv vnoifw-
y&evxcov, fujSsnm 8s anoV.vfidviov avxcov xtjv tig agaioxrjxu
XQontjV HQyuoaxo. xovxo 8s xb tTSog xibv fiaQaafimv nqsa-
(jvxixrjg tjkixia g iSiov , Tjvixa av fialiaxa xmv xaxu Ihbqaxa
y.ai nvbfiova nmovQog xi xvyi j. ovxoi ri]v nvqtxxixrjv gxXtj-
Qoxrjxa rov acpvyfiov cpvXuxxovcn, v.av uQaiog rj. navxtlmg
8s hllyoig xa>v ftaoaivofibcov slg allrjv uvcofiaXiav 6 acpvyfiog
XQsntxai, nXt]V xtjg dgijfisvtjg xaxu xb fieyt&og.
0 8s xcov cp&ujtxcov ovofia^ofibcav aipvyfibg fuxoog xal
afivSQog saxi xal fiaXaxog xal xayvg ovfifisxqcog xal ixxixog.
Siquidem funt inter eos qui innuentem habeant pulfum ;
nifi etiam lios dicas ex inilammatione alios citra inilamma-
iionem marcescere. Verum hoc in dnbio ell. Pulfum igi-
tur hi habent hecti cum, languidum, admodum crebrum, quern
innuentem quidam appellant. Atque alteram hanc marces-
centes differentiam pulfumn funt fortiti. Alia item tertia
ell eorum qui raram habent; verum et his qurnn antegrefla
febris pulfus reddidit crebros, turn facultalis extrema diJTo-
lutio abunde ellicit crebros. Quod autem intercedit, omni¬
bus quidem refrigeratis febribus, nondoin tamen extinctis
iis, in raritatem commulat. Genus hoc marcoris fenibus
proprium eli, praefertim quum aliquid vitii pulmo et tho¬
rax contraxit. Hi febrilem retinent pulfus duritiem , etiam
11 rarus lit. Omnino paucis marcescentibus in aliam inae-
qualitatem pulfus, ac illam quam diximus, magnitudinis
vertitur.
PhthiQcorum, quos vocant, pulfus parvus et languidus
ell mollisque et modice celer atque hecticus.
GALENUS TOM. VIII. Hh
rAAHNOT
48a
Ed. Chart. VIII. [10. 11.3 Ed.BaLIII. (5. 6,)
0 8a rwv •neqcnvevpovtxwv pdyag earl, xal xvparwddg
xi eywv , i tal apvdqog y.al p.akaxog, opolwg rep rwv kq&uq-
yixwv, nktjv offer nkeova^ei rij dvwpakla , rij re [n] vMtet
plav jiJjtjyijv xal rij avonjpanxy xakovpdvt] ' xara pev rljv
ftt av itktjylfv. oiov 8ta4/txoppdvog re xal v.vpariCppevog xal
dlxqorog eotf ore yivopevog * av 8a rij ovorrjparixy rag re uk-
kag Siacpoqag eyet , xal nore pev diakeinei, note 8s rtaqep-
ninrec. nvqerrovrwv 8* dnavrwv rwv neo mvevpo vixwv olgdwg,
xal ri xalxwparwSeg i/ovzwv, onoreqov av avrwv imxqarij,
xar exelvo pdkiora ro irooov rijg nvxvortjrog evqlaxerai.
nvqwdeordqag pev vnaqyovotjg rijg neqinvevpovlag , Ixavwg o
acpvypog nvxvog ion' xwparwSeordqag 8e tjrrov nvxvog ion.
0 8e rwv kij&aqyixwv acpvypog opoiog wv rw rwv neqi-
nvevpovixwv xara re pdye&og xal apvdqortjra xal pakaxorcjrcc
xal (5qa8vteqog avrov ion xal apvdqoreqog xal tjrrov avw-
pakog xal diakelnwv pakkov ij naqepnlnrwv. ylyverai 8a
eatf ore xal Sixqorog. del pdvroi xwparwStjg earl, ev ye
raXg fiadslaig xuracpoqaig , icp wv ravra kdyerai. rwv yaq
(6) ovpnenktjQwpdvwv ccnaoi roig eavvwv yvwqlopaoi voar\~
Peripnenmonicorum magnus eft pulfus et undoft quid
habens et languidus mollisque limiliter atque lethargicormn
p.ulfnsj nill quatenus praepollet inaequaliter et in nno pulfu
et collectiva, quam vacant. In nno ictu, quum veluli inter-
pellatur, et undofuseftac dicrotus interdumfit; in collectiva,
quum alias differentias babet, turn modo internnttit, modo
intereurrit. Quum autem acute onines peripneumonici fe-
bricitant, turn liomiiliil comatis babent ; utrum excellat bo-
rum, ex ejus maxime ratione crebritatis quantitas invenitur;
Ubi ardentior febris adjuncta peripneumoniae lit, pulfus ab-
unde creber eft; G comatofior, minus creber.
Letbargicorum pulfus Gmibs peripneumoniconmi eft
magnitudine, imbecillitale , mollitudine; fed eo eft tai'dior
rariorque ac minus inaequalis, intermittens potius quam in-
te rcurrens. Fit autem interdnm dicrotus. At undofus fem-
per in aids quidem foporibus eft, de quibus baec dicuntur.
Morborum enim pulfus exponiinus , qui omnibus fuis indi-
HHF1 TS2N Z&rrMQN.
483
Ed. Chart, yur. [II.] Ed. Baf. III. (6.)
(iutcov Tovg ocpv/fiovg Sts^i/xsv , iva xai zmv illsinovroov
xarcc n xai fujdejtm Tilda) v ixavcog yvcoQi^uv Swq&cofuv to
(isys&og, oaov ts t]Srj syovoi xaiooov oTov ts ioxt nqooys-
vso&ai avxoig. insiSij Ss nollaxig [isv avaoyialiag i/xvrjfio-
vsvoafJisv, ohyaxig Ss arafyag, siSivai yqtj tovto xa&olov,
Tatg avcofialiaig cog to nolv t/jv axaiglav ino/ievqv. ana-
vim g Ss sot iv svqsZv avaofialov ocfv/fiov TSTayutvov. at fisv
ovv fiixQotcQou (jlapai Tovg avw/xalovg xai Tsrayfitvovg , alSs
ficiQovtg Tovg avaofiulovg xai uTaxzovg ocpvyfiovg iqyaCpVTai.
O Ss tcov cpQiViTixMV ocpvy(iog [itxQog ion" anavico-
tutu Ss acp{>>] hots (isyag xai tovov Lisrqicog syu. xai
cxlrjQog xai vsvqcoStjg ion xai nvxvog xai ayav xayvg. syu
Ss ti xai xvfiavmSsg. iviovs Ss xai vnorqifiuv ooi Soltis"
trrors Ss xai anoxsxocp&ai onao[icoSag. to yaq tcov tc v(jstc~ v
i'Siov iv too Tuysi Gvfinrwfia [luhora ovtog svaqycog hcvrj-
guto star aiufOTtQa x rjg SiaOTolijg ra itsQata, xai [xallov
to s%co. soti Ss xai to Tqg stara tojv ■O-soiv avcofialiag ilSog
tvQtiv iv avxoig oyoSqoog yivoyitvov non. alia xai olij Got
ciis conftent, quo, ft qui aliquatenus deficiant, lieque dum
lint integri , fatis cognoscere magnitudinem, et qua jam flint
praediti et quae accedere iis poteft, valeamus. Sed quo-
niam inaequalitatisfaepememinimus, raroautem perturbatio-
nis ordinis , hoc in univerfum fciendum eft, fere inaequali-
tates comitari perturbationem ordinis. Ac inaequalem pul-
fum, qui Jit ordihatus, raro invenias. At nimirum minores
offenfae inaequales et ordinatos, majores inaequales pulfus
atque inordinatos creant.
Phreniticorum parvus pulfus eft rarillime autem con-
Ipectus eft inagnus elfe. Yalidus eft modice. Durus et
nervofus eft, valde eft celer et creber. Habet praeterea
nonnihil undoil. Interdum fubtremere tibi videbitur ,• in-
terdum etiam praecifus cum convulftone quadam. Quod
enim febres in celeritate proprium habentfymptoma, hie
obtinet clare in utroque termino diftentionis , praecipue ex-
terno. Invenias etiam inaequalitatis in fitu genus infigniter
aliquaudo in illo apparere ; imo totam fubinde arteriam , fua
Hh 2
rAAHNOT
484
Ed, Chart. VIII. [n.] ( Ed. Baf. in. (6.)
<Jo|« •noXXaxig V aqr^qia v.uxaXinovau xbv eavxjjg xonov,
clvm yeQSG&ai xXovmdmg , ava^iyaaaofisvt] fiaX7.ov, ov aepvy-
(iccxmdmg diaoxellopiev)]. v.utu 8e tov avxov tqottov xal
tsarm /mgaZ xaraanca/isvt] paXXov rj ovaxalXofievT]. to 8s
ayav nvv.v'ov avxijg icpsdQevovoav aneiXeZ avyy.onrjv.
’’Eon 8e xt y,ai alio n a&og o alts (isoov Xrfiaqyov y.al
cpQ&yfridog %(>t] ovoiiaQtiv, mg ovSaxeqm tab tov ov, sits y.oi-
vov afupoZv, mg yuv.tbv ex rs r mv (pQavitiSog al8mv ex re
ray Xrfi-a^yov. xovio piev Id act ay.aipwfjie&a. n eql 8e t mv
acpvyjxmv avxov vvv SQovpav. xul wet fit] manaQ aiviyfiu
Tt. HQO@ap%rintvov si'>] , rot's avvadgavovoiv avxm drjXmam. r a
(isv n olla [ivoviji xovg ocptiaXpovg y.al vnvmSsig slot y.al
(jty/jovaiv. avOig d’ ini hXslgxov axeveg OQmvxsg, SisriXs-
Gav uay.aqdaiivy.tl nartanXrjatmg xoig xaxb-ypig. y.al el uvv-
■duvoito xig, y.al el diuXeysa&ai (Sia&ixo, SvayaQsig unoxQiva-
gOul xal aQyoL xa nolla 8s xal nuQatpoQmg (p&ayyoytavoi,
y.al ovx OQ&mg arcoxQivojiavoi, xal XrtQovvxag tlxij. roiovxov
pev sgxi to na&og,. o xal vvv (iovXopiai 8>]Xovv rot's avva-
8qsvovgi yvmQto&ev , anon la olxsiov ovofiaxog. ol aqivyfiol
fede deferta, confpicias attolli, potius cum vibralione ebulli-
entem, quam more pulfus diftentam ; pari modo delabi, de-
tractam potius quam contractam. At vero immodica ejus
crebritas proximam deuunciat fyncopen.
Jam etiam alius eft affectus, quern an medium lethargi
et phrenitidis oporteat appellare, ut qui cum neutro in to-
tum ■ conveniat an communem utrique , ut ex phrenitidis
fpeciebus et lethargi mixtum/ fuo loco coniiderabimus.
Nunc de ejus pulGbus agemus. Ac ne quail aenigma quod-
dam propolitum lit, per figna allidentia eum ob oculos po-
nam. Connivent fere oculis, fomnulenti funt atque ftertunt.
Rurfus oculis fixis ac inconniventibus diutiilime , ut catochi
"intuentur. Et ft quid roges atque ad colloquium compellas,
difficiles funt et tardi ad refpondendum. Plerumque etiam
ftulte loquuntur, nec recte refpondent, ac temere nugantur.
Is eft affectus quem dico, qui ex fignis ftbi adjuiictis defeptu
proprii nominis cognoscitur. Pulfus ejus celeres funt et
HE PI TSN 2&TTMQN. 485
Ed. Chart. VIII. [». 12.] ^ Ed. Baf. III. (6.)
<Tt avxov rapt?, xal nvxvol nxaqcaihjauog rot g cpqevixixotg,
akt rtxxoV. ovxco 8s xal layvog rjrrov extivav syovai. nka-
xttg 8s xal pqayttg, xal zo xaxa xrjv t%co xlvrjoiv a&qocog
ctTtoy.ty.oyytvov ovx sypvxe g, u).h it tyro yep rqoncq, xa&antq
eiaoo amvSovrtg vnocpevyovoiv , htvtar/vvovttg ysv rtjv omxo-
%rjv , VTCoxkenxovxtg 8s rtjp SiucTolrjv. ov y)\v byotiog ye
itar avxtjv rotg cpqtnxixotq. to yaq olov anoxty.oyyivov ovx
syovaiv.
[12] Oi 8s rcov xarbyav ccpvyyol, xaxoyovg yaq y.al xa~
Xtypytvovg exakovv avxovg oi xiakatol, xaxoyrjv 8s xal xaxa-
l.tppiv oi veaoxtqoi to na&og ovoyaCpvciv , toixaiu ysv ra
alia rotg bj&aqyixotg , ytys&ovg re xal (tqaSvxrjxog y.al
aqaioxtjxog , maneq xal okov to rta&og r ov oxadovg ov
noqqto rrjv I8eav hrciv. ov yrjv aa&tvrjg 0 rcov xaxoycav
ccfivyy.bg, ovSs yulaxog. al.T. iv rovxoig 8rj xal iravv 81a-
qreqovav, wansQ xal tv rep kvsa&ai yep xal olSlGX.eG&ai
rrjv oh]P e%iv rotg ky&aqyixotg , eacp'iy&ai 8s xal cvvtytc&at
rotg xaxoyoig. ovxco 8t xal avayaXta xal byaXoxrjxi Sm-
cfiqovaiv aXXrjXurv, byalog yaq 6 rcov xaxoycav aqivyyog,
crebri, perinde ut phreniticorum, minus tamen. Et roboris
item minus ac illi obtinent. Lati autem funt et breves.
Externum mo turn non habentfubito truncatum, fed alio mo-
do , veluti intro fe proripientes , fubterfugiunt ac concitant
contractionem et quad fuffurantur diaftolen ; verum in ea
pulfui pbreniticorum non funt limiles , quod trmicatione ilia
careant.
Catocborum pulfus ( catoclxos euim et detentos vetercs
Graeci appellant; juniores ipfum affectum catocben et cata-
leplin vocant) caetera lethargicis limiles funt maguiludiue,
tarditate, crebritate ; ut nec totius bujus affectus fpecies late
ab ilio diUidat. Catocborum tamen non imbecillus eft pul¬
fus, nec mollis; fed in bis fane multum differt, ut etiam in
boc, quod laxatur letbargicis atque intumescit univerfum
corpus; contra ftipatnr et cogitur calocliis. Ad baec aequa-
lilale et inaequalitate diltant; aequabs enim pulfus eft cat-
TAAHNOT
486
Ed. Chart. VIII. [12.3 ^ - Ed. EaT. III. (6.)
avcopaXog 8s o zcov Xtj&aqytxarv. 'Aqfiyiv) jg 8s q»]oi t ov -trig
aqtijQiag tonov 18'uog hi avzcov ■O’iquozsqov svQioxsG&ac,
xadamQ toig ancta&ijaoiisvocg [ista xatayoqag.
Tcov anwfisvmv avto ji'sv to Gcofia tijg aozriqlag Gvvij-
y&ai.8oxsZ, xai navrayo&tv SGcpijvwG&ai, ovy cog ts&'kipne-
vov vno tivog, rj GZSvoycoQov/isvov. ov firjv ovS* oXcog- ns-
cpQiY.og oTov to nvqsxxixov, nod fialiata, cog hi hnoijficcGuug.
ovds cog 8icc GxXtjqozrjza dvosnextatov , olov to ini ■ yqopov
firjxaat. xai paXiGta gvv a/iaQtrjfiaac tiGiv , ^ onXdyyvcav
Y.cr/.coGiGiv , MX cogavsl Gcoficc vtvQwStg xoti.ov, olov s'vzs-
qov , 7j ti naoanXrjGiov l| cc/JLcpoteqcov tcov nsqatcov zstaid-
vov. ovtco 8s xai >; xiwjGig dvcojiaXpg , avco. xai xatco fit&i-
atafisvijg trjg dqzrjqiag, Sgtcsq %°(>drjg. ov8s j yaq SiaGtoXrjg,
rt GVGtoXrjg epcpaGig iatcv, aXXa xkovco [idXXov s'ofxsv, olov
ixnrj§(OG?ig avco, nctXiv 8s sigco anco/isvijg, xai ovzs 8iax.cXQi-r
fievcog tovzo navyovGijg. dXX svl HQovco noXXaxcg to [isi> zi
fxsoog aiiztjg avco cftqto-dai . 8oxtZ, xa&aniQ ixxoTgsvopivov,
to 8s sigco cptqiG&ai , xa&dniQ vno zcvog sXx6[isvoy, xai to
ochorum , inaequalis lethargicorum. Arcliigenes arteriae
locum auctoi' eft proprie in iis inveniri calidiorem , ficut il-
lis quibus convulfio imminet cum fopore.
Convulforum ipfum corpus arteriae videtur contractum
ac undequaque coarctatum, nonceu compreifum lit a quopi-
am vel conllipatum ; nec etiam veluti rigidum , ut in febre,
praefertim in accelhonibus , nec vero ut prae duritie , ad in-
tentionem contumax, veluti quod fit diuturnitate temporis,
praefertim quum quid oflenfum fit , vel viscera vitiata ; fed
ut corpus nervofum, cavumque veluti inteftinum, aut fimile,
ex utroque fine extenfum. Ad eundem modum inaequalis
motus eft arteriae,. in modum chordae, furfum deorfumque
agitatae. Neque enim fpecies diftentionis, vel contractionis
repraefentatur, verum vibrationipotius fimilis efi, ceu exili-
entis furfum iterumque retractae intro ; quod ne confiituto
quidem tempore liabet, fed uno faepe tempore altera ejns
pars videtur fend furfum veluti ejaculala, altera intro, ceu
1IEPI TS3N 2&rrM!2N. 487
Ed. Chart. VIII. [is.] Ed. Bar. III. (6.)
(lev rayiwg xwtiG&ai, to Se §QaSsaq. Sov.il 3s xal acpoSqog
tlvai v.al fieyag 6 tbov onco(idv(ov G<pvy(iog. 6 St ecru (isv
ovrt a(ivSqbg, ovrt (uxqbg, ov fiijv icp ogov cpavra^erai
Gfodqog, ij [isyag. eSgoaiura yaq rj nXijyrj , Sia fiev rtjv ra-
mv iVQcoorog qiaivo/iivt] , Sice Se t ov vlovov exTrijSijuxc/.
o&tv xal vifJijXottQog sodf ore cpalvirai , xui olov xpocpov nvce
tqayvv anottXti nqog rijv acprjv. v.al ovx av nva Xa&oi rav
tjGXtfpevcov 6 GCfvyfiog ovrog. o vStvl yaq eoixtv, ovrt rqv
icy exurtqa ra<uv ovrt ro GnaG(iwStg rijg xivrjGtcog. (uyvv-
(Jisvov Se avrov r<x> rtjg xaraq.ooag Svacpcbqarog r\ xlvijaig,
xal fiovcp r<3 xa&’ eavrov txareqov yvoaqSgttv axqipi bg rjGxij-
Htvcp, Svvarov xal rtjv (i!%iv huyvatvai.
Uaqalvaeog ocpvyfibg (iixqog xal afivSqbg xal (S qaSvg.
v.al not (itv avrmv aqaiog, rial Sb nvxvog uev, aXX vnodia-
Xilmov araxr cog.
PEntXtjnrixmv Se xal cmbmhpctamv ol Gcpvy/iol naqa-
ztkrjGioi. oaa ovv neql rwv imXijnrixcbv qtj&ijGtrai,
tavra xal neql t3>v imonhjxttxtov Soxuv %>tj;
a quopiam attracts, atque nna moveri celeriter, altera tarde.
Jam vehemehs quoque et magnus convulforum pulfus vide-
tar efle. Ell vero hie non imhecillus , neque parvus ; non
perinde tamen, ut videtur, vehemens, vel magnus; ictus
enim imponit, dum ob tenHonem validus , ob Vibrationem
exilire apparet; quamobrem altior interdum videtur ac ve-
luti llrepitum quehdam ad tactum edit asperum. Sane ne-
minem qui quidem fit expertus, fugiat hie pulfus ; quippe
nulli ell llmilis , vel tenfione in utraraque partem, vel coh-
viillione motus. At quando cum pulfu cataphorae commix-
tus ell , difUcillirrie commix tio depreheiiditur ; folusque qui
adamuflim utruinque cognoscere feparatim meditatus eft, po-
terit confufos cognoscere.
Paralyticorum parvus pulfus et imhecillus , tardusque
ell; nonnullis rarus quoque ; aliis creber, fed nomiihil in¬
ordinate iutermittens.
Comilialium et apoplecticorum liniiles pulfus fuut;
quare de comilialibus quae expouemus, eadeih de'apoplecti-
TAAHNOT
m
E3. Chart. VIII. [12. i3.] Ed. Baf. IH. (6.)
burtrapiva Se paXfov. iv pe v St] rep ptrqicog ivoyfetatiai,
xal prjStnco r ijg cpvaecog Ixavebg iGyvqortqov tival ro na&og,
ovStpcav tvStjXov ianv tvqtiv rqoictjv iv ptye&tt xal aepon
Sqoxtjxc xal rayti xal nvxvortjri xal axbjqortyti. povov S’
toaireq xtxapivt j xa&’ exaxtqov ianv tj aqxtjqia roXg Git a [li¬
ving tlxorcog. tl S ’ layvqov tit] ro na&og, cog paqvvtiv rtjv
Svvaptv , avcopallav re nva lapfiavtt xal ruoiv iayvqav xal
[uy.QOZcQog yivtrai xal apvSqoxtqog xal aquiortqog. ptyaXcog
Se -0-lJ.ijiav, xal xarafiaXov rtjv dvvaptv , apvSqovg xal nv^
xvovg xal raytig iqyaQtrai.
‘0 da rtov avvayycxeov acpvypbg raaiv piv nva naqa-
nXijaiav eyti rep GituGpep, psyag Si ion xal xvparcodtjg, cog
r cov mqiirvevpovixcov. xal onoxtqov av iii dvrep ptyaXcog
iittxqaxf] , xar £z3] exiTvo yqtj irqooSoxccv rtjv ptranrcoaiv.
tl piv yaq ro itiqinvtvpovixbv iiSog im.xqarr]Gtitv tig ntqi-
icvtvpoviag, tl Se ro aitaapcoStg , tig aitaapov rj awayyt]
rtXrjGH ' ogoi S’ av tf air cov loyvqioq itviyovxai , pcxqbg
rovxoig xal aqaiog o acpvypog ylvtxai ‘ rtXtvxcbvnov S’ 7]Sr]
iwxvog xal avcopaXog.
cis, fed intenfa magis accipienda funt. Dum modice infe-
ftatur natura, neque dum earn multum fuperavit morbus,
nullam invenies mutationem infignem magnitudinis-, velie-
mentiae, celeritatis, crebritatis, duritiei ; taiitum eft convul-
Hs intenta jure utrinque arteria. Sin autem gravis lit after-
ctus, ut oneret iacultatem, inaequalitatem quandam conipa-
rat atque tenftonem validam, ac minor, languidior rariorque
efftcitur. Si comprimat magnopere et facultatem dejiciat,
languidos, frequentes ac celeres creat.
Angina laboralitium puifus tenftonem quandam habet,.
convulfioni periimilem; magnus eftetundofus, ut puifus
peripneumonicornm ; ac utrum inftgniter in eo polleat, pro
po expectanda mutatio eft. Nam ft peripneumonica fpecies
fuperior fit, in peripneumoniam ; ft vero convulfiva, in con-
vnlfionem angina definet. Quicunque autem ex illis vebe-
menter fuftocantur, parvum hi liabent etrarum pulfum; ubi
jam animam agant, crebrum atque inaequalem.
n epi TSiN sQTrmsiN.
'489
Ed. Chart. VIII. [i3.3 , 5 , Ed. Baf. 111.(6, 7.)
’Opdonvolag o%tiag Gcpvyfibg avwfiahyg xal axay.xog xal
vnezht'utcov. xal xtjg [isv (leojjg x?j xaxia nvxvog, rtjg S*,
eayaxmg (ha lag (ipadv g xal exhtinav’. xtjg d* avaiQQVGtjg
ijdtj, n vxvog xal auvSqog.
‘TareQixijg Ss nv'feag (7) anoxtxapivog anaGfuoSmg xai
ccQuwg. xtjg S’ olt&Qiag nvxvog xal axaxxog xal vntx~
Ittnwv,
Sxofiayog ntnov&wg , ovxcog 'yap xaXrfo&eo xal vcp .
■tlfib} v tv Tip napovxi xo axofia xtjg xotUag dice xtjv xwv nol-
loiv avvtj&tiav, ov xa& tv tiSogxpsnei xov ofvyfioy. alfi,
6 (itv (fltypaivmv fiovov , oiav ini cpXtyfiovtjg vtvpwSovg ou>~
fiuxog unofitv ylvtaOai, xrjv rponyv xoiavxtjv tpydQtxai.
6 Ss ‘Q-'kifiofiiivog, ?] Say.voutvog, tj ixXvcov, rj efjLtxiy.bg , ij
vavxu6St]g, rj avogtxxog, tj bSvvioSrjg xaxa x 6 xov avfunxci-
fittxog tlSog. at fiev yap Stjlgiig xal ol e'fuxoi xal Vavxlat
xal ot, hiypol xal 00 akycfiol xal Ixlva tig layvpmg nv~
xvovai xov acpvyfibv, avv xm fuy.pov xal afivSpov epyatf*
Orthopnoea acuta inaequalem et inordinatum pulfum
liabet et nonnihil deGcientem ; quae mediocriter eit gravis,
crebrum 5 quae violentiffima , tardum et deficientem ; quae
jam perimit liominem, crebrum et languidum.
Uterinae fuffocationis pulfus, nt G convelleretur, pro-
tenfus eft et rarus; quod G exitialis fit fufFocatio, creber, in-
ordinatus et nonnihil deficiens. .
Stomachus affectus (ut Gc vocemus in praefentia os
ventriculi, quod is ufus apud vulgus obtinuit) non uno mo-
do commutat pulfus. ]NTam G inGammatus Gt duntaxat , ita
mutat pulfum , ut corporis nervoG diximus pulfum folere. ;
G comprimatur, vellicetur, languescat, Gngultiat, vomat,
naufeet, faftidiat, doleat, pro genere fymptomatis. JNTara
vellicationes , vomitus, naufeae, Gngultus, languor, non
folum parvum et languidum elliciunt et interim etiammodice
r AMINOV
4go
Ea. ctart. vnr. ti3.] Ed. Bar. nr. (7.)
c&au vial vim [itrq'aag 4 art ova. -O-llipig 3s [lovtj ycoQi g
Tovtcov fivog cioaiov v.al pgaSiv xal [iiv.Qov xcii cc[iv3q6v,
ij 3s toiavTJ] &lhpig ski rfoyaig paQvvovaaig yivtrai, firjSa-
fx'tav syoiaaig ioyvquv 3vva[uv, aXlct T(S noom /iova 3io-
ylovaaig, v.al riot vyqoig gvqqvhgiv tig air ov ddtjxroig.
tl 3s xal ipvypirQ irQogavrdp, tqte 3jj v.al [ial.i<sta roiov-
%o g 6 Gcpvy[iog satai. v.al 6 roov povh^idvtcov ds roiov^
zog tor iv. at [isv ovv tig nvxvorjjra TQsnovaai Sia&sotig,
anaoai ypovilpvodi , ij v.al GtfoSoottQai yivofitvai, rov oxco-
7.rjx£C,ovra Gyvypbv tqydtpvrai. at 3s elg aqaiorryta nqog
t<3 tdg-tlQrjjjLsvag ScacpoQccg smrdvttv roiovrov n ovv airoig
sldog sv r ij xatf sva Gcpvytibv avcofiaXict ytvvwoiv, dg tig
•jidtXa Soxetv tsi'Q^G&ai to am [la rijq aQtfjQiag, dig [irjSsv
Gvjityeg Soxtiv tivai, aXU oTov ipd[i[iov nQoantGovG^g aia&tj-
GiV yivto&ai rij dqijj xarcc rt]V SiaGtoXrjv.
' TdtQwv 6 ocpvyuoq rov (lev daxirov fiaxQog xo cl nvxvbg
xul vnoaxh]()oq ovv nvi tccgei". tqv 3s rvjinavtrov [taxqb-
celeriorem, verum edam admodum crebrum; fola vero com-,
preifto, remotis illis omnibus, rarum, tardum, parvum et
languidum. Ea eompreflio turn a cibis oritur gravandbus,
neque ulla infigni praeditis virtu'te, fed Tola abundantia mo-
leftis ; turn ab bumoribus quibusdam qui in eum confluant,
non mordicantibus ; qui ab bis ft. femel refrigeretur , turn
vero vel maxime tabs pulfus exiftet. Ac bulimum p ad¬
dendum tabs pulfus eft. At omnes quidem affectus, qui in
crebritatem mutant, ft diuturni ftnt, vel evaferint graviores,
pulfum vermiculantem creant. Qui vero in raritatem, prae-
terquam quod commemoratas differentias adaugent, talem
praeterea fpeciem inaequabtads in uno pulfu generant, ut
multis locis pertufum corpus arteriae videatur, neque efle
.condnuum; ac fentit tactus iii diftendone veluti arenae
occurfum.
Hydropum pidfus, ascitae, parvus, crebrior, fubdu-
rus eum quadam lenfione eft; tympanitae longior, non
JIEP1 TUN 2$rrMQN,
'491’
Ea.CIiart.Vm. Ci3.] , ( ^Ed. Bat III. (7.)
reQog, ova aqqmGXog, &axxwv} nvxvog, vnoGxXi^qog, gvv
xivi xocgu' tov Ss ccvci oaqxa xvpaxwSijg- nlaxvxsqog xal
pa%axog. - ■ ■
’ElsqiavTuovTtoV ocpvypog pixqog xal aQqaoxog'xal fact*
Svg xal nvxvog.
’Ixxsqicovxwv oepvypog avw nvqtxov pixqoxsQog, itv-
xmviqog, GxXijqoxiqog ova apvSQog, ov xayyg.
Twv Ss iXXi(joqov ilhjcpoTcov, oliyov psv nqo xibv
ipstwv, tjvixa av SliBcovxai , nlaxvg, aqaiog, apvSqbxs-
qog xal pqaSvTiqog ' spovvxwv Ss xal anaqaxxoptvwv avwpa-
Xog xal araxxog. 7]St] Ss xal fitkxiovwv yivopevoov xtxay-
psvog per, aKka xal su avcopaXog, ?]Ttov Ss rj nqba&tv.
iyyvg Ss tov xaxa cpvaiv sX&ovxwv opaXog xal pii'Qwv xov
nqbo&iv xal GyoSqoxiqog. 0001 Ss avxwv ovyxonxov-
xai xal anmvxai xal XvCpvoi , pixqog xovxoig xal apv-
Sqog xal axaxxog 6 ocpvypog xal •daxxcov xal itvxvog
ayav. xoig Ss nviyopsvoig avxwv pixribg xal apvSqbg
imbecillus , celerior , creber , fubdurus , cum rquadam ten-
fione ; auafarcae undofus , latior mpllisque.
Elephantia laborantium pulfus parvus, Ianguidus, tar¬
dus creberque eft.
Ictericorum pulfus eft, ft abftt febris, minor, durior,
crebrior, non Ianguidus, nec celer.
Veratrum qui fumpferint, bi paulo ante vomitum, ubi
comprimantur, pulfum babent latum, rarum , languidiorem,
tardiorem. Interea duiii vomunt et divelluntur , inaequa-
lem et inordinatum. Quum melius babere coeperint, ordi-
natum quidem, fed inaequalem adbuc, minus tamen quam
antea. Ubi vero jam. ad naturalem ftatum prope redierint,
aequalem ac majorem quam dudum vebementioremque. Qui
borum fjaicope conipiuntur, convelluntur atque fingultiunt;
parvum bi et languidum inordinatumque et celeriorem atque
multum crebrum babent. Qui ex bis fuflocantur, parvum,
4gii rAAHNOT HEP1 TUN 2&TrMS2N.
Ed. Chart. Yin. [i3.] Ed. Baf. III. fr.)
xeu atcutros «c at aveoualog, ov firjv itvxvoq, ovds Tcc'/vq,
xdl imppadvvcov fiaD.ov. ipcpaivu Si it xcci xvpaTw-
des xal nlcerv xai note xai ramv iiva tjJs aQTt]Qtci$
fiQosytiav.
languidum, inordinatdm , iuaequalem ; non autem crebrum,’
nec celerem, imo potins tardum; repraefentat etiam nonni-
Lil undo.fi et lati atque parvam quandam interdum urteriae
tenhonem.
TAAHNOT IIEPI AIAOOPA2 20TTM&N
Aoros A.
Ed. Chart. VIII. [i4.] Ed. Baf. III. (7.}
Karp. cl. "Eiv^aliiijv fih av tccd fia&atv veil dida^at
dvvaa&ai roe ngcr/paTa, yioqlg rmv bt avroig ovo fiatcar, 'Ivct
TtQog raj piaxyav tlyai rqv riyvrp) diet xr\v olxtiav ■&acoQiav,
t£ inifisTQov ysvoitf rj/tiv rj myi rfjv leigtv uoyolda. inti da
avayxrj dice rcov bvo[xctTeov dtjXovv a fiovhofie&a, roig jiev ao-
(piGTCiZq aq&ovia xqv&aSe croquet [tar aw , teal diary i$r\g ayyrj-
arov, roig de aXkoig oaoi ngayuarcov imorrjuqv , ovy. ovofid-
rav i/meiyiav at^hay.afitv axovat fizv, Ijj avuyxqg be o/tag,
GALENI DE PVLSVVM DIFFEREN^TIIS
LIBER L
Cap. I. Optarem equidem et percipi et tradi poffe
res citra ipfarum nomina, ne ad artis vel ex fua iplius com-
mentatione longitudinem veluti cumulus nobis accederet
ea quae circa dictionem eft oceupatio. Sed quum neceiTe
lit nominibus ea, quae volumus, lignificare, fophiftis bine
commentorum et inutilis disputationis copiofa materia fuppe-
ditatur : caeteri vero quicunque rerum feientiam, non ulum
vocum fectamur, inviti quidem tamen compellimur propter
4g4
PAAI1N0T JIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [i4.] Ed. Baf. III. (7.)
•nqooylvsrai Sice rug rcbv aocfiaroav smjqtiag rj nzql rtjv %i\iv
UGyolia. xakXiarov fiiv yaq ijv bmoaovv mol rcov ovoua-
rcov GW&tyzvov ini rrjv fttcaqiav onevStiv, cog sne rov noo-
yqacpsvrog rjiuv mol ocpUyfiiov roZg zlaayoysvoig snovrjGafnVj
rcov Ss iv bvoyuGi ft ovcov SsivcSv, in avrcav Si rcov sqycov
rtjg reyvtjg aua-OcGrarcov ivoyXovvrcov ad , tied [it]Si avanvfv—
ecu ycdqlg intjquag burqsnovrcov , avay/.aia aysSov t]Sc] y.al
r\ mql r yv ls%iv aayoXia. royg ysv ovv naXaiovg anlcbg
ear iv zvquv yqco/isvovg roig ovbyaaiv, ivog yovov cpqovr’iCpv-
rag ad rov Stjhocrcu to voovfisvov. ol Si vzcbreqoi fiovov xa&
ixbcGrtjv Gvllafirjv GocpX/ovrai r s y.al cpiXoviixovoi , s cal ovSs
navovxai nzql rcov ovojiarcov iqiQovrzg , oTov zv&tcog, iv £§
ivog [ioqiov rtjg nqotiziiizvijg dqay/idtziag to nuv iniyvcb[izv,
6 [iev rig cpijGi rov Xayvq&g nlrjrrovra ucpvyyov aqtoSqov
tlvai. naod.&cov Si srsqog ov rovrov, alt og av y.al yeyag
rj y.al nltjqtjg y.al rayvg, hezivov ziva'i cptjGi rov acqoSqov.
uiXog Ss rig rov loyyq'ov aya xal rayvv ’ y.alng ft ala Gzy-
vcog imrifirjoag rovroig rov ysyav aya xal rayvv oipoSqov
fophiftarnm contumelias de nominibns laborare. Optimum
liquidem eftet, quavis conditione de nominibus convenire et
ad contemplationem properare ; quod in libro illo fecimus,
quern antea tironibus de pulfibus fcriplimus. Sed quando
qui in nominibus tantum valent , in operibus artis interim
imperitiflimi , nunquam non interpellant, neque refpirare
non citra contumeliam finunt , necelTe prope jam nobis eft
nominibus ut immoremur. Majores noftros fimpliciter vo-
cabulis videas ufos, lioc Temper unum curantes , fenfum ut
aperirent. Juniores vero folum de fingulis fyllabis argute
disputant atque contendunt, neque de nominibus deiiftunt
digladiari. Exempli gratia , quo una ex parte hujus inftituti
fummam perfpiciamus , quidam pulfum ait valenter pulfan-
tem vehementem efte ; adeft alius qui non hunc , caeterum
qui magnus ht et plenus celerque, ilium affirmat vehemen¬
tem efte; alius validum llmul ac celeiem et qui hos mira
gravitate infimulans, magnum pariter et celerem vehemen-
2$rrMGN A0F02 A.
4g5
Ed. Chart. VII. [i4. i5.] ^ , Ed. Bah III. (7.)
tivai cpr\Giv. [i5] ovx avaGypptvog da xovxov nipnxog Tig;
oilog e'xi GtpvoxtQov btntkrfedg, x ov h)J}oy\ xt apa xai na-
yvv acpodqbv tivai cptjot. xai vai pa A cos yt exxog rig ak~
%og in avxotg top (liyav apa xai nlJjm] , rovrov tivai cpyat
rov Gcpodqov. tl be xai efibopog rig xai dydoog [naqtitv iv
xovxocg, 6 pev ptjbev diacpeqtcv "keycap x ov nkrjQovg avxov,
6 ds xcq oy.kt]Qca xov avxbv tivai, nrfkixrjV oitcpaycyv eaeo&aL ;
rj drfkovoxi xtjl.ixavxrjv , olav nollaxig oqtautv ev rt Tea xtjg
tiQrjvtjg xtpevti xai in avvoov xcav aqqcaaxcav; ■ mart xivag
pcjbe rco ytcqa xareytiv ere’ rooovrov anodiovGiv aloyqov
qtjuaxog anooydo&ai. xai xcc pev xovrcav xcav vvv f]pcv
oykovvxcav rjxxov Suva, xai ntq ovxa dtivoxaxa . xu da xcav
GvyyQUCptiv iniytiqcjaavxcov ovx avaoytxa. nqoytiQog pev
yaq 6 xijg dyqtjoxiag xov tyxrjpaxog tktyypg. oi be ovy bqcb-
gcv avxbv, alia navxtg cadi ncog yqacfovoiv’ 6 xoioodt
Gcfvyfiog acyodqog idti, xai 6 xoibadt nkrjQtjg iaxi, xai
6 xoioGdt nvxvbg iaxi., deov acptktiv pev to iaxi, nQoa&eivai
bis fiahoxa flip, tl olov x t, to xaktitai. xovxov <5’ ano-
Qovvxag to xultia&co, xai opxcog ijbq didaaxtiv, olov xi
tem efle ait. Jam alius liunc non ferens, acerbius etiam oh-
jurgat, vultque plenum fimul ac velocem veliementem efle.
Et hercle praeter hos fextus magnum plenumque efle ve-
l hementem contendit. Quod 11 feptimus hue et octavus ac-
cedant, liic aflerens inter plenum et hunc nihil interefle, ille
eundem cum duro efle , quam cenfes pugnam fore ? anne
talem qualem frequenter in temjolo Pads et inter ipfos aegro-
tos confpicimus ? adeo ut etiam ad manum res veniat ; tan-
tum abeft ut turpi dicto abflineant. Sed mihi qui nunc mo-
lefti funt, minus flomachum faciunt, tametli font importu-
niflinu; qui vero ad commentandum appulerunt, quis ferat?
Ad manum enim eft inutilis quaeftionis confutatio: earn ta-
men ilh non cernunt, fed fie omnes feribunt: flic pulfus
veliemens efi, ille plenus eft, is ci-eber: quum efi fit fub-
movendum, adjungendum autem maxime, fi fieri poflit , ap-
pellatur; quo fi careant, appelletur, ac turn demum docendum
TAARKOT UEPI JIA&0PA2
496
Ed. Chart. VTII. [i5j ^ ^Ed.Baf. III. (7. 8.)
d/jhovv nsqivxcv 6 ccpvyixog o zoiovzog, ov exaXeaav, el zi-
yoi, ocpodgov. oil yccq drj zov y.aleoai ye %uqiv, oiide zov
ftea-Sai zovvofia xvQiag, zijv n eqi zovg ocpvypoiig zeyi ’tjv aii-
zol [lezeytiQiaafieSa , i] iregovg didaav.eiv entyiiQovfiiV , alX
OTTcog ijiuv yvaqi^ono re z a itaQovza xal ztQoyiyvdoxoizo za
fieXlovza avfipijaco&ai rolg adqaozovai. (8) zavza de ex zdv
ngcr/paTcov , oiix ex zdv £% aiizoXg ovofiazav evQioxezat.
tta&oXov yuq nQog fiev x tjv zdv nqayfiazav £7 uozijiirjv ovdev
ifliag dcptleX za ovofiaza, nqog de ztjv didaoxaliav fxovov,
qv v.al y.azd zr\v avv&ijxtjv zzeqdiveo&ai dvvazbv. eize yaq
fitjdoXcog zig ovo/xaza d-efieyog zoXg nQayfxaGiv , yvmqi'Cyiv ze
aiiza ixavog a& 7 xal o zi dtjkovv necpvxev axqtpdg iniozaizo,
zav ovofiaZbvzav ovdev av rjzzov cpafaoizo zovzov y evexa'
tv ze didaaxtiv eitiyeiQrjaag ovofiaza xl&tzai za db%avza
aiizcp, v.al ovzag ovdev av e-/oi f itXuv . spot fiev oiiv ovd*
elALava, i] Qiavu zig xaleXv acpodqov ocpvyfibv e-OeXoi,
[it] ocpalikoizo d tv za dcdaaxeiv ziveg alxiut ytvvdoiv ail-
zov, v.al zivog dia&eaeag eazi yvaQiofia, xai eg o zt
zebevrijaei, ovdev oiide ovzog doxeX ocfultjoea-Oat. za fiev
eft, quid foleat is pulfus , quem veliementem forte vocave-
runt, fignificare. Neque enim, quo appellemus, aut nomen
proprium inftituamus , artem nos de pulfibus tractamus, aut
alios docere conamur, fed ut praefentia cognoscamus et fu-
tura aegrotis praefentiamus ; at ex rebus jhaec, non ex no¬
minibus earurn , inyeniuntur. Omnino enim ad rerum co-
gnitionem nihil uomina referunt : fed tanturn ad doctrinam,
quam et ex confenfu poIEs abfolyere. Sive enim rebus
haudquaquam dederis nomina, eas tamen cognoscere poilis
et quid denotare poilis, plane teneas; hac in re certe nomi-
nantibus non concefleris : live quando docere inlHtueris, no¬
mina quaelibet ponas , ne lie quidem eris inferior. Equi-
dem li vel Dionem , vel Theonem yelit aliquis vehementem
pulfum appellare : nec tamen fallatur in docendo , quae il¬
ium caufae generant et cujus ell afiectus indicium et quo
tandem evadel : nihil eum lie peccare cenfuerim. Proinde
S’t’TFMQN A0r02 A.
497
Ed. Chart. VIII. [i5.] . ^ _ Ed. Ear. 111. (8.)
dtj ovxco peMovri diSaaxtiv oxiovv aqxii yo[io&ixiTy ovo-
fiara, xtp 8* ini xov g naXaiovg avantfxnovxi to ixtivcov
e&og diSay.xtov, ovdiv na7.iv ovd? ivxavOa no7.vnqayu.o-
yovVTcc noxtQov y.vq'Kog, rj axvqcog a>v6[iaauv , r\ vna7.7.axxuv
xolucoyxa , rj xaxajitiKpofityov , ola 8>] Sqcoolv ol aocptaxaL
ntqixxa yaQ xavra clnavxa y.al e%eo xr[g rjntxeQ ag r eyvrjg.
ov yuQ ovofiaxaiv cnixij ye oq&oxtjxog imax^pii] early, aXXa
nqaypMxav , ovde xovg [ir] xaluiog ovojia^ovxag tig iaxqovg
'nepnovoiv ol av&Qoonoi, u7.7.a rovg vytia g dtofiivovg. ovv.ovv
oiiSe 6 Xoyog ode nXtov xcoy ti&ia(itvmv rjiuv xt v.cd xoig cliv-
7.0 ig iaxqotg ovouaxav ■htayyeTXtrai 8i8oS,tiv , u7X ayanwrj
av , ti r ovxov (itXQicog xvyyavoi.
Keep. (f. IlQcoxog jitv ovv anavxcoy toy tafitv cInno-
XQoextjg to Tt ovo/xu roil acpv/fiov yQccffti y.al xryv iv aitxto
T iyvrjv ovx ayvotiy eoiv.tv, ov /njv ovx ini nXeov slgtiQya-
cccro tovxo to fiSQog xtjg xeyyjjg ovx ini nccatjg aoxriQiojy
y.ivtjGtwg x ovvofia q>eou. naqani.tjaiov 8e x i cpaivtxai noitiv
ccvxci) xal 6 "Eqaataxqaxog. a7X ivxuvd-cc ft tv Toig ISioig
qui ita eft aliquid doctutus, lniic fatis lit nomina inftituiffe :
qui ad veter es rejicit, illorum Iradet inftitutum ; nec Me cu-
riofus fit, proprie an improprie appellarint ; nec audeat im-
mutare, nec incufet, quod faciunt fophiftae : fupervacanea
funt enirn liaec omnia et ab arte noftra remota. Neque fa¬
ne baec nominum eft conftituendorum feientia , fed rerum :
neque bos qui minus probum nomen dant, ad medicos init-
tunt homines, fed eos, qui opus habent fanitate. Quam-
obrem nihil haec disputatio ultra ufitata et nobis et aliis me -
dicis nomina profitetur : fed praeclare etiam cum ea agetur,
fi haec mediocriter aflequatur.
Cap. II. Omnium itaque quos novimus primus no¬
men pulfus Hippocrates literis mandavit atque artem, quam
complectitur , non videtur ignorafle : neque tamen hanc ar-
tis partem multum elaboravit, neque cuilibet arteriarum mo-
tui hoc tribuit nominis. Idem vero ac ipfe feci fie videtur
Erafiftratus. Sed ubi de illis viris peculiariter fermonem
GAUENUS TOM. VIII. Ii
4g8 FA ARNO T REP I JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. Ei5. 16.] Ed. Baf. III. (8.)
j uqI tcov avdqcov Xoyoig al^rjoaxai, xa& oxov ra yaXioxa
Tovvoya xiOtvxai xai ony diacptqovoi nqog aXXyXovg, rj
byoXoyavoiv. 6 da to ntqi naXywv iniyf/Qayysvov Aiyiyiov
, pipXiov ovv&aig, air avxog i)v 6 ’HXtiog Alyiyiog tlx aX-
Xog rig, Idicog xe/Qtjxai [16] xtS ovoyaxi, y.ai noXv n aqct to
tcov aXXcov ovx laxQwv yovov , aXXa y.ai Iduoxcav s&og ana-
oav fxoxijQicov xivycuv n aXyov bvoyaQti. y 8s Uqai,ayoQOv
ts y.ai Cj HqocpiXov XQycng «rt y.ai tig xade y.qaxtt ocpvyybv
yctQ ovxoi nairav aqxyqicbv y.ivrjoiv xrjv ala&yxyv xaXovoiv.
ovxcog da y.ai ol ytx uvxovg anavxtg, at xai xoTg oQioyoXg
diacfiqovxai. dtr/Oyoaxai be rovxo ixsQco&i. aooxa xai yyilg
in.by.tvoi xy xqaiovoy ovvy&tM oxoncoytv ydy, nocsai yiv
at naoai tcov ocpvyycbv biucpoqai, tl d’ exaoxyg avxcbv xov-
voya. y.cdxoL y.ai xax avxyv ryv tlqyytvyv Qyoiv qni.ovti-
.xobtjiv, ol yiv coda mag agiovvxtg nqo§aXXtiv, nbaa ytvy
■tcov ocpvyycbv , ol da ov yavij cpaoi yQtjvai xaXtiv , aXX a'idy,
noioxtjxag 8* aXXoi, xai diacpoqug aXXoi. xai o tl av ixa-
oxco bogy, xovx ovoya Oeyevog, eqOjti yaxqa xai antqavxa
babebo, referam cui potillimum nomen hoc attribuant ac in¬
ter fe quatenus difl'entiant ant confentiant. Antor libri de
qpalpitationibus , Aegimii nomine inhgniti, live ille Helienfis
effet Aegimius , live alius, proprie hoc nomen ufurpat : at-
.que longe praeter morem non medicorum tantum, fed et
vulgi, quemvis motum arteriarum vocat palpitationem.
Praxagorae ufus et Herophili etiam ad bunc usque diem vi-
gent. Pulfum enim omnem arteriarum motum' fenfibilem
appellant. Ita etiam omnes eorum fucceflbres , tametfi. de-
fiuitionibus diffideant. Sed hoc alio loco oftendemus. Er¬
go nos quoque ufum, qui invaluit, fequenles , videamus jam
quot numero lint omnes pulfuum differentiae et quod lingu-
lis nomen. Etli de bac etiam ipfa diclione quidam conten-
dunt, quorum abi ita vobmt , ut pouatur , quot genera fuut
pulfuum? Abi non genera ajunt appellanda, fedfpecies;
quidam quabtates, nonnulb differentias. Et quod cuique
vifum eft, bo c inftituto nomine, diu disceptat de ejus recto
S^TTMSIN A0T02 A. 4gg
El Chart. VIII. [16.] ^ ^ Ed._Baf. III. (8.)
jrapi rtj? oq&ottjtos avrov. xai' wg usqI ysvwv , ovrw xai
el§wv xai SiacpoQwv xai rtoiorqrwv ovx avayxaiav btsioa-
yovui fy'jTijmr, smXad-ofnvoi rijg youaq rov roiovvov nQofiJ]-
f larog . rjxov fiev yaQ bt avro navrtg, wg oi/iai, rovg qcpvy-
[iovg sQivvqoai $ovkb\nvoi , ri dtjXovv ntqvxaoi. rvyiZv 3s
ov nQov&tvro xai ywQiq trig nsQi ytvtov xai tlSwv ’Qqrri-
cicog Swa^itvoi, nuvra fialXov rj rovro Sqwoiv. atX rjiitZg
xqvruv&a rrjV q XvaQiav avrwv qvyovng, xai TCoofiaXXuv
onwg av l&sXwoiv snirQsqiavrtg , eywpt&a rov yQrjoi/iov, ro-
oovrov sn nQOHTcbvnq , cog roig fiovXofitvoig irigi r wv xara
rovg ocpvy/iovg oqwv , 77 xai ittqi rwv ovofiarwv avrwv rijg
oQ&orqrog expa&tiv, lv roig fitra rovro r 6 itQwrov (HipXiov
aitavra yiyQunrai. rovti yaQ avro fiovov tyn r 6 ynrjoifiov,
ovStvog rwv ooqionxwv t,rjrtj(iarwv iqanrofiivov , war* 1 1
xai rsXswg rig itieXoi itaQaliitsZv ixiZva, Svvair av. tig yaQ
rag aXXag HQayfiareiag , rrjv re TttQi Siayvwatwg rwv cq>vy-
fxwv xai rqv mQi rwv altUov, xai sn rijv niQi rijg 3i av¬
rwv •jTQoyvwmwg , rovro [ibvov avayxaZov son r 6 (tifikiov.
httZva 3s rcQog rt rag rwv ooqiorwv svoyXrjqvg yeyQumai
nfu, niliilque non mo vet. Jam ficut de generibus, ita de
fpeciebus, differentiis , qualitatibus , quaefiionem inducunt
non necelTariam, obfiti ufnm talis quaefiionis. Omnes enim
id mea opinione Ipectaverunt, qui de pulfibus infrituerant
commentari, quid fignificare poilint ; affequi vero quum nec
rel fine generum et fpecierum quaefiione, quod intenderent,
poffint, quidvis potius quam boc agunt. Verum omiifis ifio-
rum nugis , quaefiionem in medium pro fuo arbitrio profe-
rant, nos utilitatem fectemur. Sed hoc praedicamus etiam
qui pulfuum definitiones et confiitutionem eorum nominis
discere volunt, in fequentibus hunc primum libris omnia
eos tradita habere. Hie liber folum complectitur quod con¬
duct, nec ullam attingit fophifiicam quaefiionem. Ita fi quis
femel ilia velit repudiare, licet certe. Ad caeteras lucubra-
tiones de digrioscendis pulfibus , de caufis, de praefagitione
ex iis , unus hie fiber requiritur. Ilfi adverfus fophifiarum
Ii 2
rAAHNO T IIEP I AIA&0PA2
5oo
Ed. Chart. VIII. [i 6.] Ed. Baf. III. (8.)
zai np'og to naQaxolov&ur roig rwv alitor ovyypayyaoir,
tldoxag za& oxov crjyaivoysyov epepovciv exaaror tar. ovo-
yauov. leycoy.tr ovr rfit] noca yer toe npaxa yerrj rear
ctpvyyar, icpitpjg 8e rag dicupopag avxcbr, apytjr rep I6ycp
rrjvSe noirjuaytroi.
Keep. y. Tijg aoxrjpiag abayaxog ovatjg zoilov zai
yazpov zai .nepupepovg, zirovyertjg re dice narxog bmlryv
zivipcir ivarx'uov aw&eror yopicor , i] yap tig eavxrjr avn~
Tjtvti navxaypQ-tv , tj biacxiD^xai navxaybat , zai ravxrjg
rqg dinltjg xtrrjoecog broya^oyevijg ccpvyyov, 8 it rag arayzaior
avxTj cvynbnrur yotyLag e<p ezuxipa *. evepar yer ini rep
Siaaxalrjvat npo rov ovaxilfeo&ai , dtvxepar de ini x m cv-
oxalrjrai npo xov btaoxillic&at, , zai ravrag rag dvo tjav-
yiag rj x t rear ytyvyvaoyerwr aeprj yvcopiQu zai 6 loyog
ovStr rjxxor anoSdzrvci. npir yap zaxanavcai rtjr npoxe-
par zirtjcir., ovz ar vnaq%aixo rtjg iravxiag f] apxtjpia.
alia yijv to zaxanavcai crijrac re zai tjcvyacai ioxir.
mart rjov/ja ytxa%v ecu rear v.ivr\cttor. arayzt] ovr nuts a
r or yer ura yqovor avxeor tirai rear zwrjctwr iSior ezaxepag,
importunitatem fcripti funt et ad intelligenda aliorum fcilpta,
ubi traditur , qua quodque nomen fignificatione . ufurpent.
Itaque exponamus primum pulfuum prima genera, deinde
eorum differentias, bine aufpicati.
Cap. III. Quum arteriae corpus Et cavum, longum
et teres, habeatque pefpetuum geminum motum ex contra-
riis. conftitutum paribus ; aut enim in feipfam undique con-
Edet, aiit in omnem partem - diEenditur , qui duplex mo tus
pulfus appellatur: in utroque ei gemina quies accidat needle
eft, altera a diftentione, priusquam contrahatur; altera a
contractione , antequam diftendatur. Quas quidem binas
quieles expertorum tactus cognoscit, nec -minus demonftrat
ratio. 5am. prius contrarium motum arteria, quam priorem
fedaverit, non exorditur. Atqui fedare confiftere eft et in
quiete efte. Sic.niotibus iutercedit quies. Exprimit ergo
neceflitas quoddam efte tempus propiium utriusque motns ;
2<PTrM£iN A0TO2 A.
Soi
Ed. Chart. VIII. [16. 17.] ^ ' Ed. Baf. III. (8.)
xov Se rivet xcov rjovyiav, v.al rovxcov nahv iv.axsoag i'Siov.
enel Se v.al r Qeig Siaoxaoeig f] aQxijQia xexnftai, v.a&aireQ
n av alio n ow/ta, [ttjv.og v.al xilaxog xal fia&og, avayv.rj
?r aoa v.ad' ev.aoxrjv reap Siaoxdoecov ylyveo&al riva rtoootgxa
rijg Siaoxoltjg xal rrjg cvoxolijg. xal filv Slj xal xovov -it mg
avrrjv eyeiv avayv.alov , coots tj fioyig v.al aygcoovcog, r\ exol-
ftcog re xal evQcaaxcog evtoytiv , [17] elvai Se xal avxov xov
■fixmva rijg aqxtjQiag fj ftalaxov, r\ oxhj'Qov, alia xal xrjV
evQVxrjxa xr\v evxog r) Sictxevov n cog, v nt.rjorj , xal xax a
ravxa nccvxa noxt fiev ofialoxqxa , xcoxe Se avcofiallav ovvi-
Gxaa&ai, xal riva loyov xov yj)ovov rrjg Siaoxolijg itQog xov
rrjg cvoxolijg, xal itaqa xavxag [it]Se[ilav alltjv Svvao&ai
ovoxijvai xatf eva ocpvyfibv Siacpogav. el'xe yctQ e^exccocii
yQtj xov xqovov xcov xivrjoscov rj xcov rjovyicov, el'xe xcov Sia¬
oxdoecov, v.atf cov xivovvxai, r 6 xtoaov , el'xe xijg iveoyelag
to 1 xoiov, 7j xov yixmvog xcov aoxrjoiwv , ij xTjg xoiloxijxog,
rj xov -nebg eyeiv ngog dlhjla xct Svvaixeva naqapalleo&ai,
Svvaxai Se Sqlovoxi xa opoyevij, navx eiqrjxai xavxa, xal
aliquod etiam quietum ; et barum item ntriusque proprium.
Jam quia tres arteria dimenfiones, ut omnia reliqua corpora,
obtinet, longitudinem , latitudinem, profunditatem ; non
poteft in fingulis dimenlionibus non fieri quantitas aliqua dis-
tenlionis et contractionis, Et Tero etiam contentionem
quandam neceflario babet, ut aut aegre et languide, aut
prompte valenterque operetur. Eft praeterea ipfa arteriae
tunica aut mollis, aut dura. Quin etiam capacitas interna
aut vacua quodam modo eft, aut plena.' Atque haec omnia
aliquando aequalia, aliquando inaequalia funt. Tfemporis
item diftentionis aliqua pi-oportio eft cum teihpore contra-
ctionis. Aliam in nno pulfu differentiam conftituas, praeter
has , nullam. Sive enim motmxm tempus eft aeftimandunij
vel quietum, five dimenfionum in qnibus moventur quan¬
titas, five qualitas actionis, aut tunicae ai'teriarum, ant ca-
vilatis; five qui mutuo conveniuut, quae conferri queunt;
queunt autem cogtiafa.; omnia haec funt recenfita nec quic-
5oa rAAPnxos ujspi jiavopaz
Ed. Chart. VIII. [17.] Ed. Baf. III. (8. 9.)
pvSsv sxi Xs'mti rep Xoyca xax ovSeva xqottov, a)£ slalv at
naval xa& svu aqyvyjiov avvtaraysvai Siayopal yevoov at
vvv sfyr^evai. Svo 8s aXXai npoasqyovxai avaxrjyaxtxal xa~
Xovysvai , xa{? as snlnXsiovcov a<pvy[imv aXXrjXoig napafiaX-
Xoyevcov, byaXor^xa rs xal ■avcopaX'iav, xal roS.iv, rj axaS'tav
OXOTTOVfUV.
Kscp. S'. (9) cExaarov 8s rovxeav reap ytvatv at xax .
tidog diayopal nXsiovg slaiv, ag rj8>] Sis^iysv, ano rov xax
avxtjv rt]V xlvrjatv apS.ap.cv01 ysvovg. avayxtj yap ravxijV
rj avyjisxpov re xal v.ata cpvaiv vnapystv, rj caxvxspav mag,
rj (Spadvxspav ysyovsvai, tog sivai xax a xovxo to ysvog rptig
rag naaag diatpopag Gcpvyycov , rayvv ysv rov sv oXtyep yobvta
xivovjiivrjg rtjg apxijqiag ysvofisvov, (jpadiiv 8s rov sv noXXep,
cvfificXQOv 8s rov sv avyuerpto. at 8s xara to noaov r ijg
SiaoxoXtjg Siacpopal acpv/ficov, at ysv xara yiav voovutvai
diaoxaoiv svvsa rov apt&fiov tlai, xa& sxaaxijv rtav rgibov
Siaoxaoscov rung, xara [isv to /lijxog rrjg apxtjptag , oaxtg
cvyytxQog sv avio), xal oaxtg av vnsQpaXXrj rovds, rj slXumj *
quam praeterea in nllam partem defiderat oratio; fed funt
omnes quae in nnum pulfum incidunt, differentiae generates
quas retulimus. Quibus duae accedunt aliae, quas colle-
ctivas appellant. Ex quibus in plurium pulfuum mutua
comparatione aequalitatem et inaequalitatem , ordinem atque
ejus perturbationem aeftimamus.
Cap. IV. Cujusque autem liorum generum differen¬
tiae fpeciatim plures funt , quas jam exponemus, a genere
ipfius motus ingrefli : quem aut moderatum effe et fecundum
naturam oportet, aut celeriorem, vel tardiorem. Itaque
hoc genus efficit tres nnmero diHerentias pulfuum ; celerein,
qui fit, quum pauco tempore movetur arteria ; tardum, quum
multo ; moderatum, quum mediocri. Differentiae vei’o pul¬
fuum in dillentionis quantitate, fiquidem fingulis concipian-
tur dimenfionibus, novem nnmero funt, in unaquaque trium
dimenfionum tres. I11 longitudine arteriae , qui moderatus
in ea eft et qui hunc excedit, vel eo eft inferior ; vocatur qui
2<t>rTMQN Aoros A. 5o3
Ed. Chart. VJII. [17.3 , < EiBaf.Iir.C9.)
y.aleixai Si 6 p iv vniq^ulhov paxqog, 6 Si slleinmv fiqa-
yvg. xaxd Si xo nldrog o re avppexqog iv aveea xal ol
apexqot Svo, nlaxvg piv 6 vniq to avpftexqov, 6 <T ivav-
xiog avreq crevog. scares xavxa 8s v.av rjj xaxd pa&og Sta-
Cretan xtjg dqxtjqia g 6 piv i'axat avppexqog, o Se viprflog,
6 Se xanetvog. avxat piv sweet Staepoqal aepvypmv xwv xaxd
piav Staaxaaiv vtvoqpevcov , at 8s xaxd xqeZg apa Staaxaatig
Staepoqal aepvypmv herd v.al eixoaiv elaiv. yveoarj S' avxd
aacpmg ini Stayqappaxog, tig piv yaq i’axat pay.qog dpet v.al
relaxiig v.al vijnjlbg xal yeyquep&co nqcoxog andvxeov. sxeqog
Se pay.qog apa xal nlaxvg xal xaxd fiu&o g avppexqog xal ye-
yqaep&m Stvxioog. allog Se paxqog xal nlaxvg xal xansivog
xal yeyqacp&co xqixog. e%tjg Si xovxotg ol lotnol navxe g
opoicf pe&bStq yvmqtovvxat, xwv Svo psv xwv nqcoxwv Staaxd-
atmv xwv avxwv pevovawv, xqlg Si xrjg ia-/axr\g vnallaxxo-
psnjg, olov ovxwg, 6 piv xsxaqxog paxqog xal avppexqog xw
nlaxec xal vip/jlog’ o Si nspnxog paxqog xal avppexqog xcq
nlax h xal avppexqog xw (id&ei. 6 Si sxxog paxqog xal
avppexqog xw relax ei xal xaneivog, tlx allot naltv xqetg
iepe^tjg, xtjg piv nqcoxog Staaxdaemg xb paxqov epvlaxxovoijg,
excedit, longus; qui inferior eft, brevis. In latitudine,
qui moderatus in ea, et duo immoderati; latus, qui mode-
ratum excedit; contrarius huic, anguftus. Itidem in dm
menfione profunditatis arteriae unus moderatus eft, alius
altus et alius liumilis. Hae quidem novem funt pulfuum in
1111a dimenfione acceptorum differentiae ; at differentiae pul¬
fuum in trinis fimul dimenfioitiibus funt xxvii. Perfpicias
has manifefte in tabella. Unus enim erjt longus ftmul et la¬
tus altusque, qui omnibus praeponatur. Alius longus fimul et
latus et prolunditate moderata, feribaturque fecundus. Ali¬
us longus, latus, humilis, qui ordine tertius fit ; fimilique
omues reliqui via et ratione cognoscentur : ut duae primae
dimenfiones maneant immotae, trifariam ultima variet, hoc
pacto. Quartus longus, moderata latitudine et altus. Quiu-
tus longus, moderata latitudine , fimulque moderata profun-
diLate. Sextus longus, latitudine, moderata, humilis. De¬
lude alii ties, prima dimenfione longum fervante, fecunda
5o 4 rAAHNO T HEPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. '[17- 18.] ( EcL Baf. HI. (g.)
ttjg S's Sevxsqag t 6 atevov, trig Ss tQitrjg vna7<7.axxojievtjq
tqiyi 6g. ovtoi (isv Ivvsa, ttjg fitag Siaataatcog ttjg '/.at a to
jitjxog jj.ay.qag jjsvovGtjg, tatv Ss aTlutv Svoiv navtoicog
vnallaxxojjivcov. sxtqoi Ss ggijg ivvsa, trjg jjsv v.axa ta
jitjy.og SianxaGcwg gvuu&xoov jjtvovatjg, tmv 7,oin5tv d vnuTr-
/.axxojjsvcov. xai ait&ig ivvsa, ttjg jjsv xaxu jjtjxog Siaata-
ascog pqayuag jjsvovatjg, tmv d’ aiXtav vna7XaxxojJSVmv.
[1 8] a jjay.qog
n/.axvg
iiptj7.bg
V-syag
$ fiaxQog
nlarvg
GVJJJlStQOg
y ixay.oog
nlaxvg
tansivog
tf jiaxqbg
Gvjjjjtxqog
viptj7.bg
£ jjay.qog
Gvjijistqog
Gvjjjjstqog
Icyvog
g jiaxqog
GVfJtUXQOg
tamivog
layvbg
X, jjay.qog
Gtsvog
viptj7.bg
rj fiay.oog
Gtsvog
GVJJJJSXQOg
layvbg
■O' (lay.Qog
ottvbg
tanuvbg
layvbg
anguftum , tertia trifariam variante. In Ms novem ana di-
menfio permanet longitudinis longae, aliae duae omnino
commutantur.- Mox alii novem dimenfione longitudinis in
mediocritate confervata, variantibus reliquis. Ad liaec novem,
ubi longitudinis brevis maneat dimenlio et aliae immutentur.
1 Longus
Latus
Altus
Magnus
2 Longus
Latus
Moderatus
3 Longus
Latus
Humilis
4 Longus
Moderatus
Altus
5 Longus
Moderatus
Moderatus
Gracilis
6 Longus
Moderatus
Humilis
Gracilis
7 Longus
Anguftus
Altus
8 Longus
Anguflus
Moderatus
Gracilis
9 Longus
Anguftus
Humilis
Gracilis
5, 'TC'fi*
24>?TMQN A0rC2 A.
5o5
Ed. Chart. VIIL [18.]
Ed. Baf. III. (q.)
/ avfiiuTQog
nXaxvg
iipTjXog
aSqog
icc GVfi/xtxQog
xtkaxvg
. GVMitxQog
l{i GVfl[XET(log
nkaxvg
xantivog .
iy avmuTQog
Gv/ifitxqog
viprfkbg
id' av(i(iiTQog
Gvnfiixqog
ovpn txqog
fitaog
it av[i[xtTQog
Gvnfitxqog
xantivog
ig avfi[iiTQog
Gxtvog
{nptjlog
l'C GVflfltXQOg
axtvbg
avfifitxQog
n{ avuptTQog
Gxtvog
xantivog
layvog
id-' (Soayvg
nlcavg
bipt]log
uSqbg
* Pqcc% vg
nXaxvg
ovfifitxQog
udqbg
y.a fiqayvg
nkaxvg
xantivog
xfi (tgci’/v g
Gv/iutxQog
mfjylbg
aSqog
*/ ^oeyvg
Gvfi[iixQog
GVflfltXQOg
adqog
y.S fiqayvg
GvnpixQog
xantivog
10 Moderatus
Latus
Altus
Turgidus
11 Moderatus
Latus
Moderatus
12 Moderatus
Latus
Humilis
i3 Moderatus
Moderatus
Altus <
i4 Moderatus
Moderatus
Moderatus
Medius
i5 Moderatus
Moderatus
Humilis
16 Moderatus
Anguftus
Altus
17 Moderatus
Anguftus
Moderatus
18 Moderatus
Anguftus
Humilis
Gracilis
19 Brevis
Latus
Altus
Turgidus
20 Brevis
Latus
Moderatus
Turgidus
21 Brevis
Latus
Humilis
22 Brevis
Moderatus
Altus
23 Brevis
Mpderatus
Moderatus
Turgidus
24 Brevis
Moderatus
Humilis
Turgidus
rAAHNOT HEPI A1A&0PA2
5o6
Ed. Chart. Vin. [i8.] ^ # Ed. Ear. III. (9. 10.)
xe fiqayv g cxevog vi prfkbg
Xg pQCCyVS GTiVog GVflfltXQOg
x£ fiqayvg cxevog xaneivog (iixqog
(10) ”Ovxmv Si xovxmv enxa xai eixoGt Gcpvyfimv, xmv
xaxa to noa'ov, ev xcug xqlg'iv afia SiaaxaGtGi GvviGTafiivmv,
Svo per eyovaiv e§ av xmv ovofiara nqog anavxmv otiolo-
yovfieva, 0 xe nqmxog ev avxoig yeyqafifievog xai 6 eayaxog.
o /lev yaq fieyag , 6 Se fuxqog xaleixai , xb d’ aXko nav nlrj-
&og ovx eyei. ovSe yaq oi layvoL xe xai ol aSqoi Xeyopevot
acpvyfiol eva xiva xmv ex x ov Siaypafifiaxog Srjkovcn, «U«
xaxa nolXmv a/ia yevtxmg xaxtjyoqovvxai. eq> mv yuq av tj
xaxa xb [irjxog SiaGxaoig it Xeovexxrj it cog xmv lommv SvoZv,
xovxovg navxag loyvovg xaXovoiv’ icp mv d’ av at loinal
Svo xavxrjg, anavxag av nakiv exeivovg aSqovg. maxe xai
xov ndfinxov ev xm Siayqafifiuxi xai xov exx ov, ext Se nqog
avxoig xov oySoov xe xai evvaxov xai of loyvovg xuleia&at ,
efina7.iv Se xovxoig aSqovg xov xe Sexaxov ev xm Siayqdfi-
fiaxi xai xov IvveaSexaxov xai xov elxoaxov xai nqoa&xi
525 Brevis Angultus Altus
526 Brevis Angultus Moderates
527 Brevis Angultus Humilis Parvus
Atque quum lii viginti feptem pullus, fecundum quail titatem,
in tribus dimenfionibus conilent, duo funt nomina fortiti
ab omnibus approbata qui primus relates efi et qui polire-
mus ; hie parvus appellatar, ille magnus. B.eliqui alii
omnes nomen non habent. Neque enim pulfus qni graciles
et turgidi vocantur, certum ex tabella imum indicant, caete-
runi multis JSmul generatim tribuuntur. Nam in quibuslon-
gitudinis dimeniio quodammododuabusreliquispraeliat, om¬
nes hos graciles vocant. In quibus duae reliquae hac, contra
turgidos hos appellant. Proinde quintus in tabella et fex-
tus, infuper octavus et nonus ac octavus decimus graciles
vocantur. E diverfo turgidi decimus nonus , vigetenus item
el vigetenus fecundus et xxiii. Haec ergo fuilt nomina ge-
2$rrMS2N A0T02 A , 5o7
Ed. Chart. VIII. Q8. 19.] ( Ed. Baf. III. (10.)
10 v Sevrepov xal elxoGrbv xal rov rpirov xal elxoarov.
wart yenxcorepa ravr earl ret ovopara xal 1 ikeiovcov xoivccl
xuIovgl 8e %S?] rov g avrovg rovrovg acpvypovg teal erepcogj
l.enrov pev layvov , nayvv 81 rov adpov. alX ovde rov Gvp-
perpov xara rag rpeXg 8iaaraaug , oanep povog earlv o y.arbt
epvGtv ev roig emit xal ecxooiv, l8iov e'yopev ovopa. lo yep 8s
xal rovrov Stjlovpev, tjxoi avpperpov elvai leyovzeg ev raXg
rpcal SiaGraaeoiv, rj peaov peyctlov re y.al piznov, ?} xarot
epvaiv ev rip noaip rtjg SiccazolXjg, 1} avpperpov ev rip noaip
zijg diaazoltjg, rj on cog av pahara allcog oaepeg ilmacopev
eaea&ai ro leyoptvov. 816 pot xal •O-avpu^eiv inepyerai ribv
ev ovbpaai povov deivcbv, y.al ri ypi] xaleaai rov roiovrov
acpvypov ael tyjrovvrwv, el prj xqv 81a rovro rrjg epiSog nav-
aaivro, nollovg bpibvreg acpvypovg ovopa pev idiov ovx
eyovrag, ovStv 5’ ex rovrov rljv dcdaaxaltav ftlanrovzag,
brav ye loycp d/jlova&ai dvveovrat. [19] ro yovv ocpvypbv
ovopa&iv nvag ftpayvv y.al arevov xal raneivov opoiov eart
rip leyeiv t,ibov neCpv denovv. cog yap ivrav&a o loyog
pev no Xfiov niCflv Slnovv , ro 8e ovopa rov npaypazog, ov
neraliora et pluribus communia. Jam vocant etiam hosce
pulfus aliter, tennem gracilem, et craflum turgidum.'
Quin nee moderati quidem in tribus dimenfionibus, qui unus
naturalis inter xxvii eft, peculiare noiaen babemus, fed de-
finitione hunc ftgnilicamus , dicentes , aut moderatum tribus
dimenfionibus , aut medium magni et parvi, aut naturalem
in quantitate diftentionis, aut quacunque alia ratione fermo-
nem potiftimum fperamus fore clarum. Quare eos mihi in
mentem venit mirari , qui in nominibus tantum excellunt et
quo nomine lit vocandus is pulfus, per totam vitam quae-
runt, ft non vel liac de caufa contentionem deponant, quod
multos vi deant pulfus qui proprium quidem requirunt nomen,
nec bine quicquam laedi tamen inftitutionem, cum definitio-
ne quidem iudicari poftit. Siquidem, quum pulfum appel-
lent quidam brevem, anguftum bumilemque, perinde fa-
ciunt ac illi qui dicunt animal pedeftre bipes. Nam, ut
bic definilio eft, animal pedeftre bipes : et rei nomen , cujus
5o8 rAAHNOT ItEPI AIA&0PA2
Ed. Char fc JVmi. [19.] Ed. Baf. III. (3o.)
6 "kayos, av&Qconog, ovrco y.qv rot? cqivyyoig ovoua ylv 6
ytyag, koyog 8’ aiirov yaxQog y.ai nkarvg xui vtprjkog. y.ai
av&ig sxsqov cipvyyov koyog ysv, (tqayvq, nkarvg, r anu-
v'oq, bvoya 8s ovdsv Zcuv. akka ntql ysv rovrcov y.ai av&ig
toovytv.
K.eq>. £ . Nvvl 8s ysrafi avrtg enl to tqItov ysvog rwv
ccpvyycbv to y.ura rov rbvov , sin coysv y.ai Tag rovxov 8ia-
g lOQag. slai 8s to tig , 6 ysv Tig tvqcoorog r q> rovco. v.aksi-
t ai 8s ccpodgog. 6 8s Tig a^qcocrog, ov ayvSqov ovoyuQovci.
rov ysaov 8 ’ avxcov ovx scnv iSiov ovoua , akka y.ai rov-
tov t cp koycp Srfkovytv. to 8s riraqrov n ov ysvcbv to y.ar a
to ccoy.cc T^g ctqrrjQiag cvvicraysvov slg rqtig rsyvsrai y.ai
aii to SiaqioQccg y.ai xakiirai naoa ysv roig nkuaxoig rmv
larqmv, y.ai yakicta roig vscorsqoig, t(o row nkrjqovg ovo-
yaxi y.ai too tow xtvov. to yuq ysaov ayqioiv avmvvyov
xocvrav&a. nag rjyiv d’ ovy ovrcog. akX 6 ysv sttQog av-
rwv ay.hjQog, 6 8s sxtqog yakay.bg ovoyuQtrai , y.ai 8i]kov-
civ aycporsqoi xtjg aQxrjQiug ttjv avoraaiv. si 8 ’ bq&oxtQOV
ovrcog, q sxsivcog ovoyaQuv, orca y.ai rovrcov ysksi, dice
liaec eft definitio, homo ; ita in pulfibus nomen eft magnus ;
ej us definitio, longns, latus, altus. Item alius pulfus defi¬
nitio, brevis, latus, humilis, fed nullum habet nomen. Ve-
rum de his agemus alias.
Cap. V. Jam nunc ad terbium pulfuum genus, quod
in robore confiftit, descendamus et hujus etiam difterentias
exponamus. Sunt autem tres, unus validus robore, qui
vehemens vocatur ; alter imbecillus, quern languidum appel¬
lant; medio inter eos proprium non eft nomen, fedhunc
qnoque explicamus delinitione. Quartum genus, quod in
arteriae confiftit corpore, dividitur etiam in tres difterentias,
vocaturque a medicis plerisque, maximeajunioribus, plenum
et vacuum; et quod inter ulrumque medium eft, ne hie qui-
demfortitum eft nomen. A nobis non ita, fed alter durns,
alter mollis appellator : et declarat uterque arteriae ftatum.
An vero rectius hoc fit modo appeilandum , an illo , qui de
24>rrMS2N Aoros a.
5oq
El. Chart. VIII* [19.] ^ ^ Ed. Baf. III. (10.)
rmv a%ijg fiad-ijasiut. vvvi da to irqoxdfiavov Tcaqavveov.
alio yevog r/v ocpvyfidov, iucfaZvov, cog q>aai, to r?jg aqTrjqiug
ey/vtaa, fiavqov daofiavov, cog ifiol doxaZ, alg duxyvmoiv axqiffi
loyov. to d’ ovv tig Te tv. naqovra yorjOTOV v.ai rots aloa-
yojuvoig ixavov UQTjcjiTai v.uvxavQa, t qaZg voaZo&ai tovtov
tov yevovg diacpoqag o<pvy[icov, ovofia^io&ca da t'ov (iav t iva
itlrjOf] , tov da xavbv. 6 yuq fuaog apyoiv ovdiv idiov
dvofia xtxTtjtai. nl^oijg jxlv ovv ioTi ocpvyuog, cog oAqyi-
ysvr/g OQt^iTai, 6 vaoTorsqav ImdiMvvg Ttjv uqTtjqiav v.ai
Tt]V vnonTcooiv avrijg diaaioay^iav^v syyvlcog, xtvog ds 6
noncpolvycbdij tijv syaqmv T?jg aqr^qiag noiovfiavog , wave
xaxa tov inmiaofibv tcov daxtvhoy xavaiiparwiv iitoniitruv.
Tavra /isv ovv r« news yevi] tcov ocpvyfioov xata play xivry-
o iv Trig aqTijqueg ovviorarai , v.ai rj v.axf sxaorov ofialortjg
avvcov Tt v.ai avafialia , ijg Tag diacpoqag iqovfiav , orav v.ai
iraql xijg hiqag uvcopcaliag Trig iv nlaiocn ovnoTanevtjg ocpvy-
fioZg leycopiav.
Kaq>. or. At d allai diacpoqal tcov acpvyiicov rot's
fiev pajd' olcog aio&uvacs&ai Isyovcu T/jg avOTolijg, iv ra rw
lioc laborat , inferius discet. Kune quod inftituimus eft
abfolvendum. Aliud genus erat pulfuum, arteriae perfiifio-
nem, ut ajunt, declarans: quod longum requirit mea fen-
tentia fermonem ad abfolutam notitiam ; at quod ad propo-
fitum conducit atque fufficit tironibus , hoc loco exp one¬
rous. Tres et hujus generis differentias pulfuum fingi, quo¬
rum unus plenus, alter vacuus appellatur; nam medius
utriusque nomine peculiari caret. Plenus ergo pulfus eft,
ut definit Archigenes, qui arteriam oftendit pleniorem et oc-
curfum bumide tumidum ; vacuus, qui arteriae elevationem
facit bullofam, ut digitorum imprellioni egreffus per vacua
occurrat. Haec quinque pulfuum genera in uno motu con-
liftunt arteriae et lingulae eornm aequalitates atque inaequa-
litates, quarum exponemus differentias, quum de altera age-
mus inaequalitate, quae in pluribus pullibus pofita eft.
Cap. VI: Aliae differentiae pulfuum liis qui fe ne-
gant contractionem fentire , in tempore intervallorum eon-
5 1 o rAAHNo r jiepi aiaqopas
Ed. Chart, vnr. [19. 20.] Ed. Bar. III. (10.)
j (govcp avvlaxavrai imp SiaJ.et[i[iaT(ov , ovico yao ovo/ia^ovat
iov ixera^v -fjiovov icov ala&tjiav v.tvtjGtwv, val npooart raj
7.6yw lov it itjg tcivtjGtatg aviijg yqovov vmI iov 1 ijg t\gv-
yiag. vaXovGi yaQ v.al ovicog 10 StceXtififia. loTg Sk v.al itjg
■GVGioXijg ala&avtG&ai XsyovGi, v.cci StjXovoti iStv ptia fw
Svotv tjQc^fficov, ag tjGV/iag it v.al tjOcfilag v.al axivijaiag
itaXovGLV , extqai it awtaiaviai v.al noXXm nXtiovg yivov-
lai. Siv.aiov ovv vneQ ixavsQUtv IS [a oaqttGitQOV tlvttiv, v.al
vttqi itQoieQov yt loop ft ovr\g rijg SiaoioXtjg alG&avta&ai <fa~
axovicov " [20] iv tv loTg tToi^orsQoig ypcaa&ijvai yvfivaaa -
fitvoi quov turn [ltd- a iotg. yaXtncortQoig. nXtjuofisvtjg SI]
itjg aqitjg v.aia it]V ngoGpoXtjv itjg oiQiijQiag, iwv it aXXav
wv tlnov tfmqoo-Qtv alG&avo^t&a v.al yqovov iov naqtv.iu-
y ojuivov it] xivrjGti. Stvisgag d’ av xivrjGtcag imaQ^afisvijg,
a.XXog rju.LV yrtovog iqtcoQa&tj ptialgv iov it itjg itQoieQag xivj-
atcog isXovg v.al ccQytjg itjg Stviegag man tivai Svo ygovcoy
diayveoGiv iv ijj iov Gcpvyjxov GVfinXtjQioGti , nQoitQov y.iv
iov itjg v.ivtjGtcog, tjv v.al nXtjyrjv v.al Siaaiol.tjV ovofia-
tpvui, StvitQOV Ss iov itjg tjGvyJag, tjv v.al StaXunua
ftftunt, ita enim tempus , quod inter motus fenfibiles inter¬
cept, vocant; praeterea in proportione temporis motus et
quietis , nam ita etiam intervallum appellant. At illis qui
fe contractionem ajunt fentire ac medium utique quietis
utriusque, quam quietem remillionem et ceiTationem a motu
vocant, aliae prodeunt et longe efficiuntur plures. Sed fa¬
ciendum mihi eft, ut de utrisque feparatim planius agam, et
primum de his qui fe folam dicunt diftentionem fentire: quo
in facilioribus cognitu exercitati, difliciliora facilius aflequa-
mur. Ubi tactus ab arteria infultante feritur , quum alia
quae ante memoravi fentimus, turn tempus quod motu pro-
ducitur. Inde quando alter inceperit motus, aliud nos tem¬
pus depreliendimus inter exitum prioris motus atque alte-
rius principium, ut duorum lit temporum in pulfu abfoluto
cognitio; prioris," quod motus ell, quem et ictum et diften-
tionem appellant j fecundi, quod quietis eft, quod et inter-
24>TTMiiN A0T02 A.
5i 1
Ed. Ckart. VIII. [20.3 ^ ( Ed.Baf. III. (10.)
xal ovoToltjv xalovotv , ytyvso&at St y.ara psv to tov it qo-
TsqOV yqOVOV 71000V tj TCC/VV , tj (SqaSvV , tj TOV [ISOOV. UV-
twv ocpvy[ibv, xara Ss tov SsvTsqov nvxvov, 9} aqatov,
rj tov [isoov avTobv, coot sivat tw/vv [isv ocpvyfibv tov ev
bX'iycq yqovoo Ttjg aqTtjqlag SiaoTsXfoitsvtjg ytyvbfisvov, . n vxvov
Ss tov St oX'tyov , xal fiqaSvv [isv tov ev noXXcq yqovoo Ttjg
aoTtjQiag StaoTsXXo[ievt]g ytvbfisvov, aqaiov Ss tov Stcc tcoX-
lov, xal [tsijov (Jtsv cbxsog xal pqaSiog tov ev ov[i[isrqco
yoovcq Ttjg aqTtjqiag StaoTiXkofiavrjg ytyvb[isvov } [isoov Ss
nvxvov xal aqaiov tov Sia ov[ifi£Tqov yqovov Ttjg uqTtjqlag
SiaoTiXlofiEVtjg cmotsXov[isvov. si ts Ss SiaoTsXXofisvtjg , site
SiioTaiisvtjg svnoiftsv, sits Hgaiqov[ievt]g , site xivovfisvrjg,
ovS'sv Siacptqsiv tjyovfiai. StjXov ovv ijStj Tig ts 6 nvxvog
cq>vy[iog xar avxovg xal out] tov Taysog sxtqog , og Tig ts
aQaiog xal onrj pqadtog Siacpsqsi. naqa(laXXo[itvov Ss tov
Ttjg nXtjytjg yqovov too Ttjg rjovylag, 6 qv&[iog ysvvaxai, lb-
yog bbv tov yqovov Ttjg nXtjytjg nqog tov Ttjg tjovyiag. sino-
[isv Ss on [itjSsv xava Tovxovg Siacpsqsi nXtjytjv Xeysiv, rj
vallum contractionemque vocant. Fieri autem" ex prioris
temporis quantitate aut celerem, aut tardum , aut inter eos
medium pulfum: ex quantitate alterius temporis frequen-
tem , aut rarum , aut Forum medium. Ut lit celer pulfus,
qui quum modico tempore arteria diftenditur fit; creber,
qui quando parvo interpofito intervallo ; tardus , quum lon-
go tempore arteria diftenditur ; rarus, quum interpofito lon-
go intervallo; medius velocis et tardi, qui quum moderato
tempore diftenditur arteria, fiat; medius crebri et rari, qui
fit quum moderato interpofito tempore arteria diftenditur.
Sive diftenditur, five dilatatur, five attollitur, five movetur,
dicamus , . nihil inlereile puto. Liquet igitur qui creber fit
pulfus illis et quemadmodum a veloci diftet ; turn qui rarus,
quaque ratione a tardo discrepet. Comparato autem ictus
tempore cum tempore quietis, giguitur rbytlimus , qui pro—
portio temporis eft ictus ad tempus quietis. Diximus etiam
niliil apud hos differre ictum, vel diftentionem , vel motum
5 x a TAAHNOT HEPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [20.] ^ Ed. Baf. III. (10. 11.)
SiaaroXijv, ij xivijaiv, xal rjavyiav, rj SiaXeijifia, ij avaroXijv.
xal [lev St] xal ami rov Xoyov tpavai rov yqovov rtjg Staaro-
Xijg nqog rov rtjg avaroXijg (11) rov qv&pov eivai, ra^iv
riveg ecpaaav , eriqo.i Se ayiaiv tivai SvoTv yqovoiv it yog aX-
XrjXovg, rov rtjg nXry/ijg irqog rov rov SiaXdpparog. avrtj
[lev i] xara rovg nqoreqovg SiSaaxaXia.
Ke q>. X>- Merajjwpev S' ini rovg ala&avea&at cpa-
cxovrag rifg avaroXijg, ^qaSvrtjra [ilv v.ai rayoq ofioimg ixei-
voig iv rm rtjg SiaaroXijg yqovip ri&t[ieVOvg , rjStj Se xijv rip
rijg avaroXijg , oit [itjv rrjv ye nvxvoxijra xal xtjv uqaiovtjxa
v.ai r'ov (tv&[ibv ed? ataavxotg exeivoig, aXXa rijv pev nvxvo-
rtjra xal rtjv aqaiortjra xara rag tjqeptag ixareqag, rov
qv&pbv Se xara rov rtjg SiaaroXijg yqovov apa rip rtjg j ter
aitrtjv ijavyiag n aqajiaXXopevov rip rtjg avaroXijg apa rip
rtjg [iev aitrtjv rjotplag. ea&' ore Se xal rov rtjg SiaaroXijg
povtjg yqovov rip rtjg avaroXijg povtjg itaqafiaXXovreg , ovr at
r'ov qv&pov yevvaa&ai Xeyovai. xal yap neql rijgnvxvortj-
rog evioi pev aitrdv, <bg eiqtjrai, riiteg Se roig nqoo&ev
dicere; nec quietem, vel intervallum , vel contractionem.
Et vero etiam pro hoc, proportionem temporis diftentio-
nis ad contractionis tempus rhythmum eflfe, quidam ordi-
nem dixerunt , alii convenientiam duorum efle temporum
inter fefe, ictus cum inter valli. Haec fmit quae prior es
tradunt.
Cap. VII. Transeamus jam ad eos qui contractio-
nem fentire fe dictitant , qui tarditatem quidein et celerita-
tem non aliter atque illi in diftentionis ponunt tempore et in
contractionis etiam, crebritatem vero et raritatem rhyth-
mumque non perinde ac illi, caeterum crebritatem atque ra¬
ritatem in utraque quiete ; rhythmum in diftentionis tem¬
pore una cum tempore infequentis earn quietis , ad tempus
collato contractionis fimul cum tempore excipientis earn
quietis. Nonnunquam fohus diftentionis tempus cum folius
comparantes tempore contractionis, rhythmum ita dicunt
gigui. Ac de crebritate qnidam ex liis, ut diximus, I'enfe-
2*!rrMsm Aoros a. 5^
Ed. Chart. VIII. [20. ai.] _ _ Ed, Baf. lit (n.)
aaQcmh]<j'uos iv rq rijg Siaaro7.ijg XQovop to rayog
xai rt]V ^qaSvxiyta yevvaaftai (prjoavxes, iv rq 7*o mq
navxi rq avyxetpdvq ex re ratv SvoTv rjav^icov xai rijg
avar o7,ijg rrjv nvxvoxijxa xal xtjv aqaioxtjxa cpaai avviora-
oftai. rives Se xai rov (tv&pov opoiatg roTg nqoaftev
ovx axvtjaav iv rq Xoyq rov rijg SiaaxoXijg xqovov nobs
rov 7mitcov cinavxu avviaraaftai quaxeiv. ov pjv ovd\
ev rq naarjg alaftuvea&ai rijg SiaaxoXijg rj rrjg avaxoi.ijg
opoXoyovGiv aXXrjiMig, ai.t elai / uev oi naarjg exaxdqag,
elai Se oi prjxe rcbv n Qcbxcov rijg SiaaxoXijg prjxe r£>v
eayaxiov rtjg avaxoXijg , Hr a xai neqi rcbv ovopaxcov iqiQovGiv
aXXrjXoig. "tv ovv rjptig prjxe n r 5>v nqaypaxcov avxcbv
naqa7.el\ji ljnorpev prjx ev roig axqrjqxoig ini nXdov Siaxqi-
(Icopev, elnovxeg xo aXrjftdg re apa xai xQ*lait*ov, inixQtipto-
pev bvopaxa ft daft at r dig rovxo eqyov nenoitjpdvotg , rdbv Se
ovxcog eqycov rijg rdyvqg upeXovaiv , ovxe rtjg Siaaxoidrjg ratv
nqcbxcov ovxe rijs avaxoXijg ratv iaxaxcov Svvaxoig aiaftave-
aftai. noGOV S’ ixaxdqov ro alaftrjxov xai Sia r i, Setxvvpev
runt. Aliqui non aliter ac priores in diftentionis tempore
celeritatem generari et tarditatem confirmaverunt , in toto
reftquo conflato ex binis quietibus et coiitractione crebrita-
tem et raritatem ajunt confiAere. Sunt etiam qui rbythmum
aeque ac priores in temporis diftentionis proportione ad om-
ne reliquum non dubitent. conftituere. ■ Verum inter eos
tamen non convenit in fentienda omni diftentione vel con-
•tractione, fed quidam omnem fentiri utramque ajunt, alii
nec primas diftentiones , nec contractiones extremas. Turn
etiam de nominibus contendunt inter fefe. Quare ne quam
nos rem praetereamus , nec in rebus frivolis immoremnr
diutins , quod verum eft et conducibile, exponamus. No¬
mina ponere bis permittamus , qui de iis laborant et artis
vera negligunt opera, nec diftentionis primas partes nec
contractionis poftremas fentire valentibus. Quantum autein
utriusqne fentiatur et quamobrem , iii libris de pulftbus di-
GALENUS TOM. VIII. Kk
TAAHNQT IIEP I 4IA<I>0PA2
5i4
Ed. Chart. VIII. [21.J Ed. Baf. III. (11.)
iv tot g nsqi xrjg xdov G<fvyy.av diayvooGicog, sari ds dtjXovoxt
yorjffifiov Icctqco ro vno x rjv ceiG&rjGtv iqyofiivov' wore zed
•/obvov diceoxoXrjg jj avoxoXijg tov ala&ijrov dvayzaZov yvoo-
XjiQtiv avrdq. t rjv jiev ovv rjQSjjtiav xrjv dvao txtXoyytdvrjV, xrjv
Ini rlj di.aGTo7.7j t tqq r% avGxo7.tjg , dzqipcog dvvaxov rj7.ty.rj
xtg egti yvStvat dice Ttjg btcprjg, xrjv y.azto da ovz art dzqtpcbg,
dice to nqoGi.ajifiavciv izccxdqco&tv [xoQia, yard fisv r t]V ccq-
y}jV to t ijg . avGXoXrjg ndqccg , yard ds xrjv Tcl.svxrjV tcc
nqcbxee t rjg dtccoxoXijg. [U/ivijG&cu ds yqrj tcov yoovoov tov-
t cop to ts scarce cpvGiv izdoyov jidyt&og zed tov ngog dX7.rr
7.ovg Xoyov, zed yvcogifeiv dvvceG&cci no gov iv xcq voattv ai-
Xoiovvxoei , zod t c drjXovv szuGxrj roonij ndcpvzev, o' rs j Tt r rjg
ait lag tvqsGii zed xrj jiav.Qct nelqcc XccppdvsTcei , zed rjjiti g
ntql avxdov ixigcodh Xdyojuv.
Ktcf. tj. ‘Ev dsxcq naooVTLTag diacpogdeg sxi nqood-dvxsg
tcov dvo xovxoov ytvbov tcov vvv tlQrjiidvtov, touts v.axd rijV r/qs-
f uav zod TovzaretTov qvtijiov, ini tcc Gvvtyrj tov Xoyov [isxce-
(icrivayicv. iv (isv dtj t do zccxcc xrjv fjovyiav xrjg aqxtjq tag ydvu
gnoscendis offendimus. Eli vero utile medico quod fenfui
occurrit, itaque diffentionis tempus, vel contractionis fen-
fibile neceffe habet cognoscere. Quo fit ut quietem quam
vocant fnperam, quae fecundum diftentionem contractionem
praecedit, quanta fit tactu queas ad unguem affequi ; infe-
ram non item plane , quod utrinque fibi afciscat partes ; ad
initium contractionis extremitatem , ad finem principium
diffentionis. Recordari porro borum temporum oportet na-
turalem cujusque magnitudinem et mutuam proportionem,
et pofie cognoscere in morbo quantum immutentur, et quid
quaeque fignificare mutatio foleat. Quod et ex caulae in-
ventione et ex longa experientia fumitui-. De quibus alio
nos loco differuimus.
Cap. VIIL Nunc fimulatque dnorum generum, de
quibus jam verba fecimus , differentias, turn quietis turn
rliytlimi, adjecerimus, ad ea quae fequuntur transibimus. In
genere quietis arteriae tres pulluum differentiae confiftunt,
s&rrjum Aoros a. 5 j 5
Ed. Chart, yin. [21.] , Ed. Bat III. (ir.)
ZQtig friayoQul avviaxavxat aqtvyycov, aoatog, nvxvog, jieaog,
wv xal x ovg 7-byovg oX'vyco nqoad-iv eya&oyty. lv Ss x<o
xaxu xov (ivdyov ov% anlwq ovxcag eyymqtl jilneXv rag avvi-
crx ayevag diacpogag, akXa, nqaoxov, oxi nag aqivyyog.Qv&ybv
e/ti, brf/Mxiov , Xva yq x ivaxo x coy aQv&ywv xaXovyevcov
cqrvyywv iganaxqaav ovofia iptvdag vnoluyfiavtiv noiqay,
sr avxog iaxiQqa&ai yv&yov xovg xoiovxovg aqivyyovg. cog
yuQ axqayr\kog ay&Qconog ' xal xi&aQooSbg acpmvog, ovrco
xal aqivyij.bg aqv&yog xul.tivai , xaxcoaiv xov xaxu cpvaiv
(jv&yov dqXovGqg xrjg nQoaqyoqiag, ov axiqqaiv navxtkij.
v.ai eaxiv Ivayxiog xqo aQV&ym ovy o evQv-Oyog, nag yaQ
acpvyyog ev xivi Qv&yqj, uXk 6 ivQv&yog xa7.ovy.cVog. ayqio-
xeQcov 8rj xovxcov, aqv&yov Xeyoo xal tvQv&yov , xoivov
yevog laxly o I’vQV&yog aqivyyog. 6 yev ovv ivQv&yog
ilg yivu xal atyqxog. xov be aQv&yov xQcig tlai diaqoqal,
naouQv&yog, itiQOQv&yog , exgv&yog. otog 5* early exa-
axog, enl nuQaSuyyarog ya&oig ay. exaavq xwv qhxicov
rarns, creber, medius; quorum paulo ante definitiones do-
cuimus. At generis rbythmi non eft perinde abfolute ex-
plicare quae fint differentiae ; caeterum prae omnibus pul-
fum omnem obtinere modulum quendam, eft oftendendum:
ne deceptus quis pulfuum, qui modulum non fervantes ap-
pellantur, nomine adducatur, ut omni effe orbatos rbytbmo
eos pulfus falfo exiftimet. Nam ut. fine collo bomo atque
citharoedus fine voce, ita etiam proportionem non fervans
pulfus vocatur ; vitinm enim nativi rbytbmi non abfolutam
abolitionem ftgnificat. Atque contrarius eft modulum non
fervanti non is qui proportionem babet, fiquidem omnis
in aliquo eft rbytbmo pulfus, fed ille, qui modulum fer¬
vans vocatur. Utriusque porro borum, proportionem non
fervantis et fervantis, is qui babet proportionem pulfus
commune eft genus. Atque proportionem babens quidem
unus et indivifus manet : proportionem non fervantis tres
funt omries differentiae, pararbytbmus, beterorbytbmus,
ecrbytbmus. Qualis vero quisque fit, exemplo difces.
Kk 2
rAAHNOT ILEP1 JIA&0PA2
5l6
Ed. Chart. VIII. [21. 22.] _ Ed. Baf. III. (n.)
iori rig xara cpvcnv acpvyfiog. rovtcov ovv o flip acot/ov top
Qv&fiov ivgv&pog xalstrai, 6 3s diaq&UQmv aQv&fiog.
y.ai rov dtacp&iiQovrog 6 flip top rrjg ithjoiov rjhxiag qv&-
fjibv fiiTulafipuvcov nccQtxQV&fiog, 6 8s top rr/g stsQug rjari-
voaovv sxEQOQv&uog , 6 3s [u]8sfuag bicog rjlixtag anooco-
tfop Qv&nov exQv&uog ovofia&rai. ovrco 8s xal n sqv cpv-
aicov y.ai coqcov y.ai ycoQav scat tcov allcov anaVTcov yorj
potiv. sxugtov yaq avrcov sari Tig olxsiog Qv&fiog, ov dia-
cp&tiQOfievov to t aQv&fiov yqrj vosXv xal Tag dQijfievag iv
-avtco diacpoQug. anavrcov 8s tcov qv&hcop ol [isv ip ioco
loyco ovviaruvrai, ol 8s ip avioco" ip loco flip, or up 6
T^g Siasrolrjg yoovog ioog vnaQ-y-p too Trig avorolijg' ip
avioco 8s, orap -OariQog avrcov vitiQsyry. [22] yiptTai 3s
rovtb nori flip ip (jqraXg, nori 8s iv afiQrjToig raig vtisq-
oyaZg * xal ip QtjraXg flip 8 ly wg , rj cog iv itollanlaoico
loyco , rj cog aQi&uov TCQog aQi&fiov , ooncQ xal hufiooiog
bvofiaQsrai. nollanlauiog fdv ovv loyog iorlv 6 81-
nluaiog, % TQinlaoiog, rj rtrnanlaoiog, ij rig tcov igijg.
Suus eft cuique aetati naturalis pulfus ; qui jam de his
rhythmum fervat, eurhythmus vocatur ; qui labefactat,
arbythmus. Atque labefactans interim rhythmum vicinae
aetatis mutuatur , qui pararhythmus; interim cu jus vis alte-
rius, ac heterorhythmus hie appellatur ; at qui rhythmum
prorfus nullius aetatis retinet, hie eerhythmus. Idem de
naturis ac anni temporibus et locis omnibusque aliis fta-
tuendum. Suus eft enim cuique hertun certus quidam
rhythmus, qui quum corrumpitur, arhythmum turn intel-
liges, et quas ejus diximus differentias efle. Jam vero
•inter omnes rhythmos hi pari proportione, illi impari con-
ftant; pari, ubi diftentionis tempus aequet tempus con-
tractiouis ; impari, ft alterutrum eorum excedat. Id quod
modo certis, modo incertis fit exceftibus; certis bifariam,
aut multiplici proportione, aut ut numeri ad numerum , qui
et fuperpartialis appellatur; proportio quidem multiplex eft
dupla, vel tripla, vel quadrupla, vel ahqua infequentium ;
2&rrMS2N AOT02 A.
5if
Ed. Chart. VIII. [22.] ( a f Ed. Baf. III. (u.)
cog aqt&fiov 8k nqog aqi&fiov, orav rfhbtwv fj StaaroXy 8voiv
7j yqovoov, ' njhxovxtov r/ svaroXrj } name, tj ant a, rj Ivvea,
jj t'vSaza ‘ aqqfjroig 8a rqi/cog fikv xa&oXov' i] yaq 6 rijg
SiaaroXijg yoovog a^qrjrog ianv , v 6 rijg avaroXijg, ij afMpo-
r aqoi. Zara fiaqog 8k rovrcov axaorog nork /ikv ait oXLyov
itaqrjv^fidvovg eyei rovg a^qrjrovg yqovovg, tin nlaiovg alev,
ivt? tig 6 nqcbrog, itork 8k ini nXiov , noth 8k ini nXti-
crov. on 8k nqcorov yqovov ov nqog rtjv qwoiv avrrjv,
aXXu nqog aia&ijaiv azovaiv yqrj , nqodrjXov. ovrco yaq eyu
zed naqa roig fiovcnxoig. ravr aqzai to vvv naqi qv&fimv.
ooov yaq ex rovrov r ov ytvovg rdtv a<pvyfi<Zp, ro . bvvaxov
re zed yqrjaifiov , ry advvarov ra zai ayqijarov, i'v xt roig.
iraql 8iayvcboaoog avre v zai iv roig naqi nqoyvcoaawg alqij-
oarai.
Keep. . IdXK ini ru Xoina Svo yivtj furafiaivoiiitv
ij8>] ' ro fiiv ereqov iv q> rrjv ra ofiaXortjra zai r rjV avcojiaA
Xiav inioxonovfia&a, ro 8 * txaqov iv a) r uigiv ra zai aragiav.
6/iaXonjg \dv ovv zai avoifiaXia zad- eva ra oqwyfiov zai
ut numeri ad numernm, quum quanta funt duo diftentionis
tempora, tanta. ftnt contractionis tempora j quinque , vel
feptein, vel novem, vel undecim ; incertis in univerfum tri-;
pliciter ; nam ant diftentionis eft tempus incertum, aut con¬
tractionis , aut utrnmque. Sigiilatun vero quisque bonim
interdum paululum amplificata liabet incerta tempox-a , live
plura lint, five unum primum; interdum plus; eft quum
plurimam. Atqui tempus primum planum eft non: natura
ipfa efte, fed fenfu accipiendum, fic etenim apud muficos
etiam fit. Haec quidem fufficiunt in praefentiarum de rliy-
tlmiis. • Nam ex lioc pulfuum genere quid fieri polfit et con-
ducat, aut non polfit et inutile fit, inlibris de bis diguo-
feepdis et in libris de praefagitione dieemus.
Cap. IX. Porro ad genera jam reliqua duo trausea-
mus : alterum , in quo aequalitatem fpectamus et inaequali-
■tatem; alterum, in quo ordinem et ordinis perturbatioiiem.
-Atque’aequalitas et inaequalitas turn in uno pulfu- limit
5 1 8 FAABNOT 1IEPI AIA90PA2
Ed. Chart. VIII. [22.] Ed. Baf. III. (n. 12.)
tnrcpi nXciovaq yivcxai, r a%ig Si xal axatya nc pi ulciovag
povov. btci Si -/aJ^Ttri v.ai SvG&ccbptjxog ionv rj xatf eves
acpvypbv avcopaVut , nepi rrjg iv nleiocri GVViGxapivqg npo-
repov cinmpcv GWanoSbvxcg avry xai rov nepi xul-cag y.cd
axa^tag Xoyov, iitciSij napaxuxai xc y.ai oixuoq ionv , ovxoi
xai ini rijv xatf sva aqv/pov avmpaXiav inavd-d-ovxcg,
anauag avxtjg clnctv nupuGopcd-a rag Siacpopag. rj roivvv
iv nlcloGiv GqvypoZq ■d-cagovpevt] bualbxrjg re y.ai avcopalia,
ag y.ai ovoxrjpaxixug xaXovoiv, iv rip napafidllciv rug iv rep
71 0 co top acpv/pcp Siacpogag rag ait aoag raZg iv roZg icpc^ijg
voovvxat. cl piv yap lout cpvldxxoivxo xara ndvxa, opaXog
anhbg 6 roiov(i2.)xog xalcZxai aqvypog ’ cl Si aviaoi xara
•ndvxa , avcbpaXog dnXcbg. cl Si xara rivet piv, rj nvaq vam,
y.axit xivd Si, rj xivag aviooi, xa$ ag piv iGai , xara rav-
raq opaXbq 6 Gqivyp.bg ptjdrjGcxai, xaflr ag S’ aviooi, xax
ixclvag avcbpaXog, noXv Siacpegovxog , rj anXag opaXov xai
dvwpaXov clncZv, rj xa$ iv otiovv yevog. 6 piv yap anXor g
opaX'oq ovxc piyc&og ovxc xdypq ovx alio ovSiv aviaov
turn in pluribus; ordo et perturbatio ordinis in pluribus
duntaxat. Sed enira quod difficilis lit in uno pulfu, neque
facile animadvertatur inaequalitas , primo loco de ea dica-
nms quae ex multi s pulfibus conftat, fimulque de ordine et
ordinis perturbatione explicemus , quando finilimum eft
hoc genus et affine; mox ad inaequalitatem nos in uno pulfu
referamus, demusque operam ut omnes ejus difterentias re-
cenfeamus. Ergo quae pluribus in pulfibus aequalitas atque
inaequalitas animadvertuntur , quas collecti-ras vocitant , in
comparatione omnium difterentiarum aeftimantur prinii
pulfus cum reliquorum differentiis. Nam pares ft omni-
no maneant, aequalis abfolute is pulfus vocatur; finom-
nino impares , . inaequalis abfolute. Quae ft in una fint
Tel pluribus pares , et in una vel pluribus impares , qua-
tenus pares funt, hactenus pulfus aequalis appellabi"
tur, quatenus impares, hactenus inaequalis. Nam ab¬
folute aequalem pulfum dicas et inaequalem , an aliquo in
genere, multum refert ; quod abfolute aequalis neque ma-
gnitudinem neque velocitatem neque aliud habet impar
Z&TTMiN Aoros A.
Ed. Chart. VIII. [20. 20.3 ^ Ed. Ba£. III. (12.)
eyti. 6 S'a xa-d' av qxiovv afta Xrj extivov mooary/oQiu )J~
yta&ai @ov\iTcu xaxa fityt&og bfiaXog, xaxa xayog, xaxa
acpodQoxrjxa , xatf iv oxiovv aTXo. xal (itvxot xal avmfiax-
log, rjxoi xaxa fieyt&og , rj xayog, rj xi xmv u7.7.cav, eotf
oxt Sh xal xaxa Svo xovxav, rj xq'm, rj nXiico, rj xal nuvtf
btiov noV.axig, oxav an7.mg o [ia7.bg, rj avtbfiaXog Xsyijxai.
xoiovxoi [xev q xe bfia7.bg xal avcb[iaXog. 6 be xtxayfievog
xal axuxxog, Xfitf&ivxog xov avtofial.ov tug xt xb xaxa ittQio -
Sovg laov xal tig xb nuvxoimg aviaov, xa& ixaxtQov xmv
' xytjuaxmv xtjv yivtaiv lay ova 1 ■ xaxa \iiv xb xmv ittQioSmv
laov 6 xtxayfievog, xaxa 3’ av xo nuvxoimg aviaov o
axuxxog. cpSt yaQ Srj xb nav av&ig avaXafiovxtg flnm/itv,
vntQ xov [irjSev ex 1 diacptvytiv aaatpe g, at xatf eva acpvyfiov
anuaai diacpogal xaig Iv xoXg $gijg laai xu-St exaaxov yevog
eaxmaav, b[ia[23]Xbg anXtag b xotovfog Xiy&rjaexat aqivy -
[tag. aX7.a naaai itaaatg aviaoi xvyyavexmaav oypai ,
avvbfiaXog anXmg o xoiovxog. a).7.a xlg fitv , rj xiyeg laai,
xlg 8 , rj xiveg aviaoi, xaxa xiva. [lev, rj xivag, b acpvy-
fiog b[iaXqg eaxai, xaxa xiva. S\ rj xiyhg avojjKfhrs.
quiequam. Ille vero qui in aliquo, quum illins vult nomine
dici, magnitudine aequalis, celeritate aequalis , veliementia
et alio quoqup jnodo; itidem inaequalis, aut magnitudine,
aut velocitate, aut alio quopiarp. Npnnunquam duobus lio-
rum, yel tribus, vel pluribus, vel omnibus faepe Cmul, quum
abfolute aequales , yel inaequales vocantpr. Habes aequa-
lem et inaequalem. Ordinatus vero et inordinatus , djvifa
inaequalitate in paritatem circujtuum et in abfolutam impa-
ritatem, in utroque membro generantur; in cireuituum pa-
ritate ordinatus, in abfoluta imparitate inprdipatns. Ita-
que univerfum repetamus , ne quid obfcpri nos fugiat. Siiit
omnes unius pulfus differentiae, fequeiiiium differentiis omni
in genere pares, abfolute aequalis liic appellabitur. Contra
omnes ilnt omnibus impares, inaequalis abfolute i|le. Age
lint aliqua vel aliquae pares , et aliqua vel aliquae impares ;
in aliqua pulfus vel aliquibus aequalis exit, in aliqua vel
5ao rAAHNOT JLEPI A1A$0~PA%
Ed. Chart. VIII. 03.] ^ Ed. Baf. III. (12.)
6 psv oiiv anleng- bpalbg, rj 6 xaxci nva diacfopav pfav, ij
y.ai rtXuovg , ov ddyexai ropryv. rov 8’ ccitXcbg avcopaXov,
-rj xaxanvag Ideccg, rj x ivu rdpvovxtg, rep v.axa nipiobovg i'ocp
re xal avloep rov reraypeyov re y.ai axaxxov tvprjcopev , rj
anXStg, rj xara nvag Stacpopag, rj nva. ro 8s xara retpeb-
dovg i'oov olpai piv rjdi] aaepeg vnapyuv , anb rurv icprfgrjg
tocov duoQiopdvov , ov prjv aXXa viceo rov prjdsv ekXevrtsiv
rep loyep y.ai tovxo npooxeiodoi napaSteypaxog svtxa, npo-
yuqioapdvoig ev yevog ocpvypov ro xara ro pdyt&og. seren¬
es av yap 6 pivngeoxog oepvypog xal o Sevxtqog y.ai 6 rpirog
woe xaxa ro peyt&og, avioog S’ av roeg sq>e%rjg sndo’&cn o
rdragxog. SijXov cog avebpaXoq v.axa. pdye&oq o roeovxog ion
oqivypog , ov prjv rjSrj neo SijXov , il xal axaxxog, aXXa yqrj
ircQipdvuv aXXovg xdxxaqag , u f ti psv ol rqeXg ot dtvxtqoi
xal aXXrjXoig xal rotg ex rrjg itooxdqag neqiodov ytvvrj&utv
toot, xal per aviovq o rdxaqxo g rep rtraqrep , rtxaypdvog 0
roiovxog Xdyoixo oepvypog xaxa peyt&og, ti ye cboavxcog rag
nqebxag 8vo ntqtbdovg xal rag "elgijg bmaoag ioag Seaepv-
Xuxru. d 8s pij mxvxeg ■ -ot ex rrjg Stvrdqug ntqioSov
aliquibus inaequalis. Qui abfolute eft aequalis, aut una dif-
ferentiapluribusve, non recipitpartitionem. Qui autemab-
folute inaequalis eft,: hunc per unam vel plnres fpecies di-
videntes, Cireuituum paritate et imparitate ordinatum repe-
riemus et in ordinatum, vel abfolute, vel pluribus in diffe-
rentiis, vel in una. Ac paritatem cireuituum puto jam cla- .
rum efle ab fefe fequentibus diftingui paritatibus. Caete-
rum ne quid oratio deftderet, addam hoc etiam jitque exem¬
pli gratia proponam unum pulfus in magnitudine genus.
Sint primus pulfus et fecundus et tertius magnitudine pares,
contra fit in' fequentibus quartus impar; eum pulfum liquet
magnitudine inaeqnalem efte;, ecquid tamen inordinatus fit,
hondiim 'clarum 6Jft, fed' 'alii Itmt quatuor expectandi: ubi ft
tres illi alteri inutuo lint -inter fe et illis prioris circuitus pa¬
res ac mox quarto quartus, ordinatus ejusmodi dicitur pul-
lbs magnitudine, li quidem aeque primos duos circuitus
fequentesque refmeat pares omnes. Quod fi non onrnes
2$TTMSiN A0T02 A.
5a i
Ed. Chart. VIII. [23-] w ^ Ed: Baf. Ill (la.)
xolg he xtjg nQoxeoag vaot yiyvotvxo, xtpnxavxa ydy xal 6
ocpvypbg axaxxog liyoixo xaxa peye&og. ovxco de xui xaxcs
x a/og xal nvxvoxfjra xal rag aklag diacpoQag. eotf ora da
dvo [lev y XQtZg neqiodoi ocpvypmv aviaoi xaxa nav d)Xr\~
Xaig tiolv, at de e^tjg oix exi' xov xoiovxov atfvypbv ore
[lev ov %Qt] xaluv xtxaypevov anXoog, avxiXQvg dtjXov, oil
[iip> ovde ankwg axaxxov , a\X enioxontZadai yj}y xal dio-
QigcG&ai py xig xcov xaxci ntQiodovg eoxl xtraypevcov. e’otf
oxjt yaQ xotZg, y xexxaqtg ntqiodoi allyXaig aviaoi ytvopevai
tag elgyg Haag a vaXoyov laypvoiv. coax tlxvypi xyv pev xt-
xuoxtjv XTj hqcoxij, xljV de nepnryv xij devxegce, xyv 8" exxyv xy
xqixTj xaxa nav s%ioovG&ai , xoiovxov xov acpvypdv tlco&aptv
xtxayfitvov xaxa ntQiodov xaXtZv, peaov ovxa xmv anXtog
Xtyopevcov xexayfie'vcov . x t xal axaxxcav. xovxiov pev yaQ
ey.axtqog ovdapy xov evavxiov ptxeyti, ov x ovv o xtxaypl-
vog axalgiag ovtf 6 axaxxog xyg xagtcog. 6 de xaxa ntQio¬
dov xtxaypevog eaxiv y xaigtoog, eexi de y axal-iag ptxeyti,
xagtcog pev xijg ev unaaaig xaig ntQiodoig, axa^iag be xyg
alterius circuitus primi circuitus pulfibus fint pares, ibi pulfus
jam dicitur inordinatus in magnitudine. Eadem eft ratio in
celeritate, crebritate caeterisque differentiis. Aliquando
pulfnnm duo, vel tres circuitus omnino inter fe funt impares,
proximi non item, eum pulfuminconfefloeft nonappellandum
elfe abfolute ordinatnm, non tarn eniuor din atum abfolute ; fed
ecquis ex ordinatis per circuitus fit, animadvertendum eft.
Efi quum Ires vel quatuor inter fe circuitus fint impares et
inferiores obtineant proportione pares. Quare fi fiat 3 u t
quartus primo et qnintus fecmido et fextus tertio , undequa-
que adaequetiir, folemus liuuc pulfum ordinatnm per circui¬
tus appellare ; qui quidem inter eos medius, qui abfolute or-
dinati vocantur et inordinati, in ter cedi t; nam uterque liic
contrarii expers efi, ordinatus perturbationis ordinis, inordi¬
natus or dinis. At per circuitus, qui ordinatus efi, aliquain
ordinis partem, aliquam etiam perturbationis ordinis habet;
ordinis, quatenus in omnibus eft circuitibus ordo , pertur-
522 rAAHNOT IJPPI AIA$0PA2
Ed. Chart. VIII. [23.] Ed. Bah III. (x2.)
r.atf ixdari]V avtdtv. 6 fiev ydg ditlwg rtrayfievog i'aag
andaag eyei rag it egioSovg, 6 Se y.ard neqioSovg rerayfiivog
ovy andaag iaag, alia did nvog dgi-Ofiov. itahv Se 6 fiev
araxrog ov re itdaag icpelgtjg i'aag eyu rag negioSovg ovvs
Std nvog agtdfiov. o Se y.ard negloSov rerayfisvog ey.dre-
qov fiev avrwv ovx eyu , -d-dregov S' eyu. seal ovroo fieaog
re dfUfoiv ylverai, rerayjievov re vtal araxrov, y.al to fiev
eyu y.oivov iy.arsgov, ro d’ ov. Svvairo S’ av rig y,al
dnlSg rerayusvovg rovg roiovrovg ijyeiad-ai acpvyfiovgj el rag
xard fiegog negioSovg rag Sid nvog agtd-fiov raig e%ijg i’aag
elg filav andaag fieydhjv avvagi&fiobj negloSov. oat] Se y.al
dice nomilla y.al iti.oy.rj y avoir av rwv itegioScov, ev Siacpe-
govaiv dgi-dfiotg avviarafievmv , ov yalenov avviSuv, xal fid-
har a roig yeyvfivaafievoig rag ev roig itvgeroig it egioSovg
htmlbietv dllijlaig. ovxovv ini nleov tjfiag Serjaei art rag
Siacpogug air tdv ine%ievai, dltenl rag y.ard rijv dvcofiallav
el&ovrag elneiv it got eg ag fiev rag avarrjfiarixdg ? e$>jg Ss
rag xa<? Eva ayvyfiov.
batioijis ordinis, quatenns Iiaec in fingulis illis ineft. Si
quidem qui abfolute eft ordinatus, pares fortitus eft circuitus
omnes; qui per circnitus ordinatus eft, non omnes aequales,
fed certos. Rurfus inordinatus abfolute nec habet onjnes
deinceps pares circuitus , neque certos ; per circuitus vero
ordinatus ambo baec non babet, alter um babet. Ita utrius-
que medius fit, ordinati et inordinati, atque illud utriusque
commune babet, boc non babet. Dicas etiam abfolute or-
dinatos ejuscemodi pulfus, ft fingulos circuitus, qui certo
funt numero in fequentibus pares , in unum cpgas univerfos
magnum circuitnm. Quanta vero et qualis fiat varietas et
concurfio circuituum ex diverfis numeris conftantium , facile
quis, maxime qui febrium circuitus complicare mutuo eft
exercitatus , animadvertet. Quare nihil eft quod pluribus
etiam eorum diffefentias perfequamur: fed ad diflerentias
veniendum eft inaequalitatis , declarandaeque primum colle-
ctivae, deinde unius pulfus inaequabtates.
js$rrMQN Aoros a.
5 23
Ed. Chart. VIII. [24.] Ed. Baf. III. (12.)
Ke<p. i. [24] Al fisvroi avaxijyaxixal xwv avcoya-
7.icov, iv a&Qoiayaxi 8 ’ avrai nXuovmv , cbgscpaysv, ocpvy-
ym v avviaxavxat, ngcorrjv ysv e'yovai dtacpogav, v.atf rjv oxk
yev oyaXcog, ore 8s dvcoyaXcog ylyvovxcu , xal oil yq?j &av-
yaQnv si oyaXijv xiva xaXovysv dvcauaXiav. eysi ydq ovxcog
ovx iv acpvyyotg yovov, aXXd xqv roTg aX fang aysSov anuaiv,
oaa XQsnovxa xrjv e% bcQ/ij? cpiiaiv , sixs xaxd yeye&og sirs
xaxd noioxrjxa , ij byaXaq noisi xag av^rjaug, ij avcoyaXovg.
xa&oaov [iiv yaq xqenu diacp-dslgovxa xrjv laoxtjxa, Xeyoix.
av dvcoyaXa , xa&oaov 8s xo Hoop asl xijg xgonijg kulayfia-
vsi, Xeyoix av oyaXcog xgsnsa&ai. xd 8s yrjxs iv xS> nqb~
o&sv yivovxa [it] xs xo loop asl xijg xgonijg iniXaypdvovxcc
xsXscog avcoyaXa Xsysxai. xoiovxov Srj x 1 xal xaxd xovaSs
xovg acpvyyovg avy^rjxsv , ijxqi xaxd §Qa-/v xal oyaXco g
ixXvoyevtjg aiixcbv xijg taoxrjxog, ij d-&q6u>g xal xard ysyaXa.
yevotxo d’ av icp svog yspovg, cog ini nagaSciyyaxog, 6 Xo~
yog aacprjg. i'axco xoivvv 6 ysv dsiixsgog acpvyy.bg xov nqca-
xov figayv yixgoxsgog, 6 8s xg'txog xov dsvxsgov xoaovxco
ndXiv, aXXa xal 6 xsxagxog xov xgixov x cjj i'aco, xal xov x>
Cap. X. Collectivae quidem inaequalitates quae in
acervo, uti diximus, plurium pulfuum coniiant, primam
liabent differentiam , qua interim aequaliter, interim' inae-
qualiter Hunt. Neque admirationis habet quicquam , quod
aequalem quandam vocamus inaequalitatem , quum id uTu
veniat non pulfibus modo , fed et aliis prope omnibus quae
priltinam naturam immutantia , five magnitudine, five qua-
litate, aequalia capinnt incrementa, vel inaequalia. Nam
quatenus aequalitatem comjnutant, vocentur inaequalia ; fed
quatenus aequam Temper mutationem afTequuntur, aequa¬
liter dicantur mutari ; - fed vero quae nec priflino coijftant
llatu, nec accipiunt parem mutationem , baec femel inaequa¬
lia vocantur. Ergo id ipfum pulfibus accidit , feu paulatim
perdatur et aequaliter ipforum aequalitas , feu affatim et in-
figniter. Ac id uno in genere, exempli gratia , planum fiat.
•Sit primo pulfu fecundus paulo minor et tertius tanto fe-
cundo et vero etiam quartus tertio pari modo, idque ad plu-
rAABNOT IIEP I AIA&0PA2
524
Ed, Chart. VIII. [24.] ^ Ed. Baf. III. (12. i3.)
ciyqi nXeiovog ecpelgijg yeveG&co ', xovg xoiovxovg aqiv/fiovg
[HiovQl^ovtccg xe y.al.iuiovQov? xaXovGiv , ano xo:v dg ogv xe-
J.tvxwvxwv G-ft]iiaxu)V rovvofia nexacpeQOVxeg. ogoi fiev dice
xcavxog uvxmv fiuovvxai xai ovdeitoxe navovxai xovde
rov vta&tjiictxog } elg ay.ivrjcLav navxtXr xtXevxwGiv , xai xu-
Xovfiev avxovg exXevaovxag fivovQovg ' oaoi de navovxai,
dixxrjv sypvoi xtjv diacpogav. xiveg fiev yccQ avxodv ev y ntQ
gxqwxov enavaavxo /leiovfievoi G/uxQoxTjXi, xavxrjV dice itavxog
. cpvXarxovGiv , xiveg S' av£avovxai itaXiv , ovg fivovQovg ira-
Xivdqofiovvxag xaXovGt. xovxcov S' avxmv ol (lev dg I'gov
raj xaxaqyag inaviqypvxai [leya&og, ol S' dg eXuxxov * xai
xivig [xsv ev atg e/i(i3)nQ0G&av efiumlhjGav vmqoyaig , ev
xavxaig avfhg av%avovxai’ xiveg d ' eXaxxoGivij fid'QoGi nqoo-
■PeGiGi yqcovxai. xoiavxai fiev xiveg at ofiaXai xwv avcofia-
Xuov diGi diacpoQai.
Keep. ice. Tav S' avw/iaXwv avcofiaXimv xiveg fiev
ovdefiiav oXcog cpvXaxxovaiv iGoxyxa, xivig de fieypi fiev xqioov,
ijxexxaQcov, yxtevxeGcpvyfiwv cpvXaxxovGi, diacp&eiQOVGid' voxe-
qov. ev exaxeqaig S' avxmv ijxoi xa%ig, rj ctxa%ut GvviGxaxai ’
res usque deinceps perveniat , lios pulfus vocant mutilos et
quad, decurtatos, a figuris nomen, quae in acutum terminant,
nmtuantes. Jam qui ex iis perpetuo diminuuntur, nec mi-
nni dehftunt, ad quietem prorfus reeidunt denique et in im-
mobilitatem definunt, ipfosqne deficientes decurtatos appel-
lamus. At qui delinunt , duplici funt differentia 5 quidam,
in qua primum parvitate diminui defiverunt, banc fervant
conftanliflime , alii de integro augentur, quos appellant re-*
ciprocos decurtatos; Quorum quidem ipforum quidam ad
pavem priftinae revertuntur magnitudinem , aliqui ad miuo-
rem, ac nonnulli quibus ante exceifibus funt imminuti, his
augentur rurfus ; alii minoribus acceffionibus utuntur. Tot
inaequalitatum funt aequales differentiae.
Cap. XI. Inaequalium inaequalitatum quaedam nul-
lam prorfus aequalitatem retinent : aliquae retinent ad tres
usque, vel quatuor, vel quinque pulfus, fed poflea amittunt.
In quorum ineli ulrisque vel ordo, vel perturbaiio ordinis;
2®TrM£iN A0r02 A. 52'5
Ed. Chart, VIII. [34. 35j ^ Ed. BaC III. (io.)
xa^tgpsv, si nsQtodovg xtvag i’aag (pvlarronv ’ axatgla 8s, d
xal xavxag Siacp&s'iQotsv. ixlslnovat 8s xunl xovxwv nolla-
xi? at xivrjastg, wen sq xunl xwv opaXwg xivovpevwv, a)X
ixstvov g psv pvovqovg ixksvrtovxag ovopa&psv , xovxov g 8s
uvwpakov g ixksmxov rag. iv per 8rj rij xaxa xo piysdog xal
vpixqoxryxa avtopa/.LU ixavv ovvij&s g xotg laxQotg ovopa xo
pvovQov. iv 8s x rj xaxa acpoSqox^xa xal apv8qoxt]xa xal
xotg allot? ysvsatv ovx stf opoiag iv s&st. tj pevxoi xwv
irqaypaxwv avakoyia xa$ sxaaxov ysvog rj avxrp qxoi yaq
opakwg 8iaq>&UQ0vm xrjv Xaoxryxa, % avwpaXwg. xal xag
alia? xag iv psqst Stucpoqag, xag av xag toypvetv avwvvpov g
xag ixXuaxag avxwv. nlrtv yaq xov naQspninxovxog xs xal
StuXtinovxog ovdtvog xwv alhov iaxlv [25] i’Stov ovopa.
xovxwv 8s o psv xxaqspnhtxwv ix xtjg xaxa nvxvoxtjxa uovrjg
iaxlv avwpaliag , o 8s Sialsti xwv sv xs xij xaxa aqaioxryxa
xal ptxqoxqxa avviaxaxat , xa& sxsqov iv ixaxsqa xqotcov,
iv psv XT) xaxa xr\v uqatoxiyxa xw xrjv rjavyiav ml prjxtaxov
ixxcxaa&at , iv 8s xij xaxa aptxQOxtjxa xw x?jv StaaxoXljv
ordo, II circnitus fervent aliquos pares ; perturbatio ordinis,
fi et bos quoque violent. Atque hi quidem et ipil motibus
frequenter deficiuntur, ut illi, qui aequaliter moventur; cae-
terum illos decurtatos deficientes appellamus, bos inaequales
deficientes. Nam in magnitudinis et parvitatis inaequalitate
admodum medicis eft decurtatum nomen ubtatum, at in ve-
bementiae inaequalitate et remiflionis aliisque generibus, non
ita jam celebre eft. Nibilo minus eadem rerum eft in quo¬
que genere convenientia ; nam aut aequaliter aequabtatem,
aut inaequaliter corrumpunt. Et caeteras babent quidem
lingulares easdem differentias, fed eas fine nomine plerasque,
nam praeter intercurrentem et intermittentem alius nomen
proprium babet nullus. Quorum intercurrens ex fola in-
aequalitate eft crebritatis ; intermittens vero ex inaequali¬
tate conftat raritatis atque parvitatis , alio atque ah’o utrobi-
que modo, in raritatis inaequalitate, quod quies fit longiflime
producta; in parvitatis, quod diftentio minimum fit diia-
520 TAABNOX IIEP I AlA<t>0PA2
Ed. Chart: YIII. [a5.] Ed. Baf. III. (i3.)
in slaytarov \8rsoraX&ai. fia.17.ov 8s ncog ini ysv rats ayt-
XQorqtn rt bv acpvyywv ot sxlstnovns , ini 8s rats aqaiorq-
atv oi Sialsinovrss yivovrat. naquxztvrai 8s rots diulsi-
novGt ocpvyyoTs ol xalovytvot naltvSqoyovvrss ixlunovrsg,
orav Svo, Hj xal rqtbov, Zj xal nlstovcov srt ocpvyycbv yqovoV
axivtjros c Tvat Solatia navranaoiv r/ uQrtjqia nultv vnafferj-
rat y.ivu<j&at. raw l ysv xal ra rijs avartjyarixijs avcoya-
Itas itSrf.
Kc<p. tfl. "Tnolotnov d’ av sttj rijs xa& sva acpvy-
yov uvcoyalias tlntZv ras Statpoqas. s'ari 8s xccvrav&a na-
qanliysvos o loyos sip sxaarov rs rcov ysvcov xal navrcov
oyov. rov ysv yuq an7.cos oy.a7.bv xaMoofisv , r ov 8s
anlbbs avcoyalov , rov 8s xa$ sv ortovv ysvos, iv cp Sta-
cp&siQSG&at GvyfiatVii rijv loorryta. lsycoy.iv ovv ini rov
xara rt]V xivtjGiv yivovs nqwuoq ras StaqiOQas . d yuq ini
rovrcp yvyvaaaiyt&a, qadicos rf8ij xal nsql rcov lotncbv ovvsi-
Goytv, rijs ovv xara rr\v xivtjatv uvcoyalias Svo ysv %Qrj
ras nqtbrag diacpoqas ridsG&at , rtjv ysv iv svl yoQtcp rijs
uqtrjqlas rrjv ysvsotv tayovGuv, iv nlsioGi 8s r rjv srsqav.
iyarsqa 8* av rcov avQtg sis nlsiovs rsyvsG&ai nscpvxsv, as
tala ; vel potius ex pulfuumparvitatibus deficientes eonRent,
intermittentes ex raritatibus. Jam pullibus intermittentibus
affin.es font qui reciproci deficientes vocantur , ubi duorum
fpatium vel trium, vel plurium etiam pulfuum motu omni-
no arteria non cieri vifa, iterum agitari incipiat. Atque liae
funt collectivae inaequalitatis fpecies.
Cap. XII. Reliqnnm jam eft, ut de inaequalitatis
dicamus unius pulfus differentiis: • eftque eadem etiam hiic
ratio in fingulis generibus et univerfis. Hunc enim abfolute
aeqnalem appellamus, ilium abfolute inaequalem , alium pro
quoque genere, ,in quo perdi paritatem contingit. Igitur
explicemus prime loco generis motus difterentias : nam ad
lioc fi exercitati finras, nullo jam negotio percipiamus reli-
qua. Ac inaequalitatis motus duae conftituendae primae dif¬
ferentiae funt, una in una arteriae parte gignitur , in pluri-
bus altera. Quarum iterum poteft utraque in plures diftri-
2$rrMS2N A0T02 A.
527
Ed. Chart. VIII. [25.] Ed. Baf. III. (i5.)
Siv.aiov av urj naoag slntiv aq%afidvovg ano xtjg xatf tv
fioqiov ovviaxaudvtjg , ov v.ux'a. rov avxbv Sijkovoxi yqovov.
aurjyavov yaq tv seal ravxo (ibqiov sv ivl teal xavxm yjqovco
fit/ moavxoog cpaivtG&ai mvov/ievov, a)£ sv SiacpdqovGi v.ai~
qotg rj xov hog poqiov y.ivtjaig ovy fj avxrj cpaivtxai noll&-
mg, oxav uqyofidvrj q.sv fiqaSvxdqa , xilivxmaa Si (Mvxsqa,
v-al ava%a7.iv aqyo/idvrj (iiv coy.vxsqa, rtltvxaaa Si (IqaSv-
xdqa, navv no7./.>jg xoiavxtjg avcofialiag nal ■rcol7.ccy.ig sv xotg
acpv/iioTg ivqiGxo[idvrig nal no7.1a Srfi.ovv necpvxviag, cog
ixtqco&i leysxat. Stt£o[itv Si vvv abxqg anaaag rag v.axa
fuoog Siacpoqug. tlal Si xqtig (iiv at nqcnxai, noxi (iiv
ryavyiag Siaxonxovcnjg xrjv xivijaiv xov fioqiov, noxi owt/ovg
(iiv cpaivoiidvijg avxrjg, ov [itjv looxayovg, noxi Si hrcavtqyp-
fidvtjg. h sxaoxg d’ avxcov v.axa /idqog sxtqai.
Ktep. cy. Tltql nqmxt]g ovv unco/itv xtjg nqdoxov qrj-
ftilarig, sv t] Siaxonxto&ui xtjV xivtjaiv vno xr\g r/qt/iiag ovfx-
fjd^rj'/.iV. tvqiaxovxai Si sv avxrj Siacpoqai Gq>vy[z6)v ivvda,
xqonca xcqSt ovvtoxafuvai. v x>jg nqoxdqag xivrjotcog wxtiug
bui; quas fane par lit omnes recenfere ; aufpicabimnrque
ab ea, quae unam partem tenet, fed non eodem tempore ;
qui enim una eademque parsuno et eodem tempore non mo-
veri fi mill ter videatur ? Caeterum temporibus diTtinctis .
motus ejusdem partis faepenumero videtur non idem, quum
initio tardior, poftremo celerior lit, et contra initio eelerior,
tandem tardior. Quae certe admodum frequens inaequali-
tas, faepeque in pulfibus invenitnr, multaque denotare con-
fuevit, ut alio loco tradimus. Nunc jam lingulas ejus dif-
ferentias ob oculos ponemus. Sunt autem tres primae, mo-
do, quum quies interpellat partis modum ; modo, quum con-
tinuus ille apparet , non paris tamen velocitatis ; nonnun-
quam quum recurrit. At hae liabent alias lingulae.
Cap. XIII. De prima ergo quae primo loco ell com-
memorata, agamus: in qua fit, ut abs quiete motus inter-
pelletur. Novem in hac differentiae pulfuum inveniuntnr,
quae hoc pacto Hunt. Sit prior motus celer : alter trilariam
52 8 rAAHKOT J1JEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [25. 26.] Ed. Baf. III. (i3.)
ovarjg, t} Sevx eqa rag xqitg xqen sg&w xqonag, rj mxsia, jj
ftqadiTa, r, cvupitqog ytvopivt]. xqiTg psv avxat diacpogcd
acpvypwv. av&ig §’ allai xqitg , xtjg nqoxsqag 'fiqaSs’tag pi-
vovarjg, vnallaxxopsvt]g 8s xijg divtsqag xqiymg, xal av&ig
S' allai xqitg, xtjg nqoxsqag psvovGtjg avppexqov, xtjg 8s
Stvx sqag xqiymg xqinopsvrjg.
Ktcp. 18 ■ [26J Tc ov 8s 1 u?j Sialiinovxmv xaxct xtjv
8iaarolr]V avmpalmv acpvypmv sv x y xwrjGSt, dll s%rjg ail
ptav xtjv dvmpaliav sypvxmv pijSapov ayiCpptvrjv dxwrjGtu,
•twig psv cdxsmg dqyopivoi xwrjoioag, pqadvvovGt xilivxmvxig,
allot 8 ’ epnalw dqypvxat psv Pqaditg , xayvvovtat ds ail
xal pallor, sxatsqoig 8 avtwv tj opalmg rj avmpalmg
to roiovTO yivixai. nqoiLqijxat yaq on wg dpalrj xig rj uvca-
pal'ta ytyvecau xmv psv ovv opalmg ixlvdvxmv xtjv x'wtjgw
rj intxiwovxmv ot psv an 6 xrjg SGyaxijg (Hqa8vxtjxog ini xtjv
Gvppixqov xivtjow sqyovxat, xweg ds ano xrjg avppsxqov xt-
vrjaimg ini x rjv hsyuxrjv (tqa8vxTjxa, xal xweg per and xov
nqmxov xayovg xrjg Gvppsxqov xwtjGittrg ini x rjv ioyaxTjv §oa-
dvxrjxa, xweg 8s and xavxrjg ini to soyaxov xdyog. allot
convertatur, fiatque vel celer, vel tardus, vel moderates.
Hie tres differentiae pulfuum emergunt. Rurfus alterae tres,
uhi prior manet tardus et trifariam fecundus variat. ' Aliae
item tres , ii permaneat moderates primus , varietur autem
tribus fecundus modis.
Cap. XIV. At vero inter non intermittentes in dis-
tentione inaequales motu pulfus, fed perpetuam liahentes,
nulla intercilam quiete inaequalitatem, quidam velociter mo-
tum exordientes, tarditate fiuiunt, alii contra tardi funt
initio, celeres femper magis ac magis evadunt ; idque ho-
rum utrique Latent, aut aequaliter, aut inaequaliter: nam
fuperius , quemadmodum inaequalitas quaedam aequalis fiat,
demonftratam eft. Riorum ergo qui motam aequaliter mi-
nuunt vel augent, quidam ab extrema tarditate ad modera-
tum motam perveniunt; quidam a moderate motu ad ulti-
main tarditatem. Alii a prim a celeritate ad tarditatem ex-
tremam, nomiulli ab Lac ad funimam celeritatem. Sunt
2<f>TrMGN A0T02 A.
5ag
Ed. Chart. VIIL [26.] Ed. Baf. III. (i3.)
8i nvtg ecp ixaregct rrjg ovfifierQov xivrjotcog fiquyv aitoyoo-
qovoi Stycogxal ovxoi, hots [itv coxvrtqoi, ir ore Si ftqadv-
rtqot yiyvofitvoc. war tivai rag naoag airrcbv If Siacpoqag,
v.alroi nXtovig huvotio&ai dvvavrai. a7X Tjittig rag cpaivo-
fitvag ithcoftev. ov yaq tvqoynv ovr cmo rijg ioyartjg §qa-
SvTrjrog tig eoyarov rayog acptxvovfuvov ovdevcc aqvyfiov
t cov 0fia7.t]V rrjv avco[ia7.lav eyovrcov ovr eimu7.iv .ano rtjg
rayiarijg v.ivrjotcog tig ttjv (jqadvrurtjv. uTX iv roigav(b[ia-
7.0V. ztjv rqonrjv itoioyfievoig onavlcog ylvtrcu rovro. ov
yaq eirl rt; r vyovorj Sia&tou rtjXtxavrtj /ttra^oXt] ylveo&ca
cttqivy.tv, wart aq^a/civijv poadvraru xivtioftai njv aqrrjqiav
rtltvraaav tig eoyarov ucpixto&cu rayog, ij rayiota v.ara rrjv
arry/jV ' xivtj&tZoav tig eoyartjv §qaSvrtjxd fitraorqeyai. v.al
oxav rovro ylvqrai , v.al rj rqonrj rijvixavxa !| avayxrjg avto-
fi a7.bg re eon v.al uxfooa xaxa fityakag fctra^oXag, v.al ov
v.uru (jqayv ytvofitvt] , y.aOdntq tSgal.l.ofitvrjg r jjg aqxtjqlag,
orav iv. rrjg Pqudvxrjxog tig to rayog fitranmrij, v.al av&ig
olov tlqyofiivqg teal Stoicovfctv^g v.al xaxtyofiivrjg vno rivog,
praeterea qui utrinque a moderate motu paululum defies
ctunt, hique bifariam ; mo do enim celerioras, modo tardio-
res hunt ; ut Tex lint earum cunctae differentiae, tametfi ex-
cogitari plures poffunt; verum nos quae adverluntur , refe-r
ramus. Neque enim qui ab extrema tarditate ad. extremanl
perveniret celeritatem, qui quidem de iis effet, qui aequalem
babent inaequalitatem , pulfum invenimus .ullum , ne'e item,
qui ad tardiflimum motum ex velbcijOGmo. Verum qui va¬
riant inaequaliter, in iis illud, raro tamenaccidit; non et-
enim quemlibet affectum tanta poteft mutatio confequi, ut
tardiflime initio agitata arteria ad extremam deuique cele¬
ritatem perveniat, aut primo concitata.celerrime ad Turn-:
mam transeat tarditatem. Quod quum fit, mutatio turn non
poteft non effe inaequalis ; eaque confertim magnis mutatio-
nibus et non pedetentim fit, veluti exib'ente arteria, quum
ex tarditate demigrat in celeritatemi Itidem, ut fi viuciatur
et conftringatur a quopiam comprimaturque , ubi ex celeri
OALENUS TOM. VIII. LI
rAAHNOT IIEPI AIA<P0PA2
53o
Ed. Chart. VIII. [26.] Ed. Baf. III. (i3. i4.)
orav b s tow x a%ecog xiveio&at ptxanvrcxTj note a&qomq tig
fauSvxijxa , xtjv h pdocp ovpptTQiav imt(tf>aaa. xtvtg ptv
ovv at Stadiatig xal ring avrcbv at alriai xal tig o n r t-
htvrminp ol xoiovxoi ocpvypol, xtjvtxuvxa "kty&rjatxai , oxav
xal ntal xcov allcov amxvxcov rj xag air tag rj o xi StfKovv
necpvxaotv huoKcnxcbpt&a. vvvl Se rag SiacpoQag povov
bnd\cptv.
Keep. it. ElQtjxoxtg ovv IxavSg , oxt xcov avmpaXcov
xad- eV uoqlov acpvypcbv , oxav opaVjv iroimvxai xtjv avco-
jxaXiav , e% tlmv at naoai SiaqioQal, xal wg ov% tvqrjxaptv
ovSdva xcov xoiovxav ovv ano xtjg ^qaSvxaxtjg xivtjotcog
tig x tjv xajioxtjv ovv an sxdvtjg tig xtjv pqaSvrartjv
xtXivrtjoavxa , mql xcov avcbpaXov xtjv xqonijv xcoiovpd-
vcov rjStj Xdycoptv, bv oig itoxe psv Svo , note Se xqdg
(i4) oacpcbg cpaivovxai Siacpoqal xtjg xivtjotcog. rjpiv Se xal
ztxaQxtj itoxk apvSqcbg ecpavxaa&tj. xaya S' av xig ini
jtXdov ZQifioptvog xal nQootSqtvcov xeb nnaypaxi xal
aaxcbv xtjv acptjv xal xdxxuqug yvcoqtoai oacpcbg Svvtj&dij.
motu in tarditatem fubito , mediocritate quae intercedit fu-
perata, traniit. Qui ergo afiectus lint et quae eaufae bo-
rum atque quo tandem bi- deveniant pulfus , illic dicemus,
ubi etiam de aliis omnibus vel caufas vel quid nunciare
folent, commentabimur ; nunc duntaxat differentias perfe-
quemur.
Cap. XV. Pofteaquam igitur inaequalium una in
parte pulfuum abunde diximus , ubi moliunlur aequalem in-
aequalitatem , fex effe differentias omnes , nec ullum nos ex
iis inveniffe nec a tardiflimo motu ad velociflimum , neque
ab boc deveniffe ad tardiffimum, de illis nunc qui inaequali
in mutatione funt, verba feciamus : quorum interim duae
aperte, tres interim differentiae motus manifeffe apparent.
Nos quartern praeterea aliquando, Ted obfeure animadverti-
mus. Poflit, ii quis diu verfetur in bac re Itudiumque na¬
vel affiduum et exerceat tacturn , cognoscere clare vel qua-
24>rrMS2N Aoros A.
55i
Ed, Chart; VIII. [26. 27.] Ed. Baf. III. (it.)
alia vvv nsgi xtbv evagycog cpuveiobov nollaxig xai rjfiXv
xai xoig agiaxa rfjv negi rovg ocpvypovg riyyijv tiexayeiQioa-
fievotg nollaxig ioovfiev, oxav ijxoi [27] Svo Siatpogag al-
a&rjxag f] xivrjcng xrjg agxTjgiag, rj xgetg noiijtai. Svo [tiv yag
ovgoiv ef eaxai avjxnloxiov ayr/fiaxa, xqkov Si xexxaga xai
axotsu xi Srj noxe Si xgitbv ovxtov Gyv-y/xcov iv ixaxegct xtbv
Sidcpegovcrwv xivZjascoy , wxeog xe xai (SgaSiog xai ovfifis-
xgov, xag ex xtjg cvfmloxijg avxav ovx ivvea cpajiiv, all
yiveo&ai Siacpugag, cod* av fiu&oig,' el yvofyg oxi xov
avxov ocpvyfibv itpelgijg dig vn.oQeg.evog yiveo&ai, grjSegtag
rjavyiag georjg avxoig vnagyovarjg , sva xov olov ogalov
anegyaorj, xal xaxa xovxo xmv evvea Gvgnloxtov xgeTg
anoycogovoiv , iv aig ovx ex avtbgalog acpvyfibg , all oga-
log yivexat , rjxot xayyg, rj (Igadvg, rj avggexQog, tog ini
xov Siaygaggaxbg sou Srjlov. 6 • Sevzsgog yag iv avxtg
xai 6 xexagxog xai 6 evvaxog ogaloi yivovzat, xayyg
ftev’-o Sevxegog, figaSvg Si 6 xexagxog, ovggexg'og Si 6
evvaxog. el Se Xig xai avx&v xovxcov ngog alb'jlovg mil
Siatpoga, xov xayeog ngog xov xayyv, rj xov figuSeog
tuor. Sed de his nunc, quae manifefte turn nobis turn iis
qui artem optime de pulfibus coluerunt, apparuerunt fre¬
quenter, fermo erit ; ubi differentias motus artcriae duas
fenfibiles, vel tres elficit. Nam duae ii lint, fex erunt for-
mae connexionpm : Ii tres , quatuor et vigintr. Quid au-
tem quum iu utroque disparium motuum i.nfint ti'es pulfus,
velox, tardus, moderatus, ex connexionibus eorum non
novem dicamus, fed fex prodire differentias', liac ratione in-
telliges , Ii noveris, qui eundem bis deinceps pulfum ponat,
nulla iritercedente quiete fieri, nnum eum totuni aequalem
pulfum effecturum. Itaque de novem connexionibus tres de-
trahuntur, in, quibus non inaequalis jam pulfus, fed reddi-
turaequalis, velceler, vel tardus, v-el moderatus j id quod
eft ex tabella apertmn. Nam fecundus in ea et quartus et
nonus funt aequales, celer fecundus , tardus quartus , nonus
moderatus. Quod fi qua- eft horum' ipforum mutua inter fe
diverfitas, inter celerem et celerem, inter tardum et tardum,
LI 2
53a rAAHNOT IIEP I 4IA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [27.] Ed. Baf. III. (i4.)
TVQog xov pQixdvv, xovxo vvv itaodaSw. xtltova yap aaa-
qittav jr agelgei. a7X tog rcov avxwv xal igcov akbjkoig
vnaoypvxcav 6 nccQtov \6yog n iQouvio&io.
a Tcc'/vg
(? xayvg
Y xayvg
poaSvg
xayvg
GVjJ.[liXQOg
H . flQCcdvg
i pQctdvg
4 pQadvg
(Sgadvg
xayvg
ovupixQog
4 ■ GVfifitxQog
?] avfifitXQqg
&' ovppirQog
■ §QU§vg
xayvg
GVflfltXQOg
Ovxco 3e xal tl x Qttg vno&dfityog SiayipovGag alltjlcov v.i-
yfjGtig, xatf ixtxGXijvavxcov xovg XQtZgacpvypovgvnaMaxxwv
id in praefentia praetereatur, nimirum enim majorem ob-
fcuritatem afferret. Verum quad iidem fint atque inter fe
pares, nodra oratio haec inditeatur.
1 Celer
Tardus
2 Celer
Celer
3 Celer
Moderates
4 Tardus
Tardus
5 Tardus
Celer
6 Tardus
Moderates
7 Moderates
Tardus
8 Moderates
Celer
9 Moderates
Moderates
•Eadem ratione, II tribus pofitis inter fe disparibus mo-
tibus , in dngulis iis ternos pulfus commutatos committas.
2mTMQN A0r02 A.
533.
Ed. Chart. VIII. [27.3 Ed.Bar. III. (i4.)
GVfinlty.oig , htxcc fitv xal uxoaiv I'axai xa navxa oytjiiaxu,
tqicc §’ e| avxwv tig ofiakoxrjxa fitxaneauv avayxaiov. i’oxt
8s xal xovxo dtjXov ini diayqamicaog.
a xayvg
xayvg
fioaSvg
P xayvg
xayvg
xayvg
7 xayvg
xayvg ,
GVuptTQOg
& xayvg
ftqaSvg
fiqaSvg
t xayvg
(joadvq .
xayvg
S xayvg
@qa8vq .
OVUfMXQQq
% xayvg
avfifitXQog
fioadiig
*} xayvg
Gvfifitxqog
xayvg
& xayvg>
avfiixtxQog
tfvputzQog
t (iqaSvg
xayvg
ftqaSvg
ta (Sqapvg
xayvg
xayvg
$Qopvg
xayvg
avfifitxQqg.
viginti feptem numero forma? erxlnt, ex quibus tres neceile
eft, in aequalitatem recidant. Eftque
bella planum.
id etiam iplum exita-
1 Celer
Celer
Tai-dus ■
2 Celer
Celer ,
Celer
3 Celer .
Celer
Moderatus:
4 Celer
Tardus-
Tardus'
5 Celer ,
Tardpjs ,
Celer
6 Celer
Tardus/j
Moderatus.;
7 Celer ,
Moderates
Tardus
8 Celer
Moderates
Celer
9 Celer
Moderates
Moderatus
10 Tardus'
. ..Celer, ' 7
Tardus
11 Tardus
Celer _ . .
Celer .
12 Tardus
Celer
Moderatus
534 rjAHNOT hepi aiaqopas
Ed. Chart. VII. [27, 38.3
*/ PqccSvs
Pqadvg
Ed. Baf. III. (i4.)
Pqadvg
id’ PquSv g
fiqadvg
rayvg
it pqadvg
ftqadiig
evpfitvQoq
ig pqadvg
GVfl[litQOq
pqadvg
it ft Qttdvq
GV(iptTQO$
ra-ybg
It] fiqadv S
OVfl/ltTQOS
ovfi[iitQog
id'1 GVflfltXQOg
rayvg
pqadvg
X GV(l]ltTQOg
rayvg
rayvg
xce avii[ietQos
rayvg .
GVflflSTQOq
[28] xfi GVflfltTQoq
pqadvg
fiqaSvg
xy ovmitTQoq
PqaSvg
rayvg
xS avjXjietQoq
j? qadvg
uvfnietQog
i tt GVUUtTQOq
aifiiurnog
pqadvg
xg (TVUfXiTQOq
GVftUtTQOq
rayvg
xt GVjl[lttQOg
OVfifitTQOq
GvixpeyQoq
i3 Tardus
Tardus
Tardus
i4 Tardus.
Tardus
Celer
i5 Tardus
Tardus
Moderatus
16 Tardus
Moderatus
Tardus
17 Tardus
Moderatus
Celer
18 Tardus
Moderatus
Moderatus
19 Moderatus
Celer
Tardus
20 Moderatus
Celfer
Celer
21 Moderatus
Celer
Moderatus
22 Moderatus
• Tardus
Tardus
23 Moderatus
■ Tardus
Celer
a4 Moderatus
-Tardus
Moderatus
25 Moderatus
Moderatus
Tardus
26 Moderatus
Moderatus
Celer
27 Moderates
Moderatus
Moderatus
ZtoTrMSiN A0T02 A. 535
Ed. Chart. Vlir. [28.] Ed.Eaf. III. (i4. i5.)
' Qfiabdv ovv ev xovxoig xpicov ytvofiivcov, xov StvxiQov xcctcc
to Stay papua, xal xov xpiaxaiSixaxov xal ipSopov xal il-
xoarov, xayyg f t'ev 6 StvxtQog sarai, (SpaSvg Se o tqksxcu-^
Sixaxag , piaog Se 6 vaxaxog. tjStf Se xal abbot Si/.a Svo
cqtvypol pexanlnrovaiv tig to npdxov Siaypuppa. xcp fie v
yap be rov npcoxov Siaypupparog nqdoxcp Svo ay yevrj&titv
oiavxol, xcov ex rov Stvxipov nqcoxoq re xal xixapr aq, a
p'tv xayovg to nbiov , 6 Se ^paSvxpxoq eycov. xcp Thirty Se
6 xpixog xal 6 evvaxog, 6 pev xayovg to nbiov, 6 Se avppe^
xp lag eycov. Tip nifinxcp Se 0 Ti evSixaxog xal o xtaaapia-
xaiSixaxog, 6 pev xayovg to nbiov, 6 Se ^paSvxtjxog eycov.
xcp exxcp Se o xe ntvxtxatSi(i5)xarog xal 6 oxxcaxatSixaxog,
6 fiev (Spadvxfjxoq xo nbiov, 6 Se avpptxplag xtxxtjpivoq.
xcp tfiSopcp Se o xt elxoaxog Sivxepog xal a elxoaxog nifinxog,
6 ftiv xt; (jQaSvxrjXi nbeovtxxcov , o Se xrj avpptxpla. bomol
Se Svo xcov ex xov Stvxipov Siaypappaxog at avvof tlatv xcp
ex xov npcoxov Siaypappaxog oySoep , elxoaxog xt xal tlxo -
axog exxog, 6 fiev xcp xaytt nbeovtxxcov , 6 Se xjj avpptxqice.
xal yivotx av Sialptaiq evxav&a xcov fiev, tl Svo povov
tliv ev XTf Siaoxobjj Siacpopot xivrjattg, tig to npoxtoov Sta-
Itaque tres in bis funt aequales, fecundus in tabella et
tertius decimus et vigeGmus feptimus. Celer quidem feenn-
dus eft, tardus tertius decimus , medius ultimus. Et jam
alii duodecim pulfus in primam tabellam transeunt. Nani
primo primae tabellae duo Gent limiles , primus ac quartus
alterius tabellae, bic tarditatis plus, ille celeritatis babens, et
tertio tertius et nonus , ille plus obtinens celeritatis , bic
mediocritatis. Quinto undecimus et quartus decimus, ille
majore celeritate, bic tarditate praeditus. Sexto decimus
quintus atque decimus octavns, bic plus babens m.ediocri-
talis , ille tarditatis. Septimo vigeGmus alter et vigeGmus,
quintus, bic mediocritate , ille tarditate excellens, Reliqui
de fecunda tabella duo octavo funt primae tabellae Gmiles,
vigeGmus et vigeGmus fextus, bic mediocritate praeGans,
ille celeritate. Atque controverGa bic luerit , quod aliqui,
G duo tantum diverG in diGentiune motus Gnl, tales in prio-
536 rAAHNOT JIEPI A1A&OPA2
Ed. Chart. VIII. t>8.] Ed. Baf. III. (1S.)
y (tap pa, rovg roiovrovg ocpvyiiovg anavraq rr&evrav, rav
Ss ra fityddhj nqoaXoyiC,o\idvav , v.ai ovxcog , iffav fiev avrdv
ovrav, tig to nqortqov n&dvrav, ■&ardqov Se SmXaaiovoq,
tig to Si-uviQov. imytiqtjaa S' av xqtvai rtjv fiayrjV, ti xi
jitya xtoSaivtiv tjX.m^ov ’ inti S aqy.it rooovro Sioqkaa&ai,
to noth [iev rrjv etdqav rdv y.ivqatcov y.ara fitiQovog ivryvdy&ai
Siaaraatag , nore dk rrjv irdqav, rj xal dficpordqag «£ taov,
rovrov rig iit[ivt][idvog , tv avxhq [id&7] ri StjXovv exdart] nd-
cpvxtv , tig ondreqov fiovXtrat rdv diuyqamidrav n&do&a
rovg tlqrjutpovg acp vy/iovg. on Sk ol Xomol dadtxu , ol ix
rov Stvrdqov diayqdufiaxog , ol y.arce n av avd/iaXoi, v.ar
ovdev rotg iv rqj nqordqa xoivavovaiv , avnxqvg drjXov, icp
av avro ye rovro nqoaydyqanrai to rr\g dvajxaXiag , ov%
cog rdv aXXav rdv ddxa Svo rdv xoivavovvrav rd nqcorcq
Siayqduuari [iq ov rav avwpdXav, tlai yaq , dXT. an xard
rag rqtlg Siacp.oqug rav y.ivtjatmv ovroi rtjv avcofiaXiav
eyovai aucpij , rav dXXav xard ■ rag 5vo diacpoqdg eyovrav,
xal da tv dno rov nqdrov xard rrjv rcfeiv uqi&novvn
rem tabellam pulfus omnes referant; alii magnjtudinum
etiam rationem ducant, itaque illi £L pares lint, in priore
ponant; fed h alter duplus lit, in altera. Equidem li ma-
gnopere ducerem ad rem pertinere hanc pugnam, darem
operam ut dirimerem ; verum qnandoquidem tantnm fatis eft
declaralfe, interim alterum motum majore fpatio ferri, in¬
terim alterum , vel etiam utrumque ex aequo , hoc qui me-
minerit, ut poftbac, quid folet iignificare quisque addiscat,
locet, in utralibet tabella praedictos pulfus licet. ' Nam duo-
decim alterius tabellae reliquos, qui prorfus ipnt inaequales,
nihil cum .illis prioris tabellae con fen tire clariflimuin elt, in
quibus ipfa eft inaequalitas adfcripta ; non quin alii illi duo¬
decimo qui conveniunt cum prima tabella, inaequales lint;
funt enim ; caeterum quod in terms hi difiFerentiis motuum
aperta inaequalitate lint praediti, quum in binis diflerentiis
earn habeant alii. Suntautem, D. ordine a primo numeres,
quintus, fextus, feptimus, octavus, decinius, duodecimus,
z$rrMQN Aoros a.
5 37
Ed. Chart. VIIT. [38. 29.] ^ # ^ j Ed. Baf. III. (i5.)
ns'fmxog re mi ax v.ai X r( v.ai l mi tax’ mi i&'-
mi m mi xy ml v.8 .
Ktff, tax'. Idqv.uv yoi doxti mi niqi xovxwv zee xo-
Gcivxa. ini yuq xtjv sxi Xoinyjv v.ai xaixrfl diacpoQav xcov .
v.atf ev fioQiov avco\ uaXcov acpvyycov inainysv av&ig, ovg
Idqyiytvrjg fiiv cog sva yqacpu v.ai mXtZ Smqozov. dal da
nXdovg. oaoi 5s Xivtg mi oiot, fisx oXiyov iqovpitv, ttv
tcqoisqov iniav.tipcbfis&a , noxsqov xcov v.axa fdav diaaxoX^v
xijg ccQxrjQLag avviaxa\dvcav iaxiv, rj dvo tlaiv iqnXj? aXXfa
Xcov aviso 1 acpvyfioL xovzo 5* ovy olov xs vqZvai xaXcog , cl
pci] nooxioov cmqip ccg ua&coytv, olog saxiv 6 acpvy/iog ovxogi
6 nqog lAoyiyevovg dtv.ooxog mtXijfusvog. [29] oxi fisv yap
xcov dig naiovxcoy xrjv acprjv, avxivqvg. dtjXov. aXXaxovx a
fiiv mi xoZg diaXstnovai mxu ydav nXqyljv vnaqysi, mi si
rig piovco xa nXrixxso&ai nqosycov , dvo Gcpvypiovg rdv dig ,
ttofiovxa voyiQu , cpavigcog ay.aqxa.vu. xoiig yaq iv fuu dia-
cszoXy diaXt'movxag ov% av epairj dvo acpvyyovg Aval, mi
xoi dig nXrjXtovaiv. ivaqyutg yaq in avxcov q xivijatg unoX^
decimus fextus , decimus feptimus, decimus nonus , vigefi-
inus primus, 'vdgefimus tertius, vigeibnus quartus.
Cap. XVI. Haec ego de his effe fatis puto. Siqui-
dem ad reliquam jam et tertiam pulfuum una in parte aequa-
lium differentiam redibimus, quos ut unum Arcbigenes de-
feribit vocatque dicrotum. Sunt vero plures. Quot autem
lint et ^uales, paulo poft explicabimus, il expenderimus
prius, de illisne lit, qui ex arteriae una diftentione conftant,
an duo lint continentes impares pulfus. Sed id perbelle
judicare non eft, nil! ad unguenij qui pulfus Lie fit, teneamus,
quern Arcliigenes dicrotum appellavit. Nam in iis efle eum
qui iterum lactum feriunt, plane liquet. Atqui intermitten-
tes in uno ictu obtinent id ipfum. Et fi folum quis ictiurt
attendensy duos pulfus cenfeat elfe eum qui bis feriat, in
manifeflo errore eft; uam qui in una. diftentione intermit-
tunt, quanquam iterum feriunt, non dixeris duos pnlfus efle,
majiifefte etenirn in illis deftitutus motus continuitate, quiete
538 rAAHNOT JIEPI J1A&0PA2
Ed, Chart. VIII. [29.3 Ed. Baf. III. Q5.)
Xvaa to avvvfjeg axivijaicf fieat] diaxonxtxai. to 3s ysvog
to tap 3ixoox(ov ov% ovxcog, alfi sntidav nXtjqcoat] xrjv
diaaxoXtjv an aoav, tv-frig anoycogti ngog fiqayv , xal avfrig
naiti to Scvxtgov, cuaxt xtov fitv diaXtinovTutv tjavylav fisatjv
tlvai xmv nhjyatv, xov 3s dixqoxov cvaxoXrv ij avvoSov,
7} vxcovoaxtjoiv t t] 'ig ay rig sfreXi] xaXtZv. dia xovxo xivtg
dvo Gyvyptovg tlvai cpaac, ovy sva, xov dixqoxov. igovai
ds avxa fiuXiaxa ol fit] nagaxoXov&ovvxtg xi 7 avox oXlj xijg
agxrjglag, a)X ex nXtjytjg xal diaXtlpifiaxog xov acpvypiov
avvtaxavai cpuaxovxtg. ovxoi yag fitxa rtjv ngoxtgav ngoa-
@oXt]V xtjg agxtjglag axivtjaluy (Sqayuav igovai y'vyvtafrai,
xal (itx avxtjv sxtgav ngoa^oXtjv, xal (ptjaovaiv avcofiaXov
tlvai xov xoiovxov ocpvyfiov xaxa nvxvoxtjxa- xovtovg yag
avoifiaXovg xaxa nvxvoxtjxa vofiiCpvaiv , vcp atv aviaov to
fitxa%i xwv nltjycdv SiaXtififta, xafrantg xal fitx oXiyov sgov-
fiev, ciXXa vvv ye, oxi xal xaxce xovxovg diolaovaiv ol 8i~
xgoxoi acpvyjiol xcov iv jnec diaaxoXtj diaXsinovxoov , neiga-r
•friaiitv ngoxtgov unoSti^ai, avyycogrjaavxtg avxoig xljv vno~
frtoiVy xafri tjv ov tpaaivi alofr/jxijv tlvai x tjv ovazoXijv. tl
interrumpitur media. Dicrotorum genus non item : fed, fi-
mulatque omnem diltentionem effecit, fe paulisper fubducit
ac mox pulfat iterunj , lit intermittentium quies media ictus
iutercipiat ; dicroti contractio, vel congreflus, vel reditus,
vel ut libet appellare. Idcirco quidam duos pulfus efle di-
crotum, non unuin autumant, Hoc aJXirmabunt illi potifli-
iuum qui arteriae contractionem non animadvertunt, fed ex
ictu ajunt pulfum et intervallo conltare. Iidem enim ab ar¬
teriae primo occnrfu fieri brevem quietem contendunt, fub
qugm alterum occurfum, atque crebritate dicent eum pulfum
inaequalem elfe. Nam qui impar habent, quod ictus divi-
dit, interyaHum, bos crebritate inaequales yocant, ut dice-
mus paulo inferius. Quin nunc etiam, quod diltabunt, vel
horum fententia ab intermittentibus in una dillentione pul ¬
fus dicroti, faciemus; ut demonllremus , et quod ponunt illi,
contractionem non polfe fentiri , dabimus; 11am ut lioc con-
2&TFMQN A0F02 A.
539
Ed. Chart. VIII. [29.] > _ _Ed;> Bar. III. (i5.)
yag xal xovxo So&ui], to yovv ovx and xmv i'acov Siaoxtifia-
xmv aviovoav (paiveu&ai xrjv agxijgiav ova civ rig agvijoatxo.
xovxo S' ini xmv Sialunovxmv ivagymq cpcrivtxou. xaxm&iV
yag no&zv ag%ayiivr\ xijg xivrjoemg rj agxijgia, xqnaxce nav-
aauivtj , xt]V dgyyv aii&ig xijg Scvxigag xivijaem g, iva mg
ixilevx/jaiv i] ngoxsga, nouixat, xmv Si.'.goxmv ov% ovxag
nhjxxovxcav , allct cpavsgcag ix fia&ovg nleavog v.ai xaxa
[iu£ovoq Siaaraatcog rj ngoxsga xivijaig ivqvix&ftt cpaivixai ,
aiixo&tv StjTTOv&ev iyyv&sv rj Ssvxsga. xovxovg fisv ovv xo~
aavxov b[ioloyavvxag eTgopiv, cog oil xuvxav sort Sialtintiv
iv fuq Siaoxolij acpvyfibv, ij dig naitiv, mg 0 Sagoxog. oil
jiijv avayv.aaai yt aiixovg av.ovxag oiov xi, v.axa fdav nbjyijv
avmiialovg dvofjiaQiiv xoiig Sixgoxovg. igovoi yag anoy>a-fd~
y.tvoi Svo nltjymv cpavtgmg alo&avso&ai, fiijxs to fisyi-Oog
ioav firjXi xov yjgbvov , alia (iijde xov xovov. xai Si,
oliyov cpijaovat %govov xqv Stvxigav ini xij ngoxegq yiyvi-t
a&cu. xai avmyialov fisv ovy/mgijoovoiv ttvai xov xoiov-
xov acpvyfibv, oil [itjv xov xuxct fiicsv nhjyrjv' alia xag
iv nvxvoxqxi xai oiuxgoxqxi xai xovcp xijg avcopaliug
cedatur, quin arteria ah intervallis non videatur fe efferre
paribus , non negaveris certe. Jam in intermittentibus boo
perfpicuum plane ell; etenim inferne arteria nonnunquam
aufpicata motum , mox bmulatque debiterit moveri, initium
iterum facit alterius motus , ubi prior debit. Dicroti vero
non ita pulfant, fed manifebe ex altiore prqfunditate et in¬
ter vallo majore prior motus videtur cieriatque indidein con-
linenter alter. Hanc ergo ab ibis abenfionem exprellimus,
non efle perinde in una dibentione pulfum intermittere ac
bis, ut dicrotus facit, ferire. At induci illi tamen inviti,
ut in uno ictu inaeqnales appellent dicrotos , non poflunt.
Defendent enim binorum ictuum fentiri aperte , nec inagni-
tudinem parem, nec tempus, imo nec robur quidem. Et
pauco tempore dicent fecundum excipere priorem, Atque
admittent inaequalem ibi quidem efle bunc pulfum, non uno
in ictu tamen; fed differentias huie inaequalitatis, crebrita-
54 O rAAHNOT HEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. Vlir. [29.] , ■ Ed. Baf. III. (t5.)
Siaqioqag avxco nqoadnpovGiv. xovg St xai xijg ovoxoXijg
ah-Oavofidvoig epuveqcog 6 Sixqoxog iv.nmxii xijg ovax>jjxaxL~
xijg xaXovjidvtjg avauaUfxg. Soots ydq to ht avxov yiyvb-
ficvov x dig xijg Gtpvqa g SinXatg vtqbg xov axjiova nXijywtg, xijg
ji'tv nqoxdqaq ix tfbXXou jj-'ev SiuGxrjjiaxog xaxaquqojidvrjg xai
aqioSqdg ncaovaijg, r ijg Stvxdqag Ss olov avanaXXojidvtj g xijg
Gcpvqag omo rov dv.jJ.ovog ovz inlrcoXv, v.ui av&tg avxqj
nqoGmnxovGtjg dqocooxortqov rt ij hqog&cv xccl eg oXLyrjq
Siaaxaatcog. xoidyxpv yaq roi xai ol Slxqoxoi r vyydvovaiv
eyovxeg xo iJSog, ■ olov cb&ovjidvijg xqg aqxtjqiag tig xovnloco
xaxct xijv nqoG^oXijv, tlx av&ig htctviqyojtdvrjg. o d’ ay jid~
Xiaxa Gacpsoxuxa xtjv xwv Sixqoxcov ocpvyjiwv <pvoiv ivSttgairo
xai yaqiaut rijg avGxtj/iaxixijg avcojiaXiag , xo xijg dnoyojqtj-
Gtcbg laxiv dlSog. ovSe ydq GVGxdXXtrai tote tj ctqxqqia, aXXd
nag olov xXovovjiivtj xaxacpdqtxai , xai xtjv xaxacpoqdv aiixijg
onto xov ndqaxog xijg izqoaxtjg SiaGXoXijg, ovSejita oacptjq rjavyia
Slciiqu, xa&uneq ini xijg avGxoXtjg cpaivtxat , aXX tv&vg djict
xcq itavGUGdai xijg dvoo qp oqag rj vnoywqrjGig yivtxai, ixqbg
oX'iyov. xXovovjidvrjg avxijq, tlx av&ig ijininxovGtjg * , olov xi
tis et parvitatis et contentionis accommodabunt, Qni con-
tractionem autem fentiunt, defeiscere lii manifefte a colle¬
ct! va, quam vooant, inaequ'alitate dicrotum animadvertunt.
Nam ilia res inftar habet geminorum ad incudem mallei
ictuum, quum ex multo intervallo prior incutitur, valideque
pulfat, fecundus porro, quum quad refultat ab incude mal¬
leus, non ita multum, reciditque in earn non ita ut anteaj
valenter et brevi intervallo. Ex eodem genere funt dicroti ;
11am arteria in occur fu quad repellitur, moxque redit. Quod
autem prae caeteris pulfuum dicrotorum clariiEme naturam
doceat et a collectiva inaequalitate fejungat, genus eft recef-
fus. Neque enim tum arteria contrabitur, fed quafi con-
cuteretur, oceidit; cujus delapfum a primae diftentionis
te'rmiuo nulla dirimit manifefta quies, ut animadvertiturin
cbntractipne : fed fimulatque attolli deftilit, recedit, atque
ilia paulisper vibrata, mox occurrit iterum ; id quod etiam
2$TrMSiK AOT02 A.
54i
Ed. Chart. VDI. [3o.] ^ Ed^ Bat III. 05. 16.)
[3o] xai rot's ’T?°S piuv iXy&etai xXadoig, €ix cKpt&tiai yiy vi¬
tal. xai yaq ixtZvoi cpiqovxai jisv ini tov Sg aqyyg tonov ,
oil (itjv ev&iig iv aiixw fiivovaiv , aXK ait&ig. avaywqovaiv ini
tavxo, o&tv rjvey&^aav , xai olds iar\v ye Staaxaaiv imXafi-
pavovai xr) nqoa&ev, aiX eXaxxova fuy.gco ’ xai naXiv ano
toiixov tov neqaxog ini tov oixeiov avacpigovxai tonov, xai
Sivxigov ye vnoywqovaiv aii&ig ' xai inavtqyovxai naXiv, xai
tqixov te xai texaqxov xai noXXaxig, sox av xax a figayv
f leiovvxeg trjv inuvodov, tig fjovyiav naVxeXij teXevxtjawat.
toiovxov xi xai tijg aqxtjqtag xivqaei GVfi(St@t]xtv iv toig
(16) bixqoxoig acpvyfioTg, wax s'ywye ov fiovov anaig ina~
novaav, aXXa xai devxeqov ubov note. xai to av/inav (fa-
vat, xXovwdij navxwg Set ttjv xivtjaiv that toy dtxqbtov
acfvyjiov, Saxe xai xax aiixijv ttjv nqoxeqav nhjyijv oTov
inaiqofievtjv xai tov xonov oXov aXXaxx ovaav ttjv aqxtjqiav
avw (fdqea&ai jiaXXov rj SiaaxiXXojitvijv ' toiovxai yaq.ot
xXovcbSug. xai oxav ye cqtodqbbg aiixoZg tovxo to na&tjjia
qvjmhtvt], xai xa jioqia x tjg aqtrjqiag diacpegovxag xivwvxai ,
tov fiiv el xiiyoi nqcaxov, tov be devxeqov, tov Se tqixov xai
noXXaxig texaqxov xai nifintov [liqovg aiixijg avacpeqofievov
vi tractis ramis , inde dimiHis , accidit, qui quidem conten-
dunt ad priftinum locum : ubi non Itatim refiltunt tamen, fed
eodem, unde abierunt, revertuntur. Neque vero aequum
fumnnt ac antea intervallum, fed longe minus, iteriimque ab
hoc termino ad propriam fedem fe conferunt, iterumque re-
cedunt et redeunt et tertio et quarto et faepius , dum redi-
tum paulatim imminuendo ad abfolutam aliquando evadant
quietem. Tale etiam quid in dicrotis pulfibus motui arte-
riae ufu venit. Ego itaque non jam feinel vidi reverfum
fuilfe, fed iterum aliquando. Et breviter vibrari omnino
motum oportet pulfus dicroti, nt in ipfo primo ictu veluti
evecta atque ex univerfo loco arteria demigrans potins effe-
ratur quam diftendatur; hujuscemodi enim funt vibrati.
Quod illis, ubi cum vi aliqua accidit, partes arteriae aliter
atque aliter moventur ; ' ut verbi gratia, prima, fecunda,
tertia et frequenter quarta et quinta ejus pars attolktur et
54 a TAAB.HO T IIEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [3o.] Ed. Baf. III. (16.)
xa y.ai av&ig YaxacpcQOjiipov. wart scrip oxa sc a& Eva sea 1
top avxop j [qovov rce jisp avacpsqtG&cd ooi dolget jioQia, xa
da xaxacpsQio&at. xoiavxrjg ovp ovatj g xtjg reap dixQoxwp
cyvyficov idiag, at diuyoQai ytpijoopxai scarce navxa rce nqo-
yay()GCfi[ievcc ysvtj, ithjQoxijxog , Gy.Xyooxrjxog , jieys&ovg , uepo-
dQoxtjxog, xayovg, sc ccl xcop ipapxicop , ip avxrj xt xrj tiqcoxi]
ieip/jGH xai rt] scara %f\V vnoyuoQtjGiv inavdScp. dvpaxai
yaQ jisydXtj- v.ai ov (liyahj, Y.ai Gcpodjid xai ov G(pod(>d , sc ai
xayua Y.ai ov xaytXa, scat rap aXXap sxaoxop tldatp yipaa&at,
xai rixoi djial.fi, tj uvcojiaXog, atari rag xoiuvxag hra).Xd%ug
uiol.lce uxottXv udf] reap dixQoxav acpvyiicop. avxai [tap at
scara diaaroXip reap dixQoxap acpvyjiwp xtjg ip dpi jiOQica
cvpiGxajdprjg apwjialiag diacpoQai.
Kicp . it Mtxafiupxig d' ini x tjp Ip diacpsQovai jio-
qloig, uitcojitp tjdtj xai xag ixdpqg anuoag diacpoQag, uzQutxag
[tip dvo, sc atf ag rj . Gvpiyr\g haxip r\ xipijatg, tj dtaXtinovaa
scarce xi, xag d 5 dXXag xceg xaxd jiegog ex xtjg xovxoop xouijg
GVPiGxajiepag. r\ [tip yaQ avptyijg tjxoi dfiuXtjg sgxip, rj
delabatur. Itaque lit aliquando ut nno eodemque tempore
liae partes attolli, decidere illae appareant. Quae forma
quum dicrotorum pulfuum lit, dilFerentiae in illis omnibus,
quae retulimus, generibus erunt, plenitudinis, duritiei, ma-
gnitudinis, vehementiae , celeritatis et contrariorum ; tarn
in ipfo primo motu , quam in reditu a disceflu. Nam ma-
gnus poteft et non magnus, et veliemens et non vehemens, et
celer et non celer , et aliarum quarumlibet fpecierum altera
elTe, etiam vel aequalis, vel inaequalis; quae certe commu¬
tates multas fpecies conllituunt dicrotorum pulfuum.
Hae dicrotorum pulfuum in una dilientione funt, inaequa-
litate unam partem oocupante differentiae.
Cap. XVII. Jam ad inaequalitatem diverfarum par-
tium transeamus , ejusque explicemus dmnes differentias ac
primas duas, juxta quas aut continuus ell motus,. aut inter-
cifus aliqua ex parte, alias ilngulares ex harum divilione
genitas. JNram continuus aut ell aequalis, ant inaequalis.
2&TTHSZN A0T02 A.
543
Ed. Chart. VIII. [3o.] ^ * -Ed. Baf. ITT. (ifc)
awifialog. ifia&ofiev yaq omog ofiaXijg xai dvi6[iaXog
drcofialiu yiyvetat. rijg fiev ovv bfiaXovg, rj exXveo&at
to Tu-fog, rj Bjtvtiivtd&ai avayxalov eSgayy , xa&aneg [uxqia
itQoa&tv eUydr] , tSJs 5’ avcojiaXov nXtlovg elalv at diacpo-
i oai naqd to fiaxQov, r\ §qayvv , ij Gv/ifiezqov xazd to [irjxog
eivui tov ticpvyfiov. TOig fiev yaq 3vo SaxzvXoig vnomnTov-
ot] g Trjg xivtjGeiog If eoovzat SicupoQod, roiq Se tqigI tsg-
cageg xai eixoai, TOig St Teaaaqaiv 6x.no xai efibopyxovza.
on cog [iev ovv el t oig Svo SaxzvXoig fj xlv/jaig vnonlnzoi , rag
3ia<po()uq If dvayxatov yevea&ai, xai el'xjng tqigi , TeGoaqa s
xai eixoai, tcc nQoyeyqa[i[ieva Svo Siayqa/i/iaza didaaxei *
nag Se xai el zoig TeaaaQGiv, oxzco.xal ipSofilyxovza ^ [idOotg
av. el nQOTeQov yvolijg on Tezzdqav nquyfiazav avnvavovv
TqeXg exdazov Siacpoqag eyovtog avuyxtj rag ndaag GvQvylag
yevea&ai filar xai bySoryxovza. tovzo (T ov yaXenov evqeiv
ex tov yiyvaaxeiv , oti zav TQiig eyovzav Siaqioqag in tcc xai
eixoai avQvylai ylvovzai. nqoaeX&ovzog yaq Tov Tezaqtov
zqeig eyovzog Siayoqaq. evXoyov ion / iluv xai oySotjxovza
Docuimus enim qua ratioue aequalis fiat et inaequalis inae-
qualitas. Aequalis itaque vel remittatur eeleritas, vel in-
crescat a primo fex modis neceffe eft, uti paulo ante de-
claravimus. Inaequalis funt plures differentiae , pro pulfus
magnitudine longa, vel brevi, vel moderata. .Namque duo-
bus digitis ft motus occurrat, fex differentiae exiftent ; fi
tribus, quatuor et viginti ; fi quatuor, feptuaginta octo. At
quemadmodum fi occurrat duobus digitis, erunt neceffario
fex differentiae ; fi tribus , vigintiquatuor ; duae illae fupe-
rius delineatae tabellae planum faciunt. Jam quanam ra-
tione, .ft quatuor etiam, octo et feptuaginta fient , affequeris,
fi prius perfpexeris quatuor rerum quarumlibet , quarum
ternas fingulae differentias affecutae lint, conjugationes ne-
ceffe effe, numero ut octoginta una fint. JS'eque eft difficile
hoc inventu, modo noris eorum quae tres differentias ha-
bent, conjugationes effe viginti feptem. Si jam quartum
accedat, cui tresfint differentiae, imam et octoginta numero
544 TAARNOT TIEPI AJA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [3o, 3i.J Ed. Baf. III. (16.)
ysveo&at r ag naaag , wv tl aq>sXoi[isv rqiig rag o/ialovg noi-
. ovijag rovg ocpvyuovg , [3-i] ol l.oinol StjlovoTi oxxtb y.al
ipdofiqxovxa yevqoovxai. xaxa ravxa Ssroig nqoysyqafifis-
voig dvo 8iayqa(ifiaai STqkov, tag y.al rovrtav rcov ei'y.ocu filv
x al xsxxaqtov nvsg roTg s% roig notbxoig ol avxol yevqaov-
rat, rtov 8s oxxoa xal t(S8o[iqxovxa roXg xsGGaqai y.al uxogiv,
ox i xs xa&amq in ixsivtav, ovxto y.al ini rovxcov alqtGug
Svo ysvrjaoyxai, rcov/isv olofievwv y.oivmvtiv aM.q).oig, xa
8iayqay.uaxa , rtap 8s prj.
Key. irj . Aoinov 8* ctv eiq rag dialemovaqg rrjg
v.iVqGitog yiyvoytsvqg Statpoqug i^aqi-d-yqGai. yevqoovxai 8s
rsxxaqeg fisv at nqtoxat, xaxa fisqog 8 sxaaxqg avxtov
inXeiovg, at [isv rsGaaqeg cods ncog. q yaq o nqtoxog y.al
rqixog 8ay.xv).og alG&uvovxai rqg xivqostog, ov fiqv 6 8evxe-
qog xal 6 rsxaqxog, q 6 nqtoxog y.al rqixog xal rixaqxog,
ov pqv 6 devxtqog, q 6 nqtoxog xal devxeqog xal rixaqxog,
Ov fiqv o rqixog, q 6 nqtoxog xal rsxaqxog, ov fiijv ovtf
6 Sevxeqog oil Or 6 rqixog.- oxav flip ovv 6 nqtoxog xal
rqixog alo&avtopxat fiovov, ivvsa yLvovxai dtatpoqal acpvy-
fiav xatf sxaoxov ysvog, oxav 8 ’ 6 nqtoxog xal 6 rqixog
ratio poflulat elTe. - Quibus fi tres , quae creaut aequales
pulfus , eripias, reliqui quidem feptuaginta octo ernnt. Ita-
que ex ante defcriptis duabus tabellis conftat, horum viginti-
quatuor quosdam primis fex fiituros fimiles , atque illorum
octo et feptuaginta, bis vigintiquatuor. Praeterea ut in illis,
et item quoque in his duae erunt fectae , ut hi convenire
exiftiment inter1 fe tabellas, illi fecus.
Cap. XVIII. Reftat nunc ut differentias recenfeamus
motus interrupti. Erunt autem primae quatuor, quarum
hngularum complures, atque quatuor in hunc modum. Aut
primus et tertius digitus motum fentiunt, non fecundus au¬
tem et quartus, aut primus et tertius et quartus, at non fe¬
cundus , aut primus,- fecundus , quartus, non tertius tamen,
aut primus atque quartus, fecundus et tertius minime.
Quum primus et tertius duntaxat fentiunt, novem in fingu-
Ks generibus differentiae hunt pulfumn-, ubi vero primus et
ZPTrjKQN A0V02 A.
545
Ed. Chart. TIH. [3l.] ^ £d; BaL III. (16.)
y.ai rstciQTOS , eitxd xai tixocnv. iaai ds xop dqi&pbv xaiads
t tal oxav 6 itqmxog xai dtpxtqog xai 6 xsxaqxog. oxav d’o
nqcoxog xai o xsxaqxog, Ivvsa, aaq>tjg ds 6 xa& ixdoxijv
aqi&pog lx xav nqoytyqappevcov pt&odmv. avx/j xai r, xijg
xaxd xci diacpsqovxa pbqia yivopsvtfg dvwpaliag xoptj. : ytvov-
xai ds xai filing . apcpoxsqcov xmv nqobxcov diaqioqcdv i iqog oc^-
7, Tjkag nolvttdwg, woxs prj povov Iv diacpsqovai poqlotg iivai
xijv uvmpallav, alia y.ai xa-0? sv bxiovv. tl drj xig xiay ex
-Q-axsqov yivovg diucpoqwv rag svdiyppivag piyvvvai (Sovloixo
raig lx ■daxtqov , xai xovxo noicov fit] xapvoi nqiv ananag
avpnle^ai, yvpvaaaix . av ovx ayqfjoxmg. Ijyovpat ds ovd'
av yalmiag dquaai xiva avxb, tl p ?] aqycog xdps/qi xoyds
icp fjficov ytyqappiva jtaqedqdptv. ovvcog piv av xig andaag
fia&oi xdg xaxd xijv xivrjaiv Iv pia dtaozoljj yivopsvug avca-
paltag.
Keep. id-’. ' H ds y.axa to nooov xijg diaoxolijg dya>-
fxalia ntqi psv xoTg diacpsqovai poqloig xijg dqxtjqlag xai
cpaivtxai yiyvopsvij. noXlaxig xai voiy&ljvai qaaxt] dialu-
Ttovoa x t xai avvtyijg, opalidg xt xai ovy 6 paling, ov
ter tins et quartus , viginti feptem : totidem, quum primus,
fecundus et quartus, quum primus et quartus, novemv At-
qui Ungularuin apertus eft. numerus ex viis rationibusque
ante traditis. Haec eft jam etiam inaequalitatis divifio. quae
diverfis in partibns fit. Cojnmiscentur porro variis modis
ambae inter fe primae differentiae, ut non jam diverfas tan-
tum partes, verum eitiam lingulas teneat inaequalitas. Jam
vero fi quis unius generis congruas differentias cum; alterius
confundere volet, nec id laboris, dum.omnes connexuerit,
deprecabitur, operam non lnferit Equidem cenfeo, nifi
baec obiter quae bactenus font tradita, perenrreris, id nullo
te negotio confequuturum. Hac ratione inaequalitates mo-
tus in una diftentione omnes didiceris.
Cap. XIX. At vero inaequalitas quantitatis diftem-
tionis, diverfas quidem arteriae partes occupans, quum anir
madvertitur crebro , turn percipitur facillime et interrupta
-et continua, aeqnaliter.et inaequaliter. . De.quo genere qui
caixmus tom. vni. Mm
rAAHNOT IIEPI 4IA&0PA2
546
Ed. Chart. yiir. [3r. 3a.] Ed. Baf. III. (iG.)
yevov g tloiv oi re pvovqoi xa7.ovfj.woi xara filav diaoTo?.i]p,
o'L re nqog nvcov huvevevxoreg rt xai ntQivevtvxortg ovofia-
c&dvTig. ev ivl de fioqicp rijg aqrrfqiag ovx uv ovaraitj
xara rovro to fitqog aveofiaXca xatf eva ocpvyfiov. nqiv yccq
■ ini to rei.og Sgixda&at ryyv xLvtjow, ov demo to fiiye&og dij7.op,
a,7.7.a fxovov rovro to yevog r cop ocpvyficdv tig rtjv eniyvamv
r ov rekovg nqoodetrai. acpodQOTTjra fiev yao xai rayog xai
oxXijQOTqra xai ravavria rovxcav xai ra fdaa dvvardv
ion xivovfitvtjg rijg aqrtjqiag yyioqloai , rrjv be xara to fieyt-
&og xai ofitxqorrjTa diacpoqav ovy oilov rt nqo r ov navoa-
a&ai xipovfiivtjv. Sfia fiev yaq raj navoao-d-ai nrjXixog eoriv
6 ocpvyfiog eyvcoo&tj , nqo rovrov d' srt adtjkov tjv, fudyqi
nooov xivrjotrai. nwg ovv olbv rt xutf ev fio qiov avcbfialov
~iv Tovvcp yevti ovartjvat ocpvyfiov; og yaq, Tv olog rig ion
yvmo&dj , dtixai ovfineneQaofievrjg rijg xivrjottag, ovrog nag
av yvcoo&eirj yiyvofievtjg in;
Keep. x. [3a] CH de xara rov tforixbv rovov avtoua-
7. [a rryv avrijv biideytrai rofirjv rij xara rqv xivqoiv. rt yaq
■ decurtati vocantur, in una diftentione funt, et illi etiam qui
ab aliquibus innnentes et circumnuentes appellantur. In
una vero arteriae parte non recipiat liujus generis inaequa-
litatem unus pulfus , quod priusquam finem motus attingat,
nequaquam liqueat magnitudo : caeterum quo innotescat,
hoc unam pulfuum genus requirit finem. Nam vehemen-
tiam, dum movetur arteria atque celeritatem et duritiem ho-
Itumque contraria et media cognoscas, magnitudinis et par-
vitatis diflerentiam , nil! jam moveri arteria deftiterit , non
polfis. Nam fimul ut deftitit, quantus eft pulfus, apertum
eft : antea ineertum etiam erat, quousque moveretur. Qui
fieri igitur poteft, ut una efficiat pars inaequalem in hoc ge-
nere pulfum? Qui enim quo cognoscatur, quisfit, poftu-
lat motus exitum , hie in motu etiam lmm quomodo perfpi-
ciatur ?
Cap. XX. Inaequalilas vero vitah's roboris eandem
diftribudonem ac inaequalitas motus, habet. Nam aut ean*-
ZQTTMQN A0F02 A. 5 by
Ed. Chart, VIII. [3a.] ^ Ed. Baf. III. (i6. i7.)
me qI to avtoyooiov, ij iv Siacpsqoyfn cwLoxarat. .tciqI fiiv
TO ccvto, TQqoos, q diaXcinovojjg. riji; xivrjo.ta's r\ rsvvcfpvg
[livovatjg , rt. StXQQTQV yiypttivqg , itiql Si ice SueeftQovra St~
%u>5, tj bvvf/ovg fuvovarjg', ^ Stay.o,iXTO{itvrjg, iaca Si xccfli
swot ov.tovt <av twv ytifeov cei xcera [isgog SiacpoQcei tatg ini
Trig y.ivrfitmg. ilqrjlfsvaig. seal .y,iv Sr] xeei yiyvvG&aixag mqi
sv fioqiov avyioidfitvag dvwfueXtag, xcceg iv Sicupsqovm yiyvo-
ffivaig wonviwg', dvuyv.atov.
’Ktqr.'xa'. CH Si xcexa To atofice xrjg Siqxiiqiceg 'avafia-
Via, xcitf ryv fialdyog] ?j axXrjqbg o 'ayvyfiog yivexai , xatf sv
(iiv ov% ojov t t fioqiov yeveo&ai , xaxce St Siacpdqovxcc cpceivs~
ion avviaxafitvrj Siaocog, ioontq tj rt xaxce tijv xivtjifiv xai
rj xcexcexov iovov ,, ijtoi (iy)dvv(/ovg fisvovotjg xrjg xivrjciicdg,
Irj Siav.onTOftevrig. wort xulxceg Siacpoqag tlvai Tag avxdg
XccTce TdvTo 'To yiyog rdigin ixdvcov itqotiqrjfisvaig. 'sv Si
fioqiov aqxrjqiag ov% olov xi xaiqe fiiv irjv aqyrjv 'ir\g Staaxo-
7.?jg fiataxov ffaivta&ae, xaxa Si rrjV xsXtvxrjv 'axi.rjqov, fj
iiunaXiv uQ^ojiivtig fiiv oxlrjqov, TsXtvTcarijg Si fiaXdv.ov.
dem partem,' aut diftinctas tenet; eandem tribiis modis,
aut interrupto ihotu , aut perpetuo , aut dicroto ; ‘diliinctas
bifariam , vel continuo motu, vel intercifo. Singuloruui
praeterea liorum generum totidem funt' fingulares' diffe¬
rentiae, quot motiis. Qtun" cbinmisceri etiam pofitas uria
in parte inaequalitates needle eft', ' ut illas, qbaein' diver-
fis hunt.
Cap. XXI. Sed inaequalitas corporis arteriae, ex
qua pulfq^ mit mollis autidur^is redditur, in una quidem
non poteft parlp fieri ; , in diverfis fieri duobus modis vide-
tur, nou.aliter acinaequalit^mptqg;ft roboris, utajitcon-
•tinuus.motus fit,, aut interqifp^. Quo fit ut et differentiae
lujus geneils fipt e,aedpm .^tque praedictae iflorum. Velma
arteriae pars una n on , poteft initio effe diftentiqnis mollis,
dura, ia./ftne, , aut. contra jprimo _ ffyira, ; in exitu mollis.
TAAH.NO T HEPJ AIA&0PA2
S4&
Ea ; Chart. VIII. [32.1 Ed. Bat III. (17.}
foots r.ata yt tovto 8la(pO'0 og ejja tovtco iw ,y«V«t ray acpvy-
fioov, tea y.axra GxltjQotrjta xai ftalaxottjta, ta nQoa&ev Svo,
to re Kata rtjv xivipaiv xai to xata tov xovov.
Kscp. xfl. To 8i xata trjv iyxtyvpdvrjt ovaiavtij
xoilotrjti rijg ccQttjolag yiyvofrtvov yevog acpvy flaw , iv cp xai
6 vltjQijg Xai 6 xtvog avviatatai, tag aitag iiu8iyttai %t\~
trjattg tea TtQOtiQt]fitvcp , tm xata to noapv ttjg Siaatolijg.
8o%ti yug xcpvraii&a ntpi ptkv ta Scacpipovta fiopia dvvao&at
avatijvai xaQ- era acpvyy.py avgojialLav ^ it tql Se to avto pcij
dvvaad-ai. ftaxpov 8s olov to ytyog tovto tfoV' acpyypiwv
dtZtat loyoVj xai oii tov nagovtog xcuqov. QtjOrjattai yap
iv toig Tcigi rijg reap acpvy pcav Siayvcoatcog. e'ti 81 nltiovog
Stitai loyov -to xata to taitov atjpaivopicyov ttjg vltjpott]-
tog, uno it allow tcvav xai twv nifti tov Idgyiyevijv Ityo-
[itvov. coats xai avto tig av-Oig ava^tpltjaOco. toaovtov
8’ st i totg tlQtjusvoig itQoa-&ivttg ini ta i^tjg icoptv.
Ktep. xy . “Otixata tpv tijg aQtrjpiag tonpv , ivaq-
ytattoov yvcoqi^ofievtjg Ttjg tov . nvottov ■&tpy.otvtotg oia tig
■ ■ • ' “"I “ - . . - 1
Quare hactenus quidem ab hoc. pulfuum genere duritiei
et mollitiei duo genera diffident priora, motus et conten-
tionis. ,
Cap. XXII. Porro pulfuum genus quod efficit infufa
materia in arteriae cavitatem , in quo plenus et vacuus eh,
easdem habet quaeftiones ac fuperius, quod quantitate con-
habat diftentionis ; videbitur enim hie quoque obtinere di-
verfas pai'tes poffie in uno pulfu inaequalitas , eandem non
pohe. Se'd poftiilat genu's to lum hoc pulfuum ! prolix am
oratioriem heque eft Itujus loci; in commentariis de pulfibus
dignoscendis explicabitur. Jam etiam Iongiord tractatu
opus eft ad tertiam notionem plenitudinis ; cujiis quum alii
quidam turn Archigenes aiictor eft. Prohide' hoc quoque
in aliud tempus rejiciamus. Adhuc tamen dictis tantum ad-
jieiamus, inde ad reliqua proficiscamnr. r " "i
Cap. XXIII. Quia evidentius in arteriae fede febris
calor qualis fit, qhiam II aliam tangas partem, cognoscitur,
zz'trmm Aoro2 a. 54g
Ed. Chart. VIII. pa, 33.] Ed. Baf. IIL (17;)
Igxiv, ij tixax aXXo xi fioqiov anxoio j nt&avov eSot-iV tivai
xiot y.al xoiovxov yivog. dqmy[tmv. id&equ&fSjom xoig aXXdtg,
Si ov xt]V noioxrjxa rtj? xog yvcaqi^ofiiv , ov Srf.oybxi
yevovg ofialoxtjg xe y.al avatfiaXia Gvaxrjaovxai vMta. fiiav
SiaGxoh]V. xal Siacpoqal x tjg av&fiaXlag yayrjaovxcei, nqmxtj
[iev rj xa iv SiucpeqovGi (loqiotg xai ij mol ev oxiovvGvvujxa-
[iev>] , xovxcov S* av&ig xifxvopavwvjxaxa rag nqoyeyqa[A.^e-r
xag [u&odovg, exeqqi nkelovq xdxa [tiqog.
Kicp. xd \ [33] ’IdlXo yivog aveojiaXlag xtjg yatf' era
GCpvyfwv, ovSevo xav Etqtjfeivcov .vnonmxov otpvyp&v, zo
naqcc xtjv ■d-iaiv xtjg aqxtjqiag. cpaivexai yuq sa-tf oxt xo fiiy
Xi fitqog avxtjg elg xcc Sc^iu.naqtja&ai, xo §e tig xa, aqiaxEqd,
teal xo h'ev iiptjloxeqov uvea,- xo Si xanetvoxeqov., tjxot v.axa
Svo xonovg, rjnltlovug , rov xotovxov na&ovg gvvujxcc-
fiivov. naguveixai Ss xovxq v.axa xtjv tpavxaaiav. xjj v.axa
xo no gov xijg SiuoxoXtjg avwytdt.ia, xai wg yqtj SioqlQelv avxo ,
tv xoig mql xtjg xc ov acpvyfimv ScayvcqGEoog Xeyexai.
Keep, xe .. \AXXo yevog ava/iaXiag x tjg xatf. eva Gcpvy-
(io v xo xvfiaxwScg. xaXoy[itvov} ov xtjvjSiqv StjXoi jiiy ivavwg
ideo quibusdam probabatur inter alia hoc etiam genus- puli.
■fuum referri, quo caloris noscimus-qnalitatem; cujus qui-
deip. generis aequalitas et inaequalitas verfantur in una dis-
tentione, ac inaequalitatis erunt differentiae, prima, turn
quae diverfas. partes,, turn quae lingulas -tenet, quas iterum
ft ex praedictis viis etrationibus feces, alterae particulates
plures.
Cap.- XXIV. Aliud genus eft uno in pulfu inaequali¬
tatis , nec ullurn dictorum pulftuinr amplectitur hoc, quod a
fede arteriae profieiscitur. Siqmdem eft quum pars ejus
dextrorfum , pars deflectatur finiftrorfum , alia etiam pars
furfum, alia deorfturi ; quod accidit aut in dnobus locis , aut
pluribus. Eft autem hoc fpecie hnitimum diftentionis in-
aequalitati quantitatis , quae, ut funt diftinguenda , in hbris
de pulfibus dignoscendis esplicatur.
Cap. XXV. Aliud item inaequalitatis unius pulfus
genus eft qnod vocatm’ undofum-: quod quale fit, abancle
55o rAAHNOZ UEPI AIA$0PA2
Ed. Chart. VIII. [33.] Ed. Baf. III. (i7.)
xal am 6 roovopa, ytiqov S’ ovSsvvneQ oacpyvdaq slneiv xt
xal tjpag. ov% apa cpaivsTai v.axa rtjv roiamtjv avmpaXiav
i r^-aqiijqia xcdoa SiaoeXXopevy , ai.Xa to pev r i ngibrov
amtjg, to 8s davrcQov , to 8s tqitov , to 8s tstuqtov. xal.
ov8s Tama tog erw/iv , aXXa avv tcq ri]V snaQoiv -xyparmSt]
yevso&ai, tov demegov xvparog ail to tcqoTcQOV ixSc/ppivov%
xal • cmy: diayeQsi. Tjjg Staxtxoppsvtjg xivyastag to Toiomoy tl-
8og Ttj? avcopaXiag, ov. yalazov cptoQaaai. t tjv yap tov
itooTiQov . pdyovg TtjgaQT7](>iag'8iaijToXyv rj tov Ssvteqov
Siadt'/iTai,. ptjdtvbg uxivqTov poQiov ptTalgv izinTovToq , a)X
iyyyg-Tftb- akmjoiag ■zyizdv fcov .xvparmv -io nt-gag, ov pyy
navnXij'.: ye: cpcoQooatg .ay ynvyiav- obdevog pooiov, t a yaq
ovvumovTa xuq v.ivyauq &g -vipog, olov xvparcbSug avaoTa-
oeig, avxi'oTiv axlvyra TuvrO.wg , aXXa pqa'/iXay yovv rivet
■Stairwell xiviyoiv. 8iacpsQsi Si tov jjxcoXtpt%ovxog a ocpvyp.bg
ovtog piyd&ii. tov yovv psyioTovirwv xvpaiw.Sav emvocov
ail puovptvov dg ovrco nori pixoov acpfigy; wots anoQstv
ecTi xvpaTojdrjq , uts oxcahyxiCfav early tjd rj.. ov yaq xara
to notov. solxapiv aV^Xcov diacp.EQeiy, aXXa xcctci Tb. nooov,
declarat ipfuni nomen; ■ NiMl caufae' eft tamen quin quo
-res^evadat apertior, aliquid et nos dicamus. .Non videtur
fiiuularteria in ea inaeqiialitate diftendi univerfa, fed primo
prim a ejiis pars, deinde' Xecnnda, inox tertia, ab laac quaria ;
neque id temere tamen, fed. cum elevatioiie quadam undola,
altera unda; Temper-, prioremexcipiente.; Neque xero ab ini-
terrupto motu, quid lioc genus abfit, ullius eft negotii de-
prehendere , nam prioris partis arteriae diftentionem fe-
cundae confequitur, nt intercedat pars a inotii libera nulla';
veram propemoduin quieti ftin’ilis.eft iindarum finis ; at non
reperias tamen ullam. partem prorfus quiescere, nam quae
motus connectunt in alto , veluti undofos aeftus, non illae
quidem prorfus immotae', fed brevem certe quendam reti-
nent mbtuiii. A vermiculante hicpnlfus magnitudiue differt.
Etenim maximum undofum ft fiiigas perpetuo minui, tam pu-
fillum invenies' aliquando redditum, ut undofus fit, an Vermi-
culans jam, dubites ; neque enim.qualitas eos, fed quantitas
z&rrMQN j!ofo2 a. 55i
Ed; Chart. Yin.- [33.] ^ ^ , Ed. Baf. riT. (17.)
I'ari be to ft£j> Tt xotvbv apipoxeqoig xt avxoTg xai xoig ti-
Stoiv OTcaciv avxwv, to be idiov ev.axtqwv, xoivov psv cup
ov xai r ovvopa exaxiqoig, xcp piv xvpaxwdtt to oXov xvpaxa
ETxav'ioxao&ai v.axa x rjv aqxtjqlav, extqov iq> exiqcp, rep da
oxcoi.tjxl^ovxi oy.cbltjy.og ioixtvai noqtlq, xai avxov T ov lobov
xvpaxcodwg xivovpevov , xa&antq xai /. Irjpoxqixog Xsyti nov
ntqi xwv xoiovxcov SiaXtyoptvog , xutv 00a xvpax otiba/g am
Xrjv noQuav nlaQtxai. xai Srji.ov .oyi rj aqytj xtjg intfiqorjq
cvco&tv ionv ati xai xtKtvxu nqog xa ntqaxa xtjg aqxtjqiaq.
xovxo piv ovv to xolvov. diacpoqai d avxeov at xax tidog
wde 71 cog ovvloxavxai. xiveg.psv tig tv&v to xvpa cptqoptvov
eyovai , Tivlg de xai dg to .nkayiov ixx'KXvov , xai nvig per
iv fiqa-ftia. xrj v.axa to prjxog diaoxaati to vipog Ixavbv,
Tivig 5 ’ spnaliv iv paxqoxtqa xrj diaoxaati to vipog xanti-
vov, xai ol piv ni.axv , ot de oxtvov, xai ol piv looxayuq,
ol d * ov. ovxco be xai xovov t <a ptv paiJkqv, Tip de rjxxov
per taxi xwv xvpaxwv. ivioxt de xai xax a naoag a pa Tag
elqrjpevaq biacpoqag rj avcopaVia ovvioxaxai. aiX ovde <ka
piav ai.i.rjv xwv tlqrjpeviov avotpoikuav ovxcog bvopa'Qovxai,
disjungit.. Eft utrique tamen quiddam commune atque I'pe-
ciebus eorum omnibus, aliquid etiam. proprium utriusque.
Commune, mide nomen uterque invenit , undofo , exurgere
quad undas in arteiia alteram ab altera ; vermiculanti, ver¬
mis aflimilem efle greflui , quod ipfum etiam animal in mo-
dum undarum movetur, ut Democritus quodarn loco dicit,
ubi de iis verba facit quae in modum undaium progrediun-
tur. Initium fluctuationis perfpicumn eft fuperne Temper
efle et ad arteriae fines terminari. Atque hoc eft commune.
Differentiae vero eorum hoc modo fpeciatim Hunt. Qui-
busdam recta fertur unda, quibusdam in obliquum deilectit.
Quidam etiam brevi longitudine habent infignem altitudinem,
funt contra qui longiores, . altitudinem humilem , aliqui la-
tam, nonnulli anguftam, alii etiam pari celeritate praediti,
alii fecus. Et roboris etiam haec unda plus, ilia habet mi¬
nus. Interim limul omnium eft iftaram diflerentiarum in-
55 1 FAARNOT RBPl 41A4>0PA2
Ed. Chart. yiir. [33. 34.] Ed, Baf. m. Q70
o#ci? eoxiv ovS1 exeqoig-aixwv-, ovxe xotg xv[iaxd>8tGiv ovre
roig-GxoArjxi^ovGi, ■ to elvat xocovxotg di ui.Xrjv viva nXrtv xijg
xaxa to no gov -xijg SiaaxoXtjg. avrtj yaQ fiovtj fi uvcojialia
[34] nooalafiovGa Xtjv xara to nqortQov xai vgxiqov twv
fioQiow xcvtjGiv xovg xoiovxovg GvviGXtjGt Gcpv/fiovg , max
ilvai Gvv&txov xf]V yivtGiv avxwv ex xe xwv avwfiahov,
v.axu to noaov xijg diccGToXijg iv diacpeQOVGt fioQioe g, xai xcov
fir} a/MC navxa .xa jioqia xijg aQXtjQiag eyovxwv xivov[itva’
ov fiijv ivQtjxai ye na> xatf iavxtjv rj xoiavx/j anopaXia,
<oGTt “to nQoxiQov fioQiov xtjg aQXrj^lag nqoxiQOV qtatvea&ac
xivoviuvov , aiX oxav yiyvqxai, navxcog xig avxrj xai xo v
akXwv twv it QOHQriiieviav (iiyvvxat. xo yaq vn ’ EQaGiaxqa -
xov Xeyofievov, a>g ati xo nQOXiQov yaivexai xivovjnvov, ov
fo xrjg alG&qoicog na&og diduGxei. nav yaQ xovvavtiov. xai
xaxaipevdtxat xov cpaivofievov , doyfiaxog de evexa Xeytxat,
xad-antQ xaiuXla noXXu noXXoi xwv - do/ftaai ovvay.oQtvov-
xwv avanXaGavxtg eyqaxpav a>g (f aivoutvu fiyd’- ovaq ma¬
nor e ntcptjvoxa.
aequalitas. Sed enim de nulla alia commemoratarum in-
aequalitatum et habent utrique hi , turn uhdoU turn vermi-
culantes, ut tales Jint ex fola diftentionis inaequalitate, quan-
fitatis. Una enim haec inaequalitas , adjuncto Jibi, ut par-
tinm motus alter antevertat, alter cunctetur, hujuscemodi
pulfus gignit. Quo fit- ut Ixos conftituant inaequales quan¬
titate in di verbs partibus et illij qui non habent omnes limul
partes motas. Atlaiuen haec inaequalitas haud dum eft fola
inventa , ut prior arteriae pars prae caeteris videretur mo-
veri, quum autem incidat , omnino aliai-um cum ilia ahqua,
quas ante coinmemoravimus , complicata eft. Nam quod
drcit Erafiftratus ? Temper priorem moveri prius videri, fen-
fus non probat. . Imo vero longe aliud , ille. adductus fuo
dogmate in re aperta mentitur. Sicut alia item multa
Commenta, multi qui pro placitis propugnant j pro teftatis
prodiderunt , quae ne per Tomnium quidem vila tinquam
fnnt.
SQTrMSiN AOTOS A.
553
Ed. Chart. TUI. [34.] ( Ed. BaT. Ill; (17. 18.)
Keif. x ox . a£ioneq be xov xv[xaxojbi[ oqwyfiov 6 axco -
Iry/.'iCfav biabeyexai [iixQoxeqov yevo/ievov, ovxco xbv oxcoh 7-
xtXpvxa 6 [ivQfujxfciDV , oxccv anollv/iivwv xaiv xivrjoecov xooy
nollwv elg fitav, xal xavxijv navxelag fuxqav xelevxqoy,
xal biaxovxo ovb * avmfialog itavxelmg cpaivexai, xcrixoi iu-
■S'ttvbv eoxiv ex rov yevovg avxcov elvai xS>v avco/iulcov , allot
dice x tjv [uxQoxrjxa lav&avet xj avcoyialia. xexlijxai b7 ovxog
6 [iVQiM]x%a)V onxQ xyg itqog xo XJvov xbv [ivQfitjxa o/ioioxi]-
xog, ibg [lev xiv eg cpaoi xaxa Ofitxqoxyjxa, cog exeqoi be dice
xbv xqotcov x ijg xtvrjoecog, iv ofioicog tw oxwhjxitovxi xal
boqxubiQovxi, xal ovxog rj xexlrj[ievog. exiivoi xe yciq ofioio -
x>]xl xtvrjaecog xtjg nqog xa tfba oov x ijv incovv[Uav eyovoiv
belr/Zhjoav, ovxog xe avxog o jivq[U]xl^a>v ovxcog. xiveg be
xal bi aftcfto cpaolv avxov ovxcog ovo/id^ea&ai , bid xe xr,v
[uxqo(i8)xj]xa xal xijg xivrjotwg xo eibog. rjfZZv be neql fiev
xovxcov ov <£iloxt[it]xeov , blog b’ laxlv 6 [ivq/iTjxi^cov , Itx-
xeov. eoxi be juxqog ayav, ov [iixqoxeqog ullog ovx e'oxiv,
woavxcog be xal dfivbqoxaxog navxcog xal nvxvoxaxog, ov [irjv
xayvg ye, wgxioi boxel. beiy&qoexdi be xovxo iv xoZg neql
Cap. XXVI. Jam vero ut undofo pulfui fuccedit
vermiculans imniinuto, ita formicans vermiculanti, qunm
motibus amillis multis in unum eumque prorfus parvum ter-
minet. Quocirca nec inaequalem omnino dicas , quanquam
e'fle ex genere verihmile eft inaequalium , fed inaequalitas,
propter exiguitatem > latet. Nomen invenit hie formicans a
ftmilitudine , quae ftbi cum animante eft formica , ut quidam
volunt, parvitatis ; ut alii, fpeciei motus ; .ut hie fit nomina-
tus eadem ratione ac vermiculans et caprizans: quum illi
enim a fimilitudine' motus, quae ipfis cum animalibus quorum
habent cognomen intercedit, fint nomen fortiti, turn ipfe
hie formicans. Sunt qui propter utrumque fic ajunt appel-
lari eum, et quod parvus eft et ob fpeciem motus. Nos de
his non contendemus, at formicans qualis fit, explicabimus.
Eft mire parvus, quo baud eft minor alius, juxtaque langui-
dillimus plane ac creberrimus, non tamen, ut quibusdam vi-
fus eft, celer. At in libris de dignoscendis pulfibus hoc de-
rAAHNOT HEP l JIA&OPA2
554
Ed. Chart. VIII. [34. J Ed. Baf. III. (18.)
oqv'/fxwv diaypmoiiog. a7Xa yvv yz to 7.tXnov kri nQoa&iv-
rzg T^g nzqi rS>v Kara \iiav diaoroVqv avcopaXcov (jqiv/jiwv
SiacpoQa g, htl rov g aVhov g fiira^io[uy.
Kzcp. x£. Eioi 8s oL rz x7.ovio8ng sn xai oi onaa-
ficoSzig, ioixorzg fikv uX7.tj7.oig raj fi>j cpvXurrziv eva ronov
rip.. aQr rjq'iav , aiX avia rz xai xarco cpzQso&ai, rijg
y.ara cpvaip ftioewg i^iorafizvijg , SiaifzQovrz'q 8k xai Kara
rovro fikv avr'o, fya/v yciQ rov roiovrov na&rjfiarqg oi
Gnaafuadzig fizrzyovoi, fieya Sz xai aacpkg Ixaviog roig xXovca-
dzmv vnaqyii , xai xu$ oaov 8k oi fikv anaaficoSng ixars-
qoo&sv ex rcovnioarcav uv&eXxzo&ai xai r zivza&ai xai ona-
o&ai waivovzai, roig xXoviaSzm 8k ovSkv roiovrov vnaqyzi.
xai •jtQoaeri fityu7.rj fikv noXXaxig rj diuatoi.ij roig xlova>8ioi,
fiixqa 8 ■ ati roig onaafiiadzai. xai reap fioqUav rrjg aqxrj-
Qiag ra fikv avacpzQzo{fai , ra 8k xaracpsQto&ai xaxf eva xai
rov avrov yqovov Iv roig xXovcoSzoi cpaivzrat ivaqya g , rmv
cnaofiiadwv navrzXco g o7.iyoiq xai a/ivdqcog rov roiovrov
cvfimnrovrog. xatf o7.ov 8k cpavui olov yoQSrjg nvog rzra-
fievijg 'aio-d-rjoig ioTip ini rov onaofuodovg ccpvyfiov , xa& o
monfirabitur. Rune II reliquam partem differentiarum pul-
fuum in una diltentione inaequalium addiderimus , ad alios
nos conferemus.
Cap. XXVII. Superfunt autem vibrati et convuMvi,
qui hactenus quidem funt inter fe limiles, quod unum locum
arteria non teneat , fed furfum agitetur atque deorfum, na-
turali fede deferta. Dillant tamen vel hoc ipfo, quod non
adeo is affectus in convullivos cadat, in vibi-atos magnopere
et admodum perlpicue: jam etiam quatenus ex termiuis
ntrisque retrain contendique et convelii videntur convulfivi,
vibrati omni illo vacant. Ad haec, magna frequenter el l
vibratis dillentio , parva Temper convullivis. Et partes ar-
< teriae quaedam fuperiora petere , quaedam deruitti uno eo-
demque tempore aperte in vibratis confpiciuutur ; convul-
livis vero id perpaucis et obfcnre accidit. Breviter, fentias
veluli fidein quandam intenfam in pulfu convulGvo , quae
2&TFMS2N A0T02 A. 555
Ed. Chart. Yin.. [34. 35.] Ed. Baf. in. (18.)
xal ovdtvi rwv oXlwv soixsv’ ini rwv vXovwSwv ovdev
roiovrov cpaivsrai. fiahara yaq [35] uv rig avrwv rtjv v.i-
mjaiv tixaosis roig cr/.ovrioig, ogu Gcpo8qwg oups&ivra ra-
yiwg cpiqerai xoaSaivojxtva. y.alovai yaq ovrcog rov ttvxvov
avxbv xal avwfiaXov Guofiov , bmo ov-y vnaqysi roig onaa-
fiwSsai. rovxovg 8s navxag rovg Gcptry/iovg, rovg efco rwv
nitres ysvwv rwv nqwxwv, xaxa (ilav 8iaaxo1.t]V avwpa-
lovg ytvouhovg , Svo ravxcc nqooiovxa ovvlortjGt , to ts
naqa rrjv &£iuv rrjg uqxrjqlag il8og rtjg avwiialiag y.al to
nqwiairsqov rj oxpuelxsqov aqysG&ai rtjg xivrjaswg ret [so-
qta, rov y.sv nqwxov sv avxoTg qtj&ivxa, rov n aqa rrjv
•friaiv rwv fioqiwy avwfiaXov, avxb rovro fiovov, rovg
8s alXovg xal . rovro fisv , teat. a/Xai 8i nvsg avwuahwv
nqoGiovaai 8iacpoqal rwv nqwxwv nivxs ysvwv. cvv&srot
yaq aid rs vorjosig xal. at ysviosig avrwv , rov rs xvfiaxw-
8ovg y.al rov axwXtjxl^ovog xal rov xkovwSovg xal rov
Gnao/icodovg. 6 St [ivqfitjx'i^w v, wg eycc/uv, avwyiaXog jiiv
sgtiv j qv fitjV xal cpalvsrai ys
ilE res cum nullo alio convenit; in vibratis nihil tale ani-
inadvertas. Maxime enim jacuh’s motum eorum quae ma-
gna vi emifla, celeri impetu vibrantur, aflhniles; nam ita
■crebram illam et iuaequalem concuflionem appellant : qua
quideih convulfivi carent. Omnes autem hosce pulfus qui
praeter quinque ilia prima genera in una diftentione inae-
qualesfunt, duorum accellio horum conftituit, quae funt
genus inaequalitatis in arteriae fede et quum matm'ius aut
ferius motum partes aiispicantur. Primum quidem horum
ilium qui inaequalis eft, quod fedem partium commutet, hoc
ipfum folum, caeteros quum hoc turn aliae quaedam in-
aequalitatum adjunctae diiFerentiae primorum quinque gene'?
rum. CompoGtae enim tarn notiones horum, quam gene-
rationes funt , undoG , vermiculantis , vibrati , • convulGvi.
Formicans autem inaequalis quidem, ut diximus , eft, non
■videtur tamen.
556 PAAHNOT 1ZEPI JIA&0PA2
Ed; Chart. VIII. [35.] Ed. Bah III. (,8.)
xrj. Kcd 6 SoqtaSitfav 3s vlri&ug fimo ^HQorpi-
Xov oqiv/fiog sozi fievix zmv xaz'a (day diaGZoVjv avoi(ia-
Xcav, cvv&tzog 3s xccl avzog mziv , ovdszeQug sq>anzo[isvog
zmv nqomovoav rot's nqdzoig nsvzs ysvsoiv avcoyiaXimv , cclX-
ozav v.axf sv fioQiov oziovv diaxbnztjzai rtjv xlvtjoiv zj agzq-
Qict, ztjvixavza [laliozct ysvo/zsvog, ovy aiAStg. ov yctq olov
zovzozo ydvog Soqy.aStQmv iazi ocpvyiwg, aXf. ozav r\ .jkzoi
z?]V TjGVfiav dsvzsQcc xivtjoig mxvzsqa zs xal pcpoSgozega ztj g
ztqozsQag tj. zcayaq zoiovzw(x6vm zovzo sntxiizaizoovo-
ficcj xaza ztjv ztqog za 'Qwa zceg Soqy.dSag ojioioztjza. xal
yati sxstva zovzpv cpaivszcti ntjSmvza zov zqottov, . olov 3t~
izlrjv ziva xiytjmv itoioviuva. ztQog §oayv yaq injjcotravza
eavzcc , xai ziva Soxrjatv, cog avzov nov ztjv xivtjoiv xaza-
navoavzcc TZUQaoyovva , Ssvzsquv aSoxrjzov oqfitjv y.ivr/atcog
nouZzai, itolv zijg zzQoadsv wxvzsQav, cog olov hnfintjSmvza
tcfvzocg. avzai at ndoai xaza (dav SicuszoXqv avmyidkiai.
Ki(f. x&'. Htqi Ss ztjg xaza nvxvoztjza xal aoaio-
zrjza y.ai (jv&pov vvv sQovfisv. oiovzai 3s avozqfiauy.ag
Cap, XXV1H. Et qui pulfus caprizans ab Heropliilo
eft appellatus, eft ille de inaequalibus in uno pulfu; com-
polltus item eft , utriusque expers quae, primis quinque ge-
neribus adjunctaerat, inaequalitatis, verum ubi molum ar-
teria interpellat quapiam in parte, turn potiftime exiftit, non
fimpliciter , neque eniin univerfum hoc genus caprizans eft
pulfus, caeteriim ubi motus a quiete alter celerior primo et
veliementior fit. Ei fiquidem foli ex fimilitudine quani
cum animalibus habet eapris, attributmn hoc nomen eft :
quippe quae hoc modo videntur falire, quail geminum quen-
dam n;o turn facientes ; quod ubi aliquantulum fefe extule-
rint et fpeciem defili alicubi motus praebuerint, alterum
motus, nec opinatnm impetum capiunt, priori longe citatio.
rent , veluti in fe ip fas infilientes. Hae quidem omnes in
una diftentione inaequalitates funt.
Cap. XXIX. Kune de inaequalitate crebritatis et ra-
ritalis rbytbmique agemus. CollectiYas dicunt tantum efie
2&TTMQN A0T02 A.
55 7
Ed. Chart. VIII, [35. 56.] ^ ^ Ed. Baf. Ill.,(^.)
fiovov yivtadai rag zoiavxag avayad.iag. ovrco de v.cti.oval
rag iv nXuoat aqivyyoTg GWiGxaytvag.- tinwyev 8e.itQbxtq.oV
mql rtov iv d&Qoioyazx yiVoyevav > tl$ ovxag ini rag xaxf
eva yexapyaqye&a, nQoyuQiadytvoi naQaduyyaxog evtxa yiav
aigcGiv reap ixtQv nvxvoxrjxog ytytvtjyevav , tjntQ 8t] xal aa-
ytaiax?] earl, ixeql rd 8ia.luy.aaxa xwv ix7.ijywv avvicrxaG&ai
VoytQovaa to ysvog rovxo r day ocpvyy&v. oxav ovv !| rjg jj
ndvxa rd 8ia7.uyyaxa i'aa xaxd vcavxag rovg oyvyyovg, oya-
%bv xovxov uvai cpaai, el Se rd yev yuQw, rd 8“ ildxxa,
Srfi.ovoxt, dvwy.a7.ov , iv nv/.voxrjxi xal dqaibxijxu xal rov
{ivdyov 8“ waavxag ev xa 7.oycp rov yoovov rtjg n7.?jytjq
itQoq xovxov Staldyyaxog ovviaxaytvov , oxav ecprfgqg o av~
rog uery, rare iival cpauiv 6ya7.bv , ei 8e yexaftaTlu rov eig
aQ’/Jjg 7.oyov , dvay.a7.ov yiyvtft&ai, xa&antQ d xal xwv cha~
7.uyydzwv , d xal yavylag xalovoiv , yexanecy rd ytye&y,
r ?]V xaxd ixvxvbztjxa xal aQaioxyxa yiyvtG&ai dvayal'iav.
ravxa yev [36] ovv OQ-d-wq TJyovGiv , xal e'oxiv duo xtjg tlq?]-
yevyg alqiatag ini zdg aTlag ytxibvxa yvwQi^uv bya7.oxyxd
re xal dvwyaliav iv dycfoxtQoiq.xoig yeveoi, rtjv iv nltloat,
ejuscemodi inaequalitates, ita enim quae ex pluribus pulfibus
conflatae funt, appellant. Primum de his dicemus, quae
acervatim hunt, deinde ad eas descendemus , quae in uno
pulfu. • Atque Lie unam exempli gratia fectam de his quae
de crebritate funt, quae fcilicet eft clarilSma, fumamus, quae
ex ictuum cenfet intervallo hoc genus pulfuum effici. Ubi
ergo' omnia ordine aequa lint intervalla per omnes pulfus,
aequalem hunc dietitant efle ; lln partim majora, partim mi¬
nora, inaequalem nimirum efle in crebritate et raritate.
Rhythmum jam etiam eodem modo ex proportion^ temporis
ictus ad intervalli tempus conftantem, quum deinceps ma-
neateadem, aequalem jam dicunt efle : qui primam propor-
tionem fi variet, efle inaequalem ; quomodo li intervallorun- ,
quas et quietes vocant, mutentur magnitudines , inaequali-
tatem crebritatis raritatisque fieri. Haec fane recte dicunt :
atque ab ifta fecta proficiscenti ad alias aequalitatem per-
fpicere licet et inaequalitatem, utriusque generis, quae com-
558 TAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [36.] Ed. Bar. III.ti8.)
tPS ecpayavj GCfvyyoig Gvviaxaytvtjv , tjv xal. Gvaxrjyaxiyyv
XaXovaiv.
Keep. X. ILtqi Ss r>jg xa&? eva GCfvyy'ov avcoyaliag
avxtav , rjv unavxag naqaXaXoinaaiv , ovx e& oyoicog Gay kg,
■aXt, vnkq xoy yijdkv Xcvrcuv x ij _ nqoxaiyevrj nqayyaxaia xal
.5 xeql xovxcav naiqaaoyai xatf oaov albv xz uacpcog afoiaiv
dqy/jV x ov ioyov xrjvda noiijGayavog. xd yoqia xijg dqxijqiag
ijxoi navtf ayu xrj g xivrjaacog dqyaxai , ?j xd ykv avxwv izqco'l-
aixtqov , xd de bijiicrtxaqov. at yev oyv nav $ dua xiveia&ai
in uq^cuxo, aixa xal xivrj&evxu y'rj iv laaig yqovoig ai&ig xrjg
devxeqag diaoxoXijg aya nakiv aqjgaixo , xi ov dvo yevaov avco-
yqliu xad' eva acpvyybv GVGxrjGaxai , . oxi ykv eyevaxo, yvm-
Qto&aiaa, xrjg devxeqag SiaaxoXijg aq^ayevrig, ov ytjv ev.xij
■y.a davxeqa xqv ynaqlgcv eyovaa , cqanaq ovde 6 q v&yog avxog,
ovde to xaxd nvxvdxrya xal aquioxijxu yevog. xal yaq xal
xavxa xa-0- eva yev acpvyybv yiyvtxai, daixai de n avxwg. alg
■ro yvcoG&ijvai x ov dtvxeqov. nqlv yaq dq^aa&ai xo.vxov,
ovy oiov x t xoy nqoxtqov xo neqag yvcoqiGai. exc d ’ ay vdb-
exov yevovxog xov ntqaxog? ovxe xrtv nvxvoxijxa dvvuxbv,
plures, ut diximus , complectitur pulfos , quam collectivam
•vocitant.
Cap. XXX. Inaequalitas vero illorum iu uno pulfu,
■quam neglexerunt omnes, non perinde jam eft aperta. . Sed
-ut praefens Iucubratio ne quid defideret, faciam, haec etiam
iut quoad ejus fieri potent,- clare explicein, hoc fermonis
initium faciens. Partes arteriae aut omnes una motum^x-
•ordiuntur, aut parsearum maturius, pars tardins., . Si jam
moveri Omnes fimul coeperint, mox motae minus aequistem-
poribus, iterum diltentionem alteram fimul inceperint, duo-
arum generum in uno pulfu inaequalitas erit; quae, quod
•fuerit, cognifa quidem fit, ut fecunda diftentio coepit, .non
.tamen in leciirida contineatur ; ficut nec ipfe rhythmus-, neo
genus crebritatis et raritatis ; quum et haec ipfa Cant in uno
:pulfu, tamen omnino defiderent, qiio c.ognoscantiu; , fecunr
xlum j quod quidem ante hujus initium r prioris neqiieat finis
coguosci. Jam incognito fine , nec [crebritatem valeas., .yel
2&rrMSiN joros 4.
559
Ed. Chart. VIII. [36.] Ed. Baf. in. (18. 19.)
Jj xt] v apaioxrjxa, ovxt xov pv-O-fiov biiyvcovai. wars, v.ul
-ntqi Tqv xijg avapakiag ysvtocv , ijv UQtjv.autv , ovShv &av-
fiaarov avautvtiv xrjg dtvxsqag SiaoxoXrjg x'rjv aqytjv. ov firjv
■xovxov ye svtv.cc ovoxijfiaxixijv avxtjv voui^hv. aycshtt
ctqIv (jv^TciQa&tjvai xryv dtvxsqav Siaoxolrjv, tv&vg aqyo[isvf]g
ccvTtjg -/vmniQtrcu , fitjS'tv jxyjxt xov dtvxspov ocpvypov dttj&tv-
xmv 7]\iwv (ir/ts tov tqLtov firjxt xwv e%ijg. ovxcog ip zip
-npcoxcp fiovco yiyv&Tui. Sia xovx ovv ecpafitv , orav uy.cc
navxmv xwv jxopuov ao^autvcov y.ivtTo&ai vara xt xrjv npoxs-
qccv v.al r>;v dtvxsQav 8iaoxoVt]V , pi] loog avxoig 6 xijg v.v-
vr/Otwg ysvtjxai yqovog, xwv 8vo ytvcov avcoftaXiav ovvioxa-
oQai, xf]V (lev xaxcc nvy.v6xt]xcc teal aoccioxtjxcc xcp.xcov Sia-
Xeippaxtov aviocp, xfjv 8s xccxcc qv&piov xto loyco tov yqovov
xrjg nlqyijg iiQog tov. tov 8iakti\i\xaxog. 6 fiev yap xov k'pei-
.xov navxcov navoafitvov xijg xivijotmg fiopiov yqovog skayi-
■exog s'fTxai, fisyioxog 8s 6 xov voxaxov. ol d’ Iv xm utuoj
avahoyov, s<p • ooov av y xov nqcoxov rj xov soyaxov aept-
axtpcoxtg (ooiv. Uymu'kiv 8s xolg xtav xitirysttav yqovotg (19) ol
xuiv fjovyicov utitpvg [isv soovxac ntql tcc nqcoxcc navoa^tvoi^
raritatem, vel vero rhythmum aflequi. Quare ad inaequa-
•litatem conftituendam , quam diximus , nil mirnm eft ft fe-
cundae diftentionis principium expectetur. Hac tamen de
•caufa non eft. collectiva nominanda. Scilicet priusquam
altera diftentio finiatur, ftatim in ejus principio cognoscitur,
ut nec altero nobis pulfu fit, nec tertio, nec reliquis opus.
Atque lie in primo folo fit. Itaque diximus, fi univerfae
-fimul partes coeperint in prima et fecunda diftentione mo-'
veri, nec liabeant par tempus motus, generari duorum ge-
nerum inaequalitatem; mam crehritatis et raritatis, impari-
tate intervallorum , alteram rhythmi, proportione femporis .
ictus ad intervalli. Tempus enim partis quae omnium par- -
Hum prima moveri definit, minimum erit; maximum poft-
xemae ; media proportione, in quantum aut a prima aut
apoftrema abfint. Contra ac tempora motuum, quietum
tempora Iongiora funt in illis, quae primae a motu defiftiint,
56o r a Aim or hepi aiavqpap
Ed. Chart. VIII. [36. 37.3 Ed. Bat IH. [19.)
ed.axxovg be n egc xd voxara. wove 0 pep vaxd to tiquitop
•navoapevov pogiop ygovog Ttjg vipt/oeatg ildytaxog Stp peyc-
crip nagafiallexac ygbvm Tat t ijg vaxd to avxo pbgiov tjav-
yiag, 6 be vara to vox atop peytoxog wv andpxcov xcbp rtjg
xtvtjoemg yrgopcop ilayioxcp xco xtjg v.axa to avxo pogiop
tjovycag itagapallexai, teal ovxcog 6 gv&pbg vnaXXdxxtxat
v.wdr ivdoxtjv , ■ tig ooop 6- loyog xov xijg vtprjaecog ygovov
ngog top Ttjg tjovycag ovy o avxog ip cinaoc pipit. av pip-
T01 rtjg otgoxigag btaoxolrjg , dpa pep dndpxatp Tap pogetov
xtjp ctgyrjv Ttjg viprjaecog noitjoapePijg , ovv usoygopoP de nuotp
r\ bevxiga bcaoxoltj ptj dpa napxcop notijotjxai xtjp agyrjV Ttjg
xivtjotag, alia ngoxigov pep tov ngoxigov navoapivov, vac
TOGovxcp ye ngoxigov , ooco n goxegop inavoaxo , bevxigov de
tov devxdgov, vac ovxcog e%rjg rj pep vaxd top gv&pop uvaopal'tu
yivoex ap ovxcog, rj be vaxd nvvpoxtjxa vac agatoxtjxa ovv ext.
to pep ydg Ttjg tjovycag coop ip aizaot ytvopepop ovbepiap igyd-
cexat vaxd nvvpoxtjxa vac agatoxtjxa bcaqsogav' pv ptjv [37] o
ye lo yog o avxog eaxat xov xijg vtptjoeoo g ygbvov ngog top xrjg
rjovycag, ec ye b pep xijg vtpijoecog ovv coog ijp anaoip, o be xijg
in illis, quae poltrema, breviora. Qu are tempus motus,
quern habuit pars, quae moveri prima debit, minimum, cum
maximo tempore quietis ejusdam partis comparator et ulti-
tnae tempus, quod maximum erat omnium motus temporum,
ad minimum confertur quietis ejusdem partis. Et ita rliyth-
mus in iingulis commutatur, quatenus proportio tempoiis
motus ad quietis tempus non eadem in omnibus manet.
Quod vero, li prior diiientio ex omnibus fimul partibus mo¬
veri coeperit, fed non pari in omnibus tempore, deinde al¬
tera diftentio motum auspicata lit non una omnium partium,
fed prius quidem ejus, quae prior quieverat , atque eo prius
quo prius quieviiTet, fecundo motum ejus quae feennda, at¬
que ita dein ceps, inaequalitas quidem ita rhythmi Get, cre-
hritatis et raritatis non item. Nam quies, quum omnibus
aequafit, differentiam in crebritate et rarilate elficit nullam ;
non refpondebit tamen motus tempus tempori quietis, fi-
quidem motus non erat omnibus par tempus, quietis erat;
2&TTMQN Aoros A.
56 1
Ed. Chart. VIII. J37-] ^ ^ EcLBaL IIL (i§0
yav/la g Lffog1, S>gx ovSi 6 qv&pog Snaaiv 6 avxog. el S'
Spa navta xa pbqia xtjg aqxtjqLag aq^apiva xiveio&ai, prjtf
Spa ttcc1.iv aq^airo xtjg Sevxiqag SiaaxoXijg pij&- Spa nav-
caixo trig itqoxeqag, alia ptjSi xo xtjg tjGV/iag igov iv anaoi
yevoixo, Sixxrjv iv xcjj xoiovxqt Siacpoqav avayxij avaxijvat,
xtjg piv xaxa nvxvoxijxu xal aquioxtjxa xa& ixeqav xmv
diacpoQtav uvmpal.iag ovvioxapivtjg, ov ptjv xtjg yt xaxaxbv
qv&pov If avayxtjg. ivSi-yexai yaq iv xm avxcq Xoyat nuv-
xcov xmv poq'imv xovg xtjg xivtjaemg yjqovovg nqog xovg xmv
tjavyimv yevea&ai. xal el xovxo avppaivei, xal\ 6 qv&pog
opulog av eitj , pt] GmQopevov Si x ov avxov xaxa navxa xa
poqia l.oyov , xal yaq xal xovxo ivSeyexai yevia&ai, Sia-
qi&aqeit] av ovxco xal 6 qv&pog. el S’ av nakiv Spa nav-
xmv aq%apev oov xmv pooimv xivtia&ai, xal xivtj&evxmv iv loco
yoovcp xtjg Stvxdqag Siaaxol.tjg, pi] Spa navxa xa poqia xtjv
avxtjv aqytyv it oirjoaixo , alia xa piv nqmiaixeqov avxmv
aq%aixo , xa Si bxjtiaixeqov , ovxe o qv&pog i’xi 6pal.bg ovxe
7] xaxa nvxvoxtjxa xal aqaioxtjxa Siacpoqa. xavxtyv piv yaq
avwpalov naiii xmv ryivyimv xo avw.ov, x ov Si qv&pov
nee ergo idem omnibus rbytbmus. Quod fi quum moyeri
arteriae limul omnes partes coeperunt, non item fimul omnes
alteram diftentionem ordiantur, neque priorem terminayerint
fimul, fed ne quies quidem in omnibus aequa fit, binas in eo
neceffe efi difierentias efie. Nam crebritatis et raritatis in
alterutra differentia inaequalitas fit, at non rhytlimi tamen
neceffario ; poffunt enim omnium partium tempora motus
quietum temporibus refpondere ; et fi lioc ; exit item rby-
"thmus aequalis. Sin autem eadem in omnibus partibus pro-
porlio non conftet, fane enim poteff etiam boc fieri, fimul
perdetur rbytbmus. Jam vero ubi una omnes partes mo¬
yeri coeperint, motaeque aequo fint tempore , fi alterae dis-
tentionis non idem omnes initium partes ordiantur, fed quae-
dam maturius, quaedam inceperint ferius, non rbytbmus
jam aequalis erit, neque crebritatis raritatisque differentia,
banc enimimpares quietes inaequalem efficiuut, rbythmum
galenus tom. yni. If n
56a rAABNOT UEPI AIA<t>0PA2
Ed. Chart. VIII. 137-] Ed. Baf. III. frg.)
7] toov Xoycov exaQOTtjg, ana f tow filv tddv (toq’uav iv I'atp
XQoveo xivt]&dvTcov , ov nhv xal tjovyamxvtcav iv xaco ypovco.
Toaavrai fikv avco/iaXlag at diacpogai, Trig xatf sva aqivyfiov
ccfi(fOLV roiv ytvoiv , oxav cc/ia navxa r a poQia Ttjg uqt t]Qiag
u^rjtai SiaaTiXXia&aL ‘ orav <Se to fisv ttqotiqov avxwv,
to ds dtvxsQov apTgrjtai t ov diaordXXaa&ai, navaaiidvcov (ilv
anavTcov aua, xal aii&ig Ttjg davTSQag diaGToXtjg a^a/itvcov
ana, xaxa &oiteqov ydvog to tov Qv&fiov povov, ttjv avco-
jiaUcev avayxtj. ytvaa&ai. to. n'sv yccQ SiaXunnaTa twv xivrr
astov Xoa naoiv earai Toig [wgioig, a or a ovda/xia xaxa ys
tovto to yivog ava>na\ia ovGTt]GSTai. toco ds ovxi tco
XQovco t to Ttjg rjavyiag iv anaai Toig /lOQioig aviaog naQa-
(iaMMfitvog , 6 T^g xa$ exaaTov avTcdv xivr\Gtag iv diacpd-
Qovrst Xoyoig tov sxugtov [ioqlov Qv&nov anoTtkdati. at ds
xaxa t'ov avrov tqotcov aq^aixo Ttjg dtvxdftaq diaGToXtjg tj
aoxrjQia, xa\? ov xal Ttjg nQoxdQag, ware xatf ixaxdqav
tow diaGToXav ravxo fi°Qt0V apyea&ai nQaiahsQov ivd-
qov Tip loco , xal tovt iv anaai ToZg fiogtoig cpvlav-
tolxo, navaayidvutv avxi ov c!(tcc Ttjg nQOTSQag diaGxoXtjg,
vero proportionum commutatio , quum aequo tempore
omnes partes motae lint, non aequo tainen quieverint tem¬
pore. Tot funt inaequalitatis utriusque -uno in pulfu ge-
nei-is differentiae , quum omnes una partes arteriae diftendi
inceperint. At ubi liaec primo, ilia fecundo diftendi coer
perit, ft omnes fimul quieverint ac deinde diftentionem una
alteram auspicatae fint, inaequalitas in allero tantum genere
neceffe eft fit rhythmi , quandoquidem aequa omnibus par¬
tibus erunt.intervalla motuum: lie inaequalitas in hoc qui-
tbm genere nulla erit. Et fi cum tempore quietis, quod
fit par- in omnibus partibus, impar tempus conferatur cujus-
que partis motus , diverfis. proportionibus cujuslibet rhy¬
thm uni partis conficiet. Quod fi alteram diftentionem arte-
l-ia juxta orfa fit atque priorem, ut in utraque diflentione
eadem pars prior altera pari intervallo incipiat, idque in
omnibus partibus fit conftans ac illae una defierint priorem,
2&TTM8N AOrO 2 A. 563
Ed. CIiarr.'TIII. [37.] Ed. Baf. m. 09.)
avayxtj xaO’ sxateqov rwv yevwv yeveaOai rt]V avwfia-
7,iav. 6 fitv yaq nag yqovog 6 avyxdfievog ex re rijg xivrj-
cewg xai rov dtaXdjifiatog i'aog eaten naai roTg fioqLoig r ijg
aQrrjQiag. anooi de oi rmp xtvtjaewv Xbyoi n qog rovg
rcov tjGvjricov, rep rov oXov yqovov fit] elg i'aa rtpvta&ai.
rwv [iev yap itQortqov aQ^auevwv [ioq'iwv xiveia&ai o [iev
rijg xivrjaewg yobvog fisiC,wv eaten rov rwv vorsqov ao^ape-
vwv, 6 de rov SiaXupiiatog e%a,tr wv. rwv d’ vorsqov
ag^ajisvwv epnaXiv 6 [iev rijg xivqoewg yoovog eXattwv , 6 de
rijg Tjavyiag fici’Cav. ware avayxtj xai rov qv&jibv avioov
iivai x a&’ exaarov rwv [ ioq'udv , xai rrjv xata nvxvotrjta de
xai aQaiorrjra avviaraa&ai neqi avtovg avwfia/.iav , avay-
xatov , elg oaov oi rwv diaXei/iiiarwv yQovoi diaepeQovoi. el
d’ dfiolwg rijg divteqag diaaroXijg rrjv aqyijv rijg rwv fio-
qiwv xivrjosw g n oitjaa[ievt]g, rjv neo ij nqoreqa enatoitjro,
rovreativ Zva xa& exardqav ro avro fioqiov aqyrjrai, ro
[is v nqbreqov, ro de vareqov rijg xivrjaewg, rj reXevrij rijg '
nqorsqag diaaroXijg, [iij Xarj itaai yevotro, dvo eaovtai
diacpoqaL dvvutai yaq xai ytollw nqoreqov tt avaaa&at
diftentionem, non poteft non effe in utroque genere inaequa-
litas. Nam omne tempus, quod eft ex motu et intervallo
conflatum, omnibus eft aequabile arteriae partibus. Sed
motuum proportiones , quod totum tempus in aequas partes
non diftribuatur, non - refpondent quietum proportionibus.
Etenim partium quae moveri primae coeperint, tempus ino-
tus excedet earum tempus, quae tardiores inceperint, inter-
valli vero minus erit ; conti-a partes quae coeperint pofte-
rius, tempus liabent motus minus , quietis majus. Quare
fimul inaequalis rhytbmus neceffario erit fingularum par¬
tium, et quatenus tempora intervallorum differunt, etiam
crebritalis atque raritatis conjungi cum iis inaequalitatem eft
neceffe, Si vero altera diftentio perinde ac prior fecerat,
initium motus partium fit orfa, id eft ft eadem ntrobique
pars incipiat moveri , liaec primo loco , ilia pofteriore, non
fit autem finis prioris diftentionis in omnibus aeqiius, duae
erunt differentiae; poteft enim et longe quidem quiescere
Nil 2
rAABNOT IIEPI AIA&0PA2
564
Ed. Chait. VIII. [3 7. 38.] Ed. Baf. III. (19.)
to itQotiQov xtjg xivrjatcog aq^aptvov pooiov, Svvaxai Ss xal
vgtiqov. tl psv yao ev toco navouixo to nQoxtQov, oocp
ivqotcQov rjcfeaxo , xax aiupco t a ysvrj, yevoix av ovxcog
ou.aJ.bz [38] aqivypog. tl Ss nolle? navGaixo nQOTiQOV, tjntQ
tjaZaro, xr\v avcopaliav ovxco ytvv?jGti t av Svo yeviov.
navGaptvov S' vgtiqov to nQottnov uqi,apivov navxcog
SQyaatvai tcov Silo ytvoov xrjv avwpaliav , av Tt nolle? Tvyr)
navaaptvov vgtiqov av Tt oily a. tl Ss prjxt xtjg nQoxtQag
Siaoxoltjg t] ao-f}i naotv apa to Xg poQidig ytvovto ptjxt xijg
StvxtQag , evSkytxai hots, psv -tov Qv&pov opalbv yivto&ai,
svSt'/txai Ss xal to t tjg nvxvoxt] xog xal aqaioxijxog yivog, tl
[tsv OVXOJ ptQLG&cttV ol TWV XlVQGteOV %qovoi nqog xovg TCOV
fjGv%icov. WGTt tov avxov ev anaoiv tivai loyov, bpaloi
TOV QV&pOV yiyvoptvov. tl S' ol TWV rjGVflCOV %QOVOl flOVOl
Ygoi ytvtj&titv, bpalox^g tv d-arsQoa yevti. xavxa psv ovv
ajtavia , xa Ss tcov avcopahmv txavcbg nolla. xal yaq afia
itavxa Svvaxai xrjg xtvqatwg navGao&ai xa poqiaxal ov%apa,
xav T& p t] apa navGao&ai xcc psv nqbxtQov , xa S' vgtiqov,
xal ijxoi nolle? HQoxtQov, -fj nolle? vgtiqov. olai Si xal
prius, quae prior eft pars motum auspicata, poteft etiam
pofterius. Nam ft tanto quieverit prius, quanto coepit, fiet
ita aequalis in utroque genere pulfus. Sin multo prius, at-
que eft auspicata, quieverit, duorum generum efficiet inae-
qualem pulfum. At ft quae prior coepit , defiftat pofterior,
duorum generum omnino inaequalitatem creabit, five multo
tardius, five paulo quieverit. At vero, fi neque prioris dis-
tentionis initium ex omnibus fimul partibus fiat, neque fe-
cundae eft; quum rliytlimus poifit aequalis efle, pollit et
crebritatis et raritatis genus, et fi quidem ita motuum tem-
pora cum quietum temporibus fint partita, ut eadem fit pro-
portio in omnibus, fit aequalis rbytbmus; 11 vero tempora
fola paria fuerint quietmn , aequalitas erit in altero genere.
Sed haec infrequentia funt, inaequalitates vero funt permul-
tae ; nam omnes poflimt fimul partes a motu ceflare et non
fimul, ac quum non cefiant fimul, liae prius, illae pofterius,
jam etiam vellonge prius, vel longe tardius. At quae et
_J?<PTfM12N AOrOS A. 565
Ed. Chart. Virr. [38.] ^ Ed. Baf. III.' (19.)
oaai ytvoivx av at avcafiaXiat, xaia tccvtcc rotg nqotiQrjfitvoig
uv tvQusy.oig. Sait ovSsv StZ firjy.vvuv en. fiovov Ss Ino-
HVrjGavTctQ , cog 16 nQorz&ev anoddStixiat, to ylvea&al nvag
y.ul y.a$ svct Gcpvyjjov avcofiaXUxg , sv re raj xaia nvxvortjra
xal ocQaiotijtoc yevu, xav rat xaia rov qv&[iov , ivrav&a nov
xaianavaai xaiQog tfdrf rov nqcorov Xoyov. a yao ini fua g
ctlqiatcag , rijg fitQi^ovGJjg tig nXtjytjv xal diultifj.ua rov ocp vy-
fiov, cog ini naqaSuyfiaTog tlgryxcifiiv , ovSev •jaXmbv xal
ini rag aXXag ptracpsQtiv , opo'uog r\fiu>v xal xar ixtivag ana-
oag anodtt^ai dvvafievcov iv rocg 8vo yivtai rovrocg, vniq cov
Srj nenavfiai Xeycav, rug xu& tya atfvyfiov aycofiaXcag ovvi-
avaftivag.
quot hac ralione differentiae Sent, ex fnperioribus invenias,
quo me oportet breviorem effe. Itaque li commonuerim,-
quod inftitntmn erat, effe demonllratum , habere fuas etiam
unum pulfum inaequalitates , turn in genere crebritatis et ra-
ritatis, turn in genere rhythmi, finem hie jam primi libri
faciam. Nam quae in ana nos feeta , quae in iclum et iij-
tervaffum pulfum partitur, exempli gratia retulimus , nullo
negotio ad alias traducamus ; poffumus enim perijide per
omnes etiam illas in generibus his duobus, de quibus modcu
dixi, ihaequajitates pulfus unius demonihrai'e.
TAAHNOT IIEPI AIAOOPA2 20TrM£2N
Aoros B.
Ed. Chart. YIIT. [39.] Ed. Baf. III. (20.)
. Ktq>. a. Qv Trjv avxijv ypuav ercayysIXcrai xoSt to
yqdfipa tco nqoa&tv, dlX ov syti loyov iMJpoQog, 1} oxa/i-
fiaviu nqog aqxov, rj xqeag, xovtov xal x a vvv Xtyd-yrsoiuva
ytqog ra tlqtjjXeva. XQecpuv fiev ybcq entires xcegvyiaivovaag
edvvaro xpvyag, exxa&aiqtiv tie xavxct xceg [toy&tjqecg dolgosg,
wantq xivos voaij/iaxa. (jvyy.aTaoy.tvuQcO&ai d tly.og xoig
ebeyyoig x <ov diijficcqxfjfievcov niaxiv fttfiaiav xa v oq&cag tlqtj-
(isvcov. wax u Tig Taj naqovri lay<x> xal xavxijv nqoa&tit]
x tjv yqdav , tvqrjOti xivd xal wqiehiavinofievtjv.
GALENI DE PVLSVVM DIFFERENTIIS
LIBER II.
Cap. I. Non etmdem ufum liic liber pollicetur ac
primns, fed quam veratrum rationem liabet, vel fcammo-
niuin , cum pane et camibus , eandem quae nunc dicemus
cum fuperioribus habent. Nutrire enim mentes ilia fanas,
baec referare pravas fententias valent, ut morbos quosdam.
Aequum ell autem eorum quae perperam dicta funt objur-
gationibus fidem recte dictis firmam comparari. Quare
lianc utilitatem li propofitae difputationi addas, inyeneris
compendii nomiihil adjunctum.
rAAHNOT IIEPI J1A&0P, 2$TrM. A0T02 Jt. 56 j
Ed; Chart. VIII. [5g. 4oJ ' Ed. Baf. III. (*>.)
Keep. (S'. ”Egxi Stj icpboxog'pioi 7.byog nqog xovg go-
. qitaxag 6 ir epl xijg j (QtjGecog rear ovopiaxcav. ypecg yap hto £
fie&ce xy xav ‘EXXyvwv avvtj&eia ' xal yap exQacprjfiev lv
ctvry, ■jveiQ(bpe&a re dice, xmv oacpeGTaxiov ovopuicov £Qpf]-
veveiv ael to voovpevov , ov pitjv eyxalovpev ye xocg ohyca-
qovaiv avTfjg, a)X el xal xai? exuGxyv 7.i%iv efttkoi rig (jccq-
^apiaxl cp&eyyeo-Stcci , pj] kvpuivopevog rea aacpei xijg eppiy^
velag, ovdsv tjpZv peXeu xovxovyap eyexa %Qtbpie&cc xy noog
aXlrjXovg dialdxxip, xov voijoai xa dyXovpeva, xal xovxov
yyovpe&a xaXkioxa jrptjo&ai l.oyop , xov eyapyiGxaxa drfkovv.
a (Sovhexai dvvupevov. rj pev fjpexdpa ixpouLqeGtg xoiavxij,
pdxpiog, tog vopitfo, xal quXav&pamog , ov pijv htixqditovaiv
rjpTv ol oocpioxal, alX Samp aU.rjXoig epiCpvoi nip l xdov
ovopaxcov , dfiekovvxeg avxdov xdov npaypaxcov , ovxco xal
•tjuTv inr[\/io\oeaC,ovGiv vftq'dQovxeg ael', xal xaxayeXddvxeg, el
prj xQtjoalpied-a xoig exelvcov ovopaaiv. el pev ovv urcavxtg
avv-Odpevot piav dialtxxov . maneo vopiapa xaiyov m to iptj-
qilopaxog eloyyyoavxo , xaya av- sneipadypev inilaQ-ia-Qai
Cap. II. Ell autem primum mihi cum Tophiftis
fermo de nominibus ufurpandis. Graecorum namque nos
inftitutum, etenim.apud eos fumus educati, tenemus, co-
namurque ut clarifllmis Temper nominibus fenfum interpre-
temur. Neque nos tamen fcilicet in eos querimur , qui hoc
iloccipendunt ; imo vero, J1 vel lingula quis velit verba
ufurpare barbare, znodo interpretationis lucem non offen-
dat, nihil laboramus. Nam linguae qua inter nos com-
mentamur, hoc nomine utimur proprietate, quo inentem
alterius aftequamur, atque ut clariffime quisque mentem
fuam poteil fignificare, ita fermone cenfemus eum uti op¬
time. Nollrum id eft inftitutum, modeftum ut arbilror et
human mn; verum interpellant Tophiftae, qui ficut mutuo
de nominibus contenduut., res ipfas negligentes, et iterum
nos Temper contumeliis inTequuntur , nifi ipTorum vocabulis
utamur. . Qui ft univerii uuam Iinguam conftituant, eam-
que ut novam monetam rogalione Terant, conemur Tor-
568 rJABKo t hep i aiaqopax
Ed. Chart. VIII. [4o.] _ Ed. Baf. III. (20.)
filv zijg xcov ‘Ellrjvcov, exua&etv Se xtjv nqog. exdvcov vofio -
■d-tTrj&uGuv. alX ovfr it xcov (jaqftaqcov nvd [u<x Sialexxcp
avvt&ivTO yq^aao&ai, [la&tlv av ovSe xavxijv coxvrjoafiiv,
into row xcavx avxolg yaq'usau&ai. litel Se ovy Elltjvixljv
StalcXTOV dlixqivmg ovSijiiav , ovSe fidqfiaQov dnlcog , alia
Ufa (itxxrjv ariaowv, otov xaqvxijvj tj xiva noixilcoxtqav
n xal dlloy.coxeqav xaqvxtjg avvxi&eaotv , tag av exaarog
avXcov fiovlryzai, ra; [iev lx <Poivixrj g te x.al2vqiag, r a Se
AI'/vtctov n xal Qquxrjg, tj no&ev allo&tv ovpqiogrjtTag,
dr a xoig xcov 'EIIt/vcov ovojiuai jiiyvvg, ovSe xovxoig yvtj-
a'toig , alia nolvuScog •jcaqeqrd-aqiievoig , lyco (iev ovxeyat
[ice zovg &iovg, o x 1 xal yevco/iai, [it] x exy.av&avuv xag
zmavxag Sialtxxovg Svvdfievog [itjv exdvovg izd&oav fiiav
lxp.av&aviiv xtjv xcov ElJltjvcov , [irjx hftiSt] xovrcov ovS
ixeqov xvyyavco , row yovv rqtrov xe xal loncov xvydv naq
avxcov Swa/uvog, row avyycoqtTv ijiuv , iv ij zi&qd[t[ii&a
cpcovij, xavvj] xqrjoao&ai, ro [iev Si] ntql xtjv xcov ovo[ia -
xcov yqt]Siv xaxov xtjhxovxov .
taHIs Graecae linguae oblivifci, edifcere autem ab illis pro-
mulgatam. Quin ne 11 barbaram quidem linguam aliquam
ftatuerent ufurpandam, ut iis .morem ubique geram, du-
bitem difcere. Quando yero Graecam nullarn integram
linguam, nec etiam femel barbaram, fed confufam quan-
dam ex omnibus, quail carycam, aut 11 qua caryca varia
magis et abfurdior fieri potelt, componunt, atque pro fuo
quisque voto partim ex Phoenicia et Syria,, partim ex
Aegypto et Thracia, aut aliunde contrahunt, inde Grae¬
corum coinmifcent nominibus, nec iis fane integris et le-
gitimis , caeterum varie corruptis , equidem quid agam me
hercle non habeo, qui neque eas linguas pofTmn edifce¬
re, neque adducere illos, ut unam addifcant linguani
Graecam : nec pofteaquam horum neutrum obtineo ab illis,
tertium pofluiri, et quod ell unum reliquum, ut. in qua
fum'us lingua educati, hac ut utamur , permittant. Atque
hoc quidem habet tantum malum ufus vocurn.
2$TrMQN A0T02 S.
569
Ed. Chart. VIII. [4o.] ^ t Ea.Baf.in. (20.)
Ka q>. 7 . °Exagov de xo magi xovg bgiofiov g jxay.gcp
xovxov yalamazagov. svtoiyag avxwv doxovoi [ioi nude 7.<x-
yavov av hq'kxg&cu ycoolq ogov, xcei xavta [idvzoi fiyd’ ovag
diafaxnxij? fmnevoi, xai ngozaivovaiv, wg av roiovzoi xa xctv
xoiovxoig n&Qann^voi, xwv ovo[idxwv xi xovxwv xwv xa?.wv
xwv ex ndaqg Evgiag , rj Ktktxidg , xai xovxo ogitaadai xa-
levovoiv, o nyd’ locog ijxovoa x?]i> agytjv dv&gwnog EkXijv
[it]de nwnoza. acid 6 [lav, cog av %dvov xe xai (jugfiagov
a/votZ, 6 d’ rjdrj xazayai.ct xa xai oxdmxat, xai xw&'aQii xai
naida xai [fatguxtov aitoxuhZ. itoi.ldxig da xo (civ ngoxa-^
&ev ovofia xwv 'EXXtjvtxwv ioxiv, ov nhv xa& ov 7i nag®
x oig EiXrjoiv enixatxai ngay/xatog , ovxcog avr o voovotv ot
daifiovioi oocpiaxai, xanaixa xaJ.avovatv ogiaaG&at. xai xig
lowg aEX').ijv avr]Q ogiaXxai xaxa xtjv xwv 'EiXrjvoov avvrj&aiav.
ol de ov fiovov ov naioovxai, avaxxov yag av d]V, aiXa xai
xuxayaXdoovai , xai dianafeovoiv. ovxog uiv 6 davzagog xgo-
nog xwv nagi xovg ogiafiovg xaxwv. 6 da drj xgizog 6 nyxexi
xutd xovvopa xai zb oijnaivoiiavov } a%X ijdq xai xaz avxo
Cap. III. Alterum de definitionibus longe lioc est dilfi-
cilius. Sunt enim qui ne olus quidem citra definitionem
znilii videantur empturi, idque quum nec per somnium
dialecticam viderint; proferuntque , ut tales folent, et in
talibus enutriti, ex iiominibus- aliquod illis praeclaris, ex
media petitis Syria vel Cilicia, atque definiri hoc imperant;
id [quod non audivit fortaffe quisquam homo Graecus, Hoc
ft, ut peregrinum et barbarum, ignorat, ille iamridet, ca-
villatur, exagitatque , et puerum et adolescentem appellat.
Saepe etiam nornen quod in medium adductum eft , Grae-
cum quidem eft, at non ut eft rei cuipiam aflignatum, ita
accipiunt miferi sophiftae, jnoxque definitionem pofcjmt.
Hie fi quis forte Graecus pro confuetudine Graecorum defi-
niat, tantum abeft ut afleiitiantur, (fane enim tolerabile hoc
fit) quin irrideant etiam et illudant, ethoc eft alterum circa
definitiones malum. At vero tertii qui non in nomine iam
et fignificatione , fed in ipfa errant re quum dialecticae
5 jo rAASNOT UEP1 AIA$>0PA2
Ed. Chart. VIII. [4o. 4i.] Ed. Baf.'IlE (so.)
to vnoxsipsvov (jcpa/.lapavog , orav emystpy rtgavrjQ dta).sx-
nxog rovgopovg aiiriov, rovg psv iXXmttg, roiig be nantr-
tovg, rovg da adtopLotovg, rovg da aoacpsig, roiig ds pa-
icpoiig, roiig be iptvbstg, roiig d’ oXeog oiid’ oqovg bstxvvtiv,
£f-aLq>vr]Q, aanso sv&ovotavrsg, mv.Qol rrjg dtaXacrcxijg ava-?
tpaivovrat xarrjyoQot, xalror aiirotg partjv teal itp'og xaxov
dov.tl rip rs (tiw itavrl xal ratg riyyaig sntrijdsvso&ai. war
eydt piv ito7.7.dxig, vt] rovg&eovg, i^sitXaytjV , tl it apaxa~
Xovvrtav [ilv Tj[i idv, pij itana di optov ittiQaa&ai p{jrs dt
daaxuv ptjrs pav&avsiv , ol d’ oil irtL&ovrat’ avyytopry-
oavrcov d’ opioavd-at, xanstra dstxvvvrtpv ij7.Ly.ov ocpaXXovrai,
rtjvixavra roiig opovg aypr/arovg stvaL cpaot, teal ravr oil
ptag ijpipag , ij dvotv sv rip psocp ytvopsvcov, a7X iv axapii
%povcp, to Xsybptvov dt] rovro psrairsaovrog oorpaxov, noth
psv oqov spearmen nQofiakl.ontg ovopa, errors ds dyprjarov g
tivat roiig oqov g cpaoL. to ds riraorov aiirotg sv roig rotov-
rotg n7.ijpps7.tjpa , ptjb ’ art navrcov ovv. slalv Spot ytvco
l/njGy.stv' tiX a>g av rovro dyvoovvrsg huysiQtiv op&cr&ai
itdvra, xal itp'og a7.7J]7.ovg dtaqiepeo&ai, xal xexpaysvat parry
quispiam peritus, horum definitiones aggreditur, aut non
plenas, aut fuperlluas , aut non diftinctas , aut obfcuras,
aut prolisas , aut falfas , aut omnino definitiones non efie,
probare; fubito tanquam infani, acerbe dialecticam accu-
Xant : ac turn frufira iis , et cum incommodo videtur ilia in
omnibus rebus artibusque coli. Qnare frequenter bercle
■obfiupui, fi quum rogamus, ne cum definitionibus omnia
conentur et doeere et difcere, illi quidem non adducuntur ;
ubi vero definitiones damns, et poftea quantum falluntur,
aperimus , ibi nihil conducere aiunt definitiones ; neque id
xmo die, aut altero interpofito , fed in puncto temporis, ut
jell in proverbio, mutata pelle , modo definitionem pofiti
nominis quaerunt, modo efie definitiones inutiles confiiv
mant. Quartum iam iftorum in hifce rebus peccatum ell,
quod non omnium neXciant efie definitiones : fimulque ut
qui id ignorant, definire fiudeant cmicta, et inter fe alter-
centur, vociferenlurque ne quicquam de rebus quae defini-
2<f> XTMS2N A0r02 B.
5?i
Ed. Chart. VIII. [41.] ( Ed. Baf. III. (20.)
vneq ngay/iurav oQio&ijvat [it] Svvafitvav, . to Se St] ni[i~
nrov y.al S-avfiaGimxaxov avxdv sy rotg oqiGfioig afiaQxtj[ia}
nqlv Stel&eTv r t]v o[uovv[iiay, Eva rdv nollayag . leyofi'evav
OQicsfiov noiovvxai , damp ov ray nqay[iaxav rovg oqovg^
ablet rdv ovo[iaxav ovxag. i[ie yovv non rovxav rig ray
emnolatpvxav ootpiarav oliyov Siiv anenvi%e. n Qopalovri
yaq ddi nag avxd, r i son nltjotjg ocpvy[iog, eyd [i'ev vnola-
ptitv eTnov rdv nollayag leyo[ievav eTyai rovvo/ia, xaX Sice
rovxo [itjS' eyeiv oqov Eva, nqlv SieleaBai r tjv 6[iavv[iiav.
o S' sn fiov ravxa leyovxog, ovx 615' , equ], rt ItjqeXg.
aqxei [iot [lad-iiv naqa aov ri iaxi nlt]qt]g ocpvyfiog, rovg S',
ex rtjg Sialexxtxijg Itjqovg rovg imxQaltayxag rtjv larqixtjV
anolme. xal [irtvf e'cptjv, ovSev nanoxt tjxovoag i/iov. onov~
SctQovxog ovSev rav xeexa Sialexxixtjv oqCQea&ai. rovxo yaq
r oi, (ptjffi, to Sewoxaxov ioxiv, oxi [it]& OQiQea&ai r o?v~
[ tuxe xal SiulexxixT] cplvania. xaxavxleXv rjjiag ovx oxveXxe.
alt l’ elne, qi&ey^ai, laltjaov, anoxqivui rig n lijqyg lari
ccpvy[i6g; oil Svvaxpv S', ecptjv eyd , nqlv Siaoxulao&at
iionem non recipiunt. Quintus porro lapfus in definition!-
bus, quique praeter caeteros ell fiugularis, anteaquam ko-
monymiam explicaverint , imam faciunt eorum quae varia
fig nificant, definitionem ; quail vero non rerum lint, fed
nomimun definitiones. Me certe unus aliqnando de kis
praeclaris fopkiliis parum abfuit quin enecaret. Quum
enim in kune modujn pofuifiet, Quid ell plenus pulfus?
fubjeci variae fignificationis nomen efle; quare nee definitio¬
nem unam kabere, nifi diflincta komonymia fit. . Nondum
kaec dixeram, quum ille, nefcio, in quit, quid nugeris:
fatis efi: miki , fi de te difeo , quid plenus fit pulfus ; dia-
lecticas miki iftas nugas quae medicinam contaminant, mitte.
At nikil me, inquam, audiyifii unquam laborare , ut in dia-
lectica definirem. ' Enimvero id ipfum , in quit, abfurdifli-
mum ell, quod neque definire audetis, et dialecticis nobis
nugis non defifiitis okftrepere ; fed die , loquere, refponde,
quis plenus ell pulfus? K on potest fieri, inquam, prius-
5 72 rJAHNOT IIEPI 4IA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [4x.] Ed. Baf. III. <21.)
opuawpiiav. (31) 6 5’ uvaxgayu v oqatvvpitag naXiv
stpaoxe xal Xtjgovg fiaxgovg aqtXy&ai , ra rtjv largixtjv im-
rglipavra y.al fjuag anoXeoavra. ov fiev ovv rjfiag, ilitov,
aXX v/xag amoXeoe roitg o(xc£t<x&ai ndvrct povXopisvovg.
ISoit, cptjol, xal \ol8oqhv rjpiag huyugit. r i piaXXoVy scptjv, tj
sps ov; xqv rovrta diavioraro rvnrtjocov , aXXa rovrov [lev
snsoyov ol itagbvng xal oofiagoog hctyytXaoag sxeycogioro,
rwv d’ vnoXo'mcov tjStj rig n gaofivrtjg, mbycovd re [ceyiorov
ciygi r 5>v oregvatv xa&eixcbg, xal rclXXa ndvv oxv&gambg,
rovro yug vvv ro oeyvov vevbjuorai , navoao&e , sept] , xal
(it] &0QV[3iTrc , w naXdsg, aXX saoars r ov sraXqov fjjuv ano -
oaqttjoai, rl non xal X'tyet. xaycb nqoofiXsipag avrm, ro
yaq, scptjv, nvv&avov; rovr aiiro , ehtev , vneq ov ditXt-
yeo&e , ro mql r ov nXtjgovg ocpvyjiov. fiovXei roivvv, sinov,
[it] navv ontvduv , iv sncojiai 001 ; (tqadvg yaq elpu qtvoet ,
xal roXg sneiyopitvoig ov qubicog axoXov&at. cog ov 01 rev-
oovrog septj, diaXeyov. aq ovv, scptjv, §qctyv pioi ovyyco-
qtjoeig fas itaqabelypiarog , sqso&ai xotvtj nuvrag vpiag;
quam bomonymiam explicaverim. Hie ille exclamabat,
rurfusque homonyiniam aiebat atque immenfas niigas ad-
efle, quae medicinam labefactafiant ac nos perdidiiTent.
Imo non nos, inquam, fed vos , qui definire cuncta vultis,
perdiderunt. Ecce autem , inquit , etiam convitiis nos in-
ceiEt. Non magis , inquam , quam tu me. Ibi ille exiliit,
manus allaturus fed bie bominem qui aderant reprefie-
runt. Ille, ubi fuperbe infultaflet, dii'eeflit Senex au¬
tem quidam de illis qui adbuc remanfiflent , barba ad pectus
promifla , atque caetera mire tetricus (baec enim nunc gra-
vitas babetur) tacete, inquit, pueri: absque tumultu agitej
finite focium nollrum aperire nobis, quid dicat. Ego bo-
jninem intnitus, quidvero, inquam, rogas? Id, inquit,
ipfum de quo difputatis, de pleno pulfu. Vis igitur, in-
qnam , non properare nimium , ut te aflequar ? tardus enim
naturafum, et fefiinantes non confequor facile. Age, in-
quit, nibil properavero. Ergo concedes, inquam, mihi,
Ut exempli gratia nonnibil ex omnibus vobis in communi
2<z>rrMQN Aoros s.
51 3
Ed. chart, yirr. [4io» ; Ed. Bar. rrr. («.)
H-tGxat yccq anoxQivao&at xm povlofitvtp. ovvfffoQH. xaycd
cvy/wQ)](javrog eitw&avo^v r i ioxt ylmxxa , xai fttx bli-
yov xig anoxQtvtxai, OQyavov tfiov ytvoxtxov. sxiQog Se
Sialtxxix'ov tint, xai rig XQixo.g ytvoxtxov. & cc/ta xcti Sta-
Itxxixov. xayco nqbg avxovg anofiltipag , xcd rj xov vnoStj-
fiaxog, ecptjv, xcti if xov avlov ylcoxxcc oqyavov tori tfbov
ytvoxtxov ij Sialtxxixbv ; tog Se Sttoiwnijoav ini xovxa,
xcd 6 oxv&Qconog yeqtov noli/ St] xt oxv&QoonbxtQog iytyovtt,
•nd7.iv avxov naqtxdlovv tv ex i nat/anlt]oiov ioto-Oai. 6 Se
ndvv fisv otfivoig xcd (toyig, vneoytxo S’ o/icog. xaycb <po-
/S tj&tig pt] [itxayvuj pQuSSvavxog , onovSfj nQovpalov , xt nox
tori xvoov ; dnoxQtvo]iivov Se xivog ex xdtv naQOVXcov, tfbov
xtxqunovv vluxxtxbv , xcd 6 ■&cclaxxiog , ecpi]V, xi/cov, ‘Cjobv
ioxt xtxqunovv vlctxxtxbv , xcd xb xcci ovqavov aoxqov , xcd
to xax a nqooconov na&og; ini xovxotg 6 fiev yeqcov coontq
ovog eotttv tjSi] xd coxa, xcd xoig alloig Se xoig naqovoiv
idoxov/iev xi leytiv xai nctvxtg rfeiovv, tov ntQ evtxu xavxct
inrjQcbx/jxo , ■ ntquivttv , inttSl] xcd xuxuqyag tv&i/g vntoyp-
interrogem? nam, qui volet, respondeat licebit. Permit-
tit. Ego, ut lioc dediflet, quid eft lingua? quaerebam.
Mox refpondet quidam , inftrumentum animalis guftui di-
catum. Alter fermoni dicatum dixit. Tertius qtiidanx gu¬
ftui et fermoni attributum. Quos ego refpiciens, eliam
calcei, inquam, et tibiae lingua, inftrumentum eft animan-
tis guftui et fermoni dicatum ? Quum ad hoc obticuilFent,
et fenex ille aufterus multo redderetur aufterior, iterum
orabam, ut unum adhuc fimile liceret quaerere. Ille ad-
modmn quidem graviter hoc et aegre, tulit tamen. Ego
vero ne cunctationem meam non ferret veritus, feftina-
bundus propofui , Quid eft canis? Quum hie ex coronc.
quidam refponderet, animal quadrupes latrabile, Ilaque
marinus, inquam, canis animal est quadrupes latrabile, et
ftdus item caelefte , denique morbus faciei ? Ad haec fenex
ut allnus aures jam concutiebat. Caeteris qui aderant ali-
quid videbamur dicere, volebantque omnes, ut quo tan¬
dem haec ip ec tar ent, quae exquifiveram, expedirem; quan-
FAAHNO jF 11EPI AIA&0PA2
5j4
Ed. CIiartmr.;[4i. 4a.] - Ed. Baf. III. ("21 .)
Ifirjv itaQadtiyqaxog svtxa xwv Hgrjg itoirjaocG&ut xrjv sqcottjgiv.
tog ds aiwnwvxag avxovg xal it o&ovvxag av.ovuv soypv, . ol~
fiat vottv vqag, scp-tjv, ijdtj, itrj7.iy.ov iaxiv aqaQxrjqa, hq'iv
diaaxti7,aa&ai xrjv oqwvvqiav , iniy&Qtiv OQit,tad-ai ■ [42] ov
yao d/j xwv ovoqaxwv , u7.7.a xwv itqayqaxwv ol oqol tlaiv.
oxav ovv vq> ivog ovbpaxoq itoXh'a dtjlovxai itQayqaxa, xo~
aovxovg avayxt] xovg oqovg inaq-ftiv , oaa neq xal xa itqay-
fiaxa. cpeqs yccq in d xrjg ylwxxijg ovoqa qsv sv, xqta <3° l|
civxov dtjl.ovxai, y.ai v.a$ sxaaxov avxwv idiog iaxiv oqiaqog.
aixhg S' at xvypi, dvo qsv bvoqaxec, y.ai itoV.ay.Lg yt xqia
y.ad- ivog itQuyqaiog, tog ini xov %iq>og xs yal aoo y.ai
tpaayavov’ 6 d’ oqoq tig, ov xoug, wantq x a ovoqaxa.
iaov.yuq atl xb nXfj&oq xwv oqcov xtq nlrj&ti xwvnqayqa-
xcov iaxiv. wax ovd ’ oxav sv itQjayqa noM.oig bvoqaaiv 07
y.cyl.rjuevov , oqovg u^icbatig l.syta&ai itoTXovg, ov$ oxav sv
qsv pvoqa, tioVka, ds xa dtj7.ovq.tva , xov oqov a^iwatig sva
Got Qrj Jijvai. qtxQtjOtiq yao atl xov aqi&qov xwv oqcov xw
n'itj&cL xwv itQayqaxcov. el qsv dtj xb, nXtjqtg, ovoqa, xatf,
doquidem a primo ftatim quaeftionem exempli gratia fe-
quentium receperam inftituturum. Ubi filerent et mibi
aures darent, Tandem vos, inquam, animaduertere puto,
accedere ad definiendum antequam homonymiam diftinxeri-
mus, quanta sit ofienfio: neque enim nominum funt, fed.
rerum definitiones. Quando. igitur ab uno nomine res in-
dicantur multae, neceffario erunt totidem definitiones,
quot funt res. Age fane, linguae nomen eft unurn, at ties-
funt fignificationes , et fua cuique eft definitio. Contra fit
nt duo unius rei nomina, et vero non raro tria fint: ut
Inc, enfis,' gladius, mucro: definitio vero una, non perinde’
ae nomina, tres. Semper enim munero rerum refpondet
definitionum numerus. Quare ubi multis nominibus res’
vocatur una , cave poftules multas definitiones ; neque quum
unum fit nomen, fed fignificationes multae, unam definitionem.
flagites; pro numero enim rerum definitionum femper ra—
tionem fubduces. Proinde ft nomen , plenum , uni rei sub—
js&rrMQN Aoros b.
Ed. Chart. Vni. [42.] . Ed. Eat ITT. C*U>
ho? vnoxeifievov Xeyerat nqayfiuzo?, hSeyeroti nqoze&hzog
avtov Xeyeiv tjSrj % ov oqov. el d’ ot neql rov Aqyiyev?] pa-
liazcc St] ndvrcov ovx eiaaav ev ex rov nXrjqovg ovoftcc Sij~
lovo&ai , ra%avzeq re noXveiSoog rov rbnov scat nXrftoq
hxeiaxvxXr\oavreq atj/iaivofievcov, ovy fjpiVjiyxaXeiv yqrj firj
roX\ubaiv oqiQeo&ai, roig d’ dnaq^afidvoi? , ezneq aqa, rijg
rotavztj? r aqaytjg. evqloxco yaq roii? vemzdqov? lurqovq,
roii? fih, brail o rtjg aqrtjq'iag yixcov onto? eyei avaxaaecoq (itj-
vvacu d-eXrjacoai, rtq re rov nXrjqovg ov6[iaxt scat ra> rov.
sc evov scares rovro yqco/j.dvov g, rovg d’ orav x'qv ev rfj v.oiXo-
rtjzi izeqteyofitvrjv ovalav. . scat ravzrjq ol fzev ro noaoV Sicc
rwv ovouazcov dtjXovG&ai yon'iCpvaiv , ol Se to noiov , ol S’
uficpoziqa. : AqyiydveC d’, cog eoixev, ovy. aqv.tt /xovov ravra-,
nqoGeneiGayei d’ ijfuv v.al ro rtjg rov nvevuazo? Svvdfiecog
Grjuaivbnevov. ovv.ovv ovS“ oqov era Svvarov noirjaaodai
n Xrjqovg o(pvy(iov, ccXXot rov fiev rb tcooov , rj ro noiov , ij
ra dficfozeqa rijg iyxeyvfidvijg ovaiaq SrjXovvzog , erdqovg 'o$to~
fzov? noitjrtov, rov Se xrjv Svvafuv rov nvevfiarog erdqovg,
rov Se rb noiov rov yixbovog dXXovg. radix elncbv iycb
jectae fervit, turn ejus, G proponatur, poteG definitio dari.
Si vero Archigenes omnium fane minime , denotare nomen,
plenum , unam rem admifit , nomenque varie pofuit atque
multas in eo complexus eG fignificationes , . non fumus nos
infimulandi, qui a deGniendo deterreamur , fed princeps
fciUcet eius turbationis. Nam juniores medicos invenio ali-
quos ubi declarare, quis ftatus Gt arteriae tunicae, Gatuerunt,
nomine pleni ibi et vacui uti ; . alios , ubi materiam in capa¬
citate contentam, cujus hi quantitatem GgniGcari periGa no-
mina, illi qualitatem, alii utrumque ducunt. VerumArclii-
geni haec fcilicet Tola non fatisfaciunt : adiungit enim figni-
ficationem facultatis fpiritus. Unde relinquitur non unam
pleni pulfus fieri definitionem pofie, fed ejus qui quantita¬
tem, vel qualitatem, Tel utramque infufae fubGantiae Ggni-
ficat, aliae definitiones faciendae funt, aliae ejus qui vim
fpiritus , illius qui qualitatem tunicae , aliae. His ego ex-
5jS
PAAHNOT JJEPI AIA&0PA2
Ed. Chart.. VIII. [42.] ^ Ed. Bah ITT. (21.)
piv lauanwv' ijvvGto yixq potto nqott&iv' ol <T rfeiovv
Sicl&tLV av&ig tbv 7,6/oVj inttSrj an a| vnt]q%apt]v. bctivotg
pev ovv Stopsvoig iyaqic saptjv. iv Se % at naobvxt navxa
pev oi nqoGrjxu leyttv ixtXva, piXkovza ye to nltZazov uv-
tcbv y.al to xQijoipcoxazov iv. toXg ntql trig tmv Gtpvyptov dtce-
yvcbazwq iqtXv.
Keep. S', clOaov d’ ug ta nqoxtipeva j^o-rdy, tlqi-
ottcct) t' prj^ OQiQtodai navxa ciigiovv prjxt noXka Gtjpat-
voptva nqottnov ta tbv bqiGpov iva nottXVj oneq ini tov
nXrjQovg atpvypov du]paqtt]tai tip 'Aqyjyivu. Sice tovto ovS“
avtoq 6 oq'og avtov aacprjg iatt, ovS' eyti Gvp^altXv, the
neql tov otbpatog trig btqzijqiag, tin ntql tijg iv tij xoi),6tr]Zi
neqityopevrjg ovaiag dtalsyttat. xtvSvvtvti yaq -ovopatog
6 qtapov, oi) nqaypatog n ouZo&ai. navtcog yaq av tvntq
itt-d-iato ta nqaypaxa, nXttovag inobjatv oqovg , dlX ott ye
tovvopa povov oxontZ, pu&tXv eveatt xq% tbv tv&vg xat ug-
yag tov ntql tcbv ocpvypwv ovyyqappatoq oxtcb Xeytt noto-
tqtagnaqintG&at toXg otpvypoZg, peyt&og , ocpoSqotrjta , tctypg,
pofitis tacui, quia quod inftitueram , confectum mihi erat;
illi commentationem inllabant, quando femel inftitueram,
ut perfequerer. Illis igitur morem gelli rogantibus. Quae
hoc loeo non debeo omnia referre , quod eorum inaximam
partem et ntiliffimam lum expofiturus in libris de digno-
fcendis pulfibus.
Cap. IV. Quod ad in Hi tu turn refert, non praeteribo.
Nolo definiri omnia : neque quum multas protuleris figniii-
cationes , facias unam definitionem^ in quod Arcbigenes de
pleno pulfu incurrit. Quare ipfa elt ejus obfcura definitio,
neque an de corpore arteriae dicat, an de fublfcantia , quae
in ejus cavitate continetur, poflum coniicere: videtur enim
nomen definivide, non rem; omnino enim, fi rerrnn du-
xiflet rationem, plures faceret definitiones. Sedquodfo-
lum nomen confideret, vel ex illis per fpicias, quae ftatim
initio libri de pulfibus fic dicit: Octo qualitates pul/us co-
mitari magnitudinem, vehementiam , celeritatem , crebri-
tatem , plenitudinem , ordinem, vel perturb ationem ordi-
Z&rrM&N A0TQ2 s.
577
Ed. Chart. VIII. [42, 43.] Ed. Baf. III. (21.)
nvy.voxtjxa , ni.tjqbxtjxa, xalgiv, ?] ara&av, bfialbxtjxa , jj
uvcofiukiav , qvduov. av yaq to xijg nXifqbxtjxog ovoytu xaxa
nkeibvmv JJytjxai noioxrjxcov, ovx oTSoe nag exi fievovcnv
ox xa. cpeqe y obv , el xig ini xatg inxcc xatg aiXatq nqoaxi-
[i3]&eig x rjv xe xaxa to oa/ia x ijg aqx/fQcag xui xrjv xaxa
to xai.ovfievov syyyfia, xui tijv xax uvto to nvtvfia , Sexcc
■TJyei Tag nocaag elvut noioxifxag xav acpvypwv, tl nqog xov-
tov iQOvfiev; ivu v't] Jia, it Tig tig Svo xifivav tijv iy/.f/y-
fidvijv ovoiav, ixiquv fiev ini xa noata xavxtfg, exiquv S’
ini tco no cm Ti&ijxai t>jv n oioxtjxa. ovxag ini xoig bvbyiu-
oiv 6 lAqyiyivrjg iotas xaxafieveiv , fir/ diaQ&Qtbv tcc ajj/xaivo-
fitva. xui dixaiov rjStj to xijg naqoifiiag elneiv , ISuoxixov
fie v, Ixavcag S’ ioty.bg xotg nciQOvotv , oxav yuQ , cpifcsi, to
iidcoQ nviyt] , tl ini@QP<ptiao[iev ; el yaq 'AQyyytvrjg uu.acna.veL
■Totavxa, nqog t'ivu noQev&afie v ; rig r\\iiv inuvpQ&cbdexaL
roc tovtcov ocpakfiaTUi xai yaQ ovSe xavxa fiovov , aiX el
%Qt] Tahj&eq elneiv, bXXa nkeico cpaivexai acpalXbfieyog.
avxtxa ye toi xaxa xag oxxa xag nqaxaq nowxtjTag , ovSa-
fiov fivryovtvoag pyXtfqoxryog xai fiabxy.oxtjxog , eJgtjg vneQ
nis, aequalitatem , vel inaequalitatem , rhythmum. Nam-
que plenitudinis II nomen de compluribus rebus dicitur, mi-
ror, qui octo etiam maneant. Age enim, II feptem illis aliis
qualitatem corporis arteriae addas , et infufionis qnam vo-
cant, et etiam ipfius fpiritus, ac decern jam efle omnes qua-
litates pulfuum dicas, quid tibi refpondebimus ? Uthercle,
II in duo membra partiens infufam fubftantiam, unam quan-
titati hujus, alteram allignes qualitati qualitatem. Adeo
in nominibus Arcliigenes non distinguendis fignificationibus
videtur perinanere. Ac par eft iam proverbium proferre,
plebejum illud quidem , non a propofito. tamen alienum.
Quinn aqua, inquiunt, suffocet, quid forbebimus? Nam
ft ita Arcliigenes labitur , quern adibimus ? ; quis hujus nobis
errata corriget? Etenim non in his tantum videtur,- fed,
ii verum iateri oporteat, in aliis offendere paffim: ut
nulla duritiei et mollitiei facta mention e inter primas octo
GALENUS TOM. VIII. Oo
578 rAAHNO r IIEP I JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [43.] Ed. Bah III. (21. 22.)
avxav diaXeysxai. (22) nqaxov fi'ev yaq niQi piiye&ovg,
dtvxsQov ds itiQl oppodQoxtjxog , xal xqIxov ntgi nkrjQoxrjxog,
xexccQXov ds ntgi ax).tjo6xt]Xog disiksxxai. si fisv ovv avv&s-
xbv xiv a !§ anlav UQyctQtxo noioxtfxav avxtjv, xuyt uv xig
umloyrjfsaxo vnsq avxov , dsovxag fisv ev ccQyrj mzQaliXtiqi'&ou,
(paaxav , fjvixct xav ai xkav ifivtffiovsvos fiovav, sv)J)yag d’
s^ijg iv xoig avv&eioig yiyQctcp&au vvvl ds nsgl xtxapxtjg
ttvxijg xov \byov inoirjOaxo, fisatjv <ag svi fiahoxcc xulgag
anaoav xav anlav noioxrjxwv. etgiyyovfisvog ds xi nox saxl}
xrjv xaiu trvcxccoiv , rj diakvaiv xrjg ap xtjQcccg avxiXtppiv simp,
£§ av diflovoxi xwv anXav avxrjv slvat ftovXsxai. xoivxa fisv
ovv sv&vg v.ax apy/ug tjfiunxtjxai xw Aqyiysvti n sqI xtjv s%a-
Qi&ut](Tiv xwv ngaxav noioxijxav, ag ovd anodst^ai, nag
xoaavxai xov aqi&fiov tltnv, rfeiaatv , uXK anXag adi nag
sfjruips xov Xoyov. oxxa Xsyovxai noioxtjxsg nccQsnsa&cu -rot's
acpvypLo'ig , at dvry/rffisvai nayu y ovv xotg xadaQiiotg. sya
ds xi 1 uev ioxi to dirpytjfiivai, axgifia g avfi^aXsiv ov dvvafiai.
o ids yaq svqov xovvofia nciQu xivi xav 'EXXtjjttoV. woxs olds
v.utf ov xexaxxai nqayfiaxog vn Awysvovg sniaxapicu , xal
qualitates , poflea de iis agit ; prhno enim loco de magnilu-
dine, fecundo de vehementia, tertio de plenitudine, quarto
de diiritie tractat. Quod fi. compofltam aliquam ex fimpli-
cibus earn facer et, defendere hominem poflis , 11 recte initio
dicas praetermiflam > ubi de fimplicibus duntaxat memi-
nit, fed mox iure in cojnpolitas relatam. Nunc quarto
earn ibco ilatuit mediam, quantum poteft rnaxime, inter
limplices qualitates quam exponens, quidnam fit, occurfum
dicit folidae, vel dillolutae arteriae. Unde certe de fimpli-
cibus illatn esse vult. Haec igitur Archigenes mox ab ini¬
tio in recenfendis prilnis qualitatibus errata commiiit ; quas
ne demonftrare quidem , cur tot fint liumero, voluit, verum
ita temere fermonem effutiit. Octo dicuntur qualitates pul-
fus comitari ai dtry/rffisvai quidem apud puros. Ego vero,
quid fit ipfum dtry/^/xerai , coniicere plane nequeo, neque
enim: nomen hoc apud quendam inveni Graecum. Quo mi¬
nus, cui Archigenes rei tribuat, perfpicio ; idque quod de
2&TTMQN A0T02 B.
579
Ed. Chart. Vlir. [45.] ^ Ed. Baf. Ilf. (22.)
ravx a pr]de ygaipavrog avxov fiifikiov xiegl tjjq l8iagdia7.exxov,
xa&antQ XQvoinnog vneQ av e&exo y.axa r/jv bia7.ey.xiv.iyv
ovofiaxav ‘ fiovcog yao av ovxag avvUfiev avxov. ex jievxot
r>jg oI.tjs 7J %eag imovorjoeiev av rig, xaxa xov xiaga naoi 7^-
yophov re xal xteitioxeviievov ro 8ujy>][ievai cpeqeiv avxov.
y.aixoL ye ovde xovx eoxlv anXag vnovorjaai Svvaxov. oil
yciQ anaaiv, ul7.a rotg xa&aQeloig tpijolv, ovg oiid* avxovg
xiu7.lv inlaxa/iai, xiveg xioxe elm. xaixot fia-Oetv ye iSeo^v,
"va rsxexjJo)fiui xioxeQov xuoxevxeov avxotg yaglg axiodefeeag,
ij (irj. xiuqu (itv yag IdgiaxoreXovg i’vSo^u Xtj/ifiara ijy.ovcra,
r a xiatsiv av&Qumoig, ij rotg xi7.eiaxoig, rj rotg aotfotg So-
v.ovvxa. vvvl Se, el x ovg xa&agelovg avxi xav oocpav yoq
voetv , ovx oida. xa7Jkiov av ijv xto7.7.tg xiQoa&eivai riva,
et xal [xl] pefialav axzodeilgiv, xiaQafiv&iuv y ovv txavijv r to
7.oycp xiegl xtav oxxcb xioioxrjxav, iva [irj rig ev&vg xax agyag,
tog elg Mavoov xal Xgioxov SiaxQtfyv acpiyfievog , voixcov
avanoSiixxav axovt] , xal ravxa iv olg ijxiora ygrj. fitf.Xasv
yaQ igetv vneg anavxav r toy ccpvy[iav, tog av rig i% av
fua ipfe lingua librum non confcripGt , ut fecit Cbryfippus
"de nominibus, quae in dialectica finxit: bac enim fola via
eum aflequeremur. Tamen ex tota oratione pro eo, diijyij/xe-
vai , uti eum fufpiceris , quod apud omnes eft pervulgatum
et creditum. Quanquam ne id quidem fufpicari plane po-
tes; nam non apud omnes ait, fedpuros, quos ne ipfos
quidem, qui fmt, fcimus; etfi fcire nos oporteat, ut dis-
ceptemus, an credendum iis citra demonbrationem fit,
necne. Apud Arifiotelem, certe lemmata audivi probabilia,
quae omnibus bominibus, -'vel plurimis, vel fapientibus
probantur(;r,bic an puri pro fapientibus accipiendi lint, me
quidem praeterit. Multo certe praeftaret aliquam apponere
fi non firmam demonllrationem , ata rationem fufiicientem
fermoni de octo qualitatibus , ut ne quis initio batim quafi
iu Moyfi et Cbribi fcbolam impingat, leges audiat nulla
conftitutas demonbratione , idque ubi minime deceat. Nam
quum dicere de omnibus pulfibus, quod ex iis quae ante
Oo a
58o TAAKNOT IIEPX AIA&0PA2
Ed. Chart. Vni. [45. 44. J Ed. Baf. III. (22.)
TtQovyQaxjJW tlxaomv, on oaoi y tlalv, ovScfxta /n&oSm lo~
yixrj nQofiipatuv ijjiaq rfehaoiv, alt IjintiQiyijV snoitjoaxo
SiSuoxaliav bxxib xoTg xa-fraQUiov leywvdirj^tio&ai noioxtjxaq.
xi de, el (jct&vuoTtQov ol xa&aquoi naqilvnbv xivag l| av~
tc ov , xovxov %aqiv, ovSe ngog x rjv cpvtnv avxrjv , nldovg
iiaiv, rj xcc doxovvxa xoig v.a&aQuoiq an6%Qij tdytiv, (bg
ahrj&lj; y.ai raiir ovx elbota xivtg nor elolv 00 xa&aquoi,
jtbrtQOV ol ygafifiara /x-ificed^yoTeg , [44] rj oil xanQmxa jia-
■Orjjiaxa, % ol avvexol, rj ol cpgovifioi, rj ol eocpoi; alia
y.ai ro noioxrjxaq ovofial'eiv rag ngcoxag xai ytvixag. rwv
tscfvyuiav SiacpoQag, bliywQoy. rj yovv v.axa fieye&og xai
juxQoxijxa diatpoQu noibxr\g ovx eoxrv, tl firj xai to xq'x-
nniv xxoiov Ifrtiq. sy<b (lev yaq wutjv , npoov. alia xai
mol xov yiiyalov xai (uxqov ovx oliyov olda yeyovoxa
loyov, noxinov noabv xi dijlovmv, rj nfiog xi, rj ontQ xai
alrj&eq , nooq xi jiev l'i> xi xrj xov noaov xaxijyoQia, oil fajp
xrj xov npiov yivovg ovbauibq , droneQ ovbe (jv&jnov, ovS .
axd%lav xai xa^tv, ovS* bjiuloxijxa xai avurjualiav,
fcripfit conjicias , inftituiflet, quot lint, nulla nobis ratio¬
nal! metbodo voluit ob oculos ponere, fed difciplinam infti-
tuit empiricam, octo apud puros dicens pervulgatas qualita-
tes efle. Quid fi qnasdaui illarum negligentius puri prae-
terierint, ftatimne erunt nec ipfa quidem fua natura plures?
an, quae puris placent, haec fatis eft rotulifle pro veris, id-
que quum incertum fit, quinam ifti funtpuri? utr.um qui
literas didicerint, vel primas dilciplinas , an cordati, vel
prudentes, vel fapientes? utniliili ducarmis, quod qualita-
tes appellavit principes et generates pulfuum differentias.
Magnitudinis quidem et parvitatis certe differentia quali-
tas non eft, nil! tricubitale etiam in qualitate pones; eqni-
dem quantum putarem. Sed et de magno et parvo non par-
vam fcio difputationem exti title , utrum quale fignificent, an
ad aliquid, an, id quod res liabet, ad aliquid in quantitatis
praedicamento fit, nullo tamen pacto in qualitalis , uti nec
rliytbmus, nec ordinis perturbatio et ordo, nec aequalitas et
inaequalitas, quae item ex genere ad aliquid manifeftae funt.
2'ITTMRN A0r02 B. 58 1
Ed. Chart. VIII. [44.] Ed. Baf. IIJ. C22.)
qiavioiog ycio y.al tavvce vmv nQog -vi. to 8s xal xotvov
ysvog vo{il£tiv to {isv {isysfi-og tov {uydXov te xal {iixqov
cqivy.fiov , trtv 8s ocpoSQOxijxa tov irqiofyov ts y.al d{ivSqov,
to 8s xuypg tov tayiog ts xal (tqaSsog, ttjv 8s nvxvoxtjxa
tov nvxvov ts xal aqaiov , xal av&ig s<fsTgt]S iv toug xaxco-
t£Qco , nXijQoxqta [isv nXrpavg tsxalxsvov, oxXrjQOx?]ta 8e
cy.XrjQov ts xal fial.ay.ov , it dig ovyl tavxa deivcog axona ; si
yctQ ini&vfist ndvxcog ivl to ysvog 0X0 v ovofiaxi xaxijyoQtjoai,
tt drj not ini talgsoog ts xal atafyag, 0{ial.6xrjxdg ts xal
dvcojiaJ.lag , ovy vni{isivsv avxd ; % t’insQ ovx idstto ini tov-
tcov xoivijg xatry/ogiag , tig rjv ypua deij&qvai xata tag allag
diacpoQag; % si xata tag clXXag ancdg ixolfitjasv vnsQ(Sqvai to ■
taiv "E/J.rjvcov s-frog, 1 4 8*1 nots nvxvotijxa {isv nvxvov xatty-
yoQijas xal aqaiov oq>vy[iov , Ofia'loTr]za 8> ovx ixol.fi/josv
ofialov ts xal dvcofialov xut/jyoqrjaai; tavx ovv oncog cilr-
Xr/Xoig bfioloysi, fiovloifirjv dv fia&siv. td f isv ydq cog at-
Sovfisvog t/jv tcov E)J.t]V(ov owrj-&siav, td 8 ’ cog xaxacpqo-
vidv xal taqaxtcov yqacpsi. icp ivog ovv tov nqcoxov yivovg
naqitoSvoiv noQiod{isvog , ivsStfigaxo f isv dog ini navxa td
Nam etiam commune genus exihimare magnitudinem magni
et parvi pulfus , vehement! am vehementis et languidi , ce-
leritatem celeris et tardi , et crebritatem crebri ot rari , ita-
que deiuceps in fequentibus, plenitudinem pleni et vacui,
duritiam duri et mollis, quis negabit majorem in modum
effe abfurda ? Quod J1 uno cupiat nomine totum genus com-
plecti , quin hoc in ordine et perturbatione ordinis in ae-
qualitate et inaequalitate fuliinuit? Aut li in liis commune
praedicamentum non defiderat, quae erat necellitas cur re-
quireret in aliis diffex-entiis ? aut ii in aliis aufus femel
eh Graecorum praeterire inftitutum, quid ci-ebritatem de
crebro dixit et raro pulfu, aequalitatem arutem dicere de ae-
quali et de inaequali non fuit aulus ? Haec ego; quemadmo-
dum fibi conftent mutuo , libenter didicei-im; nam haec, ut -
fic fufpiciat Graecorum morem, ilia, ut Ii contenmat et pei-
turbet, fci’ibit. In uno ergo prirno genere , quia viam Gbi
xnunivit, ohendit in aliis omnibus eandem rationem habitu-
58a taaiinot jiepi aia^opas
Ed. Chart. Vlir. [44.] Ed. Baf. III. (aa.)
aWa tov airov e£u koyov, ov prjv evipiive yt rij Tbkpy, Stov
«£ uQ'frfi rj n't] nagay.onniv rijs ovvq&tiag ptjSev, rj rokfiq-
gdtg y.utf okrjg Idvai. to yag roi peytOoq Tov acpvypov ytvi-
&ibg q>t]oaq_ keyio&aj. , ml yag rov f/uxgov tytiv IS lot peyt&og,
tira v.al xt]V GcpoSgorijra yevr/.cog tlncov n cog ov Kara rov
ccpoSgov povov, ukku v.al Kara tov apvSgov y.axqyogiio&ai,
mgl rijg nkqgbrqrog iv&vg cyXofyi yguqioov cbSl' Tip nkqgu
oq>vy peg ml too v.tvep ion t t xoivop ytvoq. tovt sW ore
nktjgorgg mkiltai. to yag eaff' on, ngoob&ijztv ev tovt eg
rep yaffil, pq ngoo&tlg Totg spngotj&iv , olov iniTipcoptvog
qSq Ttjv tov nakatov rijg kt^emg e&ovg avy/vaiv . sgovvvog
yag , oiuca, nvog ngoq avrov t cov nag “JihXqoi n&gappsvcov,
w av&gu>nt , tco xivco rig vnagyti nkqgorqg; ri ravra naga-
voptig tig rag xoivag rcov ‘Ekktjvcov cpcovag ; iva pq tovto ye~
vtjrai. ngoat&qxtv, eatf on mkiZrai, ml Stjkov, cog qptig
pev egqabpt&a, non, ml nov, ml ngog rivcov. tovto yag
fiovkirui to, e’otf ore. 6 <f ovSsv psv s%u Ttav cEi).hqvwv
Stt^ai fiifihtov, «§ ov rtjv XQqoiv morcboaiTo , povov Ss
rum , fed in audacia nan permanfit, Oportebat vero a pri-
ino aut niljil eonfuetndinem imminuere, aut perpetuo con¬
tra confuetudinem audacem effe. Nam qni magnitudinem
pulfus generalim afllrmavit dici, etenim parvum etiam ha¬
bere fuam ’ magnitudinem , deinde etiam vehenientiam con-
firmavit gengratim, quodam modo non folum de vehemente,
fed et de Ianguido dici, ftatim in plenitudine labafcit, feri-
bensfic: Plena pulfui et vacua efl commune quoddam ge¬
nus , hoc nonnunquam plenitude pocatur. Nam in hoc ge-
nere, nonnunquam, addidit: quod fuperioribus non adjecit,
quad reprehendens jam veterem diclionis ufum confufum.
Nam iiilli quis objiciat qui apud Graecos eft educatus: quae
bone vir in vacuo plenitudo ineft? quid haec defignas in
dommunes Graecorum dictiones praeter omuemmorem? ut
hoc declinaret , addidit, nonnunquam pocatur. Enimvero
nos rogabimus, quando autem? ubi? .a quibus? hoc enim
vult illud, nonnunquam. Die vero librum producere Grae-
coruiu, ex quo ufum ilium confirmed habebit nullum ; tan-
2<i>rrMt>N Aoros b.
583
Ed. Chart. VIII. [44. 45.] ^ , Ed. Bah III. (22.)
Zoag aqxeoei avta Xeyeip naqct rotg pavraig, xai rotg iyno-
qoig, xai rotg xanrjlotg, xai rotg (SalavevaiP. ad yaq ini.
rovtovg xaraquvyovai yuqzvqag, ozav imeq bvoyaxog tj
tyttjaigjj.
Kzy- t* Tcn-fa rig £qei nqbg fjfiag’ ov 8 ’ to zap
ovzag aqa xtjp rap ‘EKTJjpap ovpq&eiap vneqzeziyrjxag, coats
ytjd’ mizqmeip yrt8ivl yrj8e rovlcr/yarov avtijg naqaxonzeip;
ov yap [45] ovp, tprjaco , ya rop ‘Hqaxtea xai narrag S-eovg '
a)X d xai (itxog i&eXoig rop aqxov xaKeXp , aarceq ol (Pqv-
ytg, ov8ev Tjytv Siacpeqei’ yovov 8i8a\bv ye nqatov gov xrjV
diuXixtov, ip mayai, xai yijXeye, xaXeTzai. navzag yaq
eqrjaoyal at, nuoct riaiv; ov yaq 8rj ye naqa rotg “jZkXtjair.
uV/.u nag <paoi , x aXela&a. xai el rovzo nov Xelgavzog i’tt
yqvtpip evqe&eitjp, eyavta Saratov nyayai. pvvl 8' ml
yev npap , xaletzai , Xdyetg , xaxax pevdoyepog rrjg avptj&eiag
rav 'HXtjvap, ml 8e rivap ov% anXag, alia yeza r ov,
eatfoze, xaQuneq ini zijg nXijqozijzog. ri yaq qirjgrovz,
i’atf ore nXijqozrjg xaXeizai ; c&Xa neql yep 8tj zijg nXtjqozi]-
tum fortafle liomini fatis erit dicere , apijd n aulas , inftilo-
res, caupones, et balneatores ; 11am ad iftos Temper tcftes
confuginnt, ubi de nomine quaeratur.
C ap. V. Quaeres de nobis ; quid ? tibi tantine Grae¬
corum eft ufus , ut nemini permittas de eo ne latum quidem
unguem difcedere ? Non equidem, dicam, me liercle et per
omnes deos; imo ft vel (lexog velis panem appeliare more,
Plirygum , noftra nihil reiert, tantum me hoc primum doce
idioma linguae tuae, utaflequar: neque djxeris , uocalur :
omnino enim quaeram ex te , apud quos ? certe quidem
non apud Graecos. Sed forfitau dicunt, vocetur. At li
quum hoc dixeris, hifcere me amplius audias, capitis me
damno. Nunc yero a quibnsdam vocatur, dicis, Graeco¬
rum morem fall! infimulans ; a quibusdam autem non abso¬
lute, fed addito, nomiunquam, ut in plenitudine. Nam
quid tandem ait, Iiaec nonnunquam plenitudo vocatur? Ve-
luni de plenitudine quidem Iiaec, quum falleretur jam. fcri-
584 rAAHNOT IIEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VUL [45.] Ed. Baf. IIL (22. a3.)
tog OxXat/cav ijSi 1 xav r e/Qonpiv, niqi fig rijg cxXqQoxtjxog
ovfi* (23) dxld'gwv ext. y.axanfitxwy.oxog yuq ijfiq , xal vtvt-
xqiievov xeXemg 6 xotovxog Xoyog. etsxi fie fiaXaxoxrjXog xal
axXqQoxrjxog acpv/nov y.oLVov ti yevog, 0 xay, av XQtfe'vq,
axXqqoxijg xakuxcu. . xal ovx ex IvxavQa ixo Xfiqae itQoadti-
vat xovx , stiff oxs, o'xXqQox'qg xaXuxai. xaixot ovfilv rtv
rj itXijQoxijg xifucoxiQa xrj? GxXrjooxrjxag , Xv hi exdvtjg xoX-
fiqaag , evxav-8 alfiso&dq, dXK oitey s'tpijv, xoTg xaxce
(tQayv n'mxdvcnv eoixtv. yivvatoxtqov 8 i\V, oT/iat, jit] xaxce
fuxQdv, dXH a&Qoo)? itcOHV , xal t];xiv firjx avcco.
ciqayfiaxa itaqiyuv. o ray, av XQife'uj, cptjol, axXijQoxtje xa-
Xtlxat. into x'tvcov ray, av x Qtpdxqi xtov csooviacog xXqqo-
voficov. (ilv yctq, id onto vdptcrua' xa& exdoxtjv xwv
itoXtcov ttcjfitv ovupoXov cbvijg xal it Qaatco?', 0 toil? naqaya-
qaxxovxag ot vofio-&ixai xoXaC,ovaiv , ovxco xal fitaXsxzcov ya-
Qaxxijoa? i'a/eiv it aXXovg, ovg cpvXaxxuv a^iovfisv exaozov
tav sXofievcov ovztvadvv e§ avxwv. tjfeeig [iev oiiv (jvVTjqrj-
fU&a xqv xoivrjv xaXovfievrjv fitaXtxxov, dirt [eta xcdv Ax&ifiwv
■ psit, de duritie tjnum nondum laberetur. Scilicet deject!
jam victique prorfus ifta verba funt. Eft autem mollitiei
et duritiei pulfus commune quoddam genus ; quae durities,
ft receptum fit, vocetur fortaife. • Neque liic amplius aufus
eft addere hoc, nonnunquam durities vocalur. Tametft
niliilo erat plenitudo duritie praeftantior, nt quod aufus illio
eft, bic vereretur:: fed quod dixi, paulatim labentibus fimi-
lis eft. Atqui maj oris erat ftrenuitatis , puto, praecipitem
ruere, iion'labi pedetentim, neque nobis, neque fibi nego-
tia faceflere. ' Quae durities, inquit, ft receptum fit, voce¬
tur fortaife. A quibus fortaife, ft receptum ftt? a tuis for-
tallis baeredibus. Siquidem nos, quemadmodum monetam
qualibet in urbe teiferam efle fcimus emptionis et venditio-
nis, quam qui adulterant , in bos iegislatores animadvertunt,
fic linguarum infignia multa efte fcimus, quarum tueri,
quam quisque elegerit, volumus. Nos defendiinus coinmu-
nem bnguam, quam vocant ; five una ea Atticorum eft, mul-
2&rrMGN Aoro2 s. 585
Ed. Chart, yin. [45.] , __ Ed. Baf. III. f23.)
lari, ixollag yaq ulrjcfe fieranrdaeig fj rdv’A-9-tfvalav 8ia-
J.exrog, eixe xal allt] rig olag. dclxvvfii yuq ereqa&t rrjv
rffuriqav iteql rovrov yvdfiijv. xal ravxtfv rtjv Sialtv.xov
miQibpt&ct Siaqivlaxreiv , xai firjS'ev tig avrtfv naqavofietv,
[itjds xlp8>flov bteiaayeo/ epavrjg vbfuafia, fit]8e naqayaquxxuv.
cv de, el fiev em&vfieTg xar avrijv Tffuv Staleyea&ai, hq6te~
qov Ixfia&tTv avrtjv neiQa&iju , el 8’ ally nVl xqctg, xai
rovxo fitfvvaov. el fJ.lv yaq rav cEll/]vl8at> earl ft la, nuv~
roog itov xai ravrrfv yvaqiQofjev' xai yaq y.al ra rdv ’lava V
xal ra rav Aloleav y.al ra rav Aaqieav avelelgafia&a yqafi-
ftaxa' el 8’ ov8efiia rovxav , alia rig rav (SaqPuqav, xai
rovr ehxe, fiovov ixeiod qivlarretv uvrt\v ayqavxov, tj rig
ay if, xal fit] fioi rqla fiev ex Kthxlag cpeqeiv ovbyaxa, reo-
a ana 8 ’ ex Zvq lag, ttevxe 8 ’ ex Talaxlag , sf 8 ’ ’A&tjVffdevi
eyd yao ovxa ixollag exfiav&aveiv ov Svvafiai 8ialixxov g,
tv uvSqaaiv elg roaovrov nolvyldzroig enafiai. 8'iylaxrog
yuq rig eleyero iculai, xal -Oavfia rovxo rfV , av&qanog elg
axqifidv Sialex xovg Svo ' ov Se tjuug a^totg ixollag exfia&eiv,
Seov avxov exfiav&uveiv filav, ovxa fiev 18 lav, ovta 81
tas enim fumpfit Atlienienfam lingua mutationes, five om-
nino alia quaepiam, nam alio in loco de liac re meam fen-
tentiam aperio, et lianc ftudemus linguam fervare , neque in
ejus leges quicquam committere, neque monetam inducere
vocis adulterinam, neque depravare; qua ft mecum cupis
colloqui, primum earn fac addifcas. Sin alia quapiam ute¬
ris, id ipfum demonftra. Nam ft de Graecis est, fane nec
ilia nos fugit, llquidem et Ionum et Aeoliorum et Dorio-
rum revolvimus fcripta. Sin autem nulla liarum , fed eft
barbara aliqua, id ipfum die : tantum ago, earn ut ferves in¬
tegrant et puram, quaecunque ilia lit. JNTec tria mild ex
Cilicia verba after, quatuor ex Syria, ex Galatia quinque,
Atbenis fex. Equidem tot linguas edifeere nequeo , ut bo-
mines intelligam adeo multarum linguarum. Bilinguis olim
nliquis dicebatur, quod babebatur miraculum, boino unus
dnas callens linguas, tu multas nos vis edifeere, quum
edifeere te oporteat unam, tarn propriam, tarn vero com-
586 rAAHNQT IIEP1 JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [45. 46.] Ed-. Baf. jlltfaS.)
zoivrjv catacnv, ovrat S djylarrov, civrco '8* av&QtonUtjv-,
ontQ eav it QOG/r,g rov vovv ratg ycovatg rmv (SqQpagwv 8ta~
lezrmv, evGTj oacpag, rag ,pk> ratg ray avcov, rag 8s raig
rcov fSarqayav , rj zolotwv, q zoquzmv iotzviag, aayrjuovov-.
qag rt xai steer am 6 r 6 rijg yldrrrjg rt zal rwv ytilsoov zai
•jtavtog rov oroftarog iiSog. rj yuQ sooo&tv sz rtjg cpuQvyyog
ra itolla cp&syyovTai rot's Qsyyovot naQanhjqlMg ij ret ytiltj.
SiaGTQscpovoi zal avQirrovtnv , fj start* nuoav av%ovoi rtjv
ycovrjv, q star ovdtyiav olcog, fj ztytjvqsi /tsytorov, zai rrjv
ylmrray nQOGOHOvai, zal Stavoiytiv ovda/iw g Svvavrai to
qro/ia, zai rqv ylarrav aQyijv zai 8voz ivr\rov zai aitmeo
8i8.tn svryv eyovsiv. tlru ov [46] naqtig rryv. qdiortjv rt zai
av&Qcomzoorarqv Staltzvov, ry rooovrov zctllog oqurai zai
yuoLg inav&tT, sz nolldv axonwv zai Stivdv a&Qoi^tig ovo-
(jtura ; noi.v quov -rjv (tiav ezy.a&tiv rtjv zalllorrjv ij fiv-
Qiag [xoydrjQag. alX ov \tbvov avroi yavtidvtiv ohycoQov -
<7 iv , alia zai fj/tag avayzuCpvoiV , iv ?; nOQafijxt&a zai ret-
natStvyida <pa>vri, ravvtjv zaralmovrag, izyav&avtiv rag
SZUVojv. ov (Soviet [la&tTv dv&Qamt rijv rav ‘EVJjvcov 8ta~
mnnem omnibus, lam etiam facundam, tain denique liuma-
nam. Quod li linguarum voces barbararum advertas, per-
fpicies plane , alias porcorum linguas , alias ranarum , vel
graculorum , vel corvoruni repraefentare , turpes et inho-
neftas , vel ipfa flgura linguae, labiorum , totiusque adeo
oris. Aut enim ex intimis fere faucibus non aliter ac qui
Itertunt , loquuntur, aut labia dillorquent ilbilantque, aut
ubique vocem intendunt, aut nunquam prorfus , aut maxi-
nie liiant, et linguam jactant, et os aperire nequaquam va¬
lent, linguamque babent otiofajn, nec facile motam atque
quad vinctam. Et tu jucundiflimam negh'gishumaniilimam-
que linguam, ea ilorentem elegantia atque gratia, et ex
nmltjs importunis et abfurdis congeris nomina? Unam
longe erat proelivius ornatiffiniani addifpere quam fexcen-
tas depravatas. At non tantum ipli repudiant, fed et nos
coguijt, in qua educati et iultituti lingua fumus, hac dimifla,
edjfpere fuam.. Quid tu non vis bone vir addifeere lin-
2QTFM8N A0r02 S.
58 7
Ea. Chart.' V III. [46-3 , , Ed. Baf. III. (23.)
factor-, wg &xi&vfii~g, (Sagfiagi^e. .fiovov, dboneg iycb ovy~
ycogcb ■/.ad’ ov avrog itgoygtfaai xgonov fa liiv, ovxco xocfiol
avyyaagrjGov (bg. e'fiaSov diafayio&at. naxr\g tip ifiol axgi-
(icbv xgv xwv Efar/voov Siafaxxov , veil diSuoxafag vat nai-
Sayooybg ‘'Ellrjv. iv xovtoig exgucprjv xoig ovofiaoiv. ov
yviagiCfo tu oa. (irjx ifmogiov fioi, firjxe xanrjfav , fitjts
xd.covcov ygtjaiv ovo/iatcov inayi, ovy (bfiQ.rjoa xoiovxoig av-
dgamoiq. iv xaZg xwv itafaiwv avSgtbv (Ufifatg Suxgucpijv.
xal xavxa Xeyio , fitjStvl rnbnox .tlnwv , firj&' oxi (Sagfiagifyig
(b ovxog, \tr\& oxi oofaixEyug, firfiv oxi xaxdbg xal ov xvglcog
tovofiaaag, a1£ mixgenio namv ibg fiovfavxai cp&eyytG&ax.
xuv 6 xvfitQvrjtqq tint] qiegt xbv novg, ovSev ifiol Siacpigti .
xavxa i (Paficngivog xal /Uwv, ovx iyeb fitucfouai ' ovvttvat
fiovov fiovfafiai x ov fayofiivov. oxav Ss note xal xax avxo
xovxo xagaxxmfiai, xoxt avayxaicoq nvv&avofiai, xtg StjXo vv
fiov).ixai xovvofia, xal [irjvvoavxog o (Sovltxai, ouoneb , firyt
tgt/Jyywv , firjtt fitfiffbutvog , d naga xlfV xuv 'EUfjvcov «£■
gtjxai ovvij&tiuv. ivog yag fioi fiovov qigovxlg, xov yvebvai
guam Graecam? Barbare, ut velis, fonaveris. Tantum,
ut ego permitto pro tuo tibi arbitrio loqui, Be mihi, ut do-
ctus fumy concede , ut dicam. Patrem liabui , qui adamus-
Bm teneret Graecam Bnguam , efletque doctor et paedago-
gus Graecus ; in his altus vocabulis fum, nefcio tua. Nee
mercatorum mihi, aut cauponum, aut publicanorum ufum
nominum adducas. Non ufus lum iBorrnn hominum con-
fuetudine , a puero in veterum verfatus fum Bbris. Atque
haec dico, nec ulli dixi tamen unquam, vel heus tu barbare
fonas , vel foloecismum committis , vel parum bene et pro*-
prie appellafii. Imo loqui, ut volunt, omnibus per me
quidem Beet, ut etiam gubernator dicat: Adducas pes, nil
laboro. Phavorinus haec et Dion, non ego repreliendo ;
tantum fermonem volo intelh'gere. Qui B me quando per-
plexum habet, ibi neceflum quaerere mihi eft, qui interpre*-
tari nomen veht. Si aperit fenfum , taceo ■: neque incufo,
vel exprobro, quod a confuetudine defeiverit Graeco*-
rum. Una duntaxat mihi cura, capiendi fenfum fermouis.
588 TAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
-Ed. Chart. VIH. [46.] Ed. Baf. III. (23.)
rov povv yov Xeyopcepov, roigdk, ageoty.ep, ovx aqxti to
r oiovrop, aX)l orap tjjxcig roTg rap 'EXlrjvwv ovopueoi yqij-
Gtofit&a, tot iy.itvoi nqarov [isficpoPTai , rce pep ag dict-
Xattixoi, rce Ss cog cpvoixoi riptg apdqsg, roe <T cog qijroqtg,
rce dk cog yqafiiictnxoL nolvudag yaq bnjQepfcavoiv. . tltf
or cep rig cevrovg, tig /leexqoreqop apayxaa&tlg aqiixta&ai dta-
Xoyop, i^tXeyyij pnjdkf yipdaxop rag, cop dg yipdcsxoprtg i&qa-
ovvovto, nceqayqqpca . cscpdv avrav lmlav&ap6[xtvoi , xarr\-
yoqovoi reap avrdp rovrcop, imkq cop e§ dqyijg cog yqrjsiucov
ditkiyoPro. rig yaq tjuTv ovx inmrjdu rap ■d-qaosav rovtav,
intcSccp tcita[iip rag diacpoqag rap y.arce roiig Gcpvyfiovg ytpdv
tipcu roaavrag, xcexdg cpaoy.ap diacpoqag rjiidg tlqrjv.ivai , v.al
rto'i.v ytiQOp sri ytvav. eptvyoprtg dk avrav tjiucg rrjv pia-
ruLav inrjqtiap, u/.T. tl fiovXti epausv , noiorijrag aiirctg y.a-
Itoop, 7} o re cep ip aot cpilop. oil yaq imkq opopidrap 6 Xb-
yogyijup, al.Xa neoi noaypiarav. noaa yaq rce nqara ytptj
rap acpvyjiar yqrporap tldevai, pcij nag tir&iig ip r-jj nqcbrtj
SicuqtGU ytvog oXoy naqalinapetp. , ol dk ovx imrqinovoiy
litis Iioc, ut videtur, non Tatis eft; fed quum nos utamur
Graecorum nominibus, turn nos illi primum accufant, atque
nunc dialeclicos agunt, nunc pliyficos quosdam , alias ora-
tores, .nonnunquam grammaticos. Yariis enim modis nos
divexant. Deinde quum quis in lorigiorem cum iis difpu-
tationem neceftario deductus, imperitiam detegat omnium
quae quafi noflent, jactabant, ftatim fui ipft ohliti, quae
initio effe utilia defendebant, liaec ipfa accufant. Quis eft
de iftis audacibus , qui nobis non infultet, quando differen-
tias dicamus pulluum generum tot elfe, male differentias
contendens nos dixifie, et multo etiam pejus generum.
Nos autem ut inanem contumeliam iftorum vitemus, age
qualitates, dioimus, eas vocaveris, aut quomodocunque cor-*
di tibi fit; neque enim de nominibus nos, fed de rebus dis—
putamus. Nam quot pulfuum fint prima genera, nofte
refert, ne jam in prima.forte divifione genus integrum prae-
tereamus. Hineliaec quidem dicere nobis permittunt, fed
2<I>TFMQN A0F02 B.
539
Ed. Chart. VIII. [46. 47.] ^ Ed. Baf. in. (23.)
tjuiv ovS 3 at'zra xecvxcc ilmtv, u)X tv&vg huaxofii'QovGi
itqayfiaxog ol.ov l.iyovxag , ovx avojiaxog that x tjv ayvotav.
tlx a avayy.aCflVGiv -tjuag Xsyttv nqbg.avxovg, a jiijSe itoi av
exovxig tinotjuv. xanaix a^thy/ofuvoi , -jxqwxov jiiv oxi ntqi
ovofiaxog, ov tzcqI noayjiaxog iaxiv t\ tyx tjGig, eneitf oxi
xaxwg ceiixol xeyQtjvxcu xotg ovbjiaGiv, ovy tjficig, ayuvaxxovGi
Stivcog, xal (oantq £§ vnvov ditytq&tv tig, ayqrjGxov tivat %i-
yovai xtjv sv xotg bvojiaaiv juy.ool.oy iav, ware to tjuwv otq%rjg
celXo xi ktyovxcov, ij (jovlojitvwv , ij ovx avxol xaxuo\avxtg
xtjg xoiavxtjg xpvyooloyiag. ~oxxu> ‘key tig noioxijxag, av&oome,
xaj Gtfvyjim naqemG&at. avyycoQfjaa) cot xcp xTjg noioxrjxog
bvouaxi v.akwg v.v/qr^ai , jitjdiv mql xovxov q>{tey%a{UVog,
imSti^w nag ovx tlaiv oxxcb. ixiqI nQuyfiaxog avxrj rj 'Qfjxrj-
cig , elg rjv iyw nQOGxakovfiai xovg ytvvaiovg xoVxovg Goqit-
cxagi ol d\ 'Lv ix xavxtjg diakvoug noQiacovxat , ktyovxog
av jiov juxalgv y.axa x ov loyov, bvojiaxbg xivog emlafovxo.
titf oxav Sgtfayy&wGiv vntq ajicpo\bj~\xt()(ov, xwv xt nqayjia-
xc ov ci {Act y.al xwv ovouaxwv , ayavcexxovoi, Stov, oJjiui,
ntql jxiv xwv nQayjiuxcav xt]V jioyQrjqav ano&ea&ui do^av,
’ftatim os obturant, ac rei totiuS confirmant, non no minis,
efle ighorationem. Inde ea nos in le cogunt dicere, quae
diceremus inviti. Mox convicti, primum non de re, fed
de nomine quaeri; deinde nominibus ufurpandis ipfosofien-
difle, iion nos, indigniflime ferunt, et inutilem vocant, yel-
ut de fomno excitati , argutam illam et anxiam de nomini¬
bus fedulitatem ; quad .yero aliud nos a primo dixerimus,
aut contenderimus , ac non ipfi initium introduxerint ifta-^
rum ineptiarum. Octo dicis tu qualitates pulfum comitari.
Dabo tibi hoc, qualitatis te nomine recte ufum: de eo ver-
bum non faciam. Oftendam non efle octo. Haec de re
quaeftio eft , ad quam ego egregios bos fophiftas proyoco.
Ifti, quo hinc fefe expediant, dum ego difputo, nomen afi-
quod prehendunt. Quum jam in utrisque coarguti fint, re¬
bus fimul et nominibus , ftomachantur. Erat vero prava
de rebus fententia abjicienda, et ipfi nobis, ut nos ipfis no-
5go rAAHNOT HEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [4 7.] Ed. Baf. III. (24.)
(24) tot? 8 * ovonaaiv, wamQ rjfiug lx.zivoig yqrjG&at Gvy/ca-
qovllzv , ovxco y.cd avxovg Tjyuv huTQSTtuv. a)X ovx smxQe~
utovai. Sia rovxo xuycb pgayea iuqI rtjg cpcovtjg avxcbv
avayxuo&elg elizov.
Keq>. gx . Kal vvv ex 1 8irjG0{iai naozvxag ro 'mol
rcbv bvofiaxcov SQit,uv, xal GvyycoQrjGavxag fj/nv xaxa ro rcbv
‘EJXrjVcov s&og Sia’keyeG&ai, [la&tiv on xaxcbg oxxcb notorr]-
rag Xiyovaiv. oil yao ionv anavxa ra nQcbxa yev/j rcbv
ccfvyficbv notoxtjxeg, cog edec^a/iev. alia izcog Ityeiv y/nj, cpa-
clv. igcoxcoGi 8e ravxa, ovy Tva fiadwacv , alX Tv aqyljv
eycaGiV anqnG^ijTrjGeoog. av rolvvv anoxQi&rjGrj , 8iacpoqccg
yqtjvac Izyuv rcbv itQcbvcov ev roTg ocpvyfioTg ytvbbv, ij xal vrj
Ala ovx cog, rcbv ev roig Gcpvy(ioig SiacpoQcbv ra nQcbxa yevrj.
ol 8* t| avayxtj g noia itQcbxa yevrj cpy/aovat, teal rlva, xal
no lag SiayoQag. gv 8e xal nqog ravxP cbdl it cog avroZg ano-
xqivul, TXQcbrov axovaov elncov cb r av, on ytvcbv, xal roxe
axovatig, on hqcoxcov, xal fitxa rov$ , on ScacpoQcbv. on
fxiv ovv yeveav, evxev&ev eiay. Xeyeral ng yctyag acpvypbg,
minibus uti pro arbitrio permifimus , concedere deberent.
Sed non permittunt. Quare et ego de voce illorum pauca,
neceditate adductus , dixi.
Cap. VI. Ac nunc etiaxn orabo, ut depofita de no¬
minibus contentione, concedant nobis ex Graecorum inili-
tuto loqui, addifcantque male octo fe qualitates dicere JN'e-
que enim omnia prima genera pulfuum qualitates , ut de-
monftravimus, funt. Quomodo igitur, inquiunt, dicendum
ell? Hoc non', quo difeant, quaerunt, fed anfam ut ha-
beant controverfiae. Tu ergo refpondebis , differentias di¬
cendum eJTe primorum generum pulfuum ; aut fie certe dif-
lerentiarum pulfuum prima genera. Illi qualia genera, ne-
ceflario rogabunt, et quae, et quales differentias? Tu
etiam ad hoc illis refponde in liunc modum : Primum quaefo
audi , quod generum : inde audies , quod primorum ; pollea,
quod differentiai’um. Atque quod generum, bine cognofces.
2&TFMS2N A0TO2 B.
59l
Ed. Chart. VIII. [^7-3 Ed. Baf. III. (24.)
y.ai evavx'uo g avxu> piy.gog. xai tig dpcpoiv fisaog, 6 uifi-
(tiTQog avxtbv. xai vrj Ala ye jtay.gog rig v. altix at ocpvypog
y.ai pgayvg xai nlaxvq xai oxevog xai vipiji.bg xai raneivog
xai oi fitooi rovxcav anavrcov oi avjijieXQOi. box'd ooi tov-
ra )V rcov elgtjpevcov acpvypcbv time r i xoivov yevog, onoiov
qsrjoovoi brjlabtj Qgaovvbjiivoi rrj qxovij. ov be, prj ragayfeig
iv rovxtp, laptop uvuyvio-Oi to rov Agyiyivovg pipliov av-
roTg, ngooxov jilv to inlyQajJ./iarov xecpalalov roiovrov e'yov.
Tttgi (ityt&ovg ocpvypov . dxa xai avxrjv rrjv agyrjv rov loyov
xard lt%w t obi ncog yeygajipevtjv’ to jieyt&og rov afvyjiov
yevixmg Xtytrai. eyu yag jiiytOog xai 6 juxgbg acpvypog
xai o jieya g. dr a juxqov eneilfeag ro ptpllov, av&ig ex
rov ixegi ocpobooxrjxog dvdyvtoOi r avxrjv rrjv lelgiv’ ovxovv
ytvoq fiev rj oqiobgorrjg, eibrj b * avrrjg o re ocpobgog ayvy-
fiog xai dpvbgbg xai 6 jitoog. dxa xidliv eneililgag ro pi-
pllov bltyov rijv dgyijv avdyvco&t rov itegi rrjg nlrjgoxrjrog
loyov , roiavxrjv ovaav * rep nlrjgti (scpvyfiio xai rip xevcp
eon xoivov ysvog. rovx SGxf ore nhjgorijg xaleixai. xai
Dicitur quidam magnus pulfus, et ei contrarius parvus , ac
quidam inter utrumque medius, moderatus in hoc genere.
Et hercle eft, qui longus vocatur, eft qui brevis et latus
et anguftus et altus et humilis et qui horum medii funt
moderati. Hormn tibi , quos commemoravimus, unnm efle
pulfuum genus cenfes qualitatem? Innuent fcilicet audace
et confident! voce: tu cave, hac re commoveare ; fume et
recita Archigenis illis librum primum, qui capitis hunc ha-
bet primum tituluro , De magnitudine pulfus. Deinde ini-
tium tractatus lie ad verbum feriptum; Magnitudo pulfus
generatim dicitur ; obtinet enim magnitudinem et parvus
pulfus et magnus. Turn paulum revolvito librum et
rurfus ex tractatu de vehementia hoc caput recita : lgitut
genus ejl vehementia j ejus fpecies vehemens pulfus et
languidus et medius. Iterum librum aliquantum revolve
ac principium recita tractatus de pl'enitudine, quod eft hu-
jusmodi : Plenus pulfus et vacuus commune habent ge¬
nus: haec nonnunquam plenitudo vocatur. Ac paulisper
rAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
5ga
Id. Chart. Vllr. [47. 48.] Ed. Baf. III. (24.)
(U-/.QOV huoymv rbv 'iJyov, rtjv avayvtomv rov fhfillov , cpddi
nqog avrovg, cog oidsv rjustg xaivbv Xsyopsv , dXX ontq u-
qrjxai xal Aqyiysvst, xatf szaafov yao r cov ocpvypmv sari
%L xoivov nXsiovcov Siacpoqmv ysvog, mantq iv ra> naqbvxi
rqla -ravel itqbg Aqyiysvovg uqfjtar, (liyt&og, ocpodqorijg,
ithjQOTqq. ti$ igijg rpa&i rsraqrov avxov yqacpxiv ysvog x'tjv
-cy.XtjqoxrjXa , xal rtjv X£'£,iv j dvayvm&i xovd's rbv rqoixov syov-
cav 4 sun be paXaxorrjrog xal oy.Xtjqoxtjxog ocpvypov xoivov
ysvog, o ray, dv xoifiutj , xaXtixai oy.Xrjooxtjq. sn Ss aatps-
cxiqov Iv xe3 7X sql xd£eag xal dxa^iag byaXoxrjxbg rs xal
dvmpaXiag Xoycp, rd ysvij xovxeov xwv Siacpoqmv axatovb-
fiaara Xsyoov tlvai, xovSs rbv rqbxtov aqysrai. 6 Ss cHqo-
cpiXog xard ysvog rag dXXag Siacpoqug xtov otpvypmv sx&s-
fisvog ovreog 4 p'tysQog , xayog , ocpoSqoxtjg , qv&pbg.
aovtjjytog xaf slSog rd%iwq ifivtjrj&tj xal [48] dra\iag
■byaXbxrjxog rs xal avmixaXiaq. syxaXiirui rolvvv vito
ribv.pixquirimv . mg ytvsoiv stStj dvnSiaorsiXdfiivog. ravra
psv xard rtjv dqytjv rov Xoyov ' xarmxsqm Ss ovxsn r'o
intermitte recitationem libri , atque die iltis nihil novare
nos, fed fequi Archigenem. Ed; enim omni in pulfu com¬
mune plurium differentiarum genus, ut hoc loco funt ab
Archigene tria haec genera commemorata, magnitudo, ve-
hementia, plenitudo. Turn quartum die deinceps eum
feribere genus, duritiem. Atque caput recita, quod ita ha-
bet: Mollitiei eji et duritiei pulfus commune genus, quae
durities, Ji receptum Jit , pocetur fortaJJ'e. Clarius jam
etiam in tractatu de ordine et perturbatione ordinis aequa-
litate et inaequalitate , genera dicens harum difierentiarum
nomen non forlita, hoc modo orditur Herophilus , qui ge-
neratim pulfuum protulit alias differentias hoc pacto : Mag¬
nitudo , celeritas , pehementia, rhythmus : non conjunctim,
fed fpeciatim ordinis meminit et perturbationis ordinis
atque aequalitatis et inaequalitatis. Unde curiofiores
ilium, qui generibus in partitione fpecies opponat, repre-
hendunt. Haec ad initium tractatus. Inferius , quum non
2&TrMQN A0r02 B.
593.
Ed. Chart. VIII. [48.] , > ^ Ed.JBaf. III. (24.)
‘ HQoeflho Soxovv Ogijyovpevog , aXlcc xryv iavxov yvcopijv ypa-
q>a>v ev xcp ixepi xa^tcog xai axa^iag 7/ yep, xi cprjai ; paXXov
ovv qijx eov, oxi to yevog eaxiv axaxovopaGov. xovxo Se Si]
x i fiovXexai avxcp, oxi peye&ovg pev xai pixpoxijxog to xol-
vov yevog eovopaGt peytOog, xai ocpoSyoxijxog xai apvSpo-
xijxog GCfoSQOXrjxa , xai nXijQoxijxog xai xivoxtycog TtXr\-
poxijxa, xai GxXijQOXqxog xai paXaxoxijxog GxXtfOoxrjxa,
xai xayovg xai (jqaSvxijxog xayog, xai nvxvoxtfxog xai
apaioxijxog itvxvoxijxa , xul-ecog Se xai axaigiag to yevog
ImvocL pev , ovopa Se ovSev eyec xax apcpoiv xoiovxov ehteZv,
olov xaxa peye&ovg xai pcxpoxijxog to peytOog ; ov yap
wo-ixiq exit xcp pixocp GCpvypep ptye&og vnagyecv scpijGiv, ovxco
xqvxav&a xcp axaxxcp xal-tv xoi.fi a qiavai Gvpfiefiijxevai’ -
xax a xavxa Se ovSe xcp avcvpai.cp opai.oxrjxa. o&ev ovSe
xovriov to yevog to xoivov opu7.oxt]g covopaoxai. xai Sea
xovxo axaxovbpaGxa cprjGi xovxcov xwv Siacpopmv eivai xa
yevij. yevij pev Si ) xaxa xag xdov acpvypcov' Scacpoqag ovyj
fjpeig povov , aX7.a ’ doyiy evijg eivai cprjai xai Idya&Zvo g
Herophili alterius , fed fuam ipfius tradit mentem in capite
de ordine et perturbatione ordims, quid ait ? Citius enim
affirmaverim genus effe fine nomine. Hoc autem quid fibi
vult, quod magnitudinis et parvitatis commune genus mag-
nitudinem appellavit, vebementiae et remiflionis vebe-
mendam, plenitudinis et vacuitatis plenitudinem , duritiei
et mollitiei duritiem, celeritatis et tarditatis celeritatem,
crebrilads et raritatis crebritatem, at ordims et pertur-
bationis ordinis mente quidem concipit, fed nomen non po-
telt amborum tale exprimere , quale magnitudinis et par¬
vitatis, magnitudinem ? Neque enim, ut illic parvo pul-
fui magnitudinem ait fuppetere, et hie dicere audet in inor-
dinatum cadere ordinem , neque vero etiam in inaequalem
aequalitatem. Quare nec genus horum commune nomina¬
tor aequalitas. Itaque nomine ait vacare barum genera dif-
ferentiarum. Genera ergo fecunduin pulfuum differendas
non nos modo, fed Arcbigenes efle dicit, fed Agatbinus,
GALENUS TOM. VIII. P p
rJABNOT JLEP1 AIA&0PA2
59*
Ed. Chart. VIII. [48.1 Ed. Baf. HI. (24.)
j <ai ndvxtg oytSbv ol ntqi ocpvyfitiov yqaxpavng vnofj.vrifia.xa.
itTj xoivvv avxuv Staff iqo/iev ; ox 1 xvqtmxiqqtg rjaug yqoifu&a
xotg ovoytaatv. tlnovxog yaq Aqytyivovg y.axa fityt&og ilvai
xtva notoxtjxa, xai av&tg txiqav y.axa acpoSqoxtjxa , xai tql-
x?]V xaxd n7,t]qoxi]xa , xai xtx aqxrjv y.axa ox7.t]qox>jxa , xai
xtvag hxi xavxatg y.axct xa-yog xai.nvxvoxijxa , xrjv fisv v.axa
fiiy.t&og rjfitig v.axa xo nooov xJjg diaoxoXtjq ovofidoofi'cV.
ov yaq ioxt xoivov yivog fieyi&ovg xai fuv.qoxrjxog fiiyt&og,
oil fxalXov ij Xtvxoxrjxoq xai fiikavoxijxog Xtvxoxijg. d)£
lintq xovxaiv yivog xi xo yocoua , tyxijxiov xi nox iaxi xov
fiiyalov xai aiv.qov yivog. ir) yaq xo nooov ioxtv, vj xo itqog
xi, i] ovv&txov aua xtq nqog xi xai xb ixooov. xofiiv yaq
0x1 xaxd no7.7.a yivi] avvioxaxo xb nqog xi. xai yaq Xevv.o-
Tc qov xai nikavxtqov iv xxq yivu xov yocbfiaxog. notov Si xo
yqwaa. xai avcoxiqco xai xaxmxiqw nu7.iv iv xxq xov nov
yivtu xai nqcoi'aixiqov xai oifiiaixeqov iv xcq xov noxs , xai
xax u7.7.ug n7.iiovg ytvtxdg xaxrjyoqiag xb nqog xi avvioxaxai.
xi Si] &av[iaoxbv , tl xai v.axa xijv xov nooov ovviaxrj ;
fed qui de pulfibus commentati funt, pene omnes. Ubi er¬
go ab ilLis diffidemus? qriod vocabulis nos magfs utimur
propriis. ]NTam quum quandam Archigenes magnitudinis
qualitatem dicat eJTe, alteram veliementiae , tertiam pleni-
tudinis , quartam duritiei, et quasdam praeterea celeritatis
atque crebritatis , magnitudinis qualitatem nos quantitatem
diftentionis nominavimus. Neque eft enim commune mag¬
nitudinis et parvitatis genus magnitudo potius quam al-
bedinis et nigritiei albedo. Sed ft harum eft color genus,
quodnam magni fit et parvi genus, quaerendum eft; nam
aut quantitas eft, aut ad aliquid, aut conjuncta cum ad ali-
quid quantitas. Neque enim fumus nefcii multis generibus
effe commune ad aliquid: fiquidem albius et nigrius funt
in genere c'oloris, et qnalitas color eft; jam fuperius atque
inferius etiam in genere ubi, maturius item et tardius in
genere quando. Et vero etiam aliis in pluribus generalibus
praedicamentis ad aliquid verfatur. Quid igitur admiratio-
nis habet , ft et in praedieaniento quantitatis locum habet ?
2&rrMC2N Aoroz B.
5g5
Ed. Chart. VIII. [48.] _ Ed. Baf. III. (a4.)
(idfaora yaq av ifiovXrftrjjttv , umq rjp Svvarov , coqtafiivco
fieroto to nooov rrjg diaoroiJjg oiojidoai, xct&dneQ ini noX-
la.v TcoSiaZav rt v.al mj'/vaiov, rj dinrjyvcuov, xal ret roiavrcc
xalovjitv. end 8e ovSev tvQOjitv roiovxov ix rwv ivovrcov,
iyyvxctxca nqoaitfitv wqtojiivwv. yiyvcboxovrtg yctq, oijtat, top
■0- anXmg v.ttl rov y.aO: txaorov rjiicop ovjijitrqov oqtvyjiov,
rovg vniQpdXXovTag rj iVKtinovrag ovojiaQuv oacptbg nti-
QibfitO-a, nors flip ovrcooi liyovxtg , rj xuv fit] Xtywutp nqog
ukXtjKovg, ip T]/up yovv avxoZg voovvrtq, ovrog 6 otfvy/tog
Pqct/v rov GvuuirQov fitiCfov iorlr, av-Oig Se noikiv , ovrog 6
<Fcpvy[iog ovx oUycq rov ovjitiirqov jitiQcov sort, to avro
xal ovrtog Xiyojttv, algioXoycog rov ovujiirqov jitiQtov , rj
ixavoog jitiCyov' rj nal.iv anXtog, ovrooi jtiyag ioriv 6 ocpvy-
fio g' rj y.ai ovrtog, 6 ocfvyjiog ovrog Ixavidg fiiyag iori'
rj xal vfj Jice ovrtog , nctvv jiiyctg 6 ocpvyjibg ovrog ion'
rj fiaU.ov eri nqooav^ovreg rljv voijoip nctvv ocpoSqa jiiyav
iivcct tpajitv, rj xal vtj diet fiiyiorov. anuoai yctg aiSt at
lt%uq rov rov ovjijiirqov jitiQova dtjXovoat, r 6 jiailov rt xal
Sane nihil mallem, Ji quidem poftet, quam certo termino
quantitatem dillentionis appellare , heut in multis pedale,
cubitale, bicubitale, et ejuscemodi vocamus. Atqui quan-
do ejuscemodi ex accidentibus niliil invenimus , quampro-
xime ad certos acceilimus. Nam quum teneamus quidem
pulfum moderatum abfolute, et moderatum ad Angulos nos:
excedentes modum, et qui infra modum funt, damus ope-
ram ut clare nominemus: atque fic interim dicimus: aut, ii
cum nemine loquamur, nobiscum certe cogitamus: Hie
pulfus aliquanto ell moderato major: alias, non paulo hie
pulfu moderato major eft. Idem etiam' fic dicimus , bene
major moderato, aut fatis major, aut etiam abfolute, hie
magnus eft pulfus:, vel hoc modo, pulfus hie fatis magnus
eft: velhercle, admodum eft magnus hie pulfus : aut quum
longius etiam intellig'entiam protendimus, majorem in mo¬
dum dicimus magnum efle, aut denique maximum. Nam
omnes hae dictiones moderato majorem denuntiantes, majo- /
Pp 2
5g 6 rjLAHNOT IIEP I AIA&OPA2
Ed. Chart. VIII. [48. 4g.] Ed. Bah III. >4. a5.)
ijxxov ificpaivovoiv , mors xiva to TtQog xqv yqdav ovfifitxQov
avtaoxtoxaxov dqXovv, tl fiovov smaxafitvog tit] to ovfiut-
tqov. uoxti yuQ tv avxio xm fittQovi [4g] xov ovfifisxQov,
ixsvxs noitjoufitvov, tj xai vij Aia fj* diaqiOQag, xov fiiv vnsQ
anav(25)xcig , ov tjfiiv xai avxov tyvmo&ai yo't] , xa&amo
xov ovfifitxQov , ovofiaXytiv fityioxov , xov 8" montq fitoov xov
fityioxov xai xov fitoov fisyav anXwg. fitxa^v 5s xovxov
x t y.uxuvov xaflr sxuxtqov aXXoyg 5vo xaigai, xov fisv oXiycp
xov avfifiexQov fiuQova , xov 5 ’ unoXunoatvov oXiyco xov fit-
yuXov , xai xov fiiv vttsq xov fisyav xov syyvxaxia xov fit -
yioxov. xavxa UQtjxai fioi nQog svdti^iv xov 8rfl.mxiY.ov no-
ooxtjxog that xov xs fisyav xai x'ov fiixQov, xav oxifiaXioxa
doy.moi xijg xov troog xi xaxtyyoQiag eyta&ai. dia xovxo ovv
tlfitig xov oacpovg xdov fiav&avovxmv ntq.QovxiY.6xtg, y.axa xo
xrooov xtjg StaoxoXijg ornavra xa xoiavxa ibvofiao&ai Xtyofitv,
afia fiiv x'rfv iQtiav avxovg diSaoxovxtg xmv ovofiaxmv, ctfia
8s oil xaqaxxovxtg , oxav xta fiixqm xo fisytOog imaqytw Xs~
yotfitv. av xs yccq y.ai ISioaxtjg xig f xai ayvfivaoxog xmv
rein excefihm et defectum oftendunt. Quare optime valeas
moderatum, qui requiritur, oftendere , modo moderatunx
cognofcas. In ipfo enimmajore, quain eft moderatus , fa-
tis eft quinque facere, aut certe fex differentias. Eum qui
excedat omnes, qui nobis animadvertendus etiam eft, non
fecus ac moderatus , maximum vocabimus ; qui medius eft
inter maximum et medium, magnum fimpliciter. Jam in-
terponendi huic et iili utrinque alii duo : unus paulo major
moderato, alter, qui rnagno paulum concedit; alius jam qui
magnum fuperet, alius qui proximus lit maxjmo. Haec
adduxi, ut demonftrarem magnum et panrum, ut videan-
tur efte quam maxime praedicameuti ad aliquid, quantita-
tem fignificare. Quocirca nos , qui ut dare intelligant di-
fcipuli, curamus, ex quantitate diftentionis omnia dicimus
ilia nomiuata efte; ftmulque ufum eos nominum docemus,
nec perturbamus, quum parvitati dicamus magnitudinem in-
efte. Nam ft vel idiota fis et primarum difciplinariun im-
2<t> rrmsiN Aoroz b.
597
Ed. Chart. VIII. [4g.] Ed. Baf. III. (25.)
npcbrcov pa&qpdzcov , nav paXXov tj rovzo npooqoezai, av
d' 7] n xai npopipa&qxwg, tvpqxsv, olpai, pvoiaxiq n aqa rots
aJEXXqoi ysyqappeva psys&og xai pixqozqza. xai avvu&i-
ovai zip piv piyaXcp peye&og vnuq-fiiv voiiv, rip Ss pixqip pt-
xqozqza. xai nva oldcc non e^qyovpsvov pot ro rov 'Aqjt-
yevovg neqi zS>v ocpvypwv (SipXiov, vnoXaflovza pqSapwg
vnaqysiv ptys&og rip pixqip. tl yap Sq rovzcp nvi , cpqoiv,
i] pixqozqg vnaq^ei, xai apepozsqa rip avzip. Staoiwnqaav-
rog tie pov, nooorqza psv scpqosv, q nqXixozqza, q n roiov-
rov aXXo Svvao&ai votiv vnaqysiv rep pixqip, peyt&og Ss
ovdapeoq. ravz iyco pqzs StafiuXXiiv sycov, cog ovx oq&iog
tlqqptva, pqzs n aqa xaiqov raqazniv ftovXopsvog rovg nqw-
rov pav&dvovzag , iv rep dtSaoxu v avzovq, ore rwv opcovv-
pcov n xai Siywg Xeyopdvcov ro piysOog lonv , oq&oziqov
ivopiaua Xsytiv Siiv, xata ro noo'ov rqg SiapzoXqg ovviara-
o&ai noXXag Siacpoqag ocpvyuiov. ovzcog yap oiSa rqv pi-
xqozqza Si s'Oovg rolg aEXXqoiv ovoav, cog n ovp§i§qxog
xai uywqiozov rwv pixqwv. . won nov HXuzwv xai ISiag
peritus, quidvis potius quam Iioc concedes; qnas II antea
attigifti, profecto millies offendifti feriptas apud Graecos
magnitudinem et parvitatem, esque ad concipiendum aflue-
tus, magnum habere magnitudinem atque parvum parvita¬
tem. Equidem novi quendam qui olim Archigenis milii de
pulfibus librum interpretaretur , qui parvo credebat nullam
fuppetere magnitudinem. Nam Ji, inquit, cuipiam adjit
parvitas , etiam eidem aderunt ambae. Hie ego quum ta-
cnillem, quantitatem, inquit, aut tale aliqpid parvo cogeris
fuppetere, magnitudinem nequaquain. Haec ego, quia ut
parum recta non valeo calumniari , neque inftituendos ti-
rones volo importune confimdere, quando homonymum elt
magnitudo, et de his, quae bifariam dieuntur, fatius elfe
dicendum duxi, diltentionis quantitatem multas differen.tias
pulfuum complecti. Nam eum fcio parvitatis elfe apud
Graecos ui'um , ut qupddam accidens et infeparatum a par¬
vis. Itaque Plato etiam ideas efficiebat magnitudinis et
FA AH NOT HEP I AIA<POPAA
598
Ed. Chart. VIII. pig.] Ed. Baf. III. (25.)
Ino'iu [xays&ovg xa y.ai [uxqoxtjxog , xai xrj x ovxav [Kxahrjtyci
to /xeya y.ai to [uy.gov syevva xa lo/co. y.ul xavxa si xig
ixavta nagik-Odv , avyfmgtjasis [xsys&ovg xi xai xoTg fuxqoTg
vnagysiv acpvyfioig , xaxa Saxegov xdv x.axce xrjv 0[xavv[xiav
at[ixaivo[iivav to Gnavidxtgoit , did.d xoTg ys [xaxgotg xctl
figa-yiai xai nXaxsai y.ai axavoTg xal xanuvoTg y.ai viprjXoTg lx
xavxov ysvovg ovai xa xa [uyuXcg xai [uxgc~ nag av
vnagyuv Xeyoixo [xeys&og; o /xsv yuq [xuxgog o xaxa [irjxog
lax iv htuxiJov tjv%t]fi£Vog xqj xaxa cpvaiv , 6 Se nlaxvg 6
xaxa nXaxog, xai viptji.bg 6 xaxa fid&og, ovSsig avxdv
xaxa xdg xgug diaGxdaug voovuivog xtjg dgxqgtag, av ovx
avav filya&og avvioxaxai. to yuq xaxa [ilav dtaaxaatv 1x0-
aov oil [ilya&og, di.i.d [xrjy.bg saxt, xai [iay.gov g xai figayug
xaxa xovxd xivag iJyofxsv, oy [xiydlovg, ovSs [iiy.gov g.
ovSs yag ygayjxrjv ov xa noxs xai.ovu.tv , aid’ rjxoi [xay.guv ,
ijxoi (jgayuav. oaa 8s xgiyij Sitaxqv.s adfiaxa, xavxa fxova
[xtydXa xa xai [xtxgu Isysxai. avxog yovv 6 1 dgyiysvijg [xiytQog
sivai cpijai G(f>vy[xov xov oyxov xijg InavaaxdGsagxdv dgxrjgidv.
paryitatis ; ac liarum vicilGtucline magnum et parvum gene-
rabat ratione. Atqiie liis fi quis omnibus praeteritis , ma-
gnitudinem parvis pullibus aliquam inelTe concedat fecun-
dum alteram bomonymorum fignificacionem rariorem: fed
et longis jam et brevibus et latis et angufiis liumilibusque,
et altis , quum ejusdem fint generis cum maguo et parvo,
ineJTe dicat magnitudinem ? Nam longus eft, qui'longitu-
dinem naturalem excedit ; latus, qui latitudinem altus, qui
profunditatem ; quorum intelb'gitur nullus in ti-ibus dimen-
fionibus arteriae, citra quas nulla conftet magnitudo. Si-
quidem quantitas unins dimenfionis non magnitudo, fed
longitudo eft, ex qua aliquos longos et breves vocitamus,
non magnos vel parvos. Neque vero ita lineam unquam
appellamus, fed aut longam, aut brevem. Verumenimvero
ilia demum quae trifariam corpora dimerifa fint, magna di-
cimus et parva. Atque adeo ipfe Arcliigenes magnitudinem
elle pulfus ait turn or em alTurgentis arteriae. Atqui tumo-
2$>rrMSiN A0T02 B. Syg
Ed. Chart. VIII. [4g. 5o.] ^ , Ed. Baf. III. (a5.)
o/y.og Si ovy tmagpi y^ap/iy, alia fiovoig roig rqiywg Sit-
arcooi. cpaveqmg yovv xai tear iv.tivov rov xara fxAyt&og ye-
yov g ivnenrcovaoiv anavreg ol xara fiiav Siaaraoiv Icyouevoi
cqivyfiol. t] roivvv iSiov elgijg noiijoarco ytvog , cooneq rep
fiiyalcp re v.ai puvqop to fidye&og, rj fiij noicbv , tyxijaarto tirj
[uyalov fiovov xai paxqov xoivov ytvog , allot y.ai fx.ay.Qov
v.ai (tqa-ftog vai nlariog xai orevov val xnprjlov xai [5o] ra-
itcivov , xai rc bv allcov tv anaoiv avroig ovfifx&rqcov. aiX
ovSiv t%u vara navrcov xoivjj xarijydQtjoai nlrjv rov nooov.
- yiyvoiro S' av ovrco xai rj SiSaaxulia naoa oacprjg xai SitjQ-
Bpco/ievi]. rig yaq elg roqovrov oxaiog eortv, cog fiij ovvie-
vai r diiv ovrcooi leyoutvcov , r 6 tcooov rtjg Siaorolrjg rav aq-
rtjQiwv , orav fitv r 6 vara fiiav Siaaraoiv ijvnvuovv Sijlaoai
fiovltj&axjiev, bvofxaoi roiaSe yqcofitOa, rov fiev vntqpullovra
to vara cpvoiv jiijxog fxavqov , rov S' illtinovra fiqayvv
xaloVjiev , woavtcog Si xai rov jiiv vneq to vara cpvoiv nla-
rog nlarvv, rov Si evavriov avrcp orevov, xai viptjlov
ai xai raneivov avaloyov rovroig iv rtj vara (ia&og
re linea caret, quae folis trifariam dimenfis convenit. Pro-
inde omnes clare, vel de illius fententia, a magnitudinis
genere, qui ex una dimenllone nomen fortiti pulfus funt,
rejiciuntur. Quare aut peculiare faciat ipfis genus , ut ma-
gno et parvo magnitudinem; aut, nifi faciat, non niagni
tantum et parvi quaerat commune genus , fed etiam longi
et brevis, lati et angufti, alti et humilis, caeterorumque
adeo in iis moderatorum. Verum praeter quantitatem,
quod de omnibus dicatur in communi, nihil habebit. At-
que ita evadet quoque clara docti-ina et diflincta. Nam
quis ell tarn plumbeus, ut non affequatur, quum dicitur,
quantitatis arteriarum diftentionis ? Ubi quantitatem unius
dimenfionis demonftrare volumus, haec ufurpamus nornina;
eum qui fuperat liaturalem longitudinem longum ; qui infe-
'lioreftea, brevem appellamus. Simili modo qui juJl a la¬
ti tu dine eft latior latum; qui ei contrarius eft, anguftum;
atque proportione horum altum et humilem in prolundi-
600 rAABNOT IIEPI 41A&0PA3
Ed. Chart. yilT. [5o.] _ Ed. Baf. HE (a5.)
Siuataan. to 8s xaxd rat; r qeTg aua Siaoxaotig noobv cods
ncog ovopLuCpittv , xov [lev sni nXuov xov '/.at a cpvoiv ijv^ij-
fiivov ndvxrj jiiyav , xov 8s ndvxr] ixijXHcojxivov [uxqov.
ooxig 8 ’ av cpvlouzy navxrj to xaxd qivcuv fiexqov, avfi/itxQOV
xov xoiovxov yaXov/isv. oxav 8s fii] qivXdxxioiyi Trjv avaXo-
yiav at xqug dtaoxdoug , dXXa Tig avzcdv ij Tivsg iXXinio-
oiv, rj nXtovtxxtjocoai, xsxxaqtg xal tixom Siacpoqai ocpw/fiwv
yiyvovxai, ag ^ [it tg ini 8iayQa[i[iarog slgi&sut&a fitxa xcov
nQOiiQrjiievwv xqimv , cva 8ti£,cofm> inxa xal uxooiv tlvai
Tag naoag xcov xaxd Tug xqtZg aua diaoxuotig owusTapitvoiv
acpv/fiwv Siaqsoqdg. tov to ydq rjv, oificu, y[QT](H[iov xoZg
aq^o/idvoig fiav&dvtiv xrjv xaxd xoiig ocpvy/iovg &ta> giav,
dncivxmv yvcovai xov dgiffixov avxatv xa$ sxaoxov ytvog,
on iq ol n qo rjuav naqaXtXoinaoiv. dXXa xoig [itv dXXoig
tjvyyvco/ir]. xi yaq av xig xoig xtXiiog xaxantnxcoxoat nqoc-
naXaloi; xoig 8s neql xov 1 4.q/iyivt]v ncog ovx av eyxaXeoai-
fitv tlxbxmg ; olg Seov tig xtjv xcov xoiovzcov tvqtaiv ^otjoOat
X7j 8iaXtxxiy.il, ot 8 ’ sv oTg ov %q>j naqtnidtixvvvxai xaxag
tatis dimenfione. At vero quantitatem in trinis dimenfio-
nibus ad liunc modum vocamus, majorem in modum undi-
que ultra moderatum auctum magnum, et omni ex parte
diminutum parvum; qui modum fervet prorfus aequum,
moderatum liunc appellamus. Quum vero a proportione
tres illae dimenliones difcedunt, atque aliqua vel aliquae
illarum imminuuntur vel exuperant , quatuor et viginti na-
fcuntur differentiae pulfuum; quas nos quo viginti fep tern
effe obtinentium tres dimenliones pulfuum univerfas diffe-
rentias ollenderemus , cum praedictis tribus in tabella pro-
pofuimus. Namque hoc vifum mihi ell horum referre, qui
jam primmn ad commentationem addifcendam de pulfibus
appulerunt, omnium tenere eorum lingulis in generibus nu-
merum ; id quod priores neglexerunt. Sed his fane venia
danda ell : quid enim cum iiHs lucteris qui omnino concide-
runt? Arcliigenem vero qui non jure accufem? quern ad
ea oporlebat invenienda dialectica uti ; ille ubi minime de-
2®rrMQN AO I' 02 B.
6ox
Ed. Chart, yur. [So.] , ■ , Ed. Baf. Iir. (i5.)
av rrjv, xaqaxxovxag [tovov xovg fiav&avovxag , diddoxovreg
S’ ovdtv. tt/itivov ydq i\v eyovxdg ye diaiQexixrjv y.al avv&e-
xixtjv fie&oSov, e^evQioxeiv \ikv avxjj to nltj&og andvxcov xcov
iv xoTg ocfvyfioig Siacpoqav, [irj [xivvot naQemSeixvvad-al y,
oipipu&cog , alia, fiijds drjlovv avx 6 xovxo xolg eloayoiievoigj
wg sari xig fie&oSog xa& rjv. ovveaxt] xo diayqanna. xolg
fisv yaq fir) ^cua-d-ijy.oaL xu naiSixd fia&ijfiaxa naxrjv tqtig,
ol [Uixa&qxoTtg da y.al nq 6 xov at \ir\vvaai yva>ql£a>cnv ix
xcdv eqycov xt\v /li&odov. x t dtj nor ovv ovSdg avxcdv
ovxe xi] diatqexixrj qiaiverai xeyqrj/ievog fit&oda) nqog xtjv ilga-
QL&pTjoiv xov v.atf dxuoxov yevog nhq&ovg ovxe xtj ovv&t-
xmt] nqog x ijv xcdv nqcoxcov tvoioiv; y.aixoi dialaxxixotg fio-
voig xavxaig ioxl yorjadai fit&oSoig , nor a fiav duo xcdv
droficov x t y.al aneqdvxcov xo itXry&og ini xo av ixatvo xo
itqtdxov andvxcov yevog avlovxa dice xcdv iv fieocq yeviv.cdv
xe y.al tldixcdv diucpoqcdv, errors d’ an iy.uvov naiuv enl xo
dnuqov Ibvxa did xcov avxcdv xcov iv fieocq. dlXd xovxcov
cet , illic male earn oftentat, obtundens tantum difcipnlos,'
nihil interim docens. Atqui praeftabat, parata dividendi
componendique via et ratione , nnmerum per earn omnium
differentiarum pulfuum inveftigare , non tarnen oftentare iis
qui jam fenes demum ad difeendum fefe conferunt, fed ne
indicare quidem hoc ipfum tironibus, efle radonem et viam
qua conftat tabella. Nam iis qui humanis ftudiis non funt
inftituti , nequicquam dicas : qui illis imbuti funt, prius ex
rebus ipfis quam tu admoneas , radonem illam et viam co-
gnofeant. Qui ergo factum eft, ut nemo illorum quisquam
dividendi videatur ratione ufus ad numerum cujusque gene¬
ris differehtiarum ineundum , neque ad invenienda prima
componendi? Quariquain dialectics folis utendi facultas
datur harum- viarum rationumque, interim ab indivilis et
numero infinids ad primum illud afeendendbus omnium ge¬
nus, per eas quae in medio funt, genericasque ac fpeciales
differendas; interim vero ab illo primo genere rurfus ad
infinitum pergentibus per easdemmet, quae in medio funt,
differendas. Sed liorum eft aufus nullus ulla conftituere
662 rAASNOT J1PPJ JIA&0PA2
Ed. Chart. VII. [5o. 5i.] Ed. Baf. III. (a5. 26.)
ovdtig iroXp^aav ovSefua fjti&bdcp moTooGao&cu rov dqid-pbv,
rS>v orqcorcov ytvobv, ij rcov ix rijg rovrcov roptjg yivoptviov
diacpooibv. al.ll fjpug yt nenoirjxapiV avro, v.al cog av oScp
QadiQovng tvqopiv rcov ei tree xal uxoat acpvypcbv rcov
xarcc rag rqiig Siaardaeig Ityopevav xal rd>v ivvia rcov
v.ard ficav e'v v.oivbv ysvog ro nocsov iv rij diaaroVrj rtjg
ccorrjQiag. it St v.al rtjv avarokrjv evtonv acpij yvioqiQtiv,
ytvoiro av, olpai, v.ctv ravrrj ro (26) i'oov ixkrfiog rcov diacfio-
qoov. alia ttcqI psv rovrov tyr rjGopav iv roTg neql dia-
yvcboecog.
Ksq>. [5i] ’Aqxiy&vqg 8s, rovrov ydq nqcorov 8t-
xaiov (iv>]fiovivuv , [lira ya rov Hqoqul.ov inicpcovijGuvrug
rov “ Opijqov •
OTog itinvvrai, rol 8s axial cuggqvgiv,
ov ubvov iv roig ovopaaiv soixsv, alia v.al nol.v nqonqov
iv roig n qdypaoiv avzoTg nr aqay&ai. xal did rovro itaqd
nbSag iavrep rdvavria liycov ovx alod-dvtrui' [id&oig d’ av
it avrijg rijg ll^soog, iypvarjg cade ' dal 86 nvtg allot
•via et ratione numennn, vel primornm generum, vel ab
dillributis proficifcentium differentiaruiii. Verum nos qui-
dem hoc effecimiis, et quad via progredientes, viginti
Jfeptem pulfaum reperimus qui tres habent dimenfiones ; et
eorum novem qui unam, unum commune genus, quantita-
tem diftentionis arteriae. Quod ii etiam contractionem ell
tactu cognofcere , et in hac quoque eruiit feilicet totidem
differentiae. Sed de hac re in libris De dignofeendis pulfi-
hus difeeptabimus.
Cap. VII. At vero Archigenes , hujus enim folius
aequum eft meminifle , poll Herophilum inclamantes Ilome-
ricuni illud,
Unicus ille fapit , till mens inuolvitur umhris,
noninnominibusmodo videtur, fedlonge etiam in rebus priiis
confufus effe. Quo fit, ut palfim fe non percipiat fecum
puguare. Difcas id ex his ip fis verbis: Sunt porro alii
24>rrwm Aoro2 n.
6o3
Ed. Chart. VIII. [5i.] f ^ Ed. Baf. III. (26.)
ccpvypol ovxt (teaoi ovxt ptyakoi ovxt juxqol v.axa ptyt-
&c03oovftiVOi , rj tag ye xov peyt&ovg SiuGxaGtig. tl{?
t&jg cprjoiv • sort yuQ ocpvypoi ; -/.mot prjyiog xtjg ctQXqqiag
StiGxaptvqg scp txavov , axevovpevqg Si. v.axa x 6 nlaxog xal
xattuvoxtQov iytiqofievrjg. xahio&co paxeibg. i'xiQog Sa
nXaxdag psv xij g SiaoxoXqg, xurttivqg Se v.axa xo pijxog (Sqa-
yuag vnonmxovGqg, xaXtiG&a nXaxvg. xytxog tv.avdig tig
ill [iog InaiQoa'cVrjg , axtvqg St y.ai pQuytiag v.axa prjy.og anu-
viog tSv, v^qXbg XtytG&a. Iv xovxoig nqov&txo iiiv tlntiv
xovg xaxa filav Siugxugiv Xtyoptvovg, prj awtruvoovutvcov
xcbv Xoirtcov Svoiv. artenXavqdq Se xal ntql xcbv xaxa xug
xQtig SiUGxaoug vtvoqp'tvcav yqucftov. rov fitv yaq ixqwxov
ctvxav ov [ucxqov fiovov, aXXa xal axtvov xal xanuvov nt-
nofojxtv, ov xij votjGti povov , aXXa xul avrotg xoig ovouanu
xi yaq qnjai ; xaxa pijxog piv rijg aqxqqiag Suaxautvqg scp
Ixavov , oxtvovptvqg Se v.axa. nXaxog, xal xanuvoxtqov iytt-
Qoiuvtjg, to piv yaq Gxtvovptvrjg xax a relax og rov oxtvbv
oqivypov SqXoi, xo Se , xal xantivoxtqov eytiqoptvqg xbv x a~
pul/us, hique nec medii, nec magni, nec parpi, ex magni-
iudine cenfentur, vel ex magnitudinis dimenjionibus. Mox
fubdit: Eft enim pul/us, quurn longitudine ccrleria dis-
tenditur injigni , Jed latitudine angujta, et humilius etiam
Juhlata ; vocetur longus. Alter, quurn lata quidern dijlerv-
tio , fed humilis et longitudine brevis occurrit ; appelletur
latus: Tertius, ubi admodum attollitur, angujta tamen et
longitudine efi brevis , eji autem hie rarior ; vocetur altus.
Hie erat illi de iis propofttum dicere qui unam habent di-
menlionem, remotis reliquis duabus : fed de inftituto argu-
mento abduchis eft , quod de iilis etiam feribat qui tribus
dimenftohibus intelliguntur. Nam eorum primum non Ion-
gum modo, verum etiam anguftmn et lmmiiem fecit, neque
id tantum conceptione, fed et verbis. Nam quid ait?
Quurn longitudine arteria diftenditur inGgni, fed latitudine
angufta et humilius eft fublata. Nam latitudine angufta
anguftum pulfum fignificat, et humilius fublata humilem.
6o4 rAAMNOZ IIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [5i.]_ Ed. Baf. III. (26.)
nuvov. nahv 8" av xov Stvxeqov oy nlax'vv fiovov, alia
XCli XUntlVOV Xui (jQtt’/VV InOlljOtV , OV XTj VOIjOU [IOVOV,
alloc xai xovxov xjj lt%u. y.ai rov xqlxov 8s xaxa xa avxa
ovy inpijlbv yovov, alia xui oxtvov y.ai fiqa/vv. sloi tie ol
xqtig ovxoi xd>v xaxa xag xqtig Siaoxaoug ana Ityofitvoov
xwv inxa y.ai tiv.ooiv , ovg ini xov Siayqunnuxog i^cdificOcc.
yiyqunxai 8t 6 (liv nqaxog iv xovxoig elorjuevog svvaxog tv
rip SiayQunnaxi xovSt xov xqonov' [xaxqog, oxtvog, xantivog.
6 8s dtvxtqog iv xovxoig nqcoxog y.ai tlxooxog iv xqj 81a-
yqujiuaxi yeyqanxai xovdt xov xqonov' flqayvg, nlaxvg,
xantivog. 6 8s xqixog iv avxoig ntfinxog y.ai tlxooxog ioxiv
iV xco Siayqdfi/iaxi, ydyqanxai 8s oyxcog' fiqayvg, oxtvog,
inprjlog. rj xoivvv xrjv aqyjjV xov neqi avxdtv vnallalgdxco
loyov, iv a qstjoi xaxa jidyt-O-og avxovg •d-tcoqtio&ai , rj xag
yt xov ntyt&ovg Siaoxaoug anliog yqarpdxat xaxa jidytSog,
rj nqooy.tiu.tvov xov x.axa xag xov fieytd-ovg diaoxaotig, fvjxdxi
ix xibv xaxa fidyt&og 8iafpoqcov avxovg rjytio&co. xi ydq xal
(Sovltxai, noxtqa xwv xaxa xag xqtig aua Siaoxaoug voov-
jitvorv vndqytiv avxovg, rj xcov xaxa jiiav fiovijV, ixaxiqcog
Inde fecundum, non latum tan turn, fed etiam humilem et
br e vein fecit , tam conceptu quam verbis. Eodem tertium
modo, non altum folum, verum etiam anguftum et brevem ;
quum lint hi tres de iis qui trinis dimen£onibus dicunLur
viginti feptern quos in tabella profci'ipJimus. Scriptus eft
autem , qui hie primus relatus eft, in tabella nonus, hoc
pacto : Longus , anguftus j humilis. Qui hie fecundus eft,
primus et vigefimus eft in tabella deferiptus in hunc mo-
dum : Brevis, latus, humilis. Tertius hie in tabella eft
vigelimus quintus, qui lie feriptus eft: Brevis, anguftus, al-
tus. Quare aut initium de iis fermonis immutet, ubi ma-
gnitudinem dicit eorum fpectari; aut magnitudinis certe di-
menfiones fimpliciter tradat pro inagnitudine ; aut quando
appofitum eft, ex dinienfionibus magnitudinis, ne in ma¬
gnitudinis amplius differentiis eos numeret. JNTam quid
quaerit, ntrum de his illos efle qui trinis fimul dimenfioni-
bus aeftimantur , an de illis qui tan turn uua? Utrobique
2'PTrMQN A0F02 B.
6o5
Ed. Chart. VIII. [5i. 5a.] ^ Ed. Baf. III. (26.)
yars anooov , el (iev rd>v v.axa rag rqiZg axovoiptv , anavxaiv
fiiv rtav v.axu jxiav diaoxaoiv naQulclufiuevaiv Ivvta rov
uqi&iiov ovxmv , uXXcav d’ bv.xcov.aiSexa rd>v v.axu rag xatlg
ctfia. Ivvta yuQ ovxco cpaveZrai [iovgov nvijuovtvoov , rqitov
fif.v rS>v nQcaxiov Qjj&evr cov, fieyalov re v.ai fuv.oov v.ai xov
fieaov avxoov’ rQibov Sk x cvv vvv Qtj&dvrcav , v.ai rQibov aX-
7.C0V rcav rovxoig evavx'uov, wv t£ijg ppyuopcVH, v.ai noog
rovxoig e'n \iaxr\v nQooxeioerai raj Xoycp raj v.axa rag rov
fieyi&ovg diaoxdoeig. ijov.ei yao aulaog tlneZv v.ar a fieye&og.
av d ’ av nafav TtiQo reap v.axa fi'iav diaaxaoiv voov/ievoov,
■ olij&coniv avxov xavxa yQucpeiv’ [5a] itQcbxov fi'ev axonov ro
lu/ivijo&ai v.ai ra>v lorniav dvoZv xa<f exuarov, eneixa Ss
ovv. bxxioxaiSexa /. ibvovg , a)Xd rexxaqag v.ai eixooi qiaveZxac
xtaqaW.oinwg r bbv ix rov Siayoufifiaxog. v.ai’ xqixov on
jio-/&/]QiSg do|st Xiyeiv xaxa (ieye&og avrovg ■d-ewqeZo&ai , deov
ov xaxa /xsyt&og, alJ.a xaxa rag diaoraoitg rov yieye&ovg
tlneZv, si' ye, <bg avxog eiQijxev, oyxog rig sari to fityt&og. ov
Hqv ro ye pijxog avxo v.at)- eavro fiovov, ai.ij ovde ro fiadog
eft enim defectus. Si eos qui trinis aeftimantur dimenfio-
nibus, accipimus, quum omnes p raeternxittuntur unius di-
menfionis , qui novem iiumero funt ; turn alii deftderantur
octodecim, qui trium iimul aeftimantur dimenfionum, Ita
enim novem tantum videbitur mentionem fecifle ; trium qui
primi commemorati funt, magni, parvi mediique inter
eos; deinde trium, quorum hie meminit; ad liaec trium
aliorum qui liis funt oppofiti, quos poftea adducit. Ad
haec fruftra hoc orationi additum eft , ex magnitudinis di-
menfionibus , fat enim dicere abfolute erat, ex magnitudine.
Contra ft de his qui una dimenftone aeftimantur, exiftime-
memus eum haec fci-ibere: Primum ahenum lit reliquorum •
duorum in ftnguhs meminifte. Deinde non jam octodecim
caeterum quatuor et viginti illos ex tabella rehquerit. Ter-
tio male videbitur dicere ex magnitudine cenferi eos : quum
non ex magnitudine fit dicendum, fed ex magnitudinis di-
menfionibus; fi quidem tumor, ut ipfe after uit, eft magni¬
tude Quanquam non foliun longitudo per fe, fed nunc-
606 PAAHNOT IIEP I JIA&0PA1
Ed. dart. VIII. [5a.] Ed. Baf. III. (26.)
i] to nlaroq oys.og sgt'iv, <% W <%ansQ xai ovofiaQsTai SiaoTa-
aig. ov xavxov 8s drjitov&av oy/.og ts xai oyxov SiaGTaaig
(iia. ixatsqoog n'sv dr] aq)u7JksTai nuvTcog 6 r ov 3 Aqyiyivovg
7.oyog, 81a to avyxsyyfitvwg ts xai aSiaQ&Qcbrwg slQtja&ai,
xai olov inayL(fOTiQiC,uv rij votjgsi. xaza t i 8s fx.uD.ov rj&t-
i,t]Gsv slnsiv , si %ot] fiaVTcvaausvov anoffrjvaG&ai , xai tovto
TolfirjGco. SoxsZ fxoi Tovg xaza fiiav Sidoxaoiv voovfisvovg
buysiQrjGai yqdcpsiy, xai 81a Trjg dqyijg ys avro tovto sv~
dsSgao&ai, i] Tag ys tov fxsys&ovg SiaaTaasig slnstv , Gcpalfj-
yai 8s nsoi rtjv sQfirfVsiav , wg av sv 0X00 tco ygafifiazi avyxs-
yvfisvog ts xai tst aQaygivog Ttjv Siavoiav. to yaq uyvostv
srcxa xai sixoaiv sivai t ovg xaxa t qsig Hfia Siaardasig vs-
wotffisvovg, fisyiGTOv TsxurjQiov tov na-fsZ 7.6 yep xai adiaq-
&()d>Tu> nsqi avreov anoep^vaadai. oti 8s ravvtjg psv s/sxai
Tqg itQoaiQsaswg, auaQxavsi 8". avtrjg axcov, sx tcov snicps-
QOfitvaxv sari Srji.ov. t i yap fprjaiv si&vg sfi^qg ; gvvtqs-
fGVGuxv yctq no7J.ay.ig xai SvoTv tivcov 8iaoTuosa>v , dootf dfia
pQayvv xai Tanuvov slvat , tj (iqayyv xai gtsvov , ini ts
profunditas vel Iatitudo eft tumor , caeterum, ut etiam ap-
pellatur , dimenfio. Neque fane perinde ell tumor, et tu-
moris una dimenfio. In utrumgue igitur incurrit plane Ar-
cliigenis oratio, quod nec diftincte, nec difiribute dixit, fed
intelligentia veluti ambigua. Caeterum in quam ille partem
•potius acceperit, fi divinando oportet pronunciare, vel id
audebo. Equidem voluifle dixerim bos deferibere qui una
dimenfione intelliguntur : idque adeo ipfum initio innuiJTe,
quum dicit, Vel ex magnUudinis dlrnenjionibus ; fed in
narrando offendifle, uti toto in lib.ro , et animo conturbato
fuifle et attonito. Nam quod liominem lateret efle feptem
et viginti eos qui tribus fimul dimenfionibus intelliguntur,
maximum ell argumentum , cralla ratione minimeque diltin-
cta de illis ftatuiffe. Nam ejus efle boc infiitutum, et ab
boc ilium deflectere invitum . ex fuprapofitis bquet. Nam
quid- tandem mox fubdit ? Etenim , quum etiam duae ali-
quae laepenumero dimenfiones concurrant, ut fimul et bre-
2&7TMSZN A0T02 B.
607
Ed. Chart. VIII. [5a.] ^ ^ ^Ed.Baf. III. (26.)
vijt; irigag avl^vyiag pay.gov y.cel nkarvv , r\ paxgov y.ai vipq-
kov. drjkog yag lx rovrinv lari rovg ngotigqptvov g xara
piav povtjv diaaraaiv votia&ai (Sovkoptvog. rovrov y ovv
xara rccg Svo povag ygacpu, rryv rgirtjv oncog av syu naga-
kininv. ri yag cpijoi; avvrgtyovaibv nokkaxig xal dvoTv ri-
vwv Staoraotwv , wVtf Spa (Hqayvv xal rantivov tlvai. 8tZ
yao Iv rovrcg rq> koycn ngotyvcbaftat , rig 0 (igayvg unking,
xal rig 6 rantivog unking, ij ovx s'arai aacptjg 6 (Sgaybg
Spa xal rantivog. akX ovde paxgog Spa xal nkarvg ys~
voir av non aacpijg, prj nqovory&ivrog Idicc xal xar a povag
txartgov. ygl ) yag ngorsgov ptv voijaai rbv pay. gov Idicc ,
[lira ravra 8 ’ av rbv nkarvv, 18 iu xal rovrov, entira avv-
rtOivai rag voqatig avrcav ug ravrov , xal ov.rcog ksytiv pa-
x.gbv Spa xal nkarvv, in xal dijkovon rtragaypevog Ivavrice
naqu noSag avun klytu .rbv pev yag paxgov ovx rjgy.la&Tj
xara pijxog cpavai r ijg agnjgiag Ini nokv SiCaraplvtjg yivt-
o&ai. xairoi y ijgxu rovro povov, akka nqooi&ijxtv lx
ntgirrov , artvovpsvijg 8e xara nkarog xal ranuvortgov
■vis fit et humilis , vel brevis et anguftus, atque in alia
conjugatione longas et latus, vel longus et altus, pro-
fecto liinc planum eft eos ilium, quos diximus, una tan-
tum dimenfione accipi velle. Hos fiquidem duabus dimen-
fionibus dumtaxat fcribit, tertiae ftatum praetermittit. Nam
quid dicit? Etenim quum etiam duae aliquae faepenumero
dimenfiones concurrant, ut fimul et brevis fit et humilis.
Nam in hac oratione, qni brevis fimpliciter fit, cognofcen-
dum eft , et qui humilis fimpliciter ; alioqui nos fugiet brevis
fimul et humilis. Quin nec longus pariter ac latus, nifi ante
utrumque feparatim commentere, erit clarus. Primum
enim longus feorfum eft intelligendus , deinde feoi'fum ipfe
etiam latus ; poftea illorum intelligentiae committendae una
funt; ac turn dices denique longum fimul et latum, Qua-
propter fit, ut a fe ipfe quidem eonfufus manifefte diflideat,
Nam longum non fatis habuit dicere , quum. longitudine ar-
teria dijienditur infigni, fieri; etfi hoc unum fufliciebat ;
fed firuftra addidit, fed latitudine angufla et humilius
6o 8 TAAJXNO r TIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [52. 53.] Ed. Baf. III. (26. 27.)
sysiQoysvqg. rov Ss nXaxvv nu7.iv ovS* avxov TjQzsti&i] cpu-
vai nXaxslag rrjg Siaoxdotcog yivoysvqg, allcc nQoot&qzs,
rcaxsivijg Ss zui zaxd urjy.og (Squytiaq. uXt it ravvag ys yo'q
rag ivvoiuq cpvXdxxsiv, co 3 Aqyiysvtg , nag vorjoco rov avxov
dfice yivoytvov yazoov zed nXaxvv, cog i£jqg yQtxcptig; dcptZ-
Xtg ydq avxog ov rijg ysv rov yazqov voqoscog rfjV nlaxv-
rryta, rijg Ss rov nXaxeog rrjv wg uv rig d'noi yaz.Qoxqxa.
ravxa ovv svaqycog uX7.rj7.oig Siacpsqixai , zaxd ylv rov txqo-
rsQOV Xoyov s^aiqovvxoq avxov xijg zaxd rov yazqov ivvoiag
r rjv ixXaxvxijxa, zccxd Ss rov Ssvxsqov cpvlaxxovxog. zui
zaxd rov nlaxvv zaiviprjXbv cboavxcog, sv yiv rw nqoxsqco
Xoyco rcov vnoXoincov zatf szu{ay)xsqov SvoTv Siaoxceoicov
tons rrjv rxoooxrjxa, zaxd Ss ro Ssvxsqov epvXdxru. ravxa
Ss navxa acpaXyaxa nsnov&sv sv r fj rcov ovoyaxcov i^tjytiosi,
Sid ro no7.it tzqoxsqov sv avxoig roig nQuyy.ua iv socpdX&cit.
cpaivtxai ydo ovxs rrj SiaiQtrizij ys&oScp zsyqrjysvog ovxs xrj
ovv&sxizjj zax ovStyiav rcov SiSaozaXicov. zivSvvtvco S’ sl-
txsiv, oxi ro rcov noXXwv zal nsql Xoyovg uyvyvuorcov
n snovOsv, wars noXXdy.ig ylv sTxi[53]ysiqtTv ro cpvastog
ovv&sxoy dvuXvsiv tig r d nqcbxd rs zui dn7.ee , noXXcizig
etiam fublata. Ilurfus latum parum erat dicere , quum
lata quidem difientio ; verum fubjicit, fed humilis et lon-
gitudine hreuis occurrit. At li liae mflri funt, Arcliige-
nes, notiones obfervandae, quum longum eundem et latum
in tell i gam, quod fubdis fieri? Nam a lougi notione tu ipfe
latitudinem difelufiiti, et a lati longitudinem , ut lie dicam.
Atqui haec inter fe pugnant plane : quum primo loco a longi
notione abltrahat latum , retineat fecundo. Non aliter in
lato et alto , primum a reliquis duabus dimenlionibus fepa-
rat longitudinem , deinde fervat. In has ille omnes offen-
fiones nominibus exponendis, eo quod in ipfls rebus multo
ante lapfus lit, incidit. In nulla enim difeiplina videtur
ufus ratione, vel dividendi, vel componendi. Ne dicanx
illi ufu venifle, quod vulgo folet et iudoctis, ut naturae
frequenter compofilionem in prima et jiinplicia diflolvere
2&TTMQN A0T02 B.
609
Ed. Chart. VIII. [53.] ^ Ed. Baf. HI. [27.)
dst Iirfi grjdsv rovrcov Ibict re sseei sea#1 lavra dvvarov vn ag-
yeiv , earaa&al rt xal nahvSgogeZv ini to avv&erov ' av&ig
d’ av nah.v , ineidt] avv&erov aeSido&ocorov re xal aS ub ge¬
ar ov eyei rt]v diSaav.aUav , xal navretnaaiv ISicorixgv re xal
dreyvov, gt] diaige&ev elg ret ngebra, rov diaigeZv dnoarr/vat
ft!] dvvaa&ac , eir. ivreZ&ev na/.iv ini ro avv&erov avax.dg-
otreiv, cog dv av.gifiebg rej vorjaet rcbv dnl.wv exaarov aSvva -
rovvra diog%eo&ai‘ xal rovrov rov Siavl.ov xugnrovrd re
xal xvfavdovgevov iv reg geacg rcbv cexgcov, dianavrog inag-
eforegi'Qeiv re raZg vor/aeai xal raig elgrjgtvatg ivavnol.oy'iatg
If avctyxtjg avveyea&ac. ygtj d*, oigai, rov ye bial.exriv.bv elvat |
•ngoanotovgevov U\iv Ixavrjv eyeiv, ware ro ngoyetgia&ev
dnav, orav rj avv&erov, dvalveiv elg ret ngbbrd re xal dnl.d
xar inlvoiav, ovy cog idea xal gov a nod- vndg%avra , rovro
yctg ugryyavov , a%% cog votj&ijvai gova dvvageva, gt] avve-
ni$a)bkovrwy rjgcov iv r eg voeZv aiirct grjdeyict diaepogu rcbv
If dvayxtjg i^evygeveov. cog yag aigov av&gconov voovgev
xal ygvnov, ovr el giyag iotlv 6 roiovrog, ovre el gi-
xgbg, ovre el l.evxog, ovr el gelag, ovr el nayvg, ovr el
ponetur; frequenter autem , quando niliil horum feparatim,
vel per fe poteil effe, reJLftat, et fe ad compoJitum reci-
piat. Rurfus quando compoJitum indigeJtam nec diftinctam
obtinet difciplinam, omninoque plebejam et rudem, ni in
prima dilfectum Jit, a divilione nefeiat manum abitinere,
inde ab compoJitum iterum divertat; quod intelligentia ne-
queat diftinguere fingula JImplicia. Atque liunc orbem re-
petens et volutatus Temper inter extrema, intelh'gentiis
arabiget , nec ulla ratione his fe pugnantiis pollit explicare.
Omnino qui dialecticum fe facit, hoc volo meditatum plane
elfe, ut quicquid aggrediatur, Ji Jit compoJitum , redigat ad
prima notione et fimplicia; non quod feparatim unquam
et fola appareant, nam hoc effici non poJht, fed quod mente
Tola concipi poJEut, nec cogitando haec cum ulla conjunga-
mus differentia, quibus funt necelfario alligata. Nam ut
Jhnum hominem intelligimus et aquilum , neque magnus is '
Jit an parvus , albus an niger , corpulentus an gracilis Jit,
gaugngs tom. vm. Qq
6 10 rJAHNOT IJEPI JIAWPJlE
Ed. Chart. VIII. [55.] ^ , Ed. Baf. III. (27.)
Xtnxog , SiOfxtvoi, ovxatg vifujXov'xiva voovyev ocfvyfxbv , ov
Stofievoi nmg I'/ei [irjxovg 7} nlJixovg tVSevai. xavx aba xai
oi cpaaxovxtg yySiva yaxqbv anXcog enivotiv ocpv/iiov, Siiv
yaq avxov t? avayxyg e-/tiv nob? nXaxovg xe xai (la&ovg,
ayqotxot mi apa&ug dai x aiv nqcoxcov fia&ynaxcov , a iyjqf\v
aitovg lUfia&ty/.brag v.al yeyvyvaoy.svovg yt xax avxa nqog
tjfiag jjxuv ovxcag. ex yaq x ov yi] Svvaa&at ovoxtjvai xbv
fiaxqov iStct, fiijd Ivvorfiyvai Svvao&ai cpaolv avxov Wiq.
at] xoivvv [irjSe myov av&qconov, fitjde yqvnov iSia voelxco-
aav , av pi] fia&cqaiv anavx avxov xaXXa, rcoxtqov piyag,
rj fuy.qbg soxiv , rj nayvg , r, Xtnxog, tj fieXag , r\ Xevxog, ?}
"EXXrjv, rj §aq§aqog, tj novtjqog, rj aya&bg, tj yyiaivav, ?/
voocbv, rj veog, rj nqiapvxyg. nag 8' ovx axonov, fiaxqov
I uiv xiva xai in fnjXov xai nXaxvv aya vouv bfioXoyuv xai
mXdv 81 ivog ovofiaxog fieyav, (laxqov 81 fit] dvvaa&ai qSa-
oxeiv vouv ISla. xai (ibvov , cboniq ov xrjv avxyv ctvaXoyiav
eyovxog xai xov ueyaXov nqog xbv oXov ocpvyfibv , fjv ntq 6
fiaxqog nqog xbv jieyav ; a g yctq paxqog 18 iq xai xax ce [iov ag
nofle nobis eft opus , lie altum quendam intelligimus pul-
fum , non deliderantes longitudinem vel latitudinem ejus
cognofcere. Quapropter qui nullum ajunt longum ilmplici-
ter pulfum fe complecti animo (nam omnino oportere eum
aliqua. praeditum efle latitudine et profunditate) rudes funt
primarum difciplinarum : quas didicifle eos et in 'illis tri-
tos oportebat efle , atque ad nos turn denique fe conferre.
Quia enim folus non poflit longus confiftere, continuo, nec
. iptelligi corifirmant folum pofle. Quin ergo nec ftmum ho-
minem cogitent feparatim , nec aquilum, niil ejus norint
omnia reliqua , magnus lit an parvus , corpulentus an gra¬
cilis, niger an albus, Graecus anbarbarus, malus an bo¬
nus , valens an aegrotus , juvenis an fenex. Quid hoc au-
tem ? nonne importunum eft , longum fe quendam et altum
et latum fimul fateri intelligere ac uno nomine magnum
appellate, longum non pofle feorfum et folum concipere?
Quail vero non eadem ratio lit cum toto pulfu magni ac
longi cum magjio. Nam ut longus feparatim et folus Hat
2*1 TMSiN A0r02 S,
6 11
Ei. Chart. VIII. [53.] _ • : Ed. Baf. III. (27.)
pvSttg stsxip avtu xov nmg s/up (ia&ovg xs xal nXaxovg,
ovxcog ovSe psyag ocpvypog soxl xtg ytoglg rov xayvg , r\ (Sga-
Svg , rj ocpoSgog, rj apv8gbg vnagysip, rt xipa rap aXXcov sytiP
diacpoqaiv. ai.t ov8" tl ptxa naomp reap diacpogwp porjoaig
xipovpspiyp xtjp agxrjglap, Id la dvpaxat noxt yspsa&ai xivov-
psptj. rig yag dStp agxtjgiap s' |o> xov otbpaxog sxt acpv^ov-
cav ; apayxi) xo'wvv avxiyv Ip xtg oXtg oca pax l ovoap , im-
xtla&ai pep xipi ptvQtg , xal xovxo tlvat noiop xal tcooop,
■vnoxsia&ai 8s tplifll, xal xavxijp ilpai xal no tap xal nootjp,
negixeio&ai 8 ’ avrrj ocapaxa noXXa. xal napxa xtg spxsv&sp
aqgauerog Svpaxat Xsyeip, top ycoglg ovy oTop xt tipaL xov
acpvypop. aXX oipai, povp sytap av&gconog, sap vnaxovory
xov xavxa Xsyopxog, ig^aixai xipa xtop nagovxcop , ago. ye
nal£cop rj paipoptpog xa xoiavxa XijqtZ. natg yag ol 8uo-
Xvytog ovxcog xal paxgu cpXvagla, xa ycoglg ixiqcap vnagyuv
pt]8vvapspa, ptj8’ smpotZo&ai ycoglg sxsipcov opoXoyecp; oxt
pep ovp apev xov na g syeip (Sa&ovg xal nXaxovg ov Svpaxai
paxgog tipai ocfvypo g, ovStig avxiXtytt. aXU ov xovxo r\v
nullus fine aliqua profundi tate et latitudine , ita nequema-
gnus eft ullus pulfus, nifi iimul celer, vel tardus, vel ve-
liemens, vel languidus lit, vel partie'eps aliarum lit diffe-
rentiarum. Imo vero , ut cogites omnibus differentiis arte-
riam moveri, feparatim non poffit unquam moveri; quis
enim extra corpus arteriam etiam confpexit pulfare ? 0m-
nino itaque eft in toto corpore, et nervp'alicui incumbit,
isque qualitatem babet et quantitatem ; fubjicitur porro' ve¬
nae, et haec eft qualitatis et quantitatis particepsp circum-
jiciuntur jam corpora illi multa atque omnia, bine progres-
fus line quibus conftftere pulTus non valet recenfeas^ Sed
vir prudens , ii baec fubaudiat diflerentem, de alfiftentibus
aliquem rogaverit , Num ifte fcilicet ludit , vel infanit, qui
baec nugetur? Quid? quae fine aliis effenon polTunt, non-
ne mera fatuitas eft et magnd vanitas, ne cogitatione qui-
dem repraefentari citra ilia profiteri ? Nam longum qui-
dem pulfum, nifi abqua conjuncta fit profunditas et latitudo,
noii efie pofle, nemo caufam dicit Atqui hoc non erat
6 1 2 TAXmSO T KEPI AIAQOPAE
Ed. Chart. VIII. -'[53. 54.] Ed. Bat III. (27.)
to 'Cyrov.qzvov , aXX zl jirjSs voz~a&ai yarqlg exzivmv Svvaxat.
xoyxo yqq zi' xig JJyoi , l.zky&zv iavxoy amxoag (izv avaxoe-
ncov rag xtyvag , a-rcasav 8k xrjv Iv rip (Step -yQciav xcav wo-
fiaxipv. [54] rig yaq yucov notz xyv &zqanzvxtx^v xeyyrjv
s'nad-t itlzvqixixov Aiarvog; ovSeig. , ov jitjy ovS’ anXcog av^
Spumov TtXzvQiTixov, alti Iv-xaig I8iv.alg xz y.al yzvixatg hu-
voicug at xeyy.ai avvioxavxai, -jtqwzov fikvxax avxo to. ita-
■d-.og l8id>v-8ioquj[icQv naqaXycp&evxeov' . rjxoi yaq nqog x/.ztv
Xf]V aSvvrjv, rj zlg vnoyov8qiov Ivo^aafuv xtXtvraaav, xal
ovdafi.ov Aicov evxav&a rj Qscov avymivotitai' snzixa 8s
xa.'jxqorjyovy.tva y.al. xa avyrtaqovxa nhyPmqixog sonv 6
nlzvqixixog, y.xovvayxiov syStoog eycov yyyxav, evyyqog, rj
xay.oyyy.og. xal xovxiav iy.axzqov , aqa yz vvv , rj italaig
xal tl. nctkatg noxzqov ex Aiaixrjg , ..rj <pvau; . xal oiSayov
xtaKiv .ivxav&a . Aicov rj.Qearv, alX oyS'.oxav. ntql xqaszcog
xov ■.vo.aqyvxog 6 loyog. tjtuv y , Alavog rj Qeoavog avayxtj
fivrjyovtvziv , rj aJjarg huvpiiv, rj dzTa&ai xi. yzca/xzxqia 8*
oping, anoXhjxat, xi 8ti y.al Xeytiv , .lav xig [irjre yqapprjp
prapofijnm, fed anne in telligi quid em poffif absque illis.
Nam. doc d quis dicat , artes impirudens evertat omnes, at-
quel adeo omnem iri vita ufum nominum. Etenim, curandi
artem- quis uhquam vedrum; plenritici Dionis didicit ? nemo
vero. ; 1 Oxnnino. ;non ia hoiqine pleuritico, fed in commen-
taiidne Xpecieruiii. et generum artes pofitae funt; primum
pnd/ipibi affectu -certis . fumptis didinctiombus $ bquidein
vel ad elaviculam dolnrem., . vel ad praecordia pertinere co-
gitaraiis: ; neque. hie Dionem usquam vel Theonem una
concipimus ; deinde fuperiorein datum et praefentem fpe-
ctatnus. Abundantia laborat pleuriticus, aut contra- de-
iect'u biunorum ,• bonns. : fuccos liabet, vel malos; atque
utmnque fcilicel nuncne primum, an jampridem ? Et fi
jampridem, uti-mn a victus ratione,. an natui-a; neque liic /
q'uidem usqiiam Dion vel Theon. Neque vero etiam , ubi
de tenqieramento aegroli agimus, Dionem necefle ed vel
Tbeonein appellare, ant animo concipere, aut aliquo modo
dedderare; Nam ea ratione Geometriam: fudolli quid atti-
24‘TTMQN A0T02 B. 6 z 3
Ed. Chart-, yill. [54.] Ed. Baf. III. [27.)
qyrj vmlv pryc hucpareiap, on ycoQtg oxiQaov -gco paxog ctbv-
vaxov. vnaQftiv avxatg ; xi be xa v.ata top (Slop ovpnavxa,
xd yjoQtg allqXcop tlvai pij bvpdperce, ncbg ovx dp rig mo-
nog iit] fiTjbk pouo-d-ai Kara povag Gvyyatqmpg aKXct xtjp pep
xoiavxijp aygoixlap ovx cep n o{? vnepeipap 6 * AQyiyeptjg..
cpuirexai yovp avxog xovpapxiov del bqwp, dpaXvcop exaaxop
dg xce nqcaxd re xal dnXce. ocpaXXexai be xov oxonov, xal
dittuaQxuvci noXXdxig axcop, in. dyvpvaaiag , spoi boxtZ. ■
avion yovp in avxov xov vvp nQoxaipivov Gucpag o Xsyco
Xcxptjoao&ai. ovpxQiyovGWP yceQ, cpqoi , noXXdxig v.al bvoip
biaaxuGHOP , COO& a pa pqayvp xal xaneivbp aivui' rjpaTg
be xovxovg xaxd. ovvbvo roovperpvg, xoTg pep xaxu, plav,.
on re xovg xaxd rag xgtig biuoxuoaig roovpepag inxd.xal
aixooir ovxagovx tjv bibalgai nob xov piav exdax/jvxcbp bia-.
GxaGtcop tb ice potlv e&iacu, noxe pep av^ccpoperqv , noxe be
puovpepijp , noxe be GvppaxQOP xt xavxio xaxd cpvGip biape-
vovaav , xccl nqoGexi bia xo noXXd. bvpaa&at biayivcoGxtip
Tjpdg ano piug btaaxuaiwg. cog yaQ 6 • peyag ocpvypog
net referre , GquisTe nec lineam nee faperEciem dicat con-
cipere, quod carere Tolido corpore non poflint. Quid cun--
ctas res mundi, quae aXe divelli mutuo non pofTunt, anne
abfurdum, ii ne intelligi quidem feparatim admittas? Sed-
earn importunitatem nunqnam ferret Archigenes, imo contra
facere ille Temper advertitur, diflolvens lingula in prima'et
funplicia: verum deflectit ab iiiftituto .interdum et :aberrat
invitus, quod parum, ut equidem cenfeo, fit exercitatus.
Certe in re propolita, quod dico, perfpicias non obfbure.
Etenim quum etiam diiae , inquit, aliquae. Jaepenumero
dimenjiones ooncurr'ant, , ut Jimul et brevis. Jit, ethianilisp
110s Xeparavimiis hos, qui duabus intelliguntur,. ab illis-qui
Gngufis dimenfionibus : tum quod hos qui trinis . dimenfio-
nibus, intelliguntur, quifunt viginti feptem, prius- do cere
non poflem, quam. lingulas dimenJfiohes intelligere.fepara-
tim affuefeciflem , . nunc augeri, nunc mintii, nunc mode-
ratas efTe, et in natiirali ftatu perMeire; turn, quod multa
nos ex una dimeiifLone coguofcere pofTumus. Nam ut cer-
6 1 4 rAAHNOT JIEPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [54.] Ed. Baf. III. (27. 28.) .
iSibv xt ittcpvxt Srfkovv, ovxco xai o vipqJ.og avxog xa& £av-
xov, oil ovvtmvoovftevfov avruj reap aXktoy Siaaxaotmv. ol
tie xaxa Svo Siaoxaotig ovxt it qog xrjv xebv xaxa xag xqtig
afia voovjxeviov eyovoi xi yjqi]Oiyiov , ixnenxtbxuoi xt xrjg Siai-
qtxtxijg fit&odov, xai dice xovxo xai Sidaoxaliag cixiyvov,
[uxxqv xaxaxqipovxtg xov tlaayb(ttvov , uontq ti xai.ovxcog
xtg sSiSaoxt aqivyjxov tivat , leycov x by ptv xiva [ttyav aua
xai xayvv , aXXov Ss (ttyav cifta xai ocpoSqov, xai uXhov
xayvv xcd ocpodqbv , xai ovxco xaxa oiivSvo it qo’imv eQtv-
yvvtv , bntq oiid* aiixog b jdqytydvtjg inoitjotv , cog uv
axtyvov xt xai ajitSoSov Ixavcbg xai ayqrjoxov. x 6 xt yaq
£? arcaouiv xcov Sia(uS)<poqcov ovv&txov xai votiv ijpovlo-
fit&a xai 7] xdyvvj tyxtZ yveovat, nqbg xo xijv ob]V tiSdvat
xov nqoxtiiievov itqayfiuxog cpvoiv, xo x tig xag ani.ag
avayofttvov Siacpoqug. ctvtv yaq xoiixov xo ovv&txov ovy
olov xt Sujxqipcoftdvoog sxpa&tZv. xo Si (trjxt x rjv oi.tjv
xov nqaynaxog cpvoiv tig tv avXl.aupuvtiv fttjx ini fuag
tam rem demonftrare magnus piilfus folet, ita etiam' altus
loins, non dural cum iplo aliis dimenfionibus animo con¬
cepts. At vero pulfus duarum dimenfionum nec ad viam
et rationem quicquam faciunt eorum qui trims limul dimen-
donibus intelliguntur, et a dividend! funt metbodo abducti ;
unde etiam difeiplinam liabent , quae nulla arte conltat,
fmftra tironem detinentes; ut lx quis ita doceat, pulfum
dicens elTe aliqueni magnum limul et celerem, alium ma¬
gnum limulque veliementem, alium item celerem et vehe-
mentem ; itaque progrelTus duos copulet : quod ne ipfe fe¬
cit Arcliigenes , ut quod nullius lit arts nulliusque prope
rationis et ufus. Interdum enim ex omnibus differentiis
turn nos volumus coriltitutum intelligere turn ars requirit
ut cognofcamus, ut propodtae rei totam naturam perfpicia-
mus. Interdum in limplices reducimus differentias , quod
absque eo exacte compodtum non intelligamus. Nam nili
totam rei naturam in imum complecti atque in una diffe-
S&ITMSiN A0r02 H.
Gi5
Ed. Chart. VIII. [54. 55.] ^ ^ Ed. Baf. III. (28.)
xai dnXijg xarafdvtiv Siacpbqdg, ureyybv re xai ifie&odov
xai a-jiQtjarov.
Keep. i{ . [55] /ha rov-St tjfieTg nqwxov fi'tv rtjv o).rjV
cpvotv r oov acpvyficbv dvel.vaauiv els rag avvrt&elaag avrtjv
Siacpoqag, rtjv fiev rivet scarce r 6 no oov rtjg SiaaxoXtjg ovofid-
aavreg, rtjv Se scarce ro noiov rijs nhjyijg, ccXXijv Se v.ard
rb rov yirwvog noiov, teal a/.Xag rag i^ijg elgiffidvag. elr
ev avraig ravratg nakiv i^tjr tjaatiev ankdg vot/aeig, tv ov
. e-/ei loyov rj xaxet ro no oov rtjg Staoxolijg Siacpoqa nobs rryv
oXtjv rov acpvyfiov cpvaiv, rtjv ex ndvrcop avyxeifievtfv , ov-
r cog tjfiTv evQe&rj n nuoanltjohog e-yov aVko nqog avxtjv rav-
r tjv. cog yaq rovro ro ytvog avfinXtjqcorixbv ion rtjg oXtjg
rov acpvyfiov cpvaecog, ovrcog avro naXiv rovro reap Siaora-
aecov exdarrjv ovfinXtjQoi. ovvSvo Se diuotaaeig dua voetv,
ovtf cog nqogrtjv rov 0X0 v acpvyfiov avfinXtfQcoaiv avayxaiov
■ ov& cos n (tog filav rtjv scarce ro noaov rtjg SiaaroXijg. Sue
rovro neqirrog o neqi avrmv Xoyog, xai xaXcog fiev vcp tjficov
ixovrcov nuqiXtjcp-O-t] , xaxcbg S’ 6 Aq-/jytvrjg oiov eandqagev
avro, xai fibvag elncbv avQvylag, ras ceXXag filav ovaag
rentia et fimpbei valeas confillere, nulla erit ars, nulla
via-, vel ratio, nulla etiam utilitas.
Cap. VIII. Quamobrem nos priniujn pulfuum uni-
verfam naturam deduximus in differentias , quae ip lam con-
Ibtuunt, atque banc quantitatis dillentionis appellavimus,
illam quabtatis ictus , aliam quabtatis tuuicae , abasque or-
dine commemoratas. Deinde in bis ipfis rurfus fimpbees
requifivimus notiones, ut quam babet rationem differentia
quantitatis dillentionis ad totam pulfuum ex omnibus con-
ilatam naturam, ita abud reperiamus limibter babens ad
lianc ipfam. j\ram boc genus , ut univei'Iam pulfus natu-
ram conficit, ita idem iterum dimenlionem efficit quambbet.
Sed duas concipere dimenfione6 nibilrefert, nec ad totum
pulfum abfolvendum, nec ad unam quantitatem diftentionis ;
unde fupervacaneuin de iis fit fermonem babere , et nos de-
dita opera praetermilimus. Contra male Arcliigenes earn
veluli dilaceravit, et fex duntaxat commemorabs conjuga-
6iS TAAHNOT HEP1 AIA&0PA2
Ea. Chart; VIII. [55.]
Ed. Baf. HI. (28.)
xai eixoat n aqaltnav. anaaag yap Set xag Stacpoqag exaaxtjg
xutv diaaraotcov anaaatg xatg Staff oqatg xSv ukXcov t,ev/&/j~
yat, mate yevea&at xa$ ixaaxijv Svotv Staaraaeav av'Qev%tv
ivvda Siacpogcov, tag naaag S' enxa xai eXxoai. naQayqaifm
Se {t'tav j e| Tjg xai neqi xm Xotncov iviaxat fia&eZv,
d (icncQOQ
itlarvg
(f (. taxqog
avfiftexQog
y ixaxQog
axevog
S' nXaxvg
ovfifiexqog
t GV[lf.iTQOg
avfifiexQog
s' axevog
oviipexQog
t §Qayvg
xtlaxvg
i rj (iQayvg
cvjifiexqog
&' Pqayvg
axevog
tionibus, aliam tmam fup
ra viginti praeteriit. Siquidem
differentiae uniuscujusque
dimenfionis funt omnes omnibus
aliarum copnlandae , ut in
unaquaque binarum dimenlionnm
copulatione exiftant novel
n differentiae, omnes vigihti fe¬
ptem. Adfcribam unam ,
es qua de reliquis etiam licebit
diTcere.
i Longus
Latus
2 Longus
Moderatus
3 Longus
Anguftus
4 Latus
Moderatus
5 Moderatus
Moderatus
6 Anguftus
Moderatus
7 Brevis
Latus
8 Brevis
Moderatus
9 Brevis
Anguftus
z$rrmsiN Aoros jb.
617
Ed. Chart. VIir._[55.3 , ^ Ed. Baf. III. (28.)
iv rovxcp [isv ovv rep Siaypafijian rag xara to [lijy.og rpeXg
Staepopag raXg xara to xilaxog rpcoi ovjmls^avreg sweet
avQvyiug htoerjaapev. sxepov <5 3 av Siaypappa xara rov
avrbv yevoixo rponov raXg rov [irjy.ovg r Qtai SiaqsopuXg, rag
rov fia&ovg rpeXg e-fov iytvy/iavag, xai alio xq'lxov, iv q>
raXg rov |3 a&ovg r piolv at rov nlocxovg rqeXg ovfmlay.r^ov-
r at. y.ai it poSrjlov, cog y.axf sxaorov avxebv ivvsa yavrjmv-
rat avt,vy[ai. war eivac rag nccaag extra xai e’ixoai. STjlov
ovv 7]§q yeyovev, cog xai rovxcov rcbv xara ovvSvo voovpe- -
vcov nafinollovg naprjxev 6 * A.p-fiyevr\g , woitep xai rcbv al-
Icov. tjfitXg Ss rovxovg fiev xtaqiy/.ufiav Si ag evrco/iev alx'cag,
iygaipafctv Ss rovg re xara ficuv Siaoxaoiv voovfidvovg ivvea
rov aQu&pbv ovxag xai rovg xara rag rqeXg apa, rovg iv
rcb Siaypafifiaxc , rovg inra xai eixoaiv. anavrcov Ss rov -
re ov xoivov yevog btocrjaaiiev ov to fieya&og, alia to nooov
rtjg Scaorolijg, Sqlov/iev re rcbv xara rovg ocpvyfiovg SiacpO’-
Q<bv rag fiev ovo/ian, rag Ss loyoig. ovre yap eyovmv
bvbfiaxa nmat xai vofio&exsXv xaiva neqcxrbv rjyoifie&a,
In hac ergo tabella longitudinis tres ' differentias com-
plicantes cron tribus latitudinis novem eflecimus differen¬
tias. Altera erit eodem modo tabella, cum tribus longitu-
dinis differentiis con junctas profunditatis tres liabens. Ter-
tia praeterea , in qua profunditatis tribus tres copulabuhtur
latitudinis. Neque eft obfeurum quin lingulae tabellae no-
venas complectantur conjugationes, itaque omnes viginti
leptem fint. Jam igitur apertum, liorum qui bini intelli-
guntur, praetermififle Archigenem permultos, ut etiam alio-
runi. Nos autem lios omifimus ob caufas quas expofuimus,
fed tradidimus eos qui fingulis dimenfionibus intelliguntur,
numero novem; atque eos qui trinis fimul, quos in tabella
defcripllmus , feptem et viginti. Quorum fecimus omnium
commune genus, non magnitudinem , verum quantitatem
diftenilonis , explicamusque pulfuum differentias quasdam
nominibus, aliquas definitionibus ; neque enim nomiua om¬
nes fortitae funt et imponere abs re ducimus nova, quan-
6i 8' rAAHNOT IllLPI AIA‘1>0PA2
Ed. Chart. VII. [55. 56.3 Ed. Baf. III. (28.)
p.i]3dv yt St] ytiQov xcbv Xoytav SijXovv dvvajtevoov. ifioi ukv
yctQ Soxovoi (irj noXv yttqov, aU.ee xal noXv ptXxiov [56] tc5j»
ovojiaxtov SiSaaxtiv ol Xoyoi. x a xt yctQ dXXa v.al rag nXti-
oxag xcov SiacpoQoiv xifivovoiv tig aXXag nXtiovg, xad-dntQ
UQrfAauiv ini roil (isyaXov acpvyfiov . xovxov yaq avxov na-
Xiv If SiacpoQag sari xal votjoai v.al Xoyco Sitouijvtvoai , xov
fiiv xiva (liytarov iv avxalg votjaavxa v.al v.aXiaavxa rov
nXiXoxov aniypvxa rov crvftuexQov , rov d’ anXwg fiiyav, rov
(itxalgv rov [ityloxov v.al xov gvmutqov. pzxa%v d’ sv.axi-
qwv aXXag QtZvai Svo diacpOQccg iyycoQtX, xrjv ftiv oXiyca [til-
tpva xoii avfXfiexQov , xtjv 5* anoXtinopivijv oXiyca xov [ttyl-
axov. to d’ ovxcog xiuvuv ore (tiv icsi'iv tig Tag nQoyvco-
aug yotjOLftwraxov , anavxi dtjXov oxco v.al [uv.qov ifieXijoe
xcbv SQycov Trig xiyvtjg. v.al yctQ ini ■Q-iQftov v.al xpv/QOv v.al
%tjQov Mai vyQov xai navxcov anXebg xc ov v.uxct xtjv xiyyrjv
to SiaiQtZv ini Ofiiv.QOXtjxa Svvao&dt xal xaig mux bXiyov
jmtQoyaZg ntiQao&ai naQav.oXov&tZv (xvSqoq ioxiv aXXcog xt
ovvtxov v.al nQoadxt ytyvfcvao/uvov xaxce xct i'Qya xal ntQl
do definitibiies commonftrare nihilo fine fecius valent. Equi-
dera non multo pejus exiltimem , fed multo etiam docere
quam ipfa nomina deflnitiones melius, quod, ut alia omit-
tam, plerasque etiam differentias in alias plures, ut in ma-
gno piilfu demonftravimus, diffindunt; quippe cujus rurfus
fex concipias differentias et definitione explices , li quen-
dam ex illis maximum et conceperis et vocaveris eum qui
a moderate diftat quam plurimum ; aliquem limpliciter ma¬
gnum , qui inter maximum et moderatum medium locum te¬
net; ac inter utrunque alias duas differentias ffatuas, licet
una'm pauio moderate major em, alteram, quae paulnni in¬
fra maximum lit. Nam hujuscemodi divifionem , neminem
fngit qui operam vel Itudium in operibus artis pofuit, ma-
gno ufui effe' ad praefigiendum. Etenim in calido , frigido,
licco, humido, breviter omnibus quae ad artem pertinent, in
minima facultas divideridi et parvomm exceffuum obferva-
tio viri elt cum prudentis turn vero experli in operibus,
JS0T1WS3N Aoroz B.
619
Ed. Chart. VIII. [56.] Ed. Baf. III. (28.)
navxog noiovpsvov TO Oxoyaatixbv xtjg xsyvtjg tig axtvov wg
tvi fiahoxa tjvyxltlttv. ov ptr\v i'v yt xaig agyaig xijg 81-
Suoxallag Xfii}Xtov ovxcog. xoig ptv yag uovvsxoig xcbv jiav-
■d-avovtaiv xagdyrjp ovx objtyfjv nagslgti, xoig 8s avvtxoig tig
ix x wv ilor^evcov smvoij&^oixai. dice xoivto ov8s t}puq
i/jivrjuovevaafuv avxav iv xcp ngcoxcp xcbv vitopv^piaxwv, a!X
0118s vvv civ tinoiptv, tl prj-nav to it Irftog xcbv xax a to
nocsov ovoy.at,ou£Viov xt xal voovpivwv ocpvyficbv T}^ovli\Qy\-
fiiv iv8t&,acsd-ui. xal ydg xcbv xax a. filav Sidoxaciv voov-
[idvoov xag & vntofiolag xal xag b’Suaq dgyi}q xipvtiv
Svvaxov , wan to ini x ov jityalov ovviStt^ujitv. 6 ydg ovp-
fiixgog fiovog iv ixaoxcp xwv ytvatv tig ioxi xal dxptjxoq,
ol 8s allot nltioxag xopdq Stytad-ai Svvavxai, ngog fisv ys
Xt]V cpvtnv avxcbv antlgovg, xaxa yag to pialldv xt xal rjX-
xov iv navxl ysvti xcp ddgafidvcp xrjv vntg^olrjv xal eUtnpiv
antlgovg avayxaiov tivaixug diaepogag, ov fivv ngog yt xtjv
ai'o&rjoiv ovxcog s'yti , alia naqd to (tflxiov rj ytigov avxovg
Tioxrjo&ai , xt} piv xal xag naga pixgov ivsoxai 8iatpogag
iiibilque potius ducentis quam fcopum artis in anguftumr
quam maxime cogere. Non tamen in principio inftitutionis
ea eft fumenda divifio , 11am diicipulis ea res minus ■ doctis
lion parum confufionis afferet; docti unum es commemora-
tis intelligent. Quae caufa foil quamobrem nec eorum in
piimo commentario meminerimus: fed lie nunc quidem di-
xerimus, nift omnem pulfuum qui ex quantitate nominantur
et int.elliguntur, ftatuilfemus acervum ob oculos ponere. Si-
quidem excelfus pulfuum qui una dimenllone intelliguntur,
et defectus a principio poles dividere , ut in magno demon-
ftravimus JNTam moderati foli lingulis generibus linguli
funt et indivifi ; alii plures divifiones recipiunt, fua quidem
nalura infinitas; quod enim genus majorem vel minorem
excelfum et defectum obtinet, infinitas neceife eft liabeat
differentias. At non ad fenfum tamen lie liabent, fed ut
ad illos te melius vel' pejus exercitayeris , ita modo vel
niinutulas differentias percipere poteris , modo inlignes tan-
620 PAAHNOT IZEPI 4IA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [56.] Ed. Baf. III. (28.)
yvcoQtfcuv, tjj 8a rag aigioloyovg yovov. xal yuy xal rag
xrjg cpoovljg vnaqoyug 6 yev [lovatxbg ovx ay 01 xovov y.al
fj/uTovLov [iovov, alia y.ai [tsyqt Sieatag Ixavcog Siayivdaxei ,
a 5’ l8uoxt]g ov8s dvoiv rovoiv vnsQoyljv axoisiv olog re.
xal yovv xal tjftaTq to yt vvv atvai Ttjv f/fisxsQav ala&fjaiv
|| tjytjoant&a, naqaxolov&ovyev yaQ sv iij tov avyyetQOv
y.citf exaaxov yevog vncQpoly t e xal evStia StacpoQaZg aq>vy-
(ia>v s£. alX aqxtt Toig alaayoysvoig , to. yev nQmxa ytug
IrsQuq alo&avao&ai xal ymqiQuv avTccg Svvaadai t ijg avy-
[itTQOv’ yQova d’ av, olyat, xotpoyevoig avxoig na qI to
ngayya TtQcoTov j utv iocog diyjrj Tsyvtiv avxug, ait a 8s xal
TQiyy xal TiTQayrj nsQidaxat. xavxa ndvxa [idltara yev
i/nsQ tov Sal %ai nollmv acpvyydv sv yevog xoivbv aiQiyxai,
yoijaiya 8* sari xal avxa v.a-tf lav xa yivdaxsa&ai, xal ryitig
xoiq T/dr/ TtQorjxovaiv sv xoig ya&rjyaai xa Toiavxa Isyoyav,
wv itaq 81] xal yovcov eaxlv ay.ovay.axa. oxi yev ovv iaxt Tt
yevog acpvyydv xwv xaxd to no gov Trjq Sueaxolijg avvtaxa-
yevcov, abxaoy.mq SaSeixxai.
turn. Siquidem et muficus vocis exceflus non ad tonum et
femitonum tantum , fed et ad elementum ipfum usque et
minimum fonurn fatis aftequitur , idiota nec duorum excef-
fum .tonorum poteft audire. ]\Tam nos quidem, ut nunc eft,
noftrum fenfum expofuimus. Aftequimur in.moderatl ex-
ceflu et defectu cujusque generis differentias pulfuum fex;
fed tironibus primum unam. aut alteram, fatis eft de illis
fentire et difcernere a moderate illas pofte. . Tractu certe
temporis , ft liac in re yerfentur diu, primum in duas par¬
tes fortalfe eas partiri , deinde in tres et quatuor poterunt.
Ifaec ideo omnia, . rut multorum pulfuum efle declaremus
unrnn genus difteruimus. Refert tamen etiam fuo nomine
$,a cqgnofcere : nosque, bis , qui in difciplinis profectum jam
fecerunt, baec dicimus, quibns fcilicet folis dicta vim us.
Ergo efte quoddam genus pulfuum, qui in quantitate diften-
tionis confiftunt,. fatis oftenfum eft.
2$TTMQX A0F02 B. g21
Ed. Chart. VITL [56. 57.J _ , Ed. Baf. m. [28. 29.)
aOzi de xai rwv nqibrcov sari ysv&v , oTSct
ydq xai rovz inayysikayevog dsi£tiv, <w<T yuXiora yd-
&oig, si neiQaOsirfi xaif sxaorov rwv itkhov ysvcbv rr\v av -
rrtv nottjoao&ai yvyvaoiav , (29) 7V ini [07] rovr ov vvv
snonjodys&a. notijoeig Ss yaXiora ovzmg, si *0#’ sxaorov
avrSv nQoyeiqiCflysvog , imoxonoio ri xoivov ysvog avmrdrco
ivStyezai ovorijvai, rovrov re v.axd ro nooov rrjg diaoro^g
v.ai rov cvv avrco nqorsivoysvov. cpdqe ydq insidlj rayvg
rig sort' xai QqaSvg xai ovyyszqog iv rjjxtvrjosi rtjg ccQrtjQiag
acpvyyog , xai rovro xoivov ysvog sari ro noiov rr\g v.ivrjotwg,
tog v.av rolg nsqi diayvcooscog ocpvyywv enidsixvvrai, cxsnreov
rjyiv son ri non xoivov ysvog jevqsZv dvvtjooyt&a noiov re
xai nooov. yd) dvvtj&svrsg yaQ iv roTg nqioroig yivsoi rd\o-
f lev zb re nooov rtjg SiuoroVrjg xai. ro. noiov r rjg xivtjotcog.
ab.h snii xai ro noiov rov oatyazog rtjg agztjQiag a7.7.o ysvog
rjv-oifvyyav, iv avrco yceQ o re ya7.av.bg xai 6 GxXtjgbg xai
o ovyytrqog xara rtjv ovoraoiv rov yirwvog rtjg aQrtjgiag
tjoav, enioxsnzsov av nd7.iv, ri xai rovzoov iori xoivov ysvog,
Cap. IX. Jamde primis efle generibns, memini erinn
lioc quoque recepilTe demonftraturum, hac potilllmum ratio-
lie perfpicias , ft in iingulis perinde aliis generibus coneris
commentari, atque nunc in hoc fecimus. Id quod in hunc
modum maxime feceris , fi in Iingulis tractandis confideres,
ecquod.fupremuin genus efte pofiit et hujus generis , quod
eft quantitatis diftentionis, et ejus quod cum illo prop oni-
tur. Age enim , quandoquidem celer quidam eft et tardus
et moderatus in arteriae motu pulfus , atque horum com¬
mune genus qualitas ell motus, quod in commentariis De
dignofcendis pulfibus demonftramus, ecquod invenire com¬
mune genus valeamus qualitatis et quantitatis , attendendum
nobis eh. Si nequeamus, in prima referemus genera; turn
quaniitatem diftentionis, turn qualitatem motus. Sed quan-*
do et qualitas corporis arteriae aliud genus lit pulfuum,
fcilicet in quo mollis lit et durus et moderatus in ftatu
arteriae tunicae, videndum eft rurfus quodnam horum fit
62 2 rAAHNOT TTEPI AIA&0FA2
Ed. Chart. VIII. [57.1 Ed. Baf. III. fag.)
Xiym da xoiixov xt xov vvv tlQijpivov xai xov xaxa, to rro-
cov xrjg SiaaxoXijg. av 3e ptjdev qiaivijxai, xmv nQioxwv
tjfilv xai aiixo &txiov tit]. oxi d’ Iv xm ntgi xmv xoiovxmv
GxontiG&ai ytyvpvao&ai yorj diayivmaxttv rag xaxtjyopiag,
ijyovpai n QodqXov vnaq/tiv ' Tv oxav vno piav ptv apcpm
ayrjxai xaxtjyoQiav xcc 'Qrjxovptva , pij pivxoi v.olvov yivog xt
ext aiiioig jj , pi] xaQaxxmpt&a x m v.oivm xqg xaxijyogiag,
mg xoiig ye nXtioxovgxmv oipipa&mv xt xai ayvpvaoxmv ijitv-
3o3iaXiy.XLY.wv.) ev&a xaxr/yoQia xoivrj, xai yivog ivxav&a
xoivov tvgijGtig vopitflvxag., mg av prj Svvapivovg diaiQuo&ai
xtjv bpmvvpiav. ovxm yovv i’yju xuni xov v.ax a. xrjv xivrjoiv
xai to ampa xtjg agx rjqiag noiov. xaxtjyoQia ptv f] xov
notov xoivtf v.ax apcpotv rotv ytvoiv , oil pijv xai yivog yi
Tt xoivov in apcpoZv. opavvpmgyaQ, oil avvmvvpmg apcpm
noia Xiytxai. ol yap iv xaixov ioxiv iv apcpoxigoig xo
noiov, xa&antQ iv Xtvxm xai piXavi , ij iv ipvyQm xai
&t{>pw, aXXa xivrjati ptv xo noiov idiov xai yivovg
aXXov, x to di acbpaxi xtjg aQxtjqiag TSiov xai yivovg aXXov,
commune genus : hujus dico de quo nunc egimus et illius
qui in diftentionis quantitate conliftit. Si nihil reperiatur,
ex primis etiam eft hoc cenfendum. Nam quod exercitatuni
requirit in praedicamentis horum commentatio, apertiun
puto effe ut quum, quae iu quaeftionem venerurit, in umun
ambo praedicamentum cogantur, non commune tamen ul-
lum genus habeant, ne communitas nos praedicamenti mo--
veat; utplerosque, qui Tero ad Hteras fe conlerunt, et in-
exercilatos pfeudodialecticos , ubi praedicamentum fit com¬
mune , genus etiam reperies hie commune exiftimare efle,
ut qui diftinguere homonymiam non valeant. Sane fic ha-
bet in qualitate motus et corporis arteriae. Praedicamen¬
tum eft qualitatis commune utrique generi, tamen genus
non item ambo ullum obtinent commune. Nam per hoino-
nymiam utrunque, non fynonymiam quahtas dicitur, ne-
qne enim eadem eft in ambobus qualitas , ficut in albo et
nigro, atque frigido et calido. Caeterum motui pecuh'aris
eft quahtas et diver fa , et corpori arteriae pecuharis di-
2&TTMSiN A0F02 B.
623
Ed. Chart. VIII. [57-] Ed. Baf. III. <29.}
ov yag iativ iv xavxcp ytvu xivrjotg xt xai ovoxaoig dgxq-
giag awuatog. aiXd negi pev xovtcov toy av iv xoZg Sgryg
n Mod gij&uij. mgi Se x ov star a to no gov yivovg xav ocpvy-
fiuiv rjStj Sij7.ov oncog ygrj <jv.onu<J&cu , notion xwv ixgwtcov
loti yivcov, tj roov Sivttgiov. t ov pev yag xa%a xt tjjv set—
iojotv xai to ocopa x?jg agttjgiag yavtQ tog etegov inaoyu,
tlyt xai to nooov ettgov tov noiov ' dia xavxa ye xai tov
xata tov tovov, iv to acpoSgoi re x mg xai apvSgoi yivov-
xai ocpvypoL xai yag ovtoi scarce to noiov tjtoi xijg nhjyijg,
1} tov Qiattxov tovov ovvioxavtai. xai prjv xai gv&pov xai
tov xata t a%iv tt xai arajjtar , opa/.ottjtd xt xai aycopahav.
vno yag xtjv tov ngog xi xattjyogiav egyetai tavxa ovp-
navta. Xoinov S' av eirj nagapalhiv avxo zip scarce xrjv
nvxvottjta xai dgaiotijtai yevti. (faivexat yag tovxo xata to
nooov tov /obvov xtjg rjovyiag ovviotdpevov. dXXd xav-
xav&a ndXiv vno piv x r\v avttjv xatryyogiav avayih'jaexai,
yivog S' ov xavtbv apcpoiy yevrysexau ytvu yag oho lea¬
ver faque: fcilicet non generis funt ejusdem motus et fla¬
tus corporis arteriae. Verum de his inferius fortaflis am-
plius agetur. De pulfuum nunc genere in quantitate , qua
l’atione animadvertendum eft, liquet: primorumne generum,
an fecundorum fit. Nam a genere motus corporisque arte¬
riae plane diflat, fiquidem quantitas a qualitate diflidet; at-
que idcirco etiam a genere contentionis , in quo Vehementes
quidam et languidi funt pulfus, (etenim qualitate hi vel
ictus vel vitalis roboris conflaut) fed et a rhythmo etiam
et a genere .ordinis et perturbationis ordinis, aequalitatis , et
inaequalitatis ; quae quidern praedicamento ad aliquid attri-
buuntur univerfa. Hoc jam fupereflutilludcomparemus cum
genere crebritatis et raritatis : nam hoc conflituere quantitas
videtur temporis quietis. Sed Tub idem tic rurfus praedi-
camentum reducentur, genus ambobus tamen non exit idem ;
nam. genere toto quantitas dimenfionis corporis a quantitate
abeft temporis. Ac nullum efle apertum efl in pulfibus ge-
6'24 PAAHNOT 1IJBPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [57. 58.] . . Ed. Baf. in. (29.)
cpsyu to iv Sutoxccoti oobpaxognoobv tov Kara yyovov nooov,
xal 8ijlov cog ovdkv avcoxeyco yevog iv ocpvypoig ion
rov Kara to tcogov xtjg 8iaoxoXrjg, Sgtciq ovdk tcov ackhav
tcov elyrjiievcov ovdevog. ooxtg 8k ay.ytflwq xovxoig aneo&at
fiovXtxat , yayvpvao&ai nyoxeyov avxov yyrj ntyl Tag y.a-
Trjyoyiaq. to y'ay tov 3 \Ayxaoikuov v.alov , cos ovSelg
noxov els yvaqiuov (payee. xa'iiq yccy ioxiv money iytcov
iyyaoiag, ovxco y.al padt]paxcov didaoxaVcag. xal ovSelg
ovx avayivcooxuv dtdaoxexac , nylv naoag exfia&eiv Tag
ovXXajoaq , [58J ovra Tag ovXXafiag avxag, nylv anavxa
tcc oxoiytia Trig <PP0V’j?> ovre to. ovvxova naXa'tGpaxa
nyo tcov ankdov xal yaSioov, ov8k xavxa, nylv xyhpa-
cpai y.aXcoq , ovdk xovxo , nylv ul.uipao-Qai yvuvaartxcoq,
alX sxaoxov avxmv to pekv nycoxov , to 8k Stvxtyov,
to 8k xyixov ioxlv iv anaoaig xaig xtyvaiq. ovxco 8tj
y.av xoig y.axa t tjv 8iaXaxxwrp) ovx iv8sytxai xiva, nylv
ev xotg nycoxoig xal olov oxoiyuoiq yvfivaG.ao&ai, xaig
tcov s^g anodifigtenv smo&ai. ntyl pkv tovxcov d'g ye
to nayov ixavee xal xavxa.
nus altius quantitatis genere diftentionis , ut nec aliorum
.quoquam commemoratorum. At exercitalum oportet pi-ius
efle, qui aflequi haec volet, ad praedicamenta. Nam fei-
tum eft Arcefilai dictum : Nemo vellus portat ad fullonem.
Ordo efi enim ut lanificii, Jjc inltitutionis difeiplinarum.
Nec legere quisquam prius docetur , quam fyllabas omnes
didicerit; nec fyllabas ipfas prius, quam vocis cuncta ele¬
ments. Neque validas luctas ante limplices et leves ; ne-
que has ante, quam probe lit ffictiis; imo He id quidem,
nil! praecelferit more athletarum unctio ; fed omnium ho-
rum aliud primum elt, aliud fecundum, aliud tertium in
omnibus artibus. Sic etiam in dialectica, antequam quis
ad priing. fe et veluti elementa exercitaverit, fequentium
non valeat alfequi demonlixationem. Sed haec hoc loco fa-
tis de his funfc
24>TFMQN sLOrOS B.
6a5
Ed. Chart. VIII. [58.] ^ ^ ^ Ed. Baf. III. [29-)
Keep. 1. -Aomov S' av eiq ttiqI rov rrtg SiacpoQag
oropaxog elixeiv. ttqo rov per on plj xaivoxopovuev rjpetg mol
rovvopa, Stfeopiv ' enetxa Se xal olov xi SqKoZ itaqa toiig
“jEJd.qoiv SzqyijGope&cc. rov pev Sq pi] xuivoxopeiv ixQwzog
' ^doyiyevqg pctQXvg, mSl n cog yyacpcov y.ava rqv aQ/qv rov
itiQl rdlgewg re xal ax a%tag opaloxqxog re xai avcopuXlag
yivovg ’ 'Hobqulog xaxu yevog rag od.’kag Staepopag rmv ocpvy-
pd>v ex&epevog ovxeog' peye&og , rayog, oqiodQoztjg 1 Qv&pag,
aavtpycog scat tJSog ragtag epvqo&q xai axa^iag opaloxtjxog
re xal avcopallag. ev ravxrj ry Xe%(i oaepcog 6 ' ylgyiyivyg
ov povov 0x1 SiaepoQal neQl rovg ocpvypovg elaiv , a)J.a xal
to; at pev nveg avxwv xaxa yevog, at Se xax eiSog ipvypo-
vevoev. ov povov Ss xaxcc ryv ctQyryv xovro litolyaev , ii xe-
la&ezo Se ev • tw pexu ravxa Xoym navel, pvoiaxig yuQ
pvrjpovevei rov xe rrjg Siacpogag bvopuxog rov re roiv
yevcov xal elScov, oQ&oxaxcc epQOviav xal yiveboxcov ox 1
ra>v Siaepogiov at pev nveg eloi yevixal, at St elSixal, xal
avxtav ye rovxcov at ptv ytvixibxtQai, at Se eldixtbxiQat,
Cap. X. Reftat nt.de nomine differentiae dicam:
Prirrmm in nomine nos nihil innovare oltendemus, deinde
quid apud Graecos lignificet interpretabimur. Nam novi
nos nihil defignare primus eft Archigenes teftis, qui in hrnic
modum in principio fcrihit traetatus de ordine et pertur-
batione ordinis , aequalitatis et inaequalitatis : Herophi-
lus qui generatim puirituvi protulit alias diff'erOntias hoc
pacto: Magnitudo , celeritas, vehementia , rhythmus, non
conjunctim , fed Jpeciatim Ordinis m'eminit , et perturbatio-
nis ordinis, aequalitatisque et inaequalitatis-. Hoc loco
aperte Archigenes non modo differentias effe in pulfibtis,
fed et aliquas generum effe , quasdatn fpecierum memoravit;
Neque initio hoc tantum fecit, oblitus autem poftea eft in
toto fermorie ; millies enim nomiiiis meminit differentiae, et
generum, et fpecierum rectiffime fentiens fcierisque difte-
rentiarum quasdam genericas, quasdam effe fpecificas; ac
haruin etiam ipfarum has magis genericas, illas fpecificas
CAI.ENUS tom. VIII. R r
6a6 pa Aim or iiepi jia^opae
Ed. Chart. VlTl. [58.] Ed. Baf. I IT. (39.)
dl'iyaq ovv naqayqdtyojiiv q^auq avxov tig anoSugiv rov
nqoy.Ujt.svov , nqanov jisv xavxr]V lx rov avxov loyov mqi
rd^tusg xal uxafiaq ‘ ol jisv.yi rr,v opaloxqra htirivmv Sia-
cpoqwv rjxovov ftovov , lyco 8' ini naocov itp oooov xai.r'rjv
rd'£,iv. titf sgqg' avcojialicc jisv dviaoxrjg ocpvypwv xaxd
rivet xasv xtaqsnojieviov avxoig Siacpoqtbv, ataxia 8e dtsvoxa -
aUt yqovtxif. v.axd xiva rdtv rov oqivyjiov diaqioqwv. iv ravxy
(itv yt rrj qqasi dig syqaijjs to rtjg Sicccpoqdg ovojia. sixa
jtsr dheyov' ovff slqqxaaiv ovd* vnsq rovxcov, tl yt dii
rov - xaxa naijav Siacpoqdv i'oov oaalbv Xsytiv. av&tg S'
‘ xal o jisv xa&d naqaxcxayukvog , ovxog vaxf rjjidg
idrai ioog jisys&si, ocpoSqorijXi, rdysi, qv&juo, xal st rip 1
ally roiavXT] diaepoqq trysoiv sycov Oxcoqsixai xaxd xtdoag ’
nqbq ri de 6 xaxd fiiav nvd rovxcov diacpoqdv iv aytaei -&sm-
qovjicvog, tj vara Svo , rj yard, nfeiovaq. iv ravrij yuq xid-
fav rrj qjjijsi Si? tjivijjiovtvcys rov rijg Siacpoqag ovojiaxog.
ovvanxcov 8 avxij rov s%ijg loyov, nqdxjov jisv ovxcog iqtl'
ij jisv ydq va-OdnuS, xal cntoltkv jisv i] naocov rmv Siacpoqwv
magis. Quare paucula ejns verba adferibamus ad confir-
mandum propofitum : primum lioc ex eodem de or dine et
perturbatione ordinis tractatu: Ouidam Jane aequalita-
tem acceperunt in certis tantum dijferentiis ; ego vero in
omnibus, in quibus ordinem. Mox addit: Inaequalitas
eft imparitas pulficum in aliqua fueeedentium eis differen¬
tia-rum; perturbatio -aero ordinis , conturbatio difpojitionis
temporaria in aliqua puljus differentia. Bis in boc qui-
dem capite feriplit differentiae nomen. Paulo poll: Ne-
que aperuerunt , lie de Ids qiddem, an qui omni in diffe¬
rentia fit par , fit aequalis dicendus. Inde rurfus: et qui
efi abf olute ordinatits , hie nobis erit par magidtudine , ve-
Tiementia , celeritate , rhythmo ; et fi qua alia ejuscemodi
differentia difpofitus altenditur in omnibus effe, fed aliqua
ex parte , qui in una -horum differentia difpofitus videtur
effe , vel duabus , vel pluribus. Hoc rui’fus loco nomen
differentiae bis appellavit, cni annectens fequentem oratio-
nem, primum fie dicit: Nam. ilia Integra et omrduni
2&TTMQN A0r02 B.
627
Ed. Chart. VIII. [58. 5g.] ^ ^ Ed. Baf. ITT. (ag. 5o.)
ear iv laozqg. note Se ovrmg ■* stai arcoficc/.ov piv oq>vyjwv
rov xa&ana% xal v.uru piav SiacpoQuv aviaov l^yoptvov.
note ovrmg' eo{? ore Se ru ptv a7.7.a Siu roimv, cog tl-
nov , aval.oy'cX. q acpoSqorqg Se cog av upcpqpeqivog eariv,
b\tftkt]g ovaa xal i'atj. ecft%Tjg, 7} cc7.7.q ngrmv Xoincav Sia-
cpoqmv, q aUrj. rovroig St avvanrmv rov e^qg 7.oyov iqu"
ava7.oyovvtmv rmv ccpvypmv opov re itaaaig rccig SiacpooaTg
v.ai rtvc f] naiv. tlr . iqie%% ‘ eW ore Se r u pev u7.7.a
navra nra(Zo)ypeva larlv, q vq /tC [69] opal.a • pice St rig
SiacpoQa, olov r 6 peytOog, 1} Svo, q nXtiovg, araxrot re-
Itmg elatVi elr a bit rq rti.tvtq rov 7.oyov ’ voeZa&ai yaq
Set, (fqaiv, a ecpqv niqi rayovg xui fqaSvrqrog ini .naaqg
u7.7.qg Siaqooag acpvypov. roaavza [iiv ex rov rov rov boyov
rtuQayeyQacp&coi r i yuQ av rig itktiovmv pvqpovtvoi ; jitra-
(!a>[iev Se av&ig ecp ereqov, vneq rov pq Soxetv ef hog. ro-
rtov fiaqrvqltzg bappavuv. naqayQacpcopev ovvqqaug.tx
rmv igijg xal tcu7.iv ex rmv epnqoaO-iV. elgqg pev ovv lari
itqoyQuppu roiovroV rig q xa&\ evcc Gcpvypov avmq.u7.ia.
differ entiarum dbfoluld paritas: 'Interim fic: JSt inae-
qualem pidfutn eum qui prorjus , pel una differentia eft
irnpar pocamus. Interim hunc in modum : NorinunqUam
alia per tree,, ut dixi refpondent. V ehementia pero, quafi
quotidiana efi ■, quum Jit aequalis , et per deinceps , aut
alia quaepiam reliquarum differ entiarum j aiit alia-. Hie
fubdens proximam orationem dicit: Conpenientibus pulfi-
bus , et Jimul omnibus differ enciis , et una, pet pluribus.
Pofiea: interim funt alia omnia ordinata, aut certe aequa-
lia ; una autem aliqua differentia, ut magnitude ': pel
dnae, pel p lures femel inordihatae Juiit. Po.fi: haec exitu
tractatus: Accipienda funt enim, inquit , quae retidi de
celeritate et tarditate , denique de omrd pulfus alia diffe¬
rentia. Atque liaec ex hoo tractatu adducta fiiit : quid ehim
plura cites? Digrediamur jam ad alium, ut ne ex .uno lo¬
co tefdmonia videamur capere, Afcribamus igitur capita
ex fequentibus atque etiam ex praecedentibus. Ac fequi-
tur quidem hie titulus : quae ft uno in piilfu inaequalitas.
Rr 2
6 a 8 VAAHJHOT IIEP I AIA<1>QPA2
Ed. Chart, VIII. [69.] Ed. Baf. III. (3o.)
yoaq>H <T tv&tvog ptxd rrjv apyfv tov tMyov rovSt rov rpo-
ttov * tlai 8 aiirtjg nkaiovg diaqogai2 xijg xatf i'va 8tft.ovoxi
avpvypov arc opaViag. ti-tf £§qg’ res noll.d 8s rcwxaig r dig
8iccq>0QttT< ; xal raig xaxd peyedog ovvxqlyovoiv dvcopaliaig:
xai izdhv etptgqg’ \ dXt.q <T sari 8ia<poqd xaxd [ityz&og avm-
pdlov svog avpvypov. ravxa ply xai lx rovxov xov ).oyov
lajjHV la xu nQOG'JtaQayQaxpwptv d’ avxoZg ex okiya x vov
tv&vg xax dpydg Aiqqptvvav rov pifiXlov. pia piv oiv Qijaig
ev xvo ntpl acpoSQoxrjxog avpvypov loyvp xoiuvxq xig ’ son 81
xax a xtjv acpoSpoxrjxa xoiavxaig xal alXaig evrvyyavuv 81a-
cfOQaZq. sxsQav 8t ravrqv dpvdgov avpvypov SiavpoQav fait]
rig dv. . xai e£rpg aXhjv. A S* ovx txXvxog plv , aiX olov
naQumnoSiapivq xai tiaco qstvov to fidoog eyovaa, icvno-
Siousytj xai SedvxvZa Siayood, xax d oqodooxqxa dv tlr\ avpvy¬
pov. if#? 8 3 Iv rip mqi ■nltjQox^xog loytp nore plv ovxcog
yodcpH , xoaovxwv 8iavpopwv\, nor l 8 ’ ovxcog’ fj diavpoQcc
povov npog xov diavtvvyptvov ipiXwg {hcoQiia&o}. vidliv 8‘
ev rip ntpi wvxvoxqxqg xai xctypvg wSi ncog yqavpti' ollyot
Statimque fcribit ab initio tractates in hune modum : fant
enim plures differentiae inaequalitatis , puta in uno pulfii.
Inde : frequenter autem cum hifce differ entiis , et cum ma-
gnitudinis conjunguntur inaequalitatibivs. . Mox : Alia
porro eft differentia in magnitudine unius pulfus inaequa-
lis. Haec ex lioc tractate proferas. Porro adfcribamus
his pauca adhuc ex ipfo initio libri. Unum quidem eft
caput hoc. Tractates de pulfus vehementia. In pehemen-
tia autem ejuscemodi inpenias praeterea alias differentiae.
Alteram jam : Hunc in pulfus languidi differentiae refe-
ras. Et inde aliud: Quidam non remiffus quidem, fed
qiiafi impeditus , et intro pergente praeditus gravitate , re-
preffus et dertierjus , differentia erit pehementiae pulfus.
Poftea ubi de pleniludine agit, interim fie fcribit: Nume-
rus tot differ entiarum. Interim lie: Differentia ionium
ad cbntrarium fimpliciter aeftimetur. Pi.urfus in tractate
•de crebritate et raritate in hunc. modum fcribit: Noivr
^PTrMQff AOVOZ B.
9
Ed. Chart. VIII. [59.J , , Ea, Baf. III. (3o.)
Si rtveg e/jtipmvowrt aaivopevot Siaifoqag. xai star a rijv r e-
ItvrtjM rov navxog loyov ‘ rapjxrjrog piv Si] xai nvxvoxij-
rog Siacpoqai avxat, nahv S' ev xm., rig o Si iaov xai ou
Si laov aqvypog" ovx sari Ss ISia r«S Siaq>.oqa acpvypoS
vvx t]., alt iv eiSti xuxat t) qv&pov ij ra&oog. ahg ijSi]
ye Siacpoqag, (iff nag la&wpev tig ixcpoqav ixneaovreg. ti
yuQ rig povlexai r 6 mqi ocpvypwv ptplioy olov avayivcbaxsiv
rov Aq-pyivovg , alio pipliov e| uvrov nbjqaaai Svvrfiixai
rov xijg Siacpoqag ovopaxog' vvv psv yuq rjptig ov5‘ ix rov
nepstxov fiiqovg s^ilt^autv ravxa. xul nollag naqtyqaijju-
[uv qneng, ovy ovrcog vnsq rov rijg Siacpoqag bvbpaxog anov-
Sassavxeg,. alt 'iv imStflgoopsv to aijpaivbpevav nohmSsg ov.
xai yaq ra ysvij. nollaxug Siacpoqag xsxlijzs, ra re nqaxa
xai ra Sevxeqa, xai ra uSij ran yevav ovSsv tjxxok. xai
oca Ss fifjxs ytvtj fiijx cid>i riraytv ovxa, Siacpoqai S’ avxo
rovto povov xai rav-xag Siacpoqag xexhjxtv, iv a xai t] naqa-
xorj rav ytvSoSiaUxxixav ion. rov yaq ri jg Siacpoqag bvb-
paxog naqa re rot's alloig c 'Elhjoiv anaai xai. naqa rot's
nulli pidentur turlare differentiae. El ad finem totius tra-
ctatus: Hales celeritatis et tarditatis differentias, Rur-
lus ubi agit qni fit pulfus per par et' non par : At enim
non ejl haec- -peculiar is puljus differentia, fed fpeciem ea
complectitur pel rhythmi vel ordinis. Sed fatis jam de
differentia , ne imprudentes forte a, propofito aberremus.
Nam Arcliigenis fi de pnlfibus velis totum librum. revolvere,
alteram exieo librum conficias de nomine differentiae ; nam
nunc quidem ne ex quinta parte quidem baec excerpfimus;
ac multa protulimus capita , non adeo quo de nomine diffe¬
rentiae laboraremus, fed.ut fignificationem effe variam often-
deremus. Etenim genera non raro differentias appellavit
cum prima turn fecunda, et fpecies item generum. Ac
quae neque genera , neque ffatuit fpecies effe, quae quideni
differentiae funt folae, etiam vocavit lias differentias , quae
pfeudodialecticis res imponit. Nam quando differentiae
quum apud alios Graecos , turn apud prifeos pkilofopbos de
63 O rAAHNOT IIEP l 41A&0PA2
Ed. Chart. VIII. [5?. 60.] Ed, Bah III. (3o.)
‘rca.lai.oTq cpiloGocpoig v.azu reap ZQiav zovvav <ov twtoptv
hyopevov, y.aza pip tap ytvav xal zmv eldap xoivon-
qov, xaza ds zav pev ip zaig dtaiqistaiv tvotaxopivav , ov-
zav de pr\z eldav prjtt ytpav IdixdztQOP , zovzo povov zb
otjpatvopevov ipvijpovevoav , zov xoivov navZanaotv imla-
doptvoi, all vno Zfjq Iddyaezitaq vtp&aobpivoi zaTq oqicze-
qaiq iavzav ovx ippevovoi vopo&iaiaig. dice zovz lya vvv
ov na(Ja zap allav 'Ellrjvav xct Grjpaivopiva zcbv bvopazatv
avapipv/jay.o) , (5 « error op pot naqa navzav lafitTv, allot
nctQ avzav zovzcov zap xptvdodialtxxixav. zovg yap inay-
ytllop&vovg pip i£t]ysT&&ai zag Ivvoiug zav ovopuzav xal
zavzryv aQ'/yiv ztjg d.ealexzixijg Qiaoiag zoOiuivovg , ovx 3gt]~
yovpsvov $ de, alloc vopod-ezovvzag povov, ovx mg ovopa-
tfity d'a&a. xal yaq IdQ^iyevijg oW ozt &azzov av oziovp
nu-OtTv iCltzo, no tv opoloyr/oai zb xijg dtacpopag bvopa xai
xaza zav ddav leyto&ai. [Go] za ze yaQ alia xal rj a'C-
Qioig avzav ■Q-axxov noliv tj doypce cpijal yQ^vai n godi-
dovai , , alt eav Giantjpyg vopo&txovvxav xal prjdola g
avzt'myg, viz knuxfjeipijg neq't, xivog dialtyea&ai , naQcty^rjpa
tribus Ha quae modo memoravi, accipiantur, de generibus
et fpeciebus communius ; fed de illis quae in divilionibus re-
periuntur, quae nee fpecies funt nec genera , peculiariusj
hujus ifti tantum fignificationis meminerunt, communi om-
Jiino neglecta. Enimvero frimulante eos confcientia in fuis
ipforum placitis non conffant. Quapropter nunc non ex
aliis Graecis nominum fignificata luggero , quum tamen miM
promptilfimum elfet ab omnibus mutuari, fed ex iis ipfis
pfeudodialecticis. Nam qui recipiunt fe nominum notiones
expolituros, et dialecticae 'hoc commentationis principium
conflituunt, quum non expqnunt, fed quail leges folum fe-
runt , hoc nomine fum folitus eos appellare. Nam ArcM-
genea quidem , fat fcio , omnia citius fubeat quam differen¬
tiae nomen attribui fpeciebus quoque fateatnr. Etenim, ut
praeteream alia, vel fecta eoruin civitatem prius quam
placitum ait effe prodendam. At. tu fi, dum leges illi fe-
rant, fileas , nec refillas quicquam , inde de re quapiam fa-
A0TTMSN AO VO 2 D.
63 1
Ed. Chart. VIII. [60.] Ed. Baf. Ill; (So.)
xuZq lavx eov yofioOtGiaig Ivavxia cp&lyyovxai. no7.ii ds
xqvx egxi naqa tw ngonunnip xtjg alqsGimg avxmv Xqv-
Gimtut. vofio&ezeZ fiiv yuq bvotiaxa nkciov rj SoTmv A&rj-
va'ioig iaxqv to Zg cc£ogi vofiiaiiarct. GvyytZ cT avxog nqcoxog
avxa. xai d eqoio xovg diadoyovg avrov xtjg yoiio&caiag,xi
St] wore ovx iji[iBVU xoZg iavxov naoayya).[iaoi , y.axayqijxai,
cpaaiv. s^toxiv ovv, ri (tekrtaxoi, xaxayqrjG^ai , xai ovy
uqaoravovGiv ol rovvo noiovyreg; elgaon, cpaui. x i yao aX7.o
ibtiZv eyovGiv, oxav Iv cpoeaxi, xovxo Si] to xov loyov, av-
oya&coai; x i St} nor ovv roZg u/loig av&qtonoig ovx snixqa-
novaiy ; ij fiovca XqvGmmo xai xoZg an avrov xovxo Sqqv
i’gtGxt • dice xi ntiog xa>v Oawv; oxi dfoadl] yijyivrjg-' Axxixog
ijv xtov afttpi KoSoov xt xai ^Eqvjfiia. ce7X ti xcdv xoiovxuiv
ovx cog i jv, ovx uv naqa-yaqamv oiov vofitGtia x i to x7jg na-
latdg epeovijg e&og. v.vvi de to diivbxaxov ovxi ytvvq&aig
' A&ijvrfiiv ovxi xqaqdg, aij.a yx>ig xai nqdxtog tjxmp lx
Kiltxiag, nqiv axqtjjwg avrov ix/xadaZv fjvxiyaovv cE7.7.ada
qtcovqv , ' A&ryvaioig vnkq ovotiaxtav Iniyuqu vo[io&ixtZv.
cias potellatem diflerendi, cum fuis ipil ftatim decretis pu-
gnant Quod fane. proavo hujus eorum fectae frequens eft
Chryfippo, de noruinibus enim ipfe diligentius fanxit quam
Atbenienilbus de appendeudis nummis Solon fuis tabulis ;
confundit autem ipfe ea primus. Et ft quaeras de fuccelTo-
ribus ejus placid, quid non tueatur fuadecreta? abulilur,
inquiunt. At licet, o viri boni, abuti, an ne qui hoc ad-
mittunt, peccant? licet , inquiunt; nam quid dicant ahud,
ubi in puteo , ut in proverbio eft, lint opprefli ? Qui autem
aliis hoc hominibus minus perinittunt? An uni Chryfippo
iftud ejusque lacere permifliim eft aemulis? At quam
quaefo ob rem ? quod terra fit natus fcilicet Atticus de Co-
dri familia et Erechthei? Atqui, fi quidem illorum fit ne-
pos, non adulteraret, quail niunum ali quern, antiquae infti-
lutum vocis. Nunc vero (quod quis ferat?) neque Athenis
natus, nec altus , fed ex Cilicia nuper adveniens, priusquam
probe Graecam vocem didicerit ullam, Atheuienfibus ftudet
632 fAAHNOf I1EEI JIA&QPAE
Ed. Chart. VIII. [60.3 Ed. Bar. III. (3b.)
a z'vxxa rav otiQrjva [uyLovpiva, Iva zixxay sincopsv, p'tj s to-
Xoibv, {irjdi zopaza, fiyd’ dXXo fiijSsy cov oizuaxtpov py
thtliv x ov oil xa> &Qasvv. oact fisy qvv Xovoinnog tig xijv
xcov ’ jttkryvakov t£v(} qflju SiaXtzxov, xay ay ixoxt zal uv&ig
ijpTv SitX&iZv ysvoixo * xa d’ ’ Apyiysvovg xavxl xa. vvv i]fiZv
itQO'AUiAcva {hxviiaaxtog ojoctg oixoXoya, cpopq&syxog y.sv thtiiv
npcoxa ytvt} zal npcoxag Siacfoqug zed ytvyz.ag Siacpoqag zed
yivr}. diaqioota.v , zaixai xovxco.v unavxcov ovvtj&cov pkv xoig
“EXXijcsiv ovxcav., imp 'HooqtiXov. Ss zal xco.v HpocpiXeuov ayt-
Soy catdvxcov fivqiazLg tiQtjpsvcov., eSgsvQovxog Ss xo xtjg itoio-
rrjxog ovofia y.atd ndvxcov zoivov. zal \ir\v xo psv xijg Sta-
cpoQag syywQtZ zara navxcov Xiyuv , zal xcov irouov zal xa,v
noacov zal xcov itoog xl, zal oXcog and^anuvxmv ' napcc yap.
xo Siacpeqsiv. sxtqpv ettaou xo xijg Siafpopug ovofia ysyovs xs
zal vtvorjxai. Siacpsgu S’ aXXrjXcov xa fiev iv&vg iv xoZg
n pcbxoig yivsesi xcov zaxrjyoQidov , cog dv&Qcxmog zal Xivzo v zal
Shttjyv zal St^iov. xo fiev yap avxcov ovaia, xo 3s xtoiov,
xo. Sk nqiJoVf xo Ss ripa/; x L xa ft! &> xoZg vti ai>xa, za&a?
legem de nominibus ferre , pica Sirenem imitans ; ut picam,
non gracnlum dicamus, vel corvum, vel quippiam aliud,
quern verius appeilaveris tarn audacem. Sed Cliryfippi in
linguam Atticam contumelias poftliac fortaffe detegemus.
Archigenis errata haec quae, nunc in manibus h ahem us, mire
confitearis aperta effe) qui veretur dicere prima genera et
primas differentias, genericasque differentias, et genera
differentiarum, tametfi frequentia apud Graecos haec fint
nomina, ab Heropliilo vero et Herophiliis prope omni¬
bus millies prolata ; fed omnibus commune nomen commen-
tus eft qualitatis. Alqui differentiae nomen poteft omnibus
allignari' qualitatibus., quantitatibus, relationibus , uno ver-
bo. univerfis; nam ab eo quod differat alteram ab altero,
nomen differentiae factum eft et conceptum. Differunt au-
tem quaedam ftatim primis generibus praedicamentorum j ut
homo, album, bicubitale, dextrum; nam unum illorum
eft. fubftantia , alterum qualitas, aliud quantitas, aliud ad’
a] i quid. Quaedam fubjectis generibus fub his , ut album et
JS&H’M&N A0102 H.
633
Ed. Chart. VIII. [60.] Ed. Baf. III. (5o. 3i.) .
ntp to Xtvxov xai to t pLycovov. Toy p'sv yap to ypdxua
ydvog, tov 8e to oy/ipa. ndnrcpxt d’ aucpca tccv tu naktv vno
Tt]V TOV 7I0L0V XCtTiy/OQ’utV , d)GTi TO X'cVXOV TCp TOiycisVCp
xara [isv Tt]V npcorryv xartjyopiav coaavrcog p^&rjatTai' notoy
yap sxartpov' iv ydyti 8 ear at SiaqidnovTt, to ysv rcop
yocoudrcov, to 8e rtav ayrqyaTwv. alia 3* aii s car tldog Sice -
cpdpti, Tcp ydvtt pq diacpdpovra , xa&dntp to J.tvxov xai to
%av&ov. tco piv yap ydjttt Tavrce, ypcopaia yap., tiStxqv 3d
Tiva sytt diacponay. u8q yap ypcopazog tSomp to pdl.av
xai to ipv&pov xai to xvavovv , ovrco to Itvxov Tt xai
\avQov. dXka & ay xara to atotiov vt xai dpt&pcp ev, 8ta~
(3i)q>dpti, xaQuntp xai to Itvxov, a SciyO/jvai Svvarat, tov-
8s tov Xtvxov, tov 3ttydqvat dvvapdvov , Siacpdpti pdv Tiva
Stacpopuv ISiav, vno 8s ravrov ndnrcoxtv tiSog to Itvxov-.
ailu xai ydvog avrav Tavrov , to ypwpa, y.ai xotvq xarqyo~
pia, to notov. ovrcog nav navrog, Srtpov stsqov n dvr cog
xara Tt Siacpdpti. inti ovv rj diacpopa napd to dtacpdpuv
ti'pqrai xai vtvoqrqi, to dtacpdptty 8s xuv TOig aropoig xav
Tolg tidtcst xai TOig vn uXkqka ydvtdiv tvoiaxtrai, xai ntoi
triangulare.; color enim illius eft genus, liujus figura. Haec
rurfus ambo. pxaedicamento fobjecta qualitatis. font, itaque
albo primum praedicamentum cum triangulari eon verity eft
enim utrunque qualitas.: caeterum generis font diverfi, boo
figurarum , illud colorum. Alia jam fpecie differunt quota
non difterant genere, ut album et flavum; genere font enim
eadem, nam colores font; fed fpeciei habent quandam dif-
ferentiam; nam fpecies coloris ut nigrum., rubeum, coe-
ruleurn, ita album et flavum font. Jam alia differunt in-
dividno et uno numero, verbi gratia, album, quod oftendi
poteft, ab boc albo, quodpoteft oftendi, peculiari quadam
diftat differentia ; fed eidem fpeciei tamen fobditum eft albo :
et idem eorum etiam genus color eft , atque commune prae-
dicamentum qualitas; adeo. quodlibet a quovis, alterum ab
altero prorfus aliquateuua. differt. Quandoquidem igitur
differentia a differendo eft appellata et inventa, differre
autem turn indi vidua, turn fpecies, turn genera inveniuntur
634 FAAHNOT TIE PI A I AT OP AS
Ed. Chart. VIII. [60. 61.3 Ed. Baf. III. (3i.)
itav-6- (CTchmg ra oitmoovv dvr a, dvayxij xal rijv Siacpoga v
lv anaoiv vrcagyuv roTg ovoiv , ov pijv rrjv ys itoioxryza.
[6l].c)id rovro "Agyrysvtjg piv xav.ag ru icgcova yevi] ra>v lv
roTg ocpvypoZg 8iaq.o§mv noiortytag wvopaosv, tjptCg 8s ogOwg
•teal ravra xal raM.cc nuvra Siacpogug, o-frtv xal’rovnl-
ygccfiucc rep Xoygp oravrl it sgl ocpvypcov Siacpogag litoitjodus&a.
ri lomov ext Mlnst rmv avaft.ry&svrcov ; ovSiv fj r 6 dstlgai
rtjv rs Trap a -rot's nalaiolg latgoig xal roig aVkoig lEXXtjot
nsgl rovvopa rtjg dicccpogag ow/jOsiccv. 6 pev yap spngoo&sv
l.oyog nag 5 Ag%iysvovg avrov rag itlozsig sitoitjaaro, xal ov8 ’
£§ anavrwv pivroc rcBv '(hft.ibov avrov _, uMl ovd’ lx rov
itipl ocpvypooy olov. cog sliys xunl rccM.cc rig sgyoiro rov
’ Ag/rylvovg ovyygdppara , xal tc VQsrdbv Siacpogdg svgrjosi
xaXovvru rov uvdgcc xal itaOcov xal SiaiTrjpuTcov xal pvgia-
xig iQcoptvov xr.tf <av imopsv ngaypurcov rip rijg 8iacpogag
dvopan. ro 8s xal nccgu rmv dlhov rs largebv xal o?.cog
‘EM.t]Vcov ypijosig nagaygdcfisiv , ovrco pot doxsT paxgov vndq-
%tiv f dlors (SlfiXovg ptyiarag SvvccG-dai iihjQcjbocu. xdM.tarov
fubalterna , et' femel omnia quae aliquo modo funt , etiam
differentia oportet in omnibus fit, quae funt', non item
qualitas. . Male ergo prima genera Ardiigenes differentia-
ruin pulfuum vocavit qualitates , nos recte atque ordine
quum baec turn j alia omnia diffeientias ; quare etiam uni-
verfo operi titulum fecimus De pulfuum differentiis. Quid
jam fuperefi eorum, quae diflulimuS? nihil, niff ut vete-
rum medicorum aliorumque auctorum ufum nominis diffe¬
rentiae declaremus. . Nam fuperior quidem oratio ipfius te-
flimonio Archigenis fidem fecit, neque ex omnibus tamen
ejus libris., ne ex illo. quidem de pulfibus toto. Quod fi
alia opera infpicias Archigenis , etiam febrium differentias
reperias hominem appellare, et morborum, victuumque:
atque uti' millies in his, quas memoravimus , rehus , nomine
differentiae. Quod fi aliorum medicormn ufum et ornnino
Graecorum adfGribam , res rnilii tarn fore videtur prolixa,
. ut fibres conficere maximos poflit. Omnium ergo prinium
24>rrMQN A0VQ2 B.
635
Ed. Chart. VIII, C61.3 , 5 Ed.Baf.III, (3i.)
ovv avxoov exaaxov ivltyuy, sv&vg yaQ xal xotg akloig rwv
'Ekkr/vco v ovojiaoiv l&icsd-ijatxat xal tjxxov tjpZv ngayfiaxcc
nciQelgu TtQog xov eSfig koyov. xal fjfnixsqag 8s 8vo Ttqayfia-
xtiag 6 (iovloutvog eysi} xrjV xs mqi Axxixco v ovoyaxwv
xalxtjv •sitql xcov laxQtxwv. la cog 8 av noxt xal mql xwv
3 Icovixmv noirjcraiii av, ooaxs !§ extivcov oaa nsql Xtlgtoog xs
xal okwg ovofiaxcov tyxuxai, fiav&avuv. vwl 8s x 6 avyt-
■ftg xov "koyov nsQaivio-&w , xovxo \uv ivxav&a xaxanavaav-
xcov tjucov, Iv 8s xoi xolg tgijg 00a Xthrsi n Qoo&tvxan'-
fit, ut quisque excerpat; nam fe ftatim authorum vocabulis
afluefecerit, minus que nobis exhibuerit negotii ad fequentem
difputationem. Etiam duae cuilibet ad manum funt lucu-*
brationes nolixae, et de Atticis nominibus et de medicis.
Potefi; fieri ut de Ionicis quo que confcriba i aliquando : ut
quae de dictione et omnino de nominibus quaeruntur difcas
ex illis. JN unc feriem orationis perfequamur, atque hunc
librum quidem bio fmianjus , ill fequentibus libris addamus
reliqua.
taahnot iiepi aia^opas mrrmm
Aoros r.
Ed. Chart. YIIF. [61. 62.3 Ed. Ba L III- (3i.)
Keep. a. To ptv @f] nepi rear npaypccxeov rjuag'Sia-
eptpta&at, xeo [itv i'oceg avayxaZov tivai tep. <5 5 evXoyov,
rep Sd nn xal gvyvebpijg a%iov.. v.axd ptv yap x by xpayixbv
noiijxijv,
El naai xavxo xa/.6v eepv goepov & aiia,
Ovx ijP av auqiilixToq av&odmoig £pig.
[62] vvvi &’ bid ovde doxu naai xavtov ovit v.akov ovxt
aoepov ovxt ccXtj&eg tlvcu, avayxaZov, oip.cu , SiacpeQtg&ai.
xaxa Ss top epikoooepop top tlnovxa ' rtv yap xal roe piyiesxa
GALENI BE PVLSYVM DIFFERENTIIS
FIBER III.
Cap. I. Controverfia nobis de rebus, cuipiam ne-
ceflaria fortaffe videatur efle, alii jufta efle, alicui etiam
condonanda. Nam ut ait Poeta Tragicus,
Anceps foret contentio hand mortalities ,
EJfet Ji idem bonum atque Japiens omnibus.
Nunc quia non videtur omnibus idem neque honeftum, ne¬
que, fapiens efle, neque etiam verum, neceflarium puto dif-
f'entire. Ut vero pbilofopbus dixit, Etenim Ji cel maxi-
V A Alim? nEP I A1A&OP. E&TI'M A0VO2 P.
Ed. Chan. VIII, [62.3 ^ ^ a Ed. Bar. III.. (3i.)
iv'/y xexiltofxeva , tlnwv ainbq, oticog ovx olde, doxo g d* hit
naai xexvxxat. dttc xdv doxov xovxov tvloyov diacpeQto&ai.
xarcc de rob g fjyovpevovg tlvcu fefiuUog tt xal aQaQOTx>? yvco-
axov, u17m yfitkenbv iVQi&Tjyai xoTg itoD.oIq , ovyyvcooxog 6
M xvyyavwv avxov. to de ml negl re bv ovouavosv dtatpege-
atiai , xal ptjde pexQicog xovxo , ptjd’ cage xVye, noiuv, cA.la
(ItflXovg blag uiytaxag avampnkavai TrjgniQl xavxu xey&Qiiag,
ovx avayxuiov ovx evloyov ovx t ovyyvSutjg afyov ifiol
yovv itvai doxei. xooavxtjg yaq ovarjg x tjg h> xolg nqaypa-
oiv aoatpe lag. So xe el ml XQLnlaotova fiiov tjoaipev ov vVt
£<apuv, ovde xdx av locag anuvxcav rjutv axQifitdg yvcaa&ev-
xcav, ml dta xovx tlnovxog ‘innoxoarovg , 6 fiiog (jQayvg,
■tj 8i xtyvrj [iccxqtj , it tag ovx axonog 6 Tteol x a fitfSiv xiQoar[-
y.ovxcc xq'tftiav xbv ynovov ; Sghiq ovxat iioVbv i'ytav , Saxe
ml xovx ht mQixxov pav&uveiv , ml xavayxaia scarce oyolqv
tyxttv. aQ ovv ov xovxo §Qco<nv 0 1 xu. xotavxa ytJacpovxtg^
old tttQ xal 6 * A(>yiyivr\q iv xm tccqI acpodoov ocpvy/iov Myip {
eoxi de fj $rtotg paxQcc xal nuoav -naoayoafftw evxav&a
ma Jirit, intuit, definita, non tamen Jcio , Jed ejl in om¬
nibus opinio ; ex opinicne Jiac par efi nafct dijjidium. Ut
autem fentimit illi qui fcientiam jirmam eSe et congruentem
ducunt, fed non facile inveniri: qui earn non aflequitur,
huic eft habenda venia. At de notninibus pugnare, nec
ullum hie modinn facere, et niultum laborare, folidosque
implere libros maximos hifee praeftigiis, nec necefle efle>
nec par, nec venia dignutn mihi videtur. Nam rerum .
quum fit ea obfeuritas , ut fi vel in triplum haec vita noftra
prorogetur, ne tunc quidem exacte nos omnia cognofca-
mus, et hac adductus re dixerit Hipiiocrates, Vita brevis,
ars longa, quomodo qui in his quae abs re funt, tempus
fuum ponit, non abfurdus videatur? quafi vero tantum ei
fuperelTet temporis , Ut et hunc ei liceat cumulum addifeere,
et necefiaria per otium indagare. Quid? hoc nonne faciunt
qui ejuscemodi confcribunt, ut Archigenes in libro de vehe-
mente pulfu ? Eft vero prolixa ejus oratio , nec convenit
638 FAAHNOT UEPI AIA0OPA2
Ed. Chart. VIII. [62.3 Ed. Baf. III. (3i.>
avr'rjv dronor, alt sum; 6 povlo/ievog ex rov mqi rmv
(TyvypMV ovyyqafiuazog dvayivcooxerco. ' rtraqrov yaq eonv
dno rijg aqyijg xiyalaiov. ao/itcu <T avrov rovrov rov rq 6-
itov‘ rljv ocpoSqortjra rov ocpvyfiov ovxtlvaidiclcbvnoio-
rcjrcov cprjol Mayvog. cog ovv dveyvcoxon aoi rovrov anavra
rov loyov rov mqi rrjg ocpoSqorijrog , ijSr] miqaodfiai leyeiv
a yivcdoxm. &avfia‘Qco yaq ov rovro fiovov on mqi ovofiaroq
iqiQu ’ rovro [lev yaq r'o dfidqrrjfia OyeSbv ij§q roig klei-
oroig ovx larqoZq ftovov , alia y.ai yiloodyoig avvij&eg"
alt on avro rov r altj-Chxvirai , on n eql ovofidzcov eqi-
£a, xai did rovro , oliiai , vofiitfav mqi kquy/rarog diale-
yeo&ai, fiay.qovg diconivei loyovq. oi -rrqbg rotg allot g
dronotq, ett xai doacpcog y.uutvoiq, (Ufl.ov nvbg ereqag efy-
yovutvijq avrovg ov (uxquq deovzai , iv ail xararqificofxi&a
dfjlaS'rj mqi bvov oxiag dficpioptjrovvreg , firjd'a rooqvrov dqa
ixqoq rtjq dialaxnxtjg cbqithj&tvreq , cog yvcoqtQttv Svvua&ai,
rig jxEV vn'eq ovotiazog eon, rig de vn'eq at ’rov tyrrjaig rov
nqcryfiuroq. ovrog yaq nvog ocpvyfiov piaiov xara rtjv nqoo-
fioVqv , cog tb&eZvre xai dvarqemiv rqv dyijv, r 6 /xsv oncag
omnem Iiic adfci-ibere; nihilominus qni earn requirit, ex
opere de pulfibus legat. Nam quartum eft a principio ca¬
put, quod orditur in hunc modum. Vehementiam pulfus
lion effe fimplicem qualitatem confinnat Magnus. Proinde,
quad hob de vehementia caput legeris, quae fentio aggre-
diar dicere. Miror enim non hoc modo, quod de nomine
certet; nam hoc quidem delictum plerisque jam folenne eft ;
verum quod ne' id ipfum quidem percipiat , Ubi de nomini-
bus efle litem, Quapropter quum arbitretur, puto, de re
difputare , extendit orationem, quae praeter alia abfurda,
etiam fcripta obfcure , librum alium quaerit > neque eum
parvum, qui iplam exponat ; ut perpetuo baereamus fcibcet
de afini umbra ambigentes , neque tantnm in dialectica nobis
fit profectum , ut quae de nominibus, quae de ipla litre
quaeftio, perfpiciamus. Siquidem ubi piilfusialiquis fit vio-
Iento occurfu, ut impellat. tractum et ever tat, fi qua ipfum
sxrrmsii* aotoz -r.
63y
Kb. Chart, vrrr. [6a.] , ^ Ed. Baf. III. (3x. 3a.)
av rig avrbv dxqifi obg Srayivoioxot tytiTv, xai ngoaen rag
ah lag vcp wv ylverai, xai rl dtjbovv necpvxtv 6 roiovrog
acfvyuoq, negi ngdyfiarog ion cxonuadai ' to Ss rl xXij-
reov avrbv, ineg bvbjiaroc. 'Lv ovv oacpcbg imyvcb(itv , on
to [lev in eg ovoudrcov taxi, to [vjdev tyreiv, .to 5’ ineg
avrcbv rav ngay/iurcov oxomla&ai rag repsaq av%ei, xaiJ-
ocofiev rov ngotiQtjfievov ocpvyfiov dlcava. xccneira Xeya>(iev,
on cog y.ev dxgificbq Stayivcboxerai, rovrton on ■Ohfiovrcov
rtjv agnjglav, ovx eninoXijg tpavovrcov , eneitf, on ylverai
rjj (scour] rtjq £conxijg Svvdutooq, cog ev roig negi trcpvyfiutv ai-
t lag ivStlxwfiev. tlsf on orjfitiov ear tv ev vbcsoig aya&ov,
xaiuXka re nva xai xgloeig bldg necpvxe Srjlovv. tig rir-
raga yctg roi (itgi ( vtvtur/utvrjg andosjg rijg negi roig ocpvy-
fio vg ■Qtcoolug , tig re to negi rijg dtacpogag avrcbv xal to
ntgi biayvcboewg xai to negi rcbv air lav xai reragrov to
negi rijg di avrcbv ngoyvcboecog, ovdev avrcbv nagafslanrerai,
xaheeavrcov Tjficbv rov layvorng nhjrrovra ocpvy/ibv Jlcova.
xai yaQ . ont] rcbv (32) akhov Siacpegei (ie(iwd~i)xa\uv , av re
Qecov, civ re a llcov , av r &3A6 ri xalijrai, xai oncog
ratione dignofcas quaeris, et praeterea caufas, a quibus pro-
ficifcitur, et quid denunciare is pulfus folet, de re turn
commentaris ; fin autem, quo fit appellandus nomine, de
nomine. Quo igitur intelligamus, de nominibus laborare,
operarn efle ludere, ip fas vero res confiderare, artes auge-
re, vocemus ilium pulfirm Dionem. Inde dicamus, quem-
admodum exacte dignofcatur, hoc eft, fi comprimamus arte-
riam , non leviter attingamus ; deinde robore fieri vitalis fa-
cultatis , ut in commentariis docemus de caufis pulfuum j
pofiea fignum in morbis falubre efle, et alia quaedam ; etiam
quas judic.ationes folet promittere. Nam quaiido in quatuor
partes fit omnis diftributa de pulfibus commentatio ; in par¬
tem de differentiis eorum, de coguofcendis iis, de caufis, et
qnartam de praefagitione per eos; ut pulfum valenler pul-
fan tem appellemus Dionem illorum nihil labefactaturi.
Siqnidem, quatenus ab aliis diftat, perfpeximus, five
Theon, five Dion , five quid aliud vocetur; et quomodo.
64 O FAMINOT IIEP I AIA&OPAN
Ed. Chart. VIJI. [63.] Ed. Baf. III. (02.)
{63] Siayveoa&tjatxcxi , y.al vno xivo'g alriaq yiyvtxat, y.al xi
SrfXoi. (pd.ovtiy.uxoo St] Xoinov vniq avxov nqog Mayvov
' Aqyiyivtjg , xaya [lev naqavopovvxa y.al avxov tig xo xd>v
'EXhjvcov s&oq xo n tqi rag ngogyyoqiag , o/xeog de avviivxa
xo yt xocsovxov, cog xo tiXitoxov avxco xijg Tiqog xovg itQUjpv-
xtqovg aficpMjfitjTtjGtrog vntq ovopaxog eaxi. xi yuq St] xai
cptjaiv 6 Mayvog avxij Xt%u ; yqtj xoivvv xai ptyt&og aH-ioXo-
yov dvai xoXg tscpvypoTg xai nXyqoxiyta y.al ptxa xayovg
otqoanirtxtiv xoig SaxxvXoig, tl (isXXti xtg v.vqioXoytiv egpo-
Sqov crcpvyfiov' ovofiatfov. , old tv ovv aacproq 6 Mayvog oxi
/it] mql nqaypaxog , aXXa xov xvqiaog bvoq,uQtiv, rj fit] xvqicog,
Ttoog xovg.u7.lovg laxqovg afffKjfitjxtl. oacpeoxaxov d’ ex 1
itoiti xovxo 81a xcov icpt^tjg ' algioZ yaq xov Aijfitjxqiov , <q
xavxaxu (hfilia xct mql xcov icptiiqijptzvcoy fitxa xovg Qtfii-
ocovog ygovovg avt&yxt , oitvttxioy.exjjao&ai xai avxov , cog av
cpilooocpov xt ovxa xai xi xo v.vqiov ovoua y.al xi xo fit]
xoiovxov axqifleoxiqov tlSoxa. leyei S> ovxcog, ovSev yuq
yuqov v.uvxav&a naqayqmpai xtjv qijoiv avxtjv xov Mayvov '
nwg ovv xoyxov xaXcog Iv xaig anXaig Siacpoqaig xaxexa^uv,
dignofeitur, et a qua gignitur caufa , ac quid fignificat:
Difputet jam licet de ipfo in Magnum Ar chi genes, contami-
uantem et eum fortaile confuetudinem Graecorum in nomi¬
ne, at tantum certe inteliigentem , controverliam fere cum
veteribus Iibi de nomine eiTe. JNTam quae funt Magni ver¬
ba? Debint igitur magnitudinem pulfus ihfignem. Jtabere
et plenitudinem , velociterque digilis occur r ere , Ji proprie
focare vehementem pulfum veils. Probe igitur hoc novit
Magnus, non iibi de re, fed de proprio; vel non proprio
nomine concertati'onem cum medibis eiTe: Apertius hoc
etiam inferius declarat; nam Demetrium vult, cui libros
hos de inventis poft. Themifonis tempora dicavit, fnnul
etiam hoc confiderare ; nempe qui quum philofophus etiam
eflet , et quod proprium nomen effet et quod fecus ex-
actius teneret: Atque ejus haec lurit verba; nihil enim
caufae eft quin ipfa verba adfcribamns Magni : Qua
ratione ergo recte in Jknplicibus differentiis hunc Jiatu.it,
2&TTMS2N uioros r. 64 1
Ed. Chart, yur. [63.] ^ , Ed. Baf. III. (32.)
cv fioi SiatrrjGov. aoi yag bzfaXXit paXXov rag xvgioXo-
yiug xgivuv xai anb reap ovopurav rtxprjgdG&eii vrjvvno-
araaiv ran aijpaivoasveoy. tixf 3-ijg puDvOV Gaepeartgov
7io Lit Xeyiov cadi' iyco S ovx aXXaaGeo rtjv ifiavrov yvio-
fi/]V ptyni rovdt. cpqfil de to t rjg GqioSgbnjrog ovopa orr
fiaiveiv ovy anXijv Siaipogav Gcpvypav, Gvpptrgov 8s ex pt-
yt&ovg xai zayovg xal TiXrjooTtjTog. ovxovv xuvrav&a mgi
rov rl Grjucrivu to ovopa to rtjg GgoSgbrrjzog apyiofigzHV
opoXoyti. xaloXcog ti rig §ovXtrui rov navza Xoyov avaXslga-
od-at, ytyganzai 8s iy rco r Q'lttp rav ecptvgijpivcov per a rovg
Qcuiaavog ygovovg, tv got avzov ala&avoptvov on Tttgl
ovopazog tj Z,gr rjoig ion. ray ovv rm davpaQuv sntioi
rtjg xuivoropiag rov Mayvov. ri yag s'8h ptran&tvai r a
GLjuuivoficva rwv ovopanov, tire bg&dg tin ovx og&iSg ol
ngoG&iv largol xaztyjgi]Gavro avzoZg; ■Otmgiav pev yag nva
ecptvgiaxtiv tig ru rijg reyvqg e’gya StatpegovGav avtpiarjzov
ov Mayvcp povov, aXXu xai navzirep 8vvapsvip, xav zgptgov
rig -jj roiovrog, xuv ptza pvgiadag Izmv napnoXXag yivijrai *
tu milii expedi; nam ad te perlinet magisproprietatem
verborum judicare , et ex nominibus conjicere Jignificato-
rum fubflantiam Poltea clarius etiam facit Mice verbis :
■Equidem de mea fententia hactenus non dijeedo. Tarv-
tum dico pehementiae nomen Jignificare non jimplicem dif¬
fer entiam pulfuum, fed moderatum ex magnitudine et ce-
leritate atque plenitudine. Proinde bocetiam loco fe dis-
ceptare fatetur de hoc, quid fcilicet Hoc nomen vebemen-
tia, fignificet. Ac omninb fi quis to tarn velit difputationem
colligere (feripta enirn ell in tertio inventorum poft Tbemi-
fonis tempora libro) ipfum fentientem intelliget banc elTe
de nomine quaeiHonem. FortaiTe ergo cuipiam veniet in
mentem innovationem mirari Magni. Quid enim transpo-
fuifle op.ortebat nominum fignificationes , five recte iis , five
fecus prifci medici fint abufi? Nam meditationem indagare
quae ad ards opera interefi, non folum Magno non eft ver-
tendum in vitium, fed nec cuiquam, qui facultatem earn
babet, five bodie fit is, five a fexcentis annis nafeetur.
CAIXNUS TOM. VIII. Ss
642 taarnot ilepi aiaqopas
JEd. Chart. VIII. [63.] Ed. Bat III. (3a.)
to (T vntQ ovoyiaxwv iqiQuv dig xoaovxeav nsqi r\ axtyig, ovx
oq&ov. aiX *t rt? xavxa {yavfiaQu . tt xal fiepqitxai , xalm g
fiev iacog ixoitX, Soxti 3k ayvotiv xrjv nQoaiQeaiv xmv avSqmv.
aqia'/.ovxai yaq ovxoi itavxig ol nvtvfiaxixol xa\ov[iivoi xoTg
an 6 x >jg axoag doyuaaiv. Sax In cl Xovatnnoi avxovg u&t-
aii) a/Kpia^ijxtLV ntql xmv y.axa xr]V (pil.oaocpiav ovofia xmv,
ovd avxol mol xmv y.axct xrjv laxqtxtjv xavxa noitiv oxvovat.
xal Zt]v<ov de 6 Kixxuvg s'xi nqoxtqov hok/iijae xcuvoxofmv
t t xal vneq^aivtiv to xmv ‘HXijvmv e&og iv xoig ovouaaiv.
ovxovv i'xi &avfxaaxov ovSty, tig xoaovxov ixntnxcoxevai xrjg
ev avxoTg (fiXoveixetag xovg vemxtqovg laxqovg xi xal qiikoao-
(fovg. alia xi ■&uvna<C,uv avrmv a\iov , ti (iqd’ on neql
ovofiaxog eqiQovai avviaaiv; mantq ovv old 6 ’ dqyiyevijg,
y.a'i xoi xakXa avvtxog mv, ovx rfeimatv, avxb xovx iniot]nrj~
yaiiivog , oxt xc ivo-'outi neql xovvo/ia xtjg acpodqoxtjxog 6
Mayvog, ovxm naqCt.&eiv Ini x t xmv ■/orjai^mxeqmv , diX
uvea xal xaxca oxqtepexui y.axa xov xonov, xa x alia Siajiaq-
Verum de nominibus piignare , quibus tantamm rerum ell
propolita commentatio alienum eft. Sed ft liaec mireris ac
reprehendas , facis tu quidein probe, caeterum inftitutum te
videtor iftorum hominum fugere , nam omnibus qui Pneu-
matici vocautur decreta Stoicorum placent. Proinde ut
Chryfippus eos de nominibus contendere , quorum in phi-
lofopbia ufus eft, afluefecit, nec medicis ipfts nominibus
haec dubitant facere. Jam vero Zeno Citieniis prius
etiam novare fuftinuit et praeterire Graecorum ufum in
nominibus. Quare nihil habet admirationis , ft eo devene-
runt contentionis de eis juniores philofophi et medici. Sed
quid babes quod de iis mireris , nil! quod ne de nominibus
fe quidem animadvertunt digladiari? Quemadmodum nec
Arcbigenes, alioqui prudens, noluit, quum boc ipfum often-
diflet in nomine vebementiae Magnum innovationem facere,
turn accedere deniqiie ad utibora ; fed furfuin atque deor-
fum id loci verfatur, quum in aliis offendens turn quod
2&rrMS>N Aoro2 r.
645
Ed. Chart. VIII. [63. 64.] ' ^ Ed. Baf. III. (02.)
xavwv xal bxi ^7$’ avxtjv xtjv Qtjaiv ixaaxoxa xov Mayvov
naoaxi&axai , itoXv aacptursQav ovaav wv avxog yqacpat, fia-
xaXaupdvwv. aXXo 8i xi [iuQov a/idqxtjfia xtjg iv xoig ovo-
( ictGL fuy.Qoloyiag dfiaQxavovai <jya8ov anavxeg [64] ol fittf
‘HqoqnXov mql xwv aqtvyfiwv yayqacppxag. 8dov yaq , dog
oXiyw nQOfj&ev rffutg dutX6fit&cc , xal avxovg ovxw duXope-
vov g, IS'ut fikv mol xtjg Siacpoqag xwv uffvyficbv , idtu 8e mql
xrjg Siayvwaawg avxdbv, ISiu J5 sxi naql xwv iv aitxoTg alxcwv,
xumttf Hgtjg Idiu mql xtjg Si avxdbv nQoyvwaawg diduaxaiv,
ovx oiS ’ onoog anavtf ofiov av/ydovot xa xul xaqdxxovoi , xct
fiev nuqaXinovxag oXmg, xwv 8 ini Gfuy.Qov xouidij fiv^fio-
vavovxag, xu 8 ’ dyqt]oxwg xa xal naqixxwg dnofiry/.vvovxag,
xa d’ akoywg alg xavxo avvayayovxag , booneQ ay ovxa, sc ai
xoi nafinoXv diaqtdqovxa. Kara y ovv xovxov avxov Xoyov
xov mql xtjg GffoSqoxrjXog 6 Agyiyevijg oruv [iav yQucpy dbg
ix xov x aid Sva ywqtrjuov cpavaqd yiyvaxai sc aid avxtjv rj acpa-
diqoxtjg ovoa b xovog, dbg dinov, xtjg xwv aqxtjqtdbv xivtjaawg,
x b xtjg GCfoSqoxrjxog aixiov alndbv avxtjv o’iaxat dadtjXwxivai
ipfa verba non Temper Magni profert; quae quum funtiis
quae fcripTit ipfe, multo clariora immutat. Jam vero aliud
majus crimen liac de nominibus curiofitate committunt qui
poll Heropliilum de pulfibus TcripTerunt prope omnes. Nam
quum debuiflent, uti paulo ante nos divifimus, et ipli item
divi dentes, feorfim de pulfuum differentiis, Teoriim de di-
gnoTcendis iis , feparatim etiam de eorum caulls, Teparatim
jam de praefagitione per eos docere omnia fijnul neTcio qno-
modo confundunt atqueconturbant; ac partem eorum lemel
omiferunt, parlem leviter attigerunt; nonnulla abs re etprae-
ter modum extenderunt; alia temere coegerunt, ut 11 unum
lint, in unum, quum multum iriterlit inter ilia. Atque lioc
ipfo in capite de vehementia Archigenes, ubi fcribit, Ji per Te
aeltimetur, manifelle apparere fuafponte vehementiam con-
tentionem elTe, ut dixi, arteriarum motus; qunni caufam
explicavit vehementiae, iplam putat Te aperuilTe vehemen-
Ss 2
644 paabno r jiepx aiavopas
Ed. Chart. VIII. [64.] Ed. Baf. III. (32.)
xtjv ocpodooxtjxa. tl ybtq 8tj xovxo saxiv, m Aq-/iytvsg , ^
ocpodQOxqg, anoxqivcu xrjv ctlxiav rjytv aiixijg. alX ovy
s%sig. tj naliv xavx'ov dvayxaa&rjorj Uyuv xov xovov. v.al
Zbxai aoi 6 xbvog xtjg xbov aqxtjQidtv xivrjoscog aya ysv atria
xtjg ecpoSQOXrjQog, ay. a 8s tj Gcpodqoxrjg avxrj. nolle) xoLvvv
ayuvov oi nt)0 Aqytysvovg mol aqvyywv yQaxpavxtg , oi ysv
xo avufiaxiy.bv , oi 8s xb (tiaiov, oi 8 s xo ioyvqbv, oi 8s xo
' avaxotnxL'/.av xtjg n Qoaftoltjg xmv aqxrjqidiv sy.a7.saav ocpo-
Sgoxtjxa. xal xovxo v.al avxog 6 lAoyr/evtjq snloxaxac. xi
yovv q>ij(ji ; 8oy.it 3s xan sv xrj xtjg acpijg nlrjyrj xsTa&ai', xatf
-o' v.al nhjytjv an uqt tjqiag yaoiv uvxtjv xivtg. six ovx
old* oncog ol'sxai 8ia@a\\uv avxcbv xrjv dolgav, w3i ncog
yadqxov * (paivixai 8s xa<f oltjv xrjv 8iaoxolrjv xb axsyavov
xtjg bqytjg, xu{? o xal si nQoanisaaiysv xoii ; 3ay.xvt.ovg , oxs-
Qimxeaa vnoninxu fj nJ.tjyrj, ov xaxct xb nsqag xtjg Staoxoltjg ,
alia xuxwxtQm tote yivoysvtj. rj yiv XSgig avxrj. naftsoxi
8s Zniay.omZa&ai , wg ov8sv rj avxiloyia mgaivit. xt-yccQ
ixqog snog , tl xal txqo xov nsQaxog xtjg Siaaxoltjg rj xtjg
tiam. Nam quidem, II hoc, Arcliigenes, eft vehementia,
da mihi ejus eaufam. At non poteris , aut eandem iterum
dicere cogeris contentionem , eritque contentio' tibi motus
arteriaram iimul et caufa vehementiae et ipfa vehemen¬
tia. Ita multo fcripferunt rectius qui antecefferunt Archi-
genem de pulfibus, quorum aliqui renifuin, alii violen-
tiam, alii robur, nonnulli impulfum occur fus arteriarum
vocitarunt vehementiam. Nec hoc quidem ipfum latet Ar-
chigenem ; nam quid ait? . Sunt quibus in tactus ictu vi-
detur pofita eje : unde et ietum quidam arteriae illam ap¬
pellant. Mox haud fcio, quomodo putat illorum fe fen-
tentiam.premere, ubi lie fcribit : Apparet vero per totam
difientionem firmitas impetus , ex qua Ji objiciamus digitos,
etiam firmior occurrit ictus , qui non ad finem difientionis,
fed etiam ante eum fit. Haec ejus funt verba. Jam at-
tendendum eft, nihil eum elficere contradicendo. Nam
quid ad rem facit, ft etiam ante finem diftentionis qualitas
24>rTMS2N 40102 I\
645
Ed. Chart. VIII. [64.J Ed. Baf.III. (3a. 33.)
noiorrj g dtjXt] yiyverai, to fit] ovx elvai nXtjyijv an
agrrjQiag, t tjv aq>o§QOTt]Ta; el ptev yaq rovr e'Xeyov ol noo
a Apr/y/evovg , cog e'anv cjcpoSQorrjg avnpanxt] nXtjyrj tiara to
niqag t ijg diaoToXtjg yivofitvij, xaXibg avreXeyev avrog vno -
puuvtjoy.mv on xal n qo tov nenurog tjStj cpaiverai to fiiaiov
rrjg nQoo^oXijg , inel S’ an). cog ecpaaav avn^arixijv elvai nXt]-,
y't]v rtjv ocpoSgorijra , to Seixvveiv on xal nqo tov nega-
rog t ijg SiacsToXtjg tjStj cpaiverai roiavrt] , fiuraiov.
Keep, ft. IdXft iarco tovO ■ oneq 6 At>yyyev>]g (tovXe-
rat, rovog fiev rtg t] ocpo$QOTt]g , to S' layvQOV i% nXtjyrjg,
ovx elvai ocpoSqortjg. i^cortfacofiev avrov, rig alria o<po-
dQortjrog ocpvyfiiov ; ov yag drj nov r avrov sun ocpodQonjg
re xal (jcpodnoTtjTog alria. to fiev yaq cpaiverai xal nag
larobg ^ijrei ini ,’oaovvrog * o ye fitjv navranaoiv ayv/iva^
CTog ev&vg yvwQiQu tov acpvypibv iq ocpo§Qov ij a/ivSobv elvai,
oil piijv t] ye (33) alria cpaiverai. xal Sia rovro ovSev vn'ect.
avxrtg cafioXoyijTcti. HqocpiXog fiev yaQ cptjai Qiafiijv r Ijg xar a
rt]g aqr tjqiag ijorixrpg dvvufiecog ulriav elvai escpodqov atpvyfioV *
ictus fiat manifefta, nequaqnam ictum arteriae efle vehe-
mentiam? Nam hoc fi illi ante Archigenem dixiflent, ve-
hementiam efle renitentem ictum , qui in fine diftentionis
fit, recte contradiceret, ac ipfe fubjiccret jam ante finem
etiam apparere occurfus violentiam; fed quandoquidem di-
xerunt abfoiute, renitentem ictum efle vehementiam, ftul-
tum fit jam ante etiam finem difientionis animadverti talem,
demonfirare.
Cap. II. Verum demus hoc quod contendit Archi-
genes, contenfionem et robur quoddam efle vehementiam,
fed vim ictus non efle vehementiam ; rogemus eum quae fit
caufa vehementiae pulfuum, neque enim idem vehementia
eft et vehementiae caufa. Nam ilia quidem aperta eft et
omnis medicus in aegroto quaerit ; ac vero , qnantumlibet
imperitus , ftatim pulfum cognofcit vel vehementem vel
languidum efle ; caufa tamen non ftatim perfpicitur. Unde
fit ut de ea nihil conveniat. Siquidem Herophilus vitalis
f&cultatis robur arteriarum affirmat caufam vehementis pul-
r A ABBOT IIEP I AIA&0PA2
646
Ed. Chart. VIII. [64. 65.] Ed. Baf. III. (33.)
AOrjvaiog 8s rov ^conzov rovov rrjv loyvv ' * AGvXrpuu8r\g
8s dficpoiv xaraysldasTai , nal rovov g xal dvvafieig xal ndv-
r a ra rotavvct xaivd cpaoxcov imaqyuv ovofiara, rr\v 8*
ahiccv rrjg GcpoSqottjrog tig nlrj&og xal Xtnrorryta nrsv/ia-
•tog dvoiau, xa&unsQ , oofiai, xaVEQuoiaTQarog. ov8t yitQ
ovzog rotg yircoGiv avvoig rmv uqtijqiwv fitTuSldcoGi rijg xovi-
xtjg dvvujtiiog, alia [65] rrjg y.aqSiag ioyvqag sx&lipoimrjg
to nvsvfia, rrj tovtov Sid rcoV aQXrjomp cpoqa to avTt§a-
Tixov sv rrj itlrjytj q»joi yewao&ai. xal rt Stt tovtoov [ivr\-
[ loyevtiv ; 6 yaq rot Mayvog , xal avrog ano rrjg nviV[tanxijg
alqsatiog slvai nQOGnoiovyuvog , eregcog to layvoov ryg nltj-
yijg yivcG&ao cptjGiv rj cog "‘Agyrysvtjg. alia mgl ptv rijg
toiavujg diacpcoviag oil vvv 6 xaiQog. vi?6g£{ivi]G&a> 8 3 oiiv
sts ra ttuqovtu to ys togovtoV, cog to yoiv layvoov rrjg
Tiliyytig Iv r<5 rr\v acprjv cb&sTv xal avxipaivuv xal avaxqe-
ntiv Ktlutvov an as iv (b^ioloyijvai , to cT vno rivog alrlag
ylyvsrao SiacpcoveTvai. ytlooov S’ sgtIv Iv t ij diaqxovlu rov
TivtOT sarlv ods Ttg 6 Gcpvypog fir] tovto Siddaxuv, dlfi vno
rivog ylyvttai yQucpeiv. to piv yaq rt n or earl cpulvia&ai
fus efle; Athenaer.s vitalis contentionis vim; Asclepiades
utrumque deridet, et contentiones et virtutes, eaque dicit
omnia eJTe inania nomina; at caufam vehementiae ad co-
piam refert et fuhtilitatem fpiritus, quemadmodum etiam, ut
opinor, Erafiftratusi JS!am nec liic quicquam tunicis ipGs
arteriarum contentae virtutis affignat: fed qunm fpiritum
valenter cor exprimat, hujus per artei-ias tranfitu renifum
ait in ictu gigni. Sed quo haec afiferimus ? quum Magnus,
qui fe quoque efTe Pneumaticae fectae fihgit, aliter dicat ac
Archigenes, ictus fieri vim ; verum ea diflenfio non eft hu¬
jus loci. Tantum referamus tamen ad rem praefentem,
quod robur ictus in tactus impulfu, repulfu, fubverfioneque
pofitum elle, omnibus eft in profeffo; at a qua caufa fiat,
controverfum eft. Ridiculum vero eft, ubi difceptatur,
quidnam fit quispiam pulfus, non hoc docere, fed a quo
fiat tradere; nam quid fit, clarum oportetefie; a quo gigna-
2$TrM!2N AOrOS T.
647
Ed. Chart. VIII. [65.] , Ed. Baf. HI;
Sit, to S’ vito Tivog ylyvtxai %6yw qwqaG&ai, Srfi.ov ovv
wg old ’ orcrj Sirjvsyxiv 6 oyodqog Gipvypog Tqg ah Lag vcp
rjg yiyvsxai, Sajq&qtqftivas syiyvwGxiv o 3 Aqyiysvqg, xai Stic
tovto sv tw rovep Ttjg y.ivrjoioqg zwv qqTqqiwv r'tjv acfoSqo-
Tryca Tt&sTai, Slop tovto qsv ai’ttov iintiv GcpdSqoxqxog, .
avTtjv Ss v.axa to noiov Tqg nXrjyljg cpavat GvvioxaG&cu .
fiictiQV Tiva ovoav y.al avtfaxiy.qv •jiQoofto’i.rjV. oxi os avyxs-
fvxcinxiql TCt nqaypaxa y.aiSitiq-Oqwptvwg avSiv ).iyn, S>j~
7.op e| cov ixficpsQH, xxQ0i7.6q.ivog oqfciG&ai xovg Gq>vypovg.
tL yuq qqoi; oqioSqog piv ovv Gqvypog 6 psCCpvd tovov
sywv Trig xivijGiwg y.al qovC,(f>Sqg wv ' apvSqog Ss 6 tx7,t-
7,vqivov top tovov sywv xai aGvaxqoqdv xqv xit.qyrp'. ov
ycfQ au7.wg tins , aqoSoog qsv ovv sari aq>vypog 6 pttCflva
xbv tovov sywv xqg xivrjGiwg, allot tiqood&tjxi, xai qoiQwSqg
wv' o tl hot avxw §ov7.txai , qcc xovg ■O-sov?, ovx axqi-
(Swg Gvviqpi. xtoiiyfixov yaq xovpopa sativ 6 qot^og, ov
no7.vpixov , ovxs avvsywg bsyopevov ovSsv, olds tl note
GrjfiaivH, n qoSijlovv. aTX ii ftsp pi yqq TP is yqafiparixotg
tur, ratione inveftigare. Planum eft ergo, nec quid inter
pulfum vebementem interflt, et caufam quae ipfum eonfti-
luit, probe Archigeuem tenere. Quapropter in contention
ne motus arteriarum vebemehtiam ftatuit, quum banc cau-
fara debuiflet vebementiae dicere efle, et illam in ictus qua-
btate pofttani efle, ac violentuxn quendam efle et reniten-
tem occurfum. Nairn quod confundat res, nep quicquam
diftincte doceat, ex illis quae iniert, cernas, quum pulfus
iuliituiflet defiuire. Nam quid ait? Vehemens ergo pul- .
fas eji , qui ' major em contentionem habet motus et
ftridulus ejl ■ languid us , qui remiffam habet oontentio-
nem, et ictam . non iuoiLatum. Neque enim dixit fim-
pliciter, vehemens ergo pulfus ejl qui m.Jorem con¬
tentionem habet motus, fed addidit, et firidulus efi ;
quod medius ftdius non iutelligo quid figni&cet: nam
poelicum eft. nomen ftridor , non civile ; neque etiam vul-
gare eft, nec quid denotat, oftendit. Verum grammaticis
PAAHNOT REP I AIA&0PA2
648
Ed. CEait. VIII. [65.] Ed. Baf. Iir. (53.)
toiGveutiv ^ryyovpivotg to napa rip moctjTij Ityopsvov Uni
tov Kvxlconog,
Uollco 8s QO%cp npog opog tqstcs nlova pijla,
Ttxyog v.ivpoimg o pottos 8r[KoZ. ov ptjv s^ovlsio ys tovto
*Apyiyivijg avzog , onov dvrshys rep Mayvco, nit] v si nap a-
nlrjotov r t rot’s ptjTopai noise, xaTtjyopst nollaxig t ov ovx
syvcoxsv. ctlX ovx mppv sycoys. tL nor ovv sotiv o (Sov-
1st at Splovv 6 pottos, si fit] to Tayog; cclX aga ys to layv-
pov Ttjg nlt]yijg ; alt ovToog nahv cl pa SvoTv sorai tov
oqiopbv nsnoitjfiivog, . ahiov rs tov noiovvzog xai yiyvo-
pevov npog avToii, teat psfccov rj anopia. novspov ixuTspoy
avTu>v fiovlsvai Toy aepoSpov sTvui ocpvypbv , to ts tov tovov
peyi&og xai to (Slaiov Ttjg nlpytjg, ij to ovvupcpoTspov , av
ts yap exuTsqqv av ts ovvapcpoTspov , ov xalcbg, on fit]
dwazov, dig slsy&tj, t tjv ah lav Tip yiyvoptvcp npog avvijg
ravvov sivai. xai yap 8tj to cpuvai, psiCpva tovov sysiv Ttjg
xivtjoscog tov oepoSpov ocpvypbv , aaaepig. ovds yap ov <T sv-
Tav&a ovv It] pi tI liysi, noreqov imb pc'iQovog tovov ylyvso&at
II liabenda fides eft, enarrantibus , quod eft apud poetam
de Cyclope:
Ad montem cogit pingues Jlridore bident es.
celeritatem motus ftridor fignificat. At non hoc fane Ar-
cbigenes ipfe voluit, quando in Magnum difputat ; nifi ora-
torem agit, frequenter repreliendit quae non intelb'git. Sed
lnibi quidem non fit veriftmile : Quid tandem igitui* eft,
quodlignificare vult ftridor, nifi celeritatem ; num Tim ictus ?
Atqui ita duorum rurfus fecerit definitionem, caufae efii-
cientis et effectus ; ac major erit liaefitatio , utrumquene bo-
rum efle velit vebementem pulfum, turn contentionis magni-
tudinem turn vim ictus, an fimul ambo. Nam five utrun-
que, five fimul ambo , nonrecte; quod neqneat, ut often -
Turn eft,’ caufa eadem efle cum fuo effectu. Sed enim quod,
(licit inajorem contentiohem motus babere vebementem pul-
liun, bbscurum eft. Nam quid vel bic dicat equidem non
aflequor : utrum a rrfojore contentione et robore vebemen-
2&rrms>N Aoroz r.
649
£3. Chart. VIII. [65. 66.] ^ , Ed. Bah III. (33.)
iov ocpoSgov ocpvyfiov, rf top \ntiCpv a xovov GtpoSgbv elyai
Gffv/uov. v.axa [iky yag to irgottgov reap atffiaivofievcov , ov
t l nor early 6 ayoSoog acpvyfiog, a.7.7. vno rlvog ylvexai, 8e-
Srft.wfiivov av tiq * v.axa dk to Sevxegov, aStj/.ov re y.ai u[i~
q>ia^ijxovfitvov v.axa rag ulqeatig rj SiSaay.a7.ia. ygr\ S' ei’rteg
t i y.al u7.7.o , y.ai top acpoSgov Gcpvypov tv t i ray ala&ijxujp
tivai ngayfiaxoov. d).7. o rovog ov/. ala&tjxog, ?; navxoog av
anaaiv ibpiol/yytfxo. nvkg fikv yug ovde ovviivui tpaaiv
o7.oog, rlnort arjiiaivixai ngog t ov rovog ovofiaxog, y.ai rot
GWievreg re y.ai aladavoutvoi acpoSgov Gcpvypiov. nvkg fikv
ofioXoyovai to hyo/xtvov, vnagyav S' ov avyyoogovoiv.
ovxcog ov ravxov eon rovog xivrjotcog y.ai ocpoSgog acpvyfiog,
eiye to fikv avxcdy alodljGti cpalverai, to Sk ov fiovov uSrft.ov
raig ala&rjotaiv, akka y.ai Scaacpta^rovfuvov y.ai aaucpkg
ol.wg early.
Keep. y. [66] lAg ovv rj fikv rov acpoSgov acpvyfiov Si-
Saay.a7.ia y.ai uaacprjg y.ai ipevStjg v.axa ituvxa xa arjiiaivofitva,
aacptaxtga Sk y.ai aKrfi-tarega rj rov evavxlov avxov rov ctfiv-
Sgov ; ray a yug ex rTjg avx ifl-eaecog avvdvui nv'og rwv ev
tem pulfum fieri , an majorem contentionem elTe vebemen-
tem pulfum. Nam priore fignificatione , non quid lit velie-
mens pulfus, caeterum a quo fiat, explicatum fit; altera
rem obscuram et controverfam inter fectas docet. Velie-
menteni vero pulfum oportet, li quid aliud, effe de rebus
fenfibilibus. AtquL contentio non eft fenfibilis , aut omnino
apud omnes efiet pro confelfo ; quando funt, qtu fe a nomi¬
ne contentionis quid fignificetur , quum intelligant pulfum
vebementem fentiantque , plane aflirment non alfequi : qui-
dam fe intelligentia afiequi id quod dicitur, latentur, fed
negant efle. Adeo non idem elt contentio motus et ve-
liemens pulfus ; fiquidem bic fenfu percipitur, ilia non mo-
do fenfus latet , fed ambigua ell et prorfus obscura.
Cap. III. Quid ergo? quod de vebementi pulfu do-
cuit, et obscurum ell et omnibus fignificationibus falfum;
de ejus contraiio quod feribit languido, aperdusne eft atque
verius ? forte enim ex oppofttione abquid intelbgere pote-
65o V A ABN OH IIEP I JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. (.66.] Ed. Baf. III. (33.)
xoi jiQortQcp loyco 8vvqc JOfit&a. xt 8q qujGtv; ctfiv§Qoq 8a
6 iixleXvfisvov xovov ayutv xai aavarqoqiov xtjv nlyyijv. fy_
xav&a d'n <f avtQag xm [isv neyal.cp tovco xbv iylekvpevov
avei-dqxt, deov ov xovxov, alXce xbv /iuqov avxiOuvai.
ri v.axi bg iv tw aqiodgcp xbv [isyav tint, x£> 81 QorfjbSit
aovazQocpov xijg nh^yijg. it [itv ovv ivoovv xi nor iaxiv xo
aavaxQocfov , incog av avvijxa x ov (wi^atdovg. vvvl 8" avxo
xovxo itahv aaacpiaxiQov ion noXXm x ov QOit,mbovg. max
ov8ix tQov avxcbv i^/jyqxixov yivtxai Oaxiqov. noxtoov y'aq
xo (Jqcc8v vojiioofiev Ityuv avxov aavaxQoq>ov, rj xo cIqqoogxov,
■tj zb [iccXaxbv, ?; zb tvavaxQtnxov , rj xo SiaXtkufievov , oiix
I'ym avapaXiiv. tv 8e /xovov iv xovxco xm xqotmo ixliov not
vo/ii£co ytyoviVai, xo xai xtjv notoit/xa xijg nlrjyijg avxov
tig x tjv tvvoiciv xijg GcpQ§Qoxi/xog naqaXa/i§avuv , xai xoi xux
ixqyag, on ox avxiXtytxm Mayvcp, fiovov xovov thtbvxi xijg
xmv aQZijqimv xivr/Gtcog. alia viiv xai uGvoxQocpov eqiq xtjv
wlrjyjjv ' xai [xi]V avxilntv oliym nQOG&tv xotg iv xrj xijg acpijg
nhjyij xua&ui vo/itC,ovGiv avxov. i/iol (ih 8rj xai xaiixa
rimus eorum , quae in fuperiori oratione dixit. . Cede ergo
ejus verba. Languidus eft qui remiftaiji habet contentio-
nem, nec incitatum ictum. Hie jnanifefte quidem magnae
contentioni remifiam oppofuit, par era t vero non banc, led
parvam opponere, aut male ip vehemente magnam dixit;
praeterea ftridulo non incitatum ictum. Jam II quidnam
non incitatum lit, caperem, fortallis ftridulum intelligam;
nunc Ih'idulo boc ipfum multo obscurius eft. Itaque neu-
trum interpretatur alterum; an enim pro tardo accipien-
dum fit non incitatum, an pro imbecillo, an molli, an fa¬
cile fubverfo, an difibluto, quid conjiciam, non babeo.
Unum quidem certe mibi quiddam profectum, boc modo
arbitror, qualitatem etiam ilium ictus, ad notionem vebe-
nieutiae alfumere, tametfi a primo, quum refelleret Magnum,
foJLamconteutionem dixit arteriarum motus , bic autem etiam
non incitatum dixit ictum , atqui cum illis paulo ante pu-
gnabat qui in tactus ictu eum ponunt. Equidem baec om-
z&rrMSiN Aoroz r.
65 1
Ed. Chart. YIIT. [66.] ^ Bl. Bat III. (33.)
navrt] rtraqaypsvov xal firjdlv dxqiftg i'yovtog, tlntlv tlvai
Soxii. aoi (J5 tmtq fit] ravra, r a d’ ovv ift^tjg airoov old *
or< lijqog tlvcu dd£n fiaxqog, av ye fit] aoqiartjg rig rjg xal
aitzog, alia ray rijg larqixijg eqycov iqaarrjg. t] pev ovv
qtjoig avrt] rov Aqyiyivovg tovdt rov rqonov eyti * ear i §8
v.ard rt]V aqtodqorqra roiavraig v.al dllaig ivrvyyuvuv dia-
qtoqaig, Iv alg ixltlvfityt] ipnintu t] nltjytj v.al dftaqijg, ov
afiavQov acpvypov ijdtj nveg ixciltaav. alb] de fiaquu pev
exlvrog ravrtjv dpvdqov acfvypov diacpoqdv tit it] rig av , t] 8* i
ovv. exlvrog pev, alX olov naqantnodiapevq v.al d'aco qenov
ro fiaqog syovaa , nsnieapevt] xal dtdvxvia. diacpoqa v.ara
cqiodqonjra tit] av aqivypov xal xard rov aqtodqov , rj fiev rig
nbjytj tit] av HgtQiorixi] , vyqbztqov i^co&ovaa rtjv aqitjv, olce
and rQocftjg puhaxa vtaoag b/y'ivtrai. fj 8s dvo&qavoxog
sari pullov, olov diqyxcoviapevov rov v.ivovvtog. i] d’ iv
ntlatal nai xal ini roig iv aaqxl nleovaapotg (34) cpalvtrai.
rain , a nqog &tcov , noxtqov •&avpaaxd rig, rj hjqqpaia
cprjati ; rov yovv fiov pqa-yvv ojg nqog to rijg xtyvrjg dvr a
nia attoniti effe niliilqne certi quod diceret iabentis duco.'
Tu, II quidem fentis aliter, at proxima, non dubito, H non
ipfe fane fopbifta es etiam, Ted mediocrum operum ftudio-
fus, quin meras nugas dicas. Porro caput lioc Arcbigenis
bujuscemodi ell: In pehementia autem ejuscemodi inpe-
nias praeterea alias differ eut ias , in quibus remijjiis occur—
rit ictus et lev is , quern ohscurum pulfum nunc nonnulli
pocitarunt. Alius gravius ille quidem, caeterum remif-
Jus ; hunc in differentia's languidi pul/ns referas. Qui-
dam non remiffus quidem, fed quaji impeditus , et intro
pergente praeditus gravitate , repreffus et aemerfus ; dif¬
ferentia erit pehementiap pulfus. yltque in pehementi qui-
dam fuerit iotus connitens, humidius impellens tactum, qui
maxime a cibo recente ejficitur. Alius ejl qui aegrius
frangitur , peluti motor e- cubitis propellents. Et qui in
affectibus quibusdam et in carnis fiiperjluitatibus apparet.
Haec per Deos utrum miracula dices, an delirameuta ? VI-
tam quidem pro artis prolixitate brevem , Lie fcilicet non
652 rAAHN02 IIEP I JLA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [66. 67.3 Ed. Bah III. (34.)
[ityt-dog ov (tqayvp ovxog yt , alia to fctjSip noiti, rocrov-
tov oy).op sntiGayatp avty ifitvdovg Utaqiag. no&tv yovv ov~
toi nccX.ip tjxovgip ■q/itv oi atpvyfioi , fiaqvg xai afiaQqg; ri
S’ ov xai Tavxtjp ep aqytj ttjp diaqioQav Idrjkaotv, tjpix ox xdt
noioxtjxag s'Xeytp imuqytip rot's Gyv-ypoig; tog.yaq fiiyt&og
xai Tayog xai Gcpodqoxrjxa xai r alia, rt to xot7.it ov tjp xai
(jaQVTtjTa nqoGyqccxpat; no-dtp avxij hu7.lv i xaivtj r Qaycq-
81a, ftaqvg oq>vy[i6g soxi Tig; noocav up cop, at ’dq-yiyevig,
§Qfir]ViVGOP Tjfup, u yt pt] fibpov ovofiara ytyqacpbbg ear),
nquyiia 8 ’ ov8tp tlqtjxwg. sgxi Tig Gcpodqog acpvypog, cog ,
ol /it; Tqaycqdovvxtg syqaxpap , aPTifiarixog xaTa ttjp nXtjyqv,
diaypaiGig 5’ avxov , ■d'hfjopxatp ti)p aqxtjqiap, ovx smixoXtjg
xjiavopxcop. alxloi 8’ aXXrj pip xax u7.7.ov , aXXtj 8e scare;
Tovg nptvfiaxixovg Vfiag, fj qdtyirj tov topov. XSgoP poi xai
ittql tov ftuqtog (it.oavxatq, ttjp Tt cpvGip avxov xai Ttjv 81a-
y pot g ip xai r tjp aixiap. ij ytt.oibxuxog av mj g [67] rtg fitv
iaxi aqtoSqog Gcpvyyxog xai xayvg xai ptyag, Ogtjyovptpog Tt
xai OQityfitPog, ov g xai yotoig bqiG^atv tPoqGaptp up; ti yt
hrevem facit, fed nihili facit, qui tanto oneret earn acervo
falTae meditalionis. Unde nobis ergo rurfum hi adfunt pul- '
fus gravis et levis ? Quin hanc initio prodidit diflerentiam,
quum diceret octo pulfuum qualitates. elfe ? Nam ut lba-
gnitudiuem, celeritatem, vehementiam et reliqua , quo mi¬
nus grevitatem quoque adjungeret, quid caufae erat? Un¬
de haec denuo nova tragoedia? Gravis pulfus quis eh?
qnot ponderum ? o Arcliigenes, . explica nobis, quod ni fa¬
cias, nomina tantum fcripferis, rem dixeris nullam. Eh
quidam vehemens pulfus, ut illi tradiderunt, qui monhra
non prodiderunt , in ictu renitens. Cognoscas, fi premas
arteriam, non leniter tangas. Caufam alius aliam facit,
aliam etiam vos Pneumatici vim contentionis. Ue gravitate
mihi itidem expedi, naturam, rationem, dignoscendi ejus
caufam. Nam ridiculohlhmus lis, quum, qui vehemens pul¬
fus St, qui celer, qui magnus exponas et definias , quos
etiam citra ddmitiones intelligent us, nil! femel fimus Graecae
z&ttmgn Aoroz r.
653
Ed. Chart. VIIL (67.) __ Ed. Baf. III. (34.)
{O] navxanaaiv arfotiq rj ptv 'EJXijvixtjg TJ^tto g, rig S’ iariv
6 ccpvypog 6 (t aQvg ovrog, ov enuoaytig fjiuv v.aivbv , ovx
r^rjyovyivoq, alt vno7jxn§av<x>v, tl rovvopa povov, yqaipHag,
tlqtjxevai t t nleov. rovxo Se ov leyuv , alia laleiv lari,
el flip oiv povlti v.ura r ov Kcopty.ov,
jLaluv uqioxog, aSvvaxeoxaxog ley civ,
extqog av tit] loyog’ tl d ’ ov laltXv , alia Idytiv , r t v.al
SiSaav.tiv i&£ltig, dtjlsooov t]uZv , rivi rtbv alo&rjotcov , v.al
nag dtayvcooopt&a zbv fiaovv xovxov ocpvypov; eyd> piv yaq
.ovSe li&ov {lanog, ovSe \vlov dvvapai dcayvcovai, prj ralg
yeqalv aquptvog, rj ava&eptvoq rotg topoig, r\ l^aQxijaauevog
t ov TtQayj;lov. ixaxeQOV ovv v.al rrjv anxrjoiav x ov vooovv-
zog iv xaig ytQal (Saaxutpvxag fjiiug , 1} ava&tptvovg , Strjtsti
Stayiyvcbay.HV ovx cog to paqog rdov orpvypcbv, ij xi xtltvtig
w ’Aqyiytvtg‘, nqog de xuvxu xcov an avxov rig, y tQtov
sstpvbg, evvtvtjxovxovxtjg , cb rav, <b r tv.vov esprj, exltlvptvog
teal vw/tlrjg xul |S qaSvg v.al pelhov otfvypog av t’Crj. nuliV
ovv t]ptZg i'cpaptv, conaxtq, iy.ltlvptvoy, xiva ley tig-, uqa ye
linguae rudes; gravis vero hie pulfus qui lit, quem novum
inducis nobis, non exponas, fed ft nomen fcripfei-is tantum,
arbitreris aliquid confecuturum te. Enimvero non eft hoc
dicere, fed blaterare. Si igitur vis, ut dixit Comicus,
efle,
Garrire doctus , verum ineptus dicere,
alia erit ratio ; quod ft non garrire velis, fed dicere aliquid
ac docere, quonam fenfu, quaque ratione in notitiamve-
ni emus gravis huj us pulfus, demonftres fac nobis. Equi-
dem certe ne lapidis quidem valeo gravitatem vel ligni co-
gnoscere, nifi manibus fuftollam, vel humeris imponam,
vel appendam collo. Num igitur etiam manibus noftris ar-
teria eft aegroti libranda, aut attollenda, ut cognoscamus ita
demmn pulfuum gravitatem? aut quid imperas, Arcliige-
nes? His quidarn ab illius fchola fenex nonagenarius, Heus
tu fili, refpondit, remifl'us et fegnis et tardus et eunctans
pulfus erit. Rurfus hie requiftvimus. Quemnam tu re-
654 TAAHNO T JIEPI 41 Aft OP A 2
Ed. Chart, Vlir, [67.] Ed. Baf. III. (34.)
tov (Sqa8vv, rj tov aqaiov; ov yaq avvisysv. okiyov. ovy
-.biaatamyaag, rov pqaSvv ansxqivaro. xal fitjv nsqi ys toy
ycoysXovg, scpyv, ovy. av sqoijiyv as. 8f]Xov yaq on y.al
xovrov (IqccSvv slvat q>r]GSiag. aXXa y.al 6 fie/.Xwv , ecpyv,
oTyai, fiqaSvg lari, lx tovrcov avvslg 6 ysqcov, ■ wg Jg
anavtmv ray rsrraqav ovouaxav sv ISsixvvro 8r[kov\xtvov
ttquyya, (jqaSvxTjg aq>vy[iov , taqaxrsa&ai rs y.al cfikovsixsiv
intiq^ato. xal nqatov ytv rov yf/J.ovxa nqbg avxov vXrr
&ivra acpvyyov ov xaxa to fiqadv xyg yiVrjasag, alia xaxct
to trjg yavyiag scpaaxs fujxog xsZa&ai. tovxo yaq sivai to
(xe)J.stv j oxvsiv aq^aa&ai" (isru 8s ravra y.al tbv IxW.vyt-
vov xal tbv vcoysky rov oTov a^qaarov shyev. sxl.tlva&ai
yaq xal aSvvaxsiv xal aa&svsiv t avrov brfkovv. iyw rol-
vvv nqog avrov vitolapav , ovSsv, e'cpyv, nqayya. xal yaq
si Stvtsqov xal rq'vxov ava&ia&ai itsql rwv avxav s&sksig,
cvyyaqyao]iev aoi. tyx ovy.sv yaq elgsvqsZ v raXy&sg, ovy. ajv-
ipia^rjtovfisv qiikovHx.ovvrsg. eatcoaav 81], eqiyv, 6 [isv [ish-
7.av xaxa to t ijg yavyiag fiijxog vsvoyytvog 6 8s ixXeXvysvog
xal yaysXtjg xata r'tjv aqqcoatiav. avayvrja-d-rjti roivvv, tag
zniflum, pater, appellas ? tardumne an rarum ? nam non afle-
quimur. Qui poftquam aliquantisper conticuiflet , tardum
refpondit. Sane quidem de fegni, inquam, te non rogarim,
quem plane etiam dices tardum elTe. Imo etiam cunctans,
in quit, tardus mea fententia eft. Hinp fenex , quum ex
omnibus his quatuor nominibus rem declarari unam ani¬
madvert! flet, tarditatem pulfus, ftomachari coepit rixari-
que. Atque primum , quem cunctantem appellaflet pulfum,
non in tarditate motus dixit, fed in quietis longitudine efle
pofitum , nam cunctari efle incipere tardare , deinde remif-
fum et fegnem veluti imbecillum efle , nam remitti , fatis-
eere et imbecillum efle atque debilem idem denotare. .
■Turn illi fubjeci: nil laboro. Etenim ft iterum ac tertio
eandem rem narrare yelis, dabimus tibi ; veritatem nos in-
dagamus, non h'tigamus contentiofe. Age cunctantem,
inquam , de quietis longitudine accipiamus , et remifliim fe-
gnemque de imbecillitate. Proinde gravem pulfum memi -
z&rrMQN Aoroz r.
'
Ed. Chart. VIII. [67-] i _ ( 5 Ed. Banfrii (34.)
ficcQvv ecpqo&a ocpvyjiov tjvai rov ix7.e).vutvov xai vor/sl.T] xai
pqaSvv xai fiillovxa. oaqeoxtqov Si (iov mqi rcov ar^iai-
vopivoov algiioouvTog (ia&tXv, Iv uQ/rj uev oiiSsv nltov aitav -
rog rov poaSiog iqaivtro Srjlovv , vvvl as top ftsv IvXeXv-
ftivov xai vcoyeltj rov olov aqqw'axov sqayxtv that, % ov
[is/J.ovxa Ss xara ro fj.7jy.og rtjg fjovytag vtvotja&ai , rov $?a-
Svv Se (jquSvv xai vvv sxtfiivtiv. av&ig ovv anoxotvai ftoi,
rov aqaiov, tl [it] rov afivSqov ley ug ; „ a).).a liyat, q/jjae.
ri 8tJ to rov rjav/aCpvxa piyqi nollov; aq ov xai rov tov
aqaiov iqtig; muol.oysi. mocdvoix uv ovv, sqtjv, sx reap
iQuoloytfuivmv 6 paqvg oqvyfj.bg afivdqog rig uua xal
pqaSvg tivai xai aqcuog. ioiamtjoev ini rovxoig o nqtvpv-
rijg fiaXa otfivcog. alt tl xai rovx , eqtjv, ovx uv tit] noio-
rtjg ixsQa rig naq ag unavxtg llyovaiv tj rov (. laqiog , a),t
ovofia xara rqtibv noioxrjxwv ovvoSov xtifitvov. rov yaq
a/ivSqbv a/ia xai pqaSvv xai aqaiov fiaqvv iivai qtjaofitv.
ovx old’, i’qrj, ri ley tig, xal qilovtixtig fiaxtjv, xai rovx
tlncbv omrjllaTTtxo , nqoopiiipag tjfiiv imxifitfxixov ri xai
neris te remiflum confirmafle efie et fegnem et tardum et
cunctantem. Qnumque de fignificationibns explicatius cu-
perem discere, primo plane praeter unum tardum nihil de-
monilrabat. Hunc autem remilTum et fegnem diximus
quail imbecillum eiTe; cunctantem de quietis longitudine ac-
cipi ; tardum tardum adhuc manere. Quare hoc quoque
mihi denuo reJponde, an raram efle languidum dicas. Ve-
rum, inquit. Quid autem diu quiescentem? nonne hunc
etiam dices rarum? Annuit. Igitur ex confeffis , inquam,
efficitur, gravem pulfum languidum pulfum iimul et tar--
dum eiTe rarumque. Conticuit ad haec fenex fane cum ma-
gna gravitate. Verum 11 hoc, inquam, lie habet, non
erit qualitas dillincta ab iis quas omnes in ore habent, ea
quae eit gravitatis , fed nomen concurfui trium qualitatum
attributum; quandoquidem Jdmul languidum et tardum at-
que rarum eiTe dicimus gravem. Quid dicas, inquit, non
intelligo , et rixas concitas inanes ; iimulque his dictis dis-
ceJTit, oculisque nos acerbis intuitus eft ac minacibus.
rAAHNOT JIEPI JIA&0PA2
656
Ed. Chart. Tin, [67.- 68.] . Ed. Baf. III. (34.)
xaxayvcooxixov. alK rjfiei; fiix oliyag rjfieqag ini VO GOV V-
rog tivog avxov xt nuQovxog ixtivov x ov [68] yeqovxog xai
allow nolltbv evdoxifiwv iatQoiv , xai navxcov xaqaxxotd-
vcoy eni xoig vnaoyovot xtS xafivovrt ovfj.nxoitx.aoi, xoiliav
ixxuQay&tfOtodai nqotinbvxeg, tlx igcoxoifievoi nqog avxtbv,
onb&tv avxo nQoeiQrjxafiiv , nbxov , unofitv , tig yvaqtuov
ovbeig anotpegei, dijlovvxeg avxoig , tag nollov Ssovoi xa xrj-
hxavxa fiav&avuv , firfde xa (toaybraxa yivaoxovng. oli-
ycov S’ itoXcQov fffitQtov !| aqiaxeQov fivxxrjQog aifioQQayiav
nQoeinovxeg, tlx av&ig naQtoxidag ioofievag, tlx a alio x 1
xai alio, xo fiev nqoyvbvxtg , xo de -diQantvoavxtg , cov rjdv-
vaxovv ixeivoi, deofievoig avxoig Unify, ex xivog xag xoiuv-
xag ■d-ia>Qiag nqoleytxe xal nqaxxexe , dia navxog iouonSfuv,
sxeivoig fiev ovdiv anoxqivofievoi, itQog da vfiag avxovg li-
yovxtg xo x ov Kcofiixov,
c£lg ov xe oxQifilov oQ&ovxai %vlov,
Ovxc yeQavdqiov fitxaxt&ev ftooyevexat.
At pancis diebus apud aegrotnm qnendam qurnn lioc illo ipfo
praefente fene turn, aliis multis magni nominis medicis,
quum de fymptomatibus quae tenerent aegrotum , omnes at¬
torn ti effent, ventris fluxum praediximus. Mox illi , unde
id! praediceremus, requirebaut. Quibus refpondiinus : vel-
lus ad fullonem nemo portavit, innuentes iis multum abeiTe
ipfos ut hoc intelligerent, qui ne levilEma quidem fcirent.
Paucis poll diebus de finiftra nare praefagivimus fanguinis
profluvium , deinde etiam parotidas ; poftea alia atque alia
turn praediximus turn curavimus , quorum illi erant impe-
riti. Ubi quum illi inftarent ut ex qua re eas commentatio-
nes praenunciatis et obitis, aperirem, perpetuo lilui, nec
quicquam illis reiponli dedi, fed nobis ipfis dixi Comici
illud,
Ut ligna tortuofa nunquam corrigas,
Virides nec arbor vetus , alio fi transfer as,
Produxerit Jtolones.
S&TTMQN A0F02 T.
657
El. Chart VIII. [68.] _ __ ^ Ed. Baf. III. (34.)
& at roy y'aq av rig rovg uno Mxovaov xai Xqiarov yeraSi-
Sa^tiev rj rovg raig alqeaeai •aqoarerqy.br ag larqovg re xai
q>i7.oabqovq. war eycb rekevrwv e'yvcov xeqSaiveiv yaxquv
uSoktayiav neqi yqSevog avroig olcog Sm7.eyoyevog ‘ xai pot
rovro nqarrerai xai •aqu/&qaerai. xai rude ra yquyyarat
aaqeog elScog avcacpei.ij naaiv S7.iyov Seiv labyeva, u7.qv
ivog cacog nvbg, q SvoTv, oi av xai qvaei davyaarij xai
SiSaaxulia xai yeTJrrj yqqacovrai , xai n qo rovrcov cmavrcov
•s§w rijg neqi rug atqeaeig xaraaratfi yaviag, b/uog yqcnpco,
aua (iev naiSiuv ovx auovaov •naiCyav, aya Se elg ro rijg
7.rj&q g yqqag, ag 6 IJJ.arwv q>qaiv, vaoyvqyara savrw ■na-
Qacxeva&yevog , aua Si xainairwv iraiqcov Seq&eiai yuqi-
tflfievog. uXi.a neqi yiv rrjg eninoiux^oyaqg aya&iag ay. a xai
qu7.oveiy.iag aqxel xai ruvra.
Key. S’. TJtql Se wv nqov&eye&a liyeiv Inaviyev
av&tg, IniSeixvvvreg roXg thtea&ai Svvayevotg, cog 6 (taqvg
<jqivyy.bg ovoya yovov sari, nqayya Se ovSe t'v. el yaq wg 6
aoqcbrarog rwv xatf qyag Aqyiyeveiwv avuyxatyyevog avrov
Potius'enim alii Moyfis et Cbrifti fectatores decedant de-fua
disciplina quam qui fectis funt addicti et confecrali medici
et pbilofopbi. Itaque tandem ego cognovi magnas me et
importunas ineptias lucrari, de re nulla cum illis difputan-
do ; egoque in eo Turn et ero ; et bos libros quum certo
X'ciam , niG. uni forte, aut alteri, qui lingulari ingenio fit,
doctrinaque utatur et meditatione et prae bis omnibus infa-
nia liber fit ilia circa fectas , nemini propemodum fore ufui ;
attamen fcribo , fimul nec indocte ludens, et praefidio obli-
viofae feneotuti, ut dixit Plato, commentaries milii ipfe
comparans; fimul familiarium etiam quorundain precibus
gerens morem. At de infigni impei-itia atque etiam con-
tentione bactenus ell fatis.
Cap. IV. Jam ad inlHtutum redeamus ac ofienda-
mus illis qui id -valent aflequi nomen tantum efie gravem
pulfum , rem vero null am. JNTam Ji ut ex Archigeniis nofira
memoria fapientiflimus , quum ad eum exponendum compel-
galenus Tosr. vni. Tt
658 rAAHNOT HEPI aiazopae
Ed. Chart. VIII. [68.] Ed. Baf. III. (34. 35.)
Hgi/yua&ai , /itxtla/tpaviv, a/ivdc/og eaxai xal (35) (joadvg xal
aQaiog. tl Se x ov xoiovxov acpvy/iov ivSilxvvo&ai cpahv into
nlri&ovg fiuQWiG&ai xr/v cpvcnv , xal dice xovxo xalcia&ai 3tcv
fjanvv Gcpvyuov, Sqa xaliiv avxovg oil (Saqvv fiovov , a)lct
xal cb/rov avxov.xal xjwyqbv, og ovdsv r/xxov nlij&ovg cb/io-
Xfjrct yv/rav xal xaxaxpvlgiv avduy.vvad'cu dvvaix av. ovxco
d\ oi/iai, xal yohabt] xiva xal cpXey/iaxcbdi] acpvy/iov ovo/ia-
X,hv ovx oxvi/oo/av , av ana% reap noiovvxcov avxovg alx'uov
xag nqoatjyoQlag aiixoig xoig ocpvy/ioig inupsquv IQIgco/liv.
onto ovv ael Isytxai , to /itj duoqlo&ai naq aixoTg id la /ih>
xr/v xxeql diacpoqag acpvy/icbv nqay/iaxtlav , Idler ds xr/v mol
dtayvwatcog, Idler ds xr/v ntql xcov sv aiixoig alx'uov , Idler dk
xr/v ticqI nqoyvcoGteog , tig xag xoiavtag ado’ktc-flag i/ifiaVf.u.
o y ovv ' Aqyiyivr/g iteql nqcbxov ixavxcov yqacpcov Toil xaxa
to /isyt&og yevovg xcov Gcpvy/ubv, ovxt xcov noiovvxcov avxovg
alxlcov ovre xtjg aiixeov nqoyveaoteog s/ivr/uovivGtv } aXXa
xag diacpoqag xcov xaxa xo yivog xovxo avviaxu/ievcov oepvy-
/icov xal xovvo/ia sxaaxt/g aiixcbv sdlda^s, fiqay&a [tiv nov
naqs/i§aXKeov aiixoig xijg diayvo otcog , alX oiids avxo xovxo
leretur, fumebat, ^anguidus erit et tardus et rarus; ac 11
liunc pulfum oftendere dicant a repletione naturam onerari ;
atque eo efle appellandum gravem pulfum, eadem opera
non gravem modo, fed et crudum vocent et frigidum, ut
qui non (ecus, atque repletionem, cruditatum humorum
pollit et fi’igiditatem arguere. I (idem certe biliofum quoque
et pituitolum pulfum non dubitabimus appellare, ft. femel
apud nos lit receptum caufarum illos efficientium ad eos efle
nomina transferenda. Quare quodfemper teftor, quia apud
illos non diftinctum eft peculiariter de difterentiis pulfuum
opus, feparatim de dignofeendis iis, privatim etiam de prae-
fagitione, eo in has ineptias impelluntur. Ac Arcbigenes
quidem in primo omnium genere pulfuum, quod in magnitu-
dine confiftit, de caulis eos ef&cientibus , vel praefagitione
per eos verbum nullum fecit: fed differentias docuit hujus
generis pulfuum , nomenque earum cujusque tradidit, pau-
ca quidem nonnullis locis de dignofeendo inferehs, fed ne
24>rrMQN A0T02 r, 65g
Ed. Chart, yiir. [68. 69.] Ed. Baf. III. (35.)
ytvoooxcov, cos iv rots e£ijs anoSu’/^ij[6^]<jiTai. Sevxipov Si
xov nara rrjv ocpoSpoXTjxa yivovs fiv>][iovevoov, xas xpelg opov
StSaoxaXiag avviyeev, ov nepi Stacpopag povov xai Siayvco-
aoos, aXXa xai nepi xcov t xotovvrcov avxatv alxicov Siai.ey&elg.
xuv rif nepi nXijpoxtjxos ext paXXov xapay&eig , e£rjs iv xij
nepi pvOpcov oXiya piv npoorjtparo xijs Stayvcoaxtxijs ■O-eco-
piag, xcc nXetoxa Si iv xij npcoxt] xaxepetvev' iv poVT] Si
xt] nepi xa^ecog xe xai axa^iag ouaXoxtjxos xe xai avcopaXiag
xo npcbxov pipog xijs nepi xovg acpvypovg decopias TjSvvTj&t]
cpvXaZftt xa&apbv, prjxe nepi Stayvcboecos xai npoyvcbijecog
xijs avxcov, aXX ovSi nepi xcov alxicov ovSiv elncbv ivxav-
&01. iv Si rep nepi xov (tupeos xe xai afiapovg, cos avxos
bvopaQei, Xoycp , npog xoXg aXi.otg ext xai xovxo &avpa-
oxcos ovtcog iypatfiev' ov auavpov acpvypov rjSt] xtveg ixa-
Xeoav. xtves , d> ovxos, iypijv elneXv’ ix noias 2xv{Hag
fjxovxes; tva yvcooiv cos ovSiv nXtov St]Xoi xo ccpavpov
ovopa xov apvSpov , apqxo yap xaxcc xov avxov Xeyov-
ctv ol aEXXtjves, aXXa ovvtj&eoxepov avxots xo apvSpov.
id quidem feiens , ut inferius demonftrabimus. At vero de
fecundo genere, quod iu veliementia conftftit, ubi a git, tres
fimul tractatus confundit, non tautum de differentia et di-
gnofeendo, fed et de caufis eorum efficientibus differens : ubi
de plenitudine, confufior eft etiam. Deinde, quando de
rhythmo tractat, pauca de dignoftica fpeculatione adjecit,
ut plurimum vero in prima fere perftitit. In folo vero
tractatu de ordine et pei-turbatione ordinis , aequalitate et
inaequalitate , primam partem de pullibus commentationis
fervare .Cnceram potuit, nee dignofeendi rationem hie, nec
praefagitionem ex iis, imo nec caufas attigit. At quo loco
de gravi et levi, ut vocat, narrat, inter alia etiam id miri-
ftce feriplit ad hunc modum: Quern obfeurum pulfum
nunc nonnulli pocitarunt. • Quinam, bone vir , erat diccn-
dum; in quanam illi nati Scythia: ut cognofcant nomen
obfeurum ultra languidum nihil fignificare. Ambo enim ei-
dem rei tribuunt Graeci; fed apud eos xo apvSpov eftfre-
Tt 2
66o rAASNor iiepi aiaqopae
3d.-Chart. VIII. [69.] ^ ? Ed. Bar. lit (35.)
ovtoi fiev dr] dvo Gyvyfiol, fiaqvg re xal a(i aqrjg, jdqyiydvetu
Sidqa , fteyqt rov XaXrj&ijvai nqoeX&ovxeg , ovdtfiiav eyovat
-SiayvcoGiv ' ol 8 ’ eepeSgijg avxwv sc aXXoxoxcdxeqov avyxeiv-
wau rig yaq iaxiv rj saw qenov to @aqog eyovaa diacpoqa
aepvyftwv , eyed fiev ovx old a. xal diet rovxo naXiv rjvayy.a-
-e&rjv iqtorccv xoiig an avxov , xi noxe tit] to ai'viyfia. ran
avviyfiaxa'deaTeqov re xal aXXoxoxcoxeqov sc avxov rov
rsvyyqcnpavrog anoxqivauevmv , eyveov (tefiaieog, mg elolv aqa
nvsg av&qomoi •&avfiaC,ovreg a fit] voovgl. xal fioi doxii
wove avxo xaxavorjGag 6 lAqyiysvijg ixcdv tivai noXXayo&i
yqacpav aoaepag. eyed fiev dvv ovde yaqlg rov ytXuv dvva-
fiai /ivrjfiOPcvaal noxe rov qenovrog sgco (iaqovg. dtjXov yctn
-mg steqov n (Saqog s%a> qenov earl, xal rovxo fiev, wg ot-
, - fiat , rco dsquaxi rov ctvd-qvdnov (jccqv , to d’ sxeqov roig
daxotg eoxi' nag yaq av aXXatg to fiev e '£,(o , to d* ei'aco
qeneiv Xeyoixo ; to de naqanmodiGfievrjv xal nenieGfievrjv xal
■dedvxvtav ovofiaQuv nva diaepoqdv ocpvyfiov, aq ov xal av xet
wav efyytjoofievcov deixai; rig -yaq ear tv rj naqanenodiGfievt];
queii tius. Ita duobus Iiis pulfibus, gravi et levi, Arcbigenis
axiuneribus tantum eilprofectum, ut prolati temere fint et
Xnulluru babeant, quo dignofeantur, vebigiuHi. Qui confe-
-quuntur, longe adbuc abfurdius conflati iunt. • Nam quae
■fit difierentia pulfuum , quae gravitatem obtineat intro ver-
■gentem, me fane praeterit. Quae me res de integro coegit
ex illius difcipulis quaerere , quodnam fit aenigma. Qui
fquum intricatius et abfurdius refponderent ipfo auctore,
-animadverti plane eife homines, qui quae non intelb’gunt
fufpiciant; quo Arcbigeues cognito, mibi videtur de indu-
ftria feripta fiia obfeurare multis in locis. Equidem, quo-
dies vergentis intro gravitatis mibi in mentem venit, non
polfum me a rifu abftinere. Apertum efi: enim aliam , quae
dbras vergit, gravitatem eife; atque baec cuti fcilicet bomi-
nis gravis efi, altera ofiibus '; alioqui quomodo una foras, al-
Jtera diceretur intro vergere ? Quid jam? impeditam et re-
■prefiam et fubmerfam appellare pulfuum aliquam difieren-
•tiam., monne interpretes etiain defiderat? Quaenam impe-
2$rrMS2N Aoroz r.
66 1
Ed. Chart, vm. 169.3 ? Ed.Baf. III. (55.J
xal yaq tj (jQadvrtqa tj 3 rqTjv xivovjjsvtj naqanercoScorat,
xal tj aqacoreqa tj nqoorjxu xal rj 8ca7.tinovaa xal tj ix7,ti~
novoa xal tj aviojj.a7.oi naaa xal rj araxrog xal tj aqv&jjog,
a7J.a xai tj juxqorsqa rov deovr og xal tj ajivdqoriqa, nuv-
'tcog Stj itov xal avrai rcbv naqamnoSiGjiivcov tlaiv. oT.cog
yccq ro naqanenodia&ac jia7.7.ov air lag iarlv rj Scacpoqag
acfvyjiov dijTxouxov. tj !? av n eniaojitvtj , xal avrrj nbrtqov
ccjtvSqa rig eonv tj ojiixqa; tj ri jJtvroi ftovktrai xu.nl rrjg
StSvxviag dcacpiquv ; 8o%ta yaq av tj dedvxvia juxqa rtg'imuq-
yuv. ccXTl cacog jiev fjjiug oxaiol navran aaiv iojuv, * Aqyi-
yevtjg 8s jiovovov avrog 6 ‘Eqjvrjg, e'vtxa avvdoicog’ iyqrjv
ovv avrov cog -&ibv av&qdnovg diSacxuv btiytiqovvra , jjtj
jjovov bvbjiata yqacpuv, a7.7.d xal Siayvdxsug , cog ini rmv
aacpsarsqcov btoirjatv. dTX iintq oT.cog eneytiqijatv alo&rj-
rolg yvcoqiajiaoi diaxqivtiv avrovg, ovx av ovrcog jiccraia
TJycov sXav&avtv, waneq ovv xai tj/j <bv hiqovg n7*iovag ayqc
7.oyov avv&uvai Svvapevcov. xal dij TJyco nqcorov jjev rov
dvantnxajjtvov acpvyjjov. ov yaq drnov dtSvxora jiev ixtivcq
dita eft? Sane quae tardius ac par eft movetur, impe-
dita eft; et quae rari'or jufto eft, turn quae intei-mittit et
quae deficit; praeterea omiiis inaequalis et iuordinata,
arliytlima etiam adliaec jufto minor atque languidior; omni-
no haec fcilicetin impeditis funt; nam impediri quidem cau-
I’am potius quam differentiam pulfus , denunciat. Reprefla
verum utrum ipfa quoque languida eft, an parva? aut quid
tandem a demerfa vult differre? fiquidem demerfam dixeris
parvam aliquam efle. At enim tardi prorfus nos fortafle
fumus; Arcliigenes vero folus iple Mercurius eft, propter
prudentiam. Ergo enm par erat, quail deus fit, Homines
ut doceret operam dare; non ut nomina tantum confcri-
beret: fed quod in clarioribns fecit et indicia quibus di-
guoscamus, adfcriberet, Verum fi omnino ftuduiflet aper-
tis indiciis eos difcernere, non tarn inania verba fudiflet im-
prudens, quafi vero non poifimus nos item alios verbo te-
nus plui-es fingere. Ac jam dico primum volantem pulfum#
Ram qui illi magis demerfum licebit dicere quam volantem
662 rAAENOT IIEP1 JIA&0PA2
Ed. Chart. VII. [69. 70.] Ed. Baf. III. (35.)
JJyeiv e%eanv , avanenrapevov 5’ rjfitp ov; xal vtj AC
aXkov vrjybjxtvov. rjbt] Ss xal yXiayqov xal xquvqov i(3co xal
fiekava xal Xapnqbv xal xa&aqov xal -&o).iQov xal duv'ov
xal ikuqov. xal itov xal ^’kirvQiZpiievov sqco acpv/fiov xal
axivbatyiCpyievov , el xgrj Xeyeiv ovofiara \ibvov. [70] a),\a
xal to pXfavQi, cpaal, xal to axivSaxpbg aorjfia navrelwg
lari, ra 8" 3 ^Aqyryavovg 8rj}.a. r t Xtjq tig av&gcone exmv,
xal yao to p.lrvqi xQov/ia n dtjXoi xal to axivSaipog ovx
oixerov fiovov , alia xal bqyavov nvog eanv ovofia. x i 8ij
rovro <prjoei rig, oifiai, irqog rovg acpvyfiovg ; ri 8e a ov
Xsyug ovofiara it Qog avrovg earl, ra re fuxgco nQoa&ev ti-
Qij/ieva xal 6 anoxexQtjfiviofievog xal o r Qvtfav xal 6 vygocpa-
vijg xal 6 xttQoaSijg xal fiofipaiv xal 6 ixre&afi(S>]fievog xal 6
avaXv&elg xal 6 are vtjg xal o adguvij g xal 6 anonemjycbg xal
o dianecpvar/fievog xal o 8ir\yxa>viafiivog xal o eyxaXvnrofievog
xal 6 Hgcbartjg xal 6 efi^qv&rfg xal 6 eyxQexcov xal o vorvlog
xal o x.aravevayfiivog xal o 8iavevayfiivog xal o Xayaq'iCfov
xal o vnoxlentofievog xal 0 q axcoSrjg xal a aeooprjfitvog xal a
axv&qconag anoycoQcbv, o re rtjg aqr^qiag okxiuov it qoo-
nobis? et bercle nutantem alium. Jam glutinofum etiam
quendam et friabilem dicam ; praeterea nigrum, fplendidum,
purum, turbidum, difficilem, biiarem. Quinetiam fikirv-
qiQbfievov pulfum dixero et axtvdaxfu^bfievov , ft nomina tan-*
turn requirunt. Sedenim to {jXitvqi, ajunt, et to axivSaipog
plane niliil jSgnilicant, Archigenis clara funt nomina. Quid
tu bone -vir dedita opera nugaris? Etenim to (fl.irvQi puL-
fationem quandam fignificat et to axtvdatpog non tantnm fer-
vi, fed etiam inftrumenti cujusdam eft nomen. Sed quid
(dices, ni fallor) haec ad pulfus? Quid vero quae tu
profers nomen ad illos faciunt, quum ilia, quae paulo ante
recenfui, turn praecipitatus, ftridens, humidus apparens, fo-
porofus, bombans, ftupefactus, refolutus , intentus , inefli-
cax, congelatus, difllatus, cubitis propellens, occultatus,
expulfor, gravis, crepens, madidus, congregatus, disgrega-
tus, languescens, fubfuratus, lancinofus, exagitatus, tetrice
recedens, et qui eft cum arteria tractili occurrente, atque id
z&TrmQN Aoros r. 663
Ed. Chart. VIII. E70.3 ; Ed. Baf. III. (35.)
mnxovGtjg, akXtov xt xoiovxmv ovofiaxcov na/inoJ.v nXij&og,
aneq Id (if ftev xi xal xa& avxct dijXoi, xoivov de avxoig
itqog xovg ocpvyfiovg older iaxiv, wamg olds to vyqbnqov
£%o]&hv l.eyia&al rivet oqivyfiop; ivrav&a yaq nal.iv ctno-
! nkavaxai Trig xutv acpvy/iibv didaaxallag o ’ Aqyiysvtjg , vygo-
xtjxog (ivij/toviveov , tig [ter rag noo-yvcuotig yqyolfiov nQuyua~
rog, a)£ ovx ex r tjg mql acpvyfuov &ta>Qiug. fi'&ag ovv
civ Ty xij e^iQiaxixjj nqog avxov xhyQilarj nhyyrj fitjdev diacpt-
Qovarj xov aepodgov oqtvy/iov, diacpoguv xiva nqoonoitlxai
exiqav xavxrjv didaoxuv, olaav ovy ixiguv, alia acgodgbv
crpvyuov pittf vyqbxrptog. lira i^anaru xov IdubxtfV xtjg
■&ia>glag, tag fteya xi ngoaygaipag , xo ola onto xgoqiijg fid-
Xtoxa vtagag iyylvtxai ' . f) yag e^eqioxixtj nXijyl], cpqalv,
alxTj [titf vygbxtfxog onto xgotpijg fiahaxu viagag ylyvixai.
rig lo-yog xal qitjaiv, to * Agylyivig , dhj&eg xovro liytig,
alia adiaq&qioxoog x t xal ovyxtyvfitvcog , xal dta xovro
atracpcdg. sygrjv yag ovxcog tlmZv , ini xgocpaZg ngoacpuxoig
oipodgog ylvtxai G(fvyfA.bg [ittf lygbxijxog. xovxov d ’ ovx
genus nominum immenfus numerus, quae feparatim et fola
aliquid lignificant, fed cum pullibus nihil ipfis convenit, lie—
ut nec quod dicitur humidius iiupellere quendam pulfum.
Nam hoc rurfus loco Archigenes a pulfuum doctrina defle-
ctit , quum humiditatis meminit, rei illius quidem ad prae-
fagiendum conducentis , at non ex pulfuum commentatione.
Mifcuit ergo earn cum connitente , quern ille vocat, 'ictu, qui
a vehemente pulfu nihil diilat; ac dillerentiam quandam-fe
hanc fingit aliam docere, quum non alia lit ; caeterum vehe-
mens pulfus cum humiditate. Deinde ignaro fpeculationis
liujus imponit, quail mirificum quid lit, quod adferiplit, qui
a cibo potiflhnum recente efficitur ; nam connitens ictus, in¬
quit, cum humiditate ab humidiore cibo potiflimum recente
lit. Hie fubell aliqua, Archigenes, ratio, dicisque verum :
indiliincte tamen et confufe , itaque obfeure. Nam lie erat
dicendum: ex cibis recenter mactatis vehemens generatur
pulfus ' ciun humiditate : atqui hoc non ell alium pulfum cL
664 rAJxmv hepi jiazopap
Ed. Chart. .VIII. [70.] Ed. Baf. III. (35. 56.)
ear iv allov xiva naqa x ov ayoSqov acpvyjiov ebteiv, allot
acpoSqoy ocpvyjiov, xal alio x 1, 0 ova eaxiv olcog (36) oqivy-
[log, itqbg xm xal axaiqcog anxea&ai x&ivtj g ■d-ecogiag, x ov xs
neq l xmv iv xoiig aqwy/iocg alxicov xonov xal xov neql rtjg
81 avxcov nqoyvcbaecog. iv ixeivoig yuq a/ieivov t}V tlneiv,
ini xQoqilj noiog rig acpvyfiog yivexai. , xal rj[ieig leyojiev, <a
* Aq’/iyiveg , 011% bvxcog qq-dv/icog, cog ov vvv, alia [iexa xmv
oixtuav dioqioficov, ov yaq anlwg ini xqoyrj naarj acpo-
dqog [ie& vyqoxijxog yivexai oqivy/iog , alia xal ini xrj avu-
fiexqcq [itv xaxa noaov, vyqq de xaxa xo noiov. ovxe yaq
7\ nleieov xqoqirj ocpodqov xov aq>vy[iov, all avco[ialov
ativSqcav xal acfodqcdv xal fieacov, ovxe 1 7 fyqoc xov vyqov iq-
ya'Qixai. ware xrj fikv vyqoxtjxi xr\g xqocpijg, vyqoxeqov note
yevofievov xov deqjiaxog, ovde yaq dta xovto dianavxbg,
alia" detxai xivog dtoqiojiov, xrj av[i[iexqcq d’ av .xaxa xo
noaov xqocprj navxcog inofievrjg acpodqoxtjxog , ajieivov iaxiv,
vyqoxtjxog jiev [itjdolcog [ivfj/ioveveiv , rj -.ys ovde- xqdnn
noxe xaxa xov tavxijg loyov xovg acpvyjiovg , xqoqrjg
de ovjifiexqov [ivrjuovevGovxag acfodqov vri avxrjg Idyeiv
vehement dicere , fed nfum vehementem vel aliud quiddam,
quod omnino pulfus non eft. Jam etiam importune hoc lo¬
co tractat de commentatione , qnae tractatui communis ell
De pulfuum caulis et De praefagitione per eos. Sane prae-
flabat illic retulilTe , a cibo qui Cat pulfus.: nosque, Archige-
nes, dicimus, ut hie, ut nunc tu, negligenter, fed adhibitis
propriis difiinctionibus. Neque enim omnino fit a cibo qui-
dem omni vehemens cum humiditate pulfus, fed modico
quantitate et qualitate humido ; nam copiofior cibus non ve-
hementem pulfuin,- fed inaequalem ex languidis et vehe-
mentibus mediisque. Neque humidum efficit ficcus , proin-
de humiditate alimenli', quum huinidior ahquando evaferit
cutis. Neque enim ideo feinper, fed ineft ahqua diferetio.
Etiam moderatum quantitate quum cibnm excipiat vehemen-
tia, humiditatem praeftat nequaquam appellare, quae per fe
quidem pulfus mmquam immutat, fed men done : cibi mode-
S^TTMSiN A0T02 P. 665
Ea. chart, ynr. [70. 71O = t w Ed. Bar. in. (36.)
yivea &cu x bp atfv/iiov. alia r ovxo, xav ahj&sg fj, vzqoo-
xtjg fill) xfjg x cop Iv Gcpvyfioig alxieov eoxl dibaoxaliag,
e<pi%ijs Ss xijg nQoypcooxixijg. ov firjv itqow.uxo goi ittql
xovrcop leytiv. d 5 3 adioQioxoog a[ia xal ova h> xatr-
q co yQaffUV GvyywQHxai , [it] fiopov hil vea x Qocpjj xov
xoiovtov i'aSt yipo[iepov Gcpvyjibp, alia xqv xoig ftala-
vtioig noxe, xqv xoTg yvuvaoioig, xal xotg &v(ioig. yipe-
xai yuQ xuv xovxoig ea& on. xal nag xal xivi xqonco
[71] ylvixut, d fisv fiovov tlnovxeg aQxta&dtjiuv , ovdev <hj--
nov itlkov idiSa^afiiv, it ds dioQitopt&a, xtjg nQoxei[edvijg
anoGTrjGoqtd'a nqayqaxdag. fit] xoivvv itaQaqlvaQco[upt
alt h xiva eyug ij[iug dida^ai SiaqoQav acpvyiicop ixkqav
cap iGfitp, diduGxe, jet] fiopop bpopaxa Iky cop, alia xal xo
GtjjJiaipoqtpop avxwp xal xrjv diayvcoGiv olov xov nQaypa-
xog. end xoi naliv, ’Lva xavxa xig naQalinrj , cvvanxtig
avxotg e%rjg xov bir\yxcaviGydvov Gfvy/iop , naqalincbp xov
SitCfOGiiipop xe xal anonenley[itpop xal nQo^ijxoxa xal ano-
fc(S>1x6xa xal laxxiQovxa xal yovaxiQovta xal yaar^opxa.
rati facta, vehementem dicere ex eo pulfum oriri. At hoc,
etli verum fit, tamen praecipue ad commentationem pertinet
pulfuum caufarum , deiiide ad pragfagia. Sed de his non
inftitueras agere. Quod fi confufe datur facultas fimul et
intempefdve fcribendi , non tantum a recente cibo fcito etun
pulfum, fed et a balneis interdum et ab exercitationibus,
iraque generari; eft enim, quum ex his generetur. Atque
quomodo generator et qua ratione, ft expofuifte tantum ha-
beamus fatis , nihil ad docendum nobis profectum eft : fi di-
ftincte explicemus, recefterimus ab inliitata tractatione.
Quare inanes iftas nugas mittamus. At fi quam nobis aliam
potes differentiaxn pulfuum, acfcimus, tradere, trade; ne-
que tantum nomina profer , fed fignificationem etiam eorum
et totius modum dignoscendae rei. Caeterum mrfus, ut
haec omittamus, iis mox adjungit cubitis pulfantem pulfum
discinctum , relinquens et applicatum et progreflixm et re-
greffum et calcitrantem et geniculantem et ventriculantem.
TAAONOT REP I AIA&0PA2
666
Ed. Chart, Till. [71.] Ed, Baf. Ill, (36.)
Tt's yag 7] vofio&eala dlgyxanofiipop flip tip a xaUiv , r0vg
uU.ovg nagalmeiv ; alia ditjyxapiafiivov flip, q>tjal, liyo-
f UP top oiop xe&vfiafiivop. ovxovp ncikip xaxcog naqaXti-
neig x op olop Ivnovfievop xal ogyiCpfiivov xal [itjpiapxa. fit]
naiQe , cpijal, xop yag layvgov ovxag xalovfiep. ov na%a,
fish; tore, av d* emxginetg rjuaq , Ivov layvgov elneip, Strjy-
xaviafiipov leyeiv. el yag layvgop elgyzeig, envdofirjv av
eov, rig note eaxip ovxog 6 layvgog, xal nag avxov Sia-
ypaaofie-d-a. xop fiev yag acpoSqop, oxap iv xa ■Q-’kifieip rjfiag
Tt]P agxijgiap apupalpy, xal xop Ipavxiop avxa xop afiv-
dgbp, oxap acfaviQifxai, ■dUfibvxap biayiypdaxofiep , xop 8*
layvgop sap ei'nyq, xal xovxov omog Siayvaabfie&a, dtSageig
xl nXeop. el de fit], xa vtav-da ovofia fiovov, ov ngayfia nqoa-
•drjaeig. oxap fiialag, <pj]alv, ccvaxgenrj , xal d&fj xtjp aqirjv.
alia xal 6 acpodgog avixgenev, akH rtxxov , cp^al, xovxov
fiialag, ovxovp inixexayfiivov acpoSqoxTjxi Xiyeig xop layv¬
gop d>] xovxov xal diiy/xavcafievop acpvyfiov; pal , cptjalv,
Qyxa leyoLiev. dga xoivvv t]fuv xal xop imxexafiivov xa
Warn quae eft ilia nominum lex, quendam vocare cubitis
pulfantem . et praeterire caeteros? Quin cubitis pulfantem,
inquit, quafi indignantem pulfum vocamus. Jam male
praeteris quad triftantem, irascentem et fuccenfentem. Ex¬
tra jocum, inquit, nam validum lie appellamus. Serio ago,
bone vir, tu vero, quum validus dicendus lit, cubitis pul¬
fantem vis nos dicere. Nam validum fi diceres, qni lit liic
validus, te rogem et qua ilium ratione dignoscamus ; nempe
veliementem quidem, ubi quum premimus arteriam, reniti-
tur; et Gontrarium illi languidum, quum obscuratur pre¬
in entibus nobis, dignoscimus. Validivero, fi etiam expli-
ces rationem dignoscendi, fructum. tulerit aliquem tua do-
ctrina; fi minus, etiam nomen liic modo; rem tradideris
nullam. Ubi magna vi, inquit, fubvertat tactum et impel-
Jat. Atqui fubvertebat et vebemens. At minus, inquit,
quam hie, violenter. Ergo intenfe veliementem appellas
Validum hunc et cubitis pulfantem pulfum? Scilicet, in-
quit, hoc ipfum- Igilur jam etiam magnopere velocem fa-
2<t> TTMQN A0T02 j V.
66 j,
Ed. Chart. VIII. [7J-3a 5 v Ed. Baf. III. (36.) .
xayac [il] xayusxov, a7.K alio xi valtiv , v.al xov emxaxa-
fisvov j iciye&ei [if] fieycoxov , all axaqov xi, v.al xovg allovg
cboavxcog. tl 5’ extivocg ctQvtZ xaytaxov tlntZv xal peycaxov
y.al (jQudvxavov xal aqaioxaxov v.al nvxvoxaxov , aqv.tZ vav-
xav&a ocpoSqoxaxov tlntZv , v.al /irj vofii&iv, naoav.Huavqg
xivog xij acfodqoxtjxi iivtjjiovevacv axiqag SiacpoQag. at yap
iv ixaaxm xcov yavcov inixaotcg ovx alalv e'%co xov yavovg.
ovxt yaQ to liav Itvvov alio xi v.al ov Itvxov eoxc ovxb
to liav fielav alio xi xal ov fitlav. ovv.ovv ovde to liav
acfoSqov alio xi xal ov ocpodqov. anavx ovv xa xoiavxce
Irjobg iaxt fiaxQog, l| avayxrjg inofiava xco /if] dirjQ&Qcoo-d'at
vaf.cog an avxcbv (icjxa xt]V evvocav ixaoxov xcov acpvyficov
firjxi xrjv ovoiav fitjxa xtjv diccyvcooiv (irjxa xag alxiag vcp
cov yiyvovxai. yorj yaQ, cog ijStj nol7.av.ig uorjxai uoi, xov
ahj&tiag iq>ce[ievov and xcov nqayiiaxcov avxcbv aq^afuvov
onooa xa xavxa ioxi xal onoZa dcoqiaao&ac, xunctxf ilgijg
avxoTg ovbycaxa &l<s&at, xal [itxa xavxa ntql xrjg dcayvcb-
ctcog ilnaZv, ilx ini xoZada xijg alxiag, elxa xijg nqoyvcb*
ciendum eft nobis, ut non velociflimum , fed aliud quid ap~.
pellemus et magnopei'e magnum, non maximum, fed alio
nomine, itaque reliquos. Quod ft illis hoc latis eft, ft ve-
lociflimum dicant et maximum, tardiflimum, rariflimum,.
creberrimumque , quin hie quoque,fu£ficiat vehem enti fli m urn,
dicere? .Neque eft ducendum, finitimam aliquam vehe-
mentiae memorari aliam differentiam ; nam quae in unoquo—
que genere fiunt intenfiones , non funt extra genus : neque
enim admodum album aliud ac album eft neque admo-.
dum nigrum quicquam eft praeter nigrum : itaque nec ad¬
modum vehemens aliud eft atque vehemens. Quare funt
baec omnia mera deliramenta, quae neceflario confequun-
tur , quod ifli ordine non diftinguant ac digerant , nec no-
tionem fingulorum pulfuum, nec caufas quae eos efficiunt..
Namque quod faepe jam diximus, qui veritatem fpectat, de-.
bet ab ipfis rebus ingreftus, quot hae fint et quae explicare,
deinde nomina ipfis ponere, mox de iis dignoscendis agere.
668 r a abn or bepi aia&qpas
Ed. Chart. YIIL [71, 72.] Ed. Baf. III. (36.)
czw g, oittQ ypzig nznoiyxauzv, lv pev rySz zy vvv eveazday
dryaypuziiu rag Siacpoqag anccGag lnzl&ovzzg zdv Gcpvyptov,
lv 81 ty iVcQi dcayvcbozcog,, oncog yoy zovg daxxvlovg impair-
lovza, xa$ Ixaazyv avxdov axpiftaig alofluvzo&ai , xai pzra
zavza zyv ntQu zcav alzicov npaypuzziav ovv&evrzg , tiro,
Zyv nQoyvcoGzixyv. alia vvv yz nzpi plv zyg nqmzyg 6 lo-
yog ypvv Igzi, yg to yqyGipov avzo vcQog zu zyg zeyvyg spyct
dice zov nqiazov (tipliov 8z8ylcozat, xztpalyv ini&c opzv ySy
zip nzpl GcpoSqozyzog loyco.
Keep. z. [72] ’’Eon SI zig Gcpvyp.bg 6 avazQsnav zyv
acpyv , zovzzgziv iG'/vqdgzz xul avzi§azixcog nlyzzco v. zovzov
lire oepodpov ziz zvzovov && 0 r. 1 fiovlzzai xalziv zig, ovzor
Oepzvog lgzco StayiyvmGxopzvov alzov, IqziSovzcov ini nlztov
zoiig daxzvlovg, ovx hunolyg xpavovrav. curia S’ avzov
pdpy zyg rovg acpvypovg snizzlovoyg Svvapzcog. zi plv ovv
ypzcg nqcbzoi zyv olyv e^ovoiav ziyopzv zyg Oiazag zebv
xaza zyv iazqixyv ovopazcov, zvzovov av, oil oepodpov ixa-
lioapzv zoi\ zoiovzov acpvypov. inzi 8 ’ icpOaozv vno zatv
ab his de caufis , poftea de praefagitione ; id quod nos fed-
xnus. Atque in hoc opere, pulfuum differentias perfequuti
omnes fumus. In opere de pulfibus dignoscendis , quo pa-
cto in quaque harum appheatis digitis , exacte debeant fen-
tiri. Inde lucubrationem de caulis compofuimus. Secun¬
dum hanc de praefagitione.' Sed hoc loco, quandoquidem
agimus de prima, quae quid referat ad artem colendam, pri-
mo in libro explicavimus, fummam jam faciamus difputa-
tionis de vehementia.
Cap. V. Pulfus eft quidam qui tactum fubvertit, id
eft valde et cum renifu quodam pulfat. Hunc five velie-
inentem, five contentum, five quicquid vifum eft vocare,
hoc conftituto, diguosci fdto eum, ubi plurimum digitos in-
figimus, non leniter palpamus. Caufa ejus facultatis ro-
hur pulfus efficientis. Proinde fi de medicis vocabulis pri-
mo omnis noftra poteftas fit inftituendis , contentum eum
pulfum, non vehementem app'elieruus ; nunc quia a pluri-
2&TFMRN A0F02 r.
669
Ei. Chart. VIII. [72.] Ed. Baf. Hi. (36.)
jnkziarwv bvoiiaCto&ai acpoSqoq , ov [xztoti&c[xzv Tovvopa,
y.at xoi yivwaxovtzq naqa zoiq JSTlrjai to rijq acpodqoTfjTOS
x>vofia xar ivzQyziaq azl Xeyopzvov layvQaq tz a/xa y.al
Tayziaq' na7.aiaiJ.ara rz yaq ovoyLaCfixui aq,o5qa tcc fizra
avvroviaq rz afxa xal Tuyovq yivofxzva y.al av&qwnot xar a
■tov avrov' TQonov , orav zvtovcoq tz a/xa xal Tayiwq iveq-
ywai, ocpoSqol nqoaayoQzvovrai. y.al 57] xal to twv 7.tov~
twv yzvoq anavTzq bvopatpvat ocpoSqov, otl xal tovto [xztcc
cvvTovtaq tz afia xal Tayovq Ivzoyovv oqwaiv, war tinzQ
t]V lit i[iol &za&ai Tovvojxa, TrjV [xzv an/.tjv noiorryta twv
uvTipuTLX.wv tz xal avarntnTixwv rtjq acptjq twv acpvy/xwv
iayiv av , rj qw[xtjv, rj zvTovlav, fj r 1 tolovtov ztzqov wvo-
(iaoa, Ttjv 5 ex TavTfjq a/xa xal Tayovq avv&zxov ovv. ixa~
Xzaa o(po§QOTrjTa. vuvl d’ inzid/j to rjjg aqiodqoTTjToq ovofia
51 z&ovq zyzvtTOr Totq nl.ziarotq twv larqwv ini fxtaq twv
tiqwtwv Xsyza&ai diacpoqwv, syvwv yoTjvai /xt] cpzvyziv avzo4
xal dia tovto tov (xzv zvqwoTwq -nXrjTTovTu acpvyfxov wvo~
ftaaa acpoSq'v , tov <f aqqwaxwq afxvdqov } ovdev diaqizqov,
mis jam pridem veliemens eft vocitatus, nomen nihil muta-
•mus; iainetfi non fimus nefcii apud Graecos vehementiae
•nomen actioni Temper tribui validae ftmul et citatae ; fiqui-
dem luctae vocantur veliemens quae cum contentione et ce-
leritate fiunt. Ac eodem modo homines vehementes appel-
lantur , qui cum contentione et celeritate operantux-. Et
hercle genus leonum appellant omnes veliemens, quoniam
hujiis quoque contentam actionem atque citatam confpi-
ciunt. Quamobrem ft mihi nomen fit inftituere liberum,
■fimplicem pulTuum qualitatem renitentiam et evertentium
-tactum vim, vel robm' , vel contentionem appellem, vel
quid tale aliud J quae vero ex hac eft et celeritate conflata,
non vocem vehemeutiam. Nunc vei'o, quandoqtudem ve¬
hementiae nomen maxima pars medicorum uTurpavit, pro
una de primis differeutiis efie, illud ftatui non vitandnm;
atque ea re pulfantem valide pulfum nominavi vehemen-
tem, remifte languidum; neque quicquam intereft, ro-
670 rJAEtNOT IIEP I AIA&0PA2
£& Chart, till. [72.] Ed. Ba L lit (36. 2 7.}
■q tVQMGToiq, jjloyvQcog, jjpiaiwg, t] tvxovcog tlntiv. alxiav
8 ’ avvov (jcopijv xrjg xivovGtj g rag aqr^qiag Swafitcog tlvai
< ft]Gi , dtayvaotv 8e xav Saxxvhov it g fid-frog eQHdopdvmv.
iv'.ydq tcp roiovrcp xqonoi xijg inaqitjg 6 (tsv layyqog acpvy-
[iog (37) layyqottqog cpaivtxac, fiiawxeqov dvfriGxdyavog xoig
frMfiovoi 8axxvXoig, 6 8' dafrtvijg ovxog ivioxt xaxamnxit
xt »ai vixuxai nqog avxcov, dig aacpvxxov Soxtiv tlvai xbv
dvfrQoinov. aXka mqi plv xovxiov iv xaig iyofisvatg nqcty-
fiaitiaig SQOvfitv’ 6 8s vvv ivtoxijxdig loyog ijdi] 1101 niqag
¥™‘
Ks(f. ax. J BovXo[tai yaq ifjjg snl xrjv nolv&qvM.rj-
xov acpiXsafrai xtXijqoxijxa , noM.cc nqdy/iaxa naqtofflxviav
anaGi xoig iaxqoTg xoig vtcoxiqoig, jiiM.ovodv yt 8q nov xai
7][uv ovx oktya naqilgeiv, ovx iv xrjde xft vvv iv taxed gtj nqay-
[larda povov, dvtxxbv yuq dv rjv , cckkd nol.v 8'rj fidM.ov iv
XTj Siccyvcoaxixrj. xrjv [isv yaq tvvoiav avzijg bfiokoyovfitv
vndqytiv ivaqyij, didyvcoaiv 8s ovSt/iiav alo&qxtiv tlvai
(pajxtv. akkd mqi fikv xr\g Siayvedateog avfrig dqtjatxae,
mqi 8e xf\g ivvoiag } imidij xai xavxtjv i’vioi avyytovaiv,
bufte dicas, an valenter, an violenter, an contente. Hu-
jus caufam moyentis arterias robur dico facultatis efle: di-
gnosci, ii digit’os alte infigas. Nam quum ita attrectes, va-
lidus pulfus videtur validior, quod acrius digitis prementi-
bus refiftat ; atimbecillus adeo nonnunquam concidit et deji-
citur ab illis, ut privatum pulCu bominem dieas. Verum in
fequentibus lucubralionibus de bis tractabimus. Hie mibi
finis efio bujus disputationis.
Cap: VI. Nam ad decantatam illam volo jam me
conferre plenitudinem, in qua omnes fudarunt medici junio-
res, nec minus nobis certe negotii exbibituram , non in boc
quidem folum opere, nam boc quidem feras, fed multo plus,
ubi de dignoscendo difleremus ; cujus fatemur quidem efle
evidentem notionem, fed notitiam ejus repraefentari nega-
mns fenfui /ullam ; verum de ea dignoscenda pofibac dice-
mus. De notione nunc, quandoquidem et funt qui banc
2&TrMQN A0T02 TV
671
Ed. Chart. VIII. [72* 73-]? _ , Ed. Tfaf. Iir. C37->
tjSr) JJyoofuv. ano pay ovv rcov ngayparcov aqyppsvoig, rjxot
rov xijg aqxrjqtag oobpaxog soxai rig noibxtjg rj nX^Qoxrjg,
rj x tjg iyxsyvpivijg ova tag' [7 3] omo ds ray ovopaxcov , iv-
ftevd’ av paXioxu rig vnaq%aixo. nXijqsg cpausv slvai ro
xtqapiov oivov, v.al nXijQrj rov &vXaxa aXcptxcov. ovxco ds
y.ai ro &eaxQOV , rj ro axaSiov , rj ro povXsvxrjqiov , av&Qca-
nav nXtjqrj Xeyopsv vnagysiv , coantq av y.ai y.tva. . ovxco da
xai x rjv yaaxsqa xai ro oxopa noxs pay cpapev nXrjQij iivai,
noxs ds xtva.
iD.ijqsg roi psXixog ro xaXov oxopa Qvqcsi ysvoixo,
iD.ijQsg roi ayadovcov , xai an AiyiXco iayadu xqcoyoig.
xai oXcog anav ayytiov ivxog avxov ntqisycov svqvycoqtav
rjxoi nXrjQtg , rj xsvbv iivat cpapsv' imiduv (. isv vop sxiqovxi-
vog acopaxog, ii-tf ivog, rj xai nXuovcov, rj svqvxrjg avxov
xaraXap^uvrjxai , nXrjqsg ' sntidav ds povov asqa ntqisyr],
xsvbv. ovxco piv anavxsg av&qconoi xvqtcog rs xai nqcb-
rSg ovofiatjovai. psxacpsqovxsg d> ivxtv&tv rjdrj nvig ini
rag eavxcov rtyvag , ovxsxi drjXovoxi xvqtcog, ovds nqcbxcog,
conturbent, verba faciamus. Itaqne a rebus ipbs exordia-
mur. Aut arteriae corporis erit quaedam qualitas pleni-
tudo, aut infufae fubftantiae. A nominibus bine maxime
incipias. Plenum dicimus dobum vipi elTe et plenum fari-
nae culeum ; lie etiam tbeatrum, be curriculum , vel curiam
effe plenam bominnm dicimus, et contra vacuam. Hand
aliter ventrem et os interdum dicimus plena efle , interdum
vacua.
Os tibi Jit plenum , Tliyrjismea, mella decorum,
Atque j avis -plenum , Aegiali tibi carica cibus.
In furnma quod vis vas, quod quidem internam babet ullam
capacitatem , vel plenum , vel vacuum dicimus efle ; quum
ejus ab alio corpore uno , vel pluribus capacitas occupetur,
plenum; vacuum, b praeter aerem contineat nibiL Ita
proprie omnes mortales et praecipue vocant. Hie jam qui-
dam ad fuas artes, qui traducunt, non jam proprie utique
PAAHNOT IIEP I AIA&0PA2
67a
Ed. Chart. VIII. [73.] Ed. Baf. III. (37.)
Alla dsvrspmg re y.ai rpomyrng 6 pisv sqlov mvouaot nltjp tg}
6 Se olvov, 6 As cello n r ij yqsia y.pivcov sxaorog ro npa/fia.
ro psv yap Siapxij re y.ai pioviuov syov avtrjv bvojiaQovoi
mlrjQsg, Sotkq rov olvov ot ysvoa/tsvoi fisypi nlsiorov n apa-
fisvovotjg aia&avovrai rijg noiorrjrog, si <fdv sv ruysi n avrj-
rui ts y.ai anolvtjrai rj noioTijq, rj dvva/ug, 1} yptta, v.sv'03)
ixstvov npoaayopsvovoi. ovrwg ovv taxi rovg loyovq sviors
upsvdsTg ovofiaCovoi y.svovg, ov firjv ys orav xsvov slvai rivet
liyovaiv vov /isracpoQCf yoa>vrai mjvtxavra, y.a&ansp ovtf
orav rovg 7 isv loyvovg av&pco novg ' y.svov sysiv ro ocopa oap-
y.wv qiaoy.wai, rovg ds nayslg n ll]psg. alt sv rovroiq cpv-
larrovai rtjv ayysiov rs y.ai nspisyppisvov vorjmv. sep cov,
txg §Q§&h], xvpkog rs y.ai npmrwgsi'&iorat Isysa&ai ro nlijpsg
rs y.ai ro xsvov. sr spa d av ucouara diay.sva Isyovmv, ot
sc sva, xa&ansp onoyyov rs y.ai xiaarjpiv. ovds yap ocaua
vofiitovm slvai rov at pa, yajpav ds rtva seal ronov xsvov ,
imztjSsiov vnodsyso&ai owfiara. ov pitjv oi raj loyep S^e-
rsxstydfisvoi n nspl rov aspog, larpoi rs y.ai eptlococpoi, xsvov
fteque prima ratione , fed fecunda et tropice, hie lanam ap-
pellavit plenam , vinum ille , alius aliud , ufu quisque rem.
aellimans ; nam ilia quae perfeverantem eum et condantem
habet, hanc plenam vocant. Ut qui vinum gultarunt, quum
diutiflime fentiant qualitatem perdurare, cujus 11 abeat ex-
templo et pereat vel qualitas, vel vis, yel ufus, vacuum il-
lud vocant. Et vero fic fermonem quoque aliquando fal-
fum vacuum appellant. Non tamen quum quempiam men-
te vacuum efle dicant, metaphora jam utuntur; nec item,
quum graciles homines corpus habere vacuum carne dicant
et craflos plenum ; fed intelligentiam in his valis fervant et
contend, in quibus, ut expofuimus, proprie et praecipue
plenum et vacuum recepta funt. Jam alia corpora fiitulis
inanibus cavernofa diciint, non vacua, u’t fpongiam et pu-
micem; namque aerern non numerant corpus , fed regionem
quandam et locum vacuum ad excipienda corpora appoli-
tum. At non qui ratione quicquam funt de aere commen-
tati medici juxta; ac philofophi, vacuum eum prorfus elfe
2$rrMS2N Aoros r.
673
Ed. Gliart. VIII. 173 ] ; ^ Ed. Baf. III. (57.)
tivai navzanaaiv vno7.a(j.pavovatv avzov , aXTi oi fitv zivtg,
tbv trig dofyg xal r/fiiTg [itziyofitv, e'v vn uQytiv aw pa avvv/kg
iavzw itavT->] , fitjdafio&i xtvov naQanXoxrjv eyov' oi 8i zi-
vtg iv xtvw no7.f.a awuaza, za au.iy.na , zee itQcoTce nQoatpt-
QOfitva, nqoaxQovovzu zt xal anona7.7.6y.tva, yt] yivzoi ntgi-
zt7.vx6u.tva zi xal cvyxQtvoytva. xal zoivvv xal zov xivbv
otpvyyov ovzw fiev tjytv advvazov ovoua^tiv , tog oi no7.Xol
?.dyovot zov ovzwg xtvov, oi/Sev yuQ iaztv iv xoayw zoiov-
zov , a.7X ovSe xaz imxQuxtiav. ovStvog yuo vnayovzog
o7.wg iv xoayi o xtvov , mag av tit] zi xaz inixQuztiav xtvov ;
vno7,oinov 87], xtvov t jfiag T.iytiv atpvyyov wantQ -Ov7.axov,
ij aaxbv, t] zaXaQOV , tj aaxxov , rj oXw g ayytiov bxiovv.
ctTX tintQ ovzw Xiyotzo , dr/wg intvotj&tjotxai zoiovzog yivo-
ytvog, sva / uiv ZQonov wantQ o nl&og, ozav atQu jiovov iv
avzw syt], bzqov 8s xa-O-antQ aaxog , t] &vXas tog, ij zi zoiov-
zov sztQOV, ov Svvazov iazi av]inlnziiv in aXXrjXovg zovg yi-
zwvag, wantQ zov nttpvatjysvov uaxov oivov (itvtiv atl xtvov,
atQog 8s ytazov ' tl 8s xal zovzov ixxtvciatig, cog avyntatZv
navzayo&tv axQipwg, ztjvixavxa uxQifiwg yivto&ai xtvov. xal
putant, feci quidam , in quorum etiam nos fenlentia fumus,
unum effe corpus un'dique libi continuum, quod nusquam
habet quicquam intextum vacui ; alii multa corpora in va¬
cuo parva et prima committi, concurrere .et repelli, non
connecti tamen nec coufuridi. Sed enim vacuum pulfum
ita non queas appellare ac vnlgus dicit vere vacuum ; quip-
pe tale non lit quicquam in orbe , ne per excellentiam qui •
dem ; nam quum nullum exiJftat omnino vacuum in mundo,
qui lit per excellentiam quicquam vacuum ? Quare vacuum
xelinquitur, utvocemus, quomodo culeum, vel utrem, vel
calathum , vel faccum, vel omnino quodhbet vas. Quod
li ita accipiamus, bifariam talem pulfum interpretabimur;
uno modo , ut dolium , ubi aerem contineat tantum ; altero,
ut utrem , vel culeum , vel aliud tale , cujus poflunt tunicae
confidere, quemadmodum inflatus nter vino manet perpe-
tuo vacuus , fed aeris plenus : quern fi tamen evacues, ut
nndique confidat plane, ibi fit vacuus. Itaque avteriam efle
GXX.ENUS TOM. VIII. Yv
FAAHNOT IIEPI AIA&OPA2
6 7 4
Ed. Chart. VIII. [?3. 74.] Ed. Baf. III. (3y.)
xolvvv xcel xt]V aqxrjQlav rj ovxmg iqovfisv vnaqyuv tttvtjv,
mg jbesqa ntQityovaav , man x&v biinlsiaxov ij 8icenscpvai]]isvi]
xt xa i 8ttaxcx ace , xsvtjv ovonaCjta&ai , rj ovy ovxmg, aXK
waneq ehbyoptv ini xmv ceax.mv, inuSav xcci xov asqa rig
ilg'avxmv exxtvmaij* star ct fisv 81] xo nqoxsQov xmv atj/iaevo-
fisvmv o Y.iv 'ag acpvypbg-savae. xoiovxog , olov usq "EQaaiaxqa-
xog asl ft ovhtxai xaxce cpvaiv vnuqyuv avxoy ' xaxce 8s xo
dtvxtqov ov8sv Scolau xov {iixqov xo yaq 81] xqlxov xmv
at]fiaivopevmv ovxt 3 iqyjysvtjg ovxt lAya&Tvog ovxt Mayvog
ovx [d&rjvaiog [74] ovxe aV.og ovdtlg xmv nvtvfiaxixmv
laxqmv akq&sg bfioloyfjau. teya 8s oxav oVcya fisv am-
(laxcc nsqciyr] iv avxrj rj aqxrjqla , nXtlaxtjv Ss xrjv xtvrjv ym-
qav. ov -/uq tlvai xoiavxrjv ovdsfilav iv xoa/im vo/xl^ovaiv,
akL rjvmo&ae xljv ohyv ovalav savxrj. lomov ovv , mg scfa-
fitv, rjxoi xov fjuxQov ocpvyiwv, rj xov aeqmdrj xsvov ovo/iu -
cofitv. ovx m 8s xcel xovg ivavxiovg avxovg nhjqug , xov
xt 1 usyav xcel xov olov vyqocpavij. aklce xovxovg fxiv xaxce
xtjv iyxsyvftsvtjv ovalav, xa$ rjv 81] xalycokcax cev xig ovo-
\euatit xvqlmg rj nXljqsg rj xsvov ayysTov ’ ixs'qmg 8s xa&
aut eo modo vacuam (liceinus , ut quae aerem contineat, ut
quanquani lit plurimum inflata et diftenta, vacua lit tamen
appellanda, aut non lie, verum ut de utribus retulimus,
quando et aerem iis exhaurias. Prima quidem hgnificatio-
ne vacuus pulfus erit talis , qualem Erafiftratus natura Tem¬
per alFerit ipfum elTe ; altera nihil a parvo differet; nam
tertiam Hgnificationem nec Archigenes, nee Agathinus, nec
Magnus, nec Athenaeus , nec alius ex Pneumaticis me-
dicis agnoscet ullus , quum pauca, inquam, corpora arteria
contineat, regionem autem vacuam plurimam, nullam enim
in mundo repiriri exiltimant talem ; unitaui vero libi totam
Tabllantiam. Reliat ergo, ficuti diximus, ut aut parvum
pulfum , aut aereum vocemus vacuum ; itemque contrarios
iis plenos , magnum . et eum qui humidam fpeciem habet.
Sed hos fcilicet infufae fubltantiae ratione, cujus quidem
maxime ratione appelles proprie vel plenum vel vacuum
vasj at aliter arteriae corporis ratione, id ell ejus tunica-
2$rrMS2N Aoros r.
675
Ed. Chart. Vm. [74-3 ^ Ed. Bat III. (57.)
avr 6 tr\g apxtjplag to aco/ia / tovxeaxi tovg yixcovag avxtjg,
ovg ufiuvov tjv, o2jj.cn , axhjpovg xai fiaXaxovg, ov nXtjpeig
tj -Aivovg bvojiuQuv. ovSev yap ofioiofitpag Gtbfia xevov tj
aXtjpeg xaXetxai, nlrjv ft jit] xaxd ftevacpopav, tjg ov -/fit]
itQoaanrtad-ai xaxd tag emaxijiiovixag StSaaxaXlag. alt 1 1
fiiv eyoifiev bvofiava xvpia, tovxotg yprja-&ai TtQoatjy.ev' el
Se fit], Xoyco fiallov epfiryveveiv exaaxov tcov irpaypaxcov, ovx
ex jntacfOQag bvofiaC,uv , otav ye Sidaaxeiv tig povlrjxai. xai
/it] itt Qilultiv , inti tip ye [Ufia-9-tjxoxi to npayfia awxofiov
dtjlcootcog evextv iy/cooet xai Sea xuv ex fiexacpopag ovofia-
tcov xai did tcov ex xaxayptjaecog evdtlxvvo&ai to Xcyo fla¬
vor. t] nooiTtf fitvtoi diSaGxaUa tcov ttyvixbov aitavuov
itpaypaxcov vrceq tov aacprjg tt eivai xai ditjp&poofievi}
xvpuov ovofiattov Stitai. to totvvv abojia ttjg dpxtfptag,
tovxeaxiv o yixcov avxov, tjxoi oxlrjpotepog eaxi tov deovxog ■,
ij [lalaxcbxtQog , t] dfjXovoxi Gvpfitxpog te xai xaxd cpvaiv
eycov. ov yap dij xax avxo ye tovxo itakiv rj dtpcbdt] tivce
cptfGOfiev ntQtiyiG&ai ovoiav , tj vypdv. ev yap eaxi to
avvtyeg eavxco navxayo&i , nXtjv ft tcov tQtfpaxd ttva ndvv
rum, quas rectius fane duras et molles et non plenas voces
vel vacuas, quod fimilare corpus (nifi per metaphoram, quae
in difciplina quae fcientia eft locum non hrfbet) quod va¬
cuum vocetur, vel plenum, fit nullum. At fi nomina pro^
pria fuppetant, his uti nos par fit; fi non, definitione prae-
ftet lingulas res explicare quam a metapliora nomina mu-
tari, fi quidem docere inftituas, non obtundere. Tamen
apud eum quidem, qui jam rem didicit, quo compendiofius
explices , nominibus a metapliora fumptis et abufu niliil eft
caufae quin rem exprimas ; verum omnium doctrina prima
rerum artificialium , quo aperta fit etjdiftincta, propria no¬
mina quaerit. Ergo arteriae corpus, hoc eft ejus tunica,
aut jufto durior eft, aut mollior, aut moderata certe et in
nativoftatu. Nee vero in hoc ipfo jam vel aeraem quandam
dicemus, vel humidam contineri fubftantiam unum eft enim
quod undequaque fibi cohaeret, nifi foraminibus quibusdam
Vv 2
6 76 PA ARNO r JIEP1 aiaqopap
Ed. Chart. VIII. [74.3 Ed. Bal. III. (3 7. 38.)
ajitxqa xexxqxai. aXXa xal xavxa rj aeqcoSe] xiva nequyeiv
ovoiay, t] iyqav, rj axfiwStj navxwg avayxaXov iaxtv, 9) av[i-
nenxcoxivac navxanaoiv. aXXa ov[menxcdx6xa fiev els laov
xoig ovS' oXcog eyovoi xa&laxaxat * Tieqiiyovra Se vyqov tj
aruov, 7] aeqa, fiaXaxwxeqov iqyaaexai to xtjg aqxrjqtag aatiia
wore ex (38) n eqioSov n aXiv els xovff' ijxecv rjiia s, oneq
qqxtjg iXeyopev, cog rjxot axXrjqog ear iv tj [laXaxog 6 Tr\g-
UQTrjQiag yytwv , 6 yaq iv x to [xexa%v Xoyog ovx aXXtjv xiva
xqixrjv iSr/Xcoae cpvaiv , aXXa xcbv eiqrjuevcov Svoiv Siaipoqovg
x rjs yeveatcog alxiag. rjv Se ov xovxo x 6 nqoxelfievov, ovSe
'/qrjcuuov oXcog elg xa nuqovxa, cog e'ycoye xccl mxaag evnecv
exomog el/u tag xcbv csxXtjqcbv xe xal fiaXaxcbv yeveaeig , el
fieXXomi xivog ivxev&ev uaoXavtcv elg xcc itaqovxa yqtjaxov.
ixeiqaoofcai S' cog eve fiaXtoxa Sia fiqayyxaxtQV avxo nqebgai.
mxvxcov xcbv ocofiaxcov ex yrjg xal vSaxog xal aioog xal
nvqog avvecrxcoxcov , iv olg [lev av vnaqyij nXetoxov , r/xoi to
yecbSeg qxovyecov, tj to iSatwSeg vno ipvlgecog nenijyog , avay-
xaiov eivai xa xoiavxa oxXtjqa * iv olg S' av tj to nvqcbSeg,
praeditum lit valde minutis; quae tamen omnino comple-
ctantur etiam needle eft vel aeream fubHantiam , vel humi-
dam, vel halituofam, vel confidant undique. Verum quae
jconfiderunt , inftar funt nulla plane obtinentium foramina;
quae humorem vero , vel vaporem, vel aerem continent,
mollius reddunt corpus arteriae. Itaque eodem revolvimur,
quod dicebamus a principio aut duramj effe arteriae tuni-
cam aut mollem; nam qui intercurrit fermo, nullam de-
monffcrat tertiam naturam aliam , fed duarum commemora-
tarum diverfas generationis caufas. Sed haec res quam di-
co nihil ad inftitutum pertinet. Equidem vel omnes liben-
ter expofuerim durorum et mollium generationes, fl id mihi
ullum fructum pofTet ad praefens inftitutum ferre, idque
dabo operam , ut quantum facere poffim , brevifEme expli-
cem. Quandoquidem omnia corpora ex terra, aqua, aere
et igne conflata funt , in quibus exuperat vel terreflre ele-
mentum, vel aquofum, fi gelu concreveril, non poffunt ea
non dura elfe; in quibus ignernn, vel aerum, vel humidum
24>rrMSiN Aoros r.
677
Ed. Chart. Vffl. [y4- 7 *1 ■ Ed. Baf. III. (38.)
rj to atQmSi?, rj to v/qov oxoiyttov an aysg imxQoexrj , fta-
J,axa tout that navTa. ovtoo Sa xai at TtrrjfioiTa tivo, xai
itoQOvq eyoiiv, ft fiev rjxoi yimSovg ovoiag rj iSarcoSovg nt~
n ryyvlag enixQcaovarjg ev avToig, uvctyxaiov tig dxkijQoxrjxos
tov navxog ccopaTog ovvxtktiv ' ft S’ rjx6i hnxofu^ovg r ivog
rj iyQag anayoiig, tig pakaxoTryta. tovtcqv ovxoog eyovxcoy,
rjSrj Sixaiov ifreo&ai xo'iig avSQag, ini tl fiaktoxa cp&Qovoiv
vnoxtiptvov nqaypa to Tijg nkrjQoxijxog ovofia. navxarg
ycnq rj Trjv axkTjQoxrjxa xtekovatV ni.rjQoxrjxa anku>g , rj tivw
twv tlgrpievav avxijg Siacpogobv. at SiaqtoQai S’ rjoav, oxav
rjxoi ^tjQoxrjg enixQccTrj ytibSrjg, rj nrfeig vSax(i)Sr\g. tix ovv
tyti noQOvg x ivag to vnoxtiptvov iv eavTto tixt prj. v.axu
TctiiTct Se xai xtjv xtvoxrjxa noxtQOv Tt]p pakaxoxtjxa kiyov-
civ, rj riva tmv StacpoQmv avxijg. \j5j rjoav S’, olpat, xai
at Tavxrjg SiacpoQai xax inixQuxuav rjxoi ktnxoptoavg oi-
alag rj vSaxmSovg anayovg. akX ovStplav anoxQfoao&ai
tovtcov Tokpmaiv. tiev yaq av ovxcog Srptov prjxt Tijg oxhj-
qoxrjxog axtQov Ti TrjV nkrjQoxrjxa prjxt x!jg pakaxoxrjxog
xrjv xtvoxrjxa xi&tptvoi. (ftvydyai S’ anb tov koyov navxa
elementum inconcretum excellat, mollia liaec omnia eiTe.
Et item ii foraminibus lint praedita, vel meatibus: II fupe-
rior ibi lit terreftris fubftantia , vel aquofa concreta, facit
neceffario ad totius corporis duritiem ; fin fubtilis vel humi-
da, fed non concreta, ad inollitiem. Quae cpium fic lia-
beant, jure jam do illis quaefierimus , cuiuam potillimum rei
fubjectae ailigiient nomen plenitudinis. Sane enirn aut du-
ritiem vocant plenitudinem abfolute , aut aliquant de com-
memoralis ejus differ entiis ; differentiae erant, quum vel
ficcitas excellit terreftris, vel concretio humida. Aut ergo mea¬
tus quosdam baec res habet, aut non habet. Similiter vacui-
tatem, utrummollitiemvocent, an quam ejus differentiam ; cu-
jus quidem erant etiam differentiae in excellentia aut tenuis
fubftantiae, aut aquofae inconcretae. Verurn nullam hariun
cammittent, ut rfelpondeant; nam ila nihil profecto effe
plenitudinem aliud ac duritiem ftatueriht, et vacnitatem ni¬
hil- aliud aG moilitieiu. Recedunt- ver'o a ratione omnibus
TAAHNOT ILP.P1 AIA0OPA2
678
Ed. Chart, yin. [75.] Ed. Baf. III. (38.)
XQonov, svioi ia.£V avxcbv avaiayvvxoxcqov , dal <T 01 V.al jxex
aibovq xivoq. rj S’ anobqaaig rj yovv tvayrjjicov tig xrjv xov
Txvcvjiaxog xaxacpcvyu bvvajuv. cog yccq oiivov , cpccai, 71016-
xrjg liytxai Tikrjqoxrjg , ovxco val xov nvcvjiaxog earl xig nltj-
qoxrjg. aXX ivxav&a naXiv -rjiubv a^iovvtcov , owov xlva
nXrjqqxrjxa vaXovacv, anoqacpHV avxovg, aqqrjxov tlvai cpaai
x6,7iQoryfca. 71 cog ovv, co nxqbg A cog, rj ovojia'Qciv huyciqiixt
xb aqqrjxov } xj debase tv xjjidg iXnr(£txc; cl yaq jujxe biba^ai
bvvao-dc xb nqayjia j/l rj{f sQixrjvcvGai Xoycq , tvco g av xj jia-
& oijiiv xi xebv yqacpofiivcov vqt vjicbv , xj vqlvaijicv; v.al /irjv
Ibov , . cpaalv , in x qvtcgv xebv voaovvxeav beivvvjic. gol xov
nXxjqrj acpvyjiqv. vaXcbg xoivvv TtoixjGCig, ■ co ovxog, cincQ,
iaxlv aqqrjxog fdv, btmxbg be, [irjbev jicv yqacpcov vniq. av-
xov , btiv.vvq be fiovov rju.iv xo nqayjia. need, (irjv v.al yQacpciq,
cog sQurjvcvGcu bvvaucvog , val bciyvvuv abvvaxug. ovbi yaq
avaxTjvai bvvuxca v.axa bd%iv ovbcjda bibaov.aXla ycoqlg i%rj-
yrjaccog. impalXciv ovv [it yclevuq xovg bav.vvlovq, cog oTjiat,
ini xtjv ccQxrjQiav , tlx iqcXg, Ibov nXrjqjjq b acpvyfiog o xoiov-
xog ' iqxiv , ov vv.v ala&avxj. . xovx.o be cl jicv anXrj xig
modis quidam impudentiusj nonnulli fane verecunde ; fu-
ga honefia quidem ilia ad fpiritas recipitfe facultatem,
nam quemadinodum vini, ajumt, qualitas dicitur plenitu-
do, si spiritus quaedam est plemtudo. Atqui quum
jam hie petimus, vini quam plenitudinem appellent, ut
declarent, non.pofle dicunt rem explicari. Quomodo
igitur cedo audetis nominare quod explicari non va¬
let, aut discere de vohis nos fperatis? Nam li nec docere
rem valetis, nec explicare oratione, qui tandem aliquid dis-
carnus de feriptis veftris, aut judicemus? Enimvero en vo-
bis, inquiunt, in aegrotis oftendo plenum pulfum. Recte
igitur feceris , mihi crede , li quidem exprimi oratione ne-
queat, fed monftrari, fi nihil de eo confcripferis , rem au-
tem nudam oltenderis nobis. At et feribis ut, ii explicare
poffis., et oltendere ijon, vales-, fi quidenj. doctrina conitare
citra . interpretafion^m in often dendo nulla pqteft. Admo-
vere igitar me digitus jubes; fcilicet arteriae inde fubjicis.
En tibi plenus hie pulfus eft, quern nunc fends. At hoc, fi
JS&TPMQN ioroz r. 679
Ed. Chart. Ylir. [75.] , 5 Ed. Bar. III. (38*)
vnrjo/i xal uia noiortjg rot 5 ccpvypotg, uXr\Q5>g uv iX&ytxo.
vvvi Si inuSrj noXXai fiiv avrai xal xaf? vyuxg dmv, ana-
gcu S ’ vnonintovaiv a&Qocog, ovx e& olov r a ’/(oqlg ifyyt}-
ctcog ovSe/iicev avxcov ixy.a&ttv. iSov yovv dnxojjxei rijg
uQxrjQLag, cog xtXtvtig, aXX ovx tlScog o rt non rd>v ovfifit-
(fyxoxwv avrij nXijQortjra xaXug , aide yiaXXov |jrt rij Stl^tt
gov <w%tt row. nQayfiarog rj nQoa&tv, or ovx iSuxvvtg.
ear to yaQi onor impdXXco rovg Scfxr vXovg rco GCfjvyfxro , Scatr-
QcG&ai (lev ini nXttarov avxov tig [iqxog rt xal xvxXov' ti
Si xal S-Xiif.iaifu xal nisaaipi, fiiaiortQov ifinlnxtiv rrj dcpjj,
qiabto&ai Si xal GxXtjOov rar/vv. tlrd fit rrjv (Haiov avxov
nQOGpoXrjV vnovo/joai Xeyta&ui nXrjQorrjxa , nc5g ovx axonov
r 1 ovjifiai t] xaxd rijv Stt^iv; ov yuq iv rotg i'finQoa&iv ifia-
■&o[itv ovopafyiv acpoSQOV acpvyyov, rovrov vvv fxtxaSiSaGxo-
fit&a nXriQrj xaXtiv. rj rolvvv sxtQov rt ovy.nxwfia rijg Sia-
artXXonivfjg donjQiag tins , xa<f ov xtXtvtig fit r 6 rov nXtj-
Qovg ovofia q>tgtiv, r\ tintQ naqd ravra ovSiv aXXo iariv,
ovopa y-iv intiGuyug \rotg ofvypoTg, nftdyya S' ovSiv S‘Sdoxug.
fimplex accidat et una pulfibus qualitas, reote dicatur: nunc
quando variae hae vel veftra fententia fint, occurrant vero
repente omnes : absque interpretatione non poteft fieri ut
jam ullam ex illis intelligamus. Atqui jam tango, ut vis,
arteriaraj fed quia quid tu ex accidentibus ejus voces ple-
nitudinem, me latet, nihilo ego ex tua oftenfioue inteliigo
clarius rem ac nuper quum oftenderes nihil. Diltendatur
fane quum admoveam pulfui digitos, plurimum in longitudi-
nem et circulatim : fi ftringam etiam et premam , violentius
in tactum incurrat : videatur praeterea durus et velox. Et
fi violentum ejus occurfum putem pleniludinem appellari,
quid an into res ofienfioni accidat abfurda? nam quem ante
didicimus vehementem.pulfum vocare, liunc jam oblivisci-
mur, ac discimus appellare plenum. Quare aut aliud fym-
ptoma diftentionis arteriae adducas , cui plenitudinis me ju-
bes vocabuliim tribuere; aut fi nullum praeterea fit aliud,
nomen iuvehis pulfibus , rem doces nullam. Nam fi tibi
680 J VAAHKOT HEPI AIAQ0PA2
Ed. Chart. YIIL [75.] Ed. Baf..III. (38.)
el- 8* aqxat Got layaiv aqorjrov alvai ro nqayya, avy%mqtjaais
dtjnov xtxyol leyeiv alias enl rats elqtjyevais vcp fjymv
moioiijras ev rots Gcpvyyots vnaqyeiv, s tar a rqv diaarolrjv
rijs aqrijqias qaivoytvas , rqatq rov aqvd-yov, ovx 6q&g>s vcp
fjycbv naqalaleiyyevas. ai 8 ’ eqcorfjGare ya, rivaq ravraq,
aqqrjrovs alvai qqGco xvqiois ovoyaaiv. ex yeraqoqas 8 ai
fiovloiG&e, 8i8oiaiv vqiaioy.au xa&aneq yao qc ov'qv rqv
yev .levXrjv alvai, rqv 8e yelaivuv qayav, ov rco xal rcov
cqvyyc bv rov yev nva lavxbv vnaqyaiv egbo , rov 8a yelava,
xal ravrryv nqcortyv av&eoos rljv- notorr]ra naqalelaiq-d-ai n qbs.
iycov, ereqav Se davreqav, .ya$ . %v ijroi ylvxvr ijs riq, q
mxQortjs avrwv bqarar, yq^vai 8s xal rovrcov rcov avoya-
rcov axovaiv ex yaraqoqas, aqqrjrov yaq alvai ro nquyya,
Seiy&rjvai yevroi dvvayevov.. ISov ye rot daixvvyl goi rov
aqvyybv rovrov rov mxqov. alia xal fj rgirij •noibrqs
ros yev eon, Say&tjvai yevroi dvvayevij. xulob 8 ’ avr>]V
vnoyqaqTis evexa Grqvqvorqra, xa-Oanao yuq ev rjj yevoet
rov crqvqvbv yvyov diayivoboxoyev , ovrco xav rrj aqij rqv
lioc latisfaciat, 11 rem dicas non efle explicai'i oratione, da«r
bis certe mihi quoque lit dicam alias efle praeter illas, quas
yos recenfuiltis, qualitates pulluum , quae in diftentione ar-
teriae adyertantur, numero ties, male a vobis neglectas. Si
me rogatis quasnam has ? nominibus propriis exprimi dicam
non pofle, fed metaphora, 11 vultis, andebo docere. Nam
nt, vocem! quandam albam, efle aliquam nigram dicimus, he
pulfum etiani quendam album dixero efle, quendam nigrum :
atque hanc .primam itatiin ; qualitatem a vobis efle praeter-
miflam: alteram porro fecundam, ex qua vel dulcedo ali-
qua eorum, vel amaritudo confpioitur: efle autem per
metaphoram accipienda etiam haec nomina} qu.Q,d . exprimi
oratione res non polflt,. demonltrari poifit tamen. Ecce ti-
bi ptilfuin ioflendp hunc. aniarum. Jam tertia qualitas efl,
non ilia qrtidem verbis exprefla, fed quae tamen poflit mon-
ftrari, ..Veep earn, nt earn deferibam , acerbitatem : nam
in guflu: nt animadvertimus acerbum fticcum , ila in tactu
z&rrMQN AOT02 r. 68 1
ei. chart, yirr. E75. 76.] , . e a. Bar. in. (38.)
olov GXQvepvrjv xrtg aQTtjQiag nQOG^oXrjv. [76] xovxta xcp
xqona ns y_Qu>ptvog ov xqug povov, alXu y.ai xqiav.ovxcc
qitjGti naQultktiq>&ui Siacpogag ocpvypcbv. y.ai nqo navxcov
ly.uvco poi nqoavft x ov vow, oxi Gxqvqivbg \piv rig yvpog
y.vquog bvopaijtxai, nXrjQijg S' olvog ovStig y.vQccog' at.’L
ti xig ovxco nqoGayoQtvti , pixacfoqa. /qtjxai xutf ov oXiyoV
epnQOG&tv s^rjytjaapt&a xqonov. ano pev Srj xcov y.vq'uog
tbvopaoptvcov anaotv avO-qumoig iyycoQtt ptxacfiqtiv, ov
(it]V ano xcov ptxtvqvtypevcov av&ig ixtQag noiua&ai ptxa-
(pooag. ovde yuQ noirjxaTg xovxo yt ovyycoQtjxiov ioxlv, prj
x i yt xoTg inioxqpovixov n y.ai xtpuxov inayytVkoptvoig Si-
Sa\uv. mo& 6 piv ano xcov yypcov ini xtjv acprjv ptxacfiqcov
xo GXQvcpvov ovopa avyyvooGxog ano xcov yvpcov v.vQLcag uq-
yoptvog, 6 S' ano x ov scarce ytvGiv nlrjQovg ini xo y.axce
xhv acprjV nlrjQtq a%icbv ptxa^a'ivtiv , obSs xaxa vbpov ovxog
yt noiuxai xr;v ptxafiaGiv , aU.a y.ai xijg xcov noirjxwv 8gov~
clag inextiva nQOHGiv , ano xtjs n Qoxdqag ptxacpoQug exiqav
•noicbv StvxsQav ptxacpoQccv. ti yaq anaS, xovxo GvyycoQTj&dtj,
y.ai xQixtjv ano xijg Stvxtqag, oipai, xoXprjau y.ai xtxaQxtjV
arteriae 'occnrfum quail acerbum. Qua 11 quis via infiftat,
non folum tres, verum etiam triginta dicet praetermilTas elTe
pulfuum differentias. Et Hoc mibi praeter caetera fac at-
tendas, elTe humorem qui proprie acerbus appelletur: ple¬
num vinum proprie nullujn, quod ft. lie quis appellet, meta-
pbora utitnr , quemadmodum fuperius expofuimus. Sane
omnibus hominibus a propriis nominibus potellas eft trans-
ferendi : a translatitiis autem alias ducendi metapboras, non
item: neque enim boc eft permittendum ne poetis quidem,
nedum bis, qui feientiam aliquam et disciplinam profitentur.
Quare ab bumoribus transferenti ad tactum nomen acerbum,
quod ab bumoribus proprie incepit , ignoscendum eft. At
ft a plenitudine, quae in guftu eft, ad plenitudinem velis
traducere, quae percipiatur tactu, parum legitime fane fa¬
cies tranfitum. Quin etiam, qui ducit alteram a prima me-
tapbora, licentiam is fuperat poetarum. jNam boc ft femel
conceflum fit, bercle etiam tertiam a fecunda audebit et
PAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
6S2
Ed. Chart. VIII. [76.] Ed. Baf. HI. (58. 3g.)
ano x?jg TQixr\g sc at ndfinTijv ano rijs xnaQTijg noitjGaa&at
/lexacpoouv , wan rig ixqioQap ovxcog euftalluv roiig ktixQi-
(lofi&vovg vn avxmv. xaixoi yt ov!f ano rear xvqicov dbg
sxvyi fiiracpsQuv s^eaiiv ovSs rotg noirytaZg, alia xav Xliv-
dccQog tii) ng , ij *£2xe avov rce nix ala. xag xQtjvag lay cop, ovx
maivritai , xal noli) [lallov snu(5cj)daj) axpivSrj nQog ax-
fiovi, yalxcMiiv yldboGav, rj r 1 xoiovxov extQov rinij. alia,
yaQ , cog eotxtv, ovSkv ovxco nolvloyiag ioxi noitjTixbv dbg
imxolfidov avtjQ oTg ayvoti. SiayoQagyovv ixaoxov xav nqay-
fiaxoDv elgevQHV, boat % elol top aqi&(ibv xal onoZai to tl-
dog, avcSQog sQycov eoxl Scwoiav loyixrtv ijxQipioxoxog' icpa^tjg
<f ovo/iaxa xax avxmv fida-dai, qrytoqixov Tivog, ij Talij-
-O'soTcQop cpavai , dtaltxxixov. oxav ovv av&Qionoi firjrs
loyixtjv fi’ciooiav ijxQipmxoxeg (u]& aQfirjVtvuv Ixavol xo)*~
fidooiv anitG&ai noli) (ladQovmv iij xa-tf iavxovg nQayfiaxmv,
avToi Tt nolvloyovGi ’xal Tovg l^cldy/ovxag avayxuQovGi,
xiiv oTi iialiGTa pQayyloyiav aGxovoiv, rig xrjV avxijv sxrivoig
ifininxeiv fjiaxQoloyiav , ontq, oi/iai, xuycb vvv naGyw. dia
yap toi to n/.Tj&og mv rjiue^xrjxaGiv iaxafiai xij? Gvvrfiovg
quaxiamj a tertia atque quintam a quarta facere metapho-
ram ; plane enecentur quos obtundunt. Tametii nec a
prepriis licet quibnslibet nec poetis transferre ; imo li quis
vel Pindarus lit et Oceani folia dicat fontes, non collaudetur ;
ac multo magis, quum Veracem fuper incudem fabricare lin-
guam , aut aliud quid tale dicat. Sed enim niliil ita loqua-j
citateih efficit nt qui delignat quicquam et temerarius ell in
illis qnae ignorat. Nam differentias cujusque rei, quot lint
numero qualesque fpecie , viri eft invenire logicam naviter
meditati; deinde nomina eis inftituere, rhetoris partes, aut
verius dialec'tici funt. TJbi ergo homines, qui nec logicam
fpeculationem exacte tenent, nec interpretari valent, ad res
afpirare quae fuperant ipforum facultatem audeant, quum
ipft verba fund jtant, turn reprehenfor es impellunt, licet ma¬
xima ftudeant brevitati, in eandetn -orationis prolixitatem ;
id fcilicet quod mihihunc ufu venit. Siquidem a mea per-
petua brevitate divellit ipforum me numerus erratorum ;
2'PTTMQN A0T02 r.
683
Ed. Chart. VIII. [76.] Ed. Baf. III. .(3g.)
iuavxw (jqayvloyiaq. alia xotvrav&a xaS- ooov olov re
cvvxepvnv ituqaoopai. ydvoiro 8 av rovro ra pkv xa&o-
7.ov xai xoiva ncivrc ov apaqrijpaxa buJ.dyyovxbg pov, ra da
y.axu pdpog ixaoxov itaqaltinovrog. eon 8s xoiva xai xa-
&olov ravrl, itoxcoa ixoioxijra nva r ov rijg agrijoiag yir&-
vog o nlijgtjg oijpaivu oefvyuog , ij rTjg iyxeyvpdvijg ovoiag ro
itooov , ij ro itoiov, ij r ov ovuqivxov itvtvpaxog ' tog y.ai
rovxo nvtg ixolprjoav uittZv , ijxoi 8vvap.1v nva, ij itoib-
rijxa. r ov pkv yap otoparog avroii rijg ugrijoiag at itoio-
rrjreg, bog oliyov epngoo-Q-tv iSuxvvptv , ov ithjgbxr\g av ov8a
xevoxrjg, uf.i.u oxlijgoxijg rt xai palaxoxijg cuvopatjovxo 81—
xaioxegov' rijg 8* iyxeyvpdytjg ovoiag avxijg ro itooov 00-
■&W g pkv av rig ovopaoete nlijqoxijxa-xaixtvox^xa. diacpd-
qovoi 8 ’ oiiSkv avxai ptyd&ovg re xai opixqoxrytog. ti 8k pi]
ro itooov, alia ro itoiov rijg ittquyppdyrjg iv avroZg ovoiag
Vito rbov ovopaxtov cpaoxoitv dqlovo&ai , xvQicog pkv ovx av
ov 0 paCp lev , vnaqypvoav pdvroi nyu eqovoi diacpoqav, ov
pi]V aio-Q-rjou ye Siayvcooxijv , tog iv roTg iteqi 8iayvcboecog
tamen faciam etiam hie ut fim quantum poflum brevis :
quod quidem aflequar, ft generalia peccata atque caaununia
omnium reprehendam et fingulorum privata praetermittam.
Communia et generalia haec funt : utrum certam qualitatem
arteriae tunicae denunciet pleuus pulfus, an infufae fubftan-
tiae quantitatem, vel qualitatem, an innati fpiritus (nam et
hoc funt aufi quidam dicere) aut facultatem quandain , aut
qualitatem. -Ipfius enim corporis arteriae qualitates, quod
panlo ante demonftravi , neque plenitudo vocari, neque va-
cuitas, fed durities et mollities juftius debuerunt: iplius ve-
ro infufae quantitatem fubftantiae recte quidem plenitudi-
nem voces et vacuitatem, at inter has nihil interefl et ma-
gnitudinem parvitatemque. Quod fi non quantitatem , fed
qualitatem fubltantiae contentae in illis denotari a nomini¬
bus iftis dixerint j haudquaquam appellaverint proprie : efle
tamen confixmaverint quandam difFerentiam , fed earn fgnfui
incognitam, ut in libris De dignoscendis pulfibus often.de-
684 rAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [76. 77.] Ed. Baf. 111. (3g.)
sni8t&,0]ttv. r/ Ss xov nvtvuaxog nXijQoxtjg xs tied xtvoxtjg
ext St] xal iiaD.ov dvaioxhytog sot tv aitxt] xa$ avxtjv, tl 8*
to 5 aixibv rig avxtjv evStCgtt Xafi^avoi , xtjg fisv Qcbfujg avxov
r ov oepodgov otpvyjiov -&t]otxai otj/itiov, Trig 8* aygcooxlag
top uuvSqov. ut] S’ av o xavxa x t&dfitvog ex rtjg nvtvjia-
TtyJrjg aiQSoecog. dioxt xav vvv StjXov , wg ov xoivtjv sv-
\j7~\vota.v , ovS* alo&tjatwg naSog tig Sidyvtooiv tjxov iqtT xtg,
vkll savxov So/fia nQtoptvott. yqt] 8s ov t sv xaXg rtjg sv-
voiag rov noayfiarog anoSatototv ovxt tv xatg Stayvmotoi
ir tQityta&ai 8oy[ia, xoivd yeiQ anavxmv soxlv, aiX sv tiovaig
raig alxiatg Xtyco&at , xa&ccntQ rjfiug noitjoojttv sv roTg ntql
xStv sv xotg oqivyfxoTq alxlcov vnojxvtjfxaotv. sv sxdvotg utv
ydo unaoag SidgiovTig rag aXXoiovoa g xovg oqwy/iovg ah tag,
avayxao&rjoont&tt 8oy]xaxav itfdnxto-d-ai' v.ard ftevxot xtjv
vvv svtaxutoav avxo xovvavxiov , ovSevog yQtj ipavoat rov
loyov, owf :&t ild/LOtov Soyjiaxog. UQXtiv tjyovjtai xavxa
xal irtQt nJjtjQoxtjxog xs xal xtvoxtjxog tig yt xd naqovra.
Xty&rjatxai ydq.snl nXsov vnsq avxdtv sv xoig niql Sia-
yvcootcog. xal [tip St] xal boa ntql avxtop ini nltioxov
mas. Spiritus vero plenitudo et vacuitas Tola longe etiaru
minus percipi poteft. ]NTam Ji quis, ut caufam , earn in
oftendendo fumat, roboris ejus vehementem pnlfum ftatuet
lignum et imbecillitatis languidum : qui autem haec pofuerit,
de Tecta erit Pneumatica. Quare vel hie, quod liquet, nec
communem notionem , nec fenfus affectum ad cognitionem
pervenientem proferet, Ted fuumplacitum colet. Atqni non
eft in explicanda rei notione , neque in dignoscenda ea ad-
mittendum placitum, funt enim communia omnium : fed in
folis cauils praedicandum : quod nos faciemus in commenta-r
riis De caufis pulTuum: in quibus ut caufas, quae pulfus
vai-iant, omnes referamus, placita attingere cogemur: hoc
loco contra nullum debet oratio ,vel leviflhne attingere
decretum. Ilaec duco hie de plenitudine et vacuitate fuffi-
cere, quarum hi libris de dignoscendis pulfibus ampliorem
mentionem faciemus. Et etiam quae longiffime nugatur de
2&rrMaN aotos r.
685
Ed. Chart. VIII- [77-3 Ed. Baf. III. (3g.)
*4q%iyavt]g naqi7.a7.aT, v.al xavx Iv xw xqivaiv avxov xo naqi
xwv ocpvyfiav pip/.iov eiorjaexai. Snyvwxaiv uev ycrq iytb xo
xt v.ax uqyag aqy.EG-Otjvao x aig xtxoaai xavraig nqayfiaxalaig ,
vnsq wv ijS>] noTXav.iq ifivtj/xovavGa , nqwxtjq \iiv xljg iva-
oxcooijg, davxsqag de xijg diayvwGXiv.tj g, y.ai xqixt] g xtjg ai-
xioXoyixijg , y.ai xaxaqxrjg xtjg nqoyvwaxixtjg , a)j. etaqot noTr-
7.oi piaty/iavoi xa y.ui y.axavayy.uCpvxag vn'tq xov naqi ocpvy-
(i<av Idq/iyevovg ptpiuov yqaxjtai /xa, seat dar/.vvvxeq, xivu pav
oq&wg uvxcp , xtvcc de ovy. oq&wg aoQtjxai, Gvvtoawxiqav aiq-
yctGuvxo xtjv vvv ivaoxwouv r/fiov didgodov. anoywQ^Gag yap
iv uviTj xwv y.axa fieqog an avxwv , avxa xa y.a&o7.ov diat/xi
seara xov a£ijg 7.oyov, ovy wonaq ev xa x to davxiqw xw nqo
xovda. seat sear avro be xovxo xo piffl.iov iv xa naqi xtjg
ocpodqoxtjxog ?.oya) xag qtjaaig naqeyqaxpa xov ^ ylqyiyivovq,
vneq xov Satlgai xa s lav.wg alqtjuava.
Kacp. g. Maxapag ovv tjdtj nqog xov naqixtjg axTotj-
qoxtjxog xa xui fia7,ax6xt]Xog 7.oyov, iiudttqai naiquGOiiai
xcivxav&a x tjv naqi xa ovopa xa n Xrj(jine7.eiav xwv dvdqwvT
di tjv avayy.aiwg y.ai naqi x tjv biayvwotv xt xui
eis Arcbigenes, in examinando ejus libro De pulfibus expli-
cabimus. Nam ita aprimo ftatueram , ut quatuor liis lu-
cubrationibus effem conteutus, quarum jam mentionem fre¬
quenter feci, primae liujus, quam nunc in manibus babemus,
alterius de dignoscendis pulfibus , tertiae de caufis , quartae
de praefagilione. Verum quia alii me multi induxerunt et
impulerunt, ut in librum Archigenis De pulfibus fcriberem,
atque demonftraverunt modo bene ilium dixilTe, alicnbi
etiam offendiiTe, reddiderunt banc nobis compendiofiorem
narrationem. Nam bic a lingulis feparatim discedemus, ac
ipfa generaba pollbac perfequemur , non perinde ut in fe-
cundo ante bunc. Etiam boc ipfo in libro, quo loci de
vebementia dixi, ut errata declararem, qsfa verba citavi
Arcbigenis.
Cap. VII. Quare ad disputationem jam de duritie et
molbtie digreflus faciam ut bi° quoque iftos often dam in
nominibus efte lapfos : quamobrem in digiioscendo . etiam
686 FAAHNOT JIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [77.] Ed. Bah in. (?g.)
sr Qoyvcoaiv eocpahjoav. sv y'aQ xvqIcoq arjQ.aivovxog exareQov
rm bvopuxm, ovx old * omogbs [uratfOQm ovxoi fieracpo-
Qag itoiovtsi. rig yovv ovx older cog rov [*ev aldijQOv xal
rov Vl&ov zed ro I \vkov gxJ.tjqu acbfiaxa elvac cpa/iev,
slcuov be xal j ueh s ccd ybXa zed vdooQ /xalaza ; XQirrjQiov
yaQ, oi[MZL, navxeg dv&QamOi azlrjoov zed fiaXazov acopia-
rog syo/xev rijv aeprjv. ravxijv ovv hufialXovxeg roig ivrog
vnoxEifievoig , 00a p.tv av avxrjv etiQlaxcofiev vnodeyofieva xal
ofov iyzaxafiuivovGt] • nag vneizovra, fialaxa nQoaayoQevo-
fiev' baa 5’ sfinahv ctvva ro tjuexeQop deQua (SiatyjTcd re xal
cb&ij, rod vneixoii elg'iavxo diyrjxai ra (jiu'Qoueva , avXr^a
ravxa nQoaayoQcVOjier, el pep yctQ~ anXcog el'zoi re xal ava-
rQ&itoiro. otQog rov (Ua&pevov , ro (lev avaxQanofiavov au&e-
veareQov anapxeg bvofid'Qovai , ro 5’ avaxQenov layvQoxe-
qov ‘ ovroo yaq xal avetiog layvQog ovy tjaag jiovov avatQt-
neiv re xal xaxapbdXeip nscpvzev, aiXa xal davdQU fieyiara
xal uXoXa. xal rjfieig d* avrol xal yalxov xal aldrjQov xal
ll&ovg xal %vka, xal ei n rovxm en rj axXrjQoxeQov avaxQe-
nojiev, enetdav roeg oyxoig f] fisxQta. xal ravxy dirjveyxe ro
praefagiendoque lialluciuati. Nam qurnn una fignificatio Jit
propria utriusque nominis, miror e metaphoris lios meta-
phoras ducere. Nam quern fugit, ferrum, lapidem, lignum
dura nos corpora vocare , oleum vero et lac et aquam mol-
lia? Arbitrum enim omnes nos liomines babemus duri cor¬
poris et mollis tactum. ' Hunc quum extrinfecus objectis
applicamus, quae ilium oflendimus recipere et quad fubeunti
cedere, mollia appellamus: contra quae vim afferunt cuti
noltrae et protrudunt , fi. haec cedens urgentia intus excipiat,
dura ilia vocamus. Nam omnino Ji cedat et dejiciatur ab
urgente, quod concidit, imbecillius omnes, quod dejicit va-
lidius vocant: 11am hoc modo validus ventris non nos tan-
tum profternere et deturbare folet, verum etiam arbores ma-
ximas atque naves. Et etiam nos ipJl aes , ferrum , lapi-
des, ligna et li quid his lit durius, li modica lint mole,
facile diruimus. Atque hactenus diftat a duro validum:
2&rrmi2N Aoro2 r.
687
Ed. Chart. VIII. [77. 78.] ^ Ed. Bah III. (59.)
Ig-/vqov tov GxXrjqov ’ %b pzv ya$, wg UQtjTai vvv ijSij, rTjg
agyaiag tSoag s^iaTijGi r t xai avatgsrrti to nXrjGiaQov , to de
axlrjgbv pzv, ov pljv xai layvQOv, ovx t^lovtjGi pzv, syxaTapui-
vti Ss tco paXaxcoTzgcp , xodaXvov tz xai (? o&qovv xai mXovv
avro. ravTciToi xai 6 IDmtcov zlz/z , Gxl.rjgu pzv olgav
7JU.UV r; aaglg imztxoi, pa7.axa 8t boa av ttj guqx.L ho7.v S'
axQtfizoTZQov b ' AQLGTOTzhjg , ov to zmoxtiptvov ovopaCfov
fiaXaxov, alia ngoGTi&tig avTco hots pzv to zlg iavro,
hots Ss to p'r, pt&ioTaptvov. av tz [78] yug ovvcog tincoptv,
paXaxov son to vntXxov tig tavxo ‘ av $ ovrco, pa?>axov zgti
to vmixov avtv t ov pt&ioraG&ai , xuJ.cog ogiovpt&a. xai
fisvvoi xai tl to avvdficpoTZQOV a pa ngooOtVTtg , cog sv tu >
Stvtzgco mgi ytvsGtcag tz xai cf&ogag 6 3 AgiOTOTtXr\g InoirjGt,
pai.axov tlvai cpai/jptv to vntXxov tig savvb xai pr/ pt&iGTa-
ptvov, STi oacpsoTtgov ogiovps&a, Sea SvoXv olxticov Gvpmco-
paxcov svStiigapivoi to paXaxov. tig tavxo ts yag vntixtt
xai ov pt&iGxaxai. ixaxtgov S' soxlv avxcg povcg Gvpfizfit]-
xog‘ cog to yt bnzix.uv xoivov vnagyti ovpnxcopa pa/.axov
hocenim, ut modo diximus, exturbat priftina Tede et evertit,
II quid attingat : durum, fed non validum, non exturbat qui-
dem, fed fubit rem molliorem, excavans, fuffodiens cogens-
que earn. Atque haec Plato etiam dixit dura eiTe, quibus
cedit noftra caro : mollia quae carni. 'At multo baec Ari-
Iloteles elimatius, qui non quod cedit vocat molle, fed ei
addit modo, quod in feipfum , modo, quod loco non move-
tur. Sire enim fic dicamus, Molle eft quod in fe ipfum ce¬
dit: five hoc modo, Molle eft quod cedit, nec de loco mi-
grat : bene definierimus. Jam fi etiam fimul utrumque ad-
damus, ut in fecundo libro Ariftoteles De generatione et in-
teritu fecit, ac molle dicamus efie quod cedit in se ipfum,
nec migrat: adhuc definiemus apertius: quod duobus pro-
priis fymptomatibus ob oculos ponamus : molle etenim turn
iu fe ipfum cedit turn loco non movetur. Utrumque autem
foli accidit illi: najn cedere quidem commune fymptoma
688 FAAHNOT IIEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [78.] Ed. Baf. III. (3g. 4o.)
it zed aoSevovg, to ds tig iavro , fiovov tov fiaXazov,
za&dntQ to jit] tig iavro , fiovov rov uo-Qtvovg. y.cd fie v Stj
y.cd wontq tig to rctQitypv (it&iorao&ai tov ao&tvovg iSiov,
ovTco to firj fit&loraodai fiovov tov fiaXazov. to fiev ovv
vnHy.ov tig iavro nut fit] fitd-iarcifitvov dnavrtg “Eklrjvtg
ovofiaQovai fiaXazov, to S' ovrcog avr 6 dian&ev ozXrfQov.
aide sotiv coontg aXXcov Tivdov ovofiaroov rcXtko tcc arjfiaivo-
fitva xvQicog ovofiaQovTi y.cd fir] TQomy.wg, ovrcog zal uula-
(4o )y.ov y.cd azXrjQo v. rj yaQ dv aiird zal 6 ndvrcov
SuvoTOLTog tig <jr](iaivo[i£vov diaiQtoiv eintv * AQiOTOTthfg,
wontQ cifielti tovtcov ecpt^ijg iv ravrco (hfiXlcp t co Stvrdgco
ntql ytvdotcog zal cp&oQag vtceq vyQov t e zed %rjQov di aXt-
ybfitvog, extxTtQov avrwv idldagt ■nltovaydg Xtyofitvov, cdX
oil azXrjQOV T£ xcd fiaXazov ovX tv sztlvcp toj ovy/fidfifiart
csroXXaywg bvofiaQto&al cprjotv, wtmtQ ovSe Iv dXho t ivl,
xa&dniQ oiiSe 6 HXccrcov. dXH iv izariqov tcov ovo/idrcov
dficpco tco ccvSqe tvQloxtTOV crjfittivofitvov , brav y, cog tiQt]-
tcu, xvQicog Tig ovofiaCj] zal fit] rQonizebg, inti za.ru ye
eft mollis et Imbecilli : at in fe ipfum , folius eft mollis : et
non in Xeipfum , imbecilli tantum. Itemque ut invicinum
locum migratio proprium infirmi eft, ita non demigrare
unius mollis. Proinde quod cedit in feipfum, nec migrat
tamen, omnes Graeci vocant molle, et id quodeo illud adi-
git, durum. Neque funt ut aliorum quorundam nominum
diverfae iignificationes , ft proprie appelles, non tropice,
mollis et dufi. Omnino enim ea peritillimus omnium in
diftinguendis fignificationibus exponeret Ariftoteles , quomo-
do inferiushoc in ipfo fecundo libroDe generatione et inter-
itu diflerens , de bumido et ftcco utrumque docuit hoc va-
rias iignificationes habere : at non durum et molle nec illo
in libro multis dixit attribui , neque vero alio in ullo: nec
etiam Plato. Caeterum nominis unam utriusque ambo illi
viri repererunt fignificationem , fiquidem proprie, ut dixi-
mus, utaris, non tropice. Metaphora enim immenfum figni-
2$TTMSiN 4.0r02 T.
689
Ed. Chart. VIII. ^78.] Ed. Bah III. (4o.)
rai ptTacpoQccg apaqi'&iiryxop eaxat ti n Itj&og Gruiaipofitpcop,
ov .tovxwp fibvop rtov bpofiaxcop, alia xal tcop allcop
ct]\Laivonivmv anapxcop.. avxixa ye rot TD.axcov avxog
fprjaiv ip JZocpiGTij , axXtjQovg Xeytig xal apxnvnovg civ&QUi-
novg, ov xara xov awfiarog Sfj ,nov (peQoov exaxtqop tcop
bvouuxcap, ov x ov v to oxItjq'op ov xe to uvxixvnop, alia
xal to Tijg tpv/rjg, xal xavxijg (laliaxa t ov rj&ovg T£ xal
t ov tqotcov. ovxco de xal olvov ecptj oxXtjQOp Tig ex
fiixaqtOQag ovoyaCfov , xal cpcoprjP gxX/jqccp, inixrjdtvua xe
xal (Slov, e&og t av xal po/iop, avtpov t t xal vScoq,
TjXOL to amjpeg, % to dvG/uxxop, rj to SvG&fipolop,
r\ to arjdsg, 1} to SvGxaxeQ yaaxo v , ij to dvaxaTaycbpcaxop,
jj ti toiovxov txiQOV ix fitxacfoQag opofia^cop. to Se axhj-
qov awpa to xvQtcog t t xal itgcoxag Ir/ofuvov avxixvnbp
T e eoxt xal xax ovdev dxei tco nl.-r\GidCflvxi. top avxbp,
oTjiai, TQonov avOqayjtov [ilp axhjQop leyovai top y,opb~
Toonop xal dvoneifiij xal nQog an ap aPxiTtiPOPxa' pofiop
Tt GxXrjQop xal dixaGxijp olg [iqdtp fiextaxi avyypcbfiyg'
olvop [idvxoi oxlr^op, oxav iayv^'og tj ry noioxijTt xal
ficationum numerum fuppeditabit , non liormn tantnm no-
minum , fed et Jjgnificationum aliarnm omnium. Adeoque
Plato ipfe ait in Sopliilia : Duros milii narras et reniten-
tes homines , neutrum corpori quidem vocabulum tribuens,
nec durum , nec reniteris, verum animo, ejusque praefertim
moi-ibus. Ad eundem modum vinum dixeris durum, per .
metaphoram quidem: et vocem duram, hudium etiam et vi-
tam: praeterea inflitutum , legem, ventum , aquam, II aut
faevum, aut folitarium, aut morofum, anttrifte, aut con-
coctu aut fuperatu difficile, aut ejuscemodi quid aliud , ex
metaphora voces. At durum corpus, quod proprie et pri-
marie appellatur, renititur et nihil tan gen ti cedit. Eodem
vero modo hominem durum vocant, qui ell folitarius et dif-
Ccilis atque ubique repugnat; legem etiam duram et ju-
dicem, qui a venia danda funt omnino alieni; at vinum
durum, quum forti lit qualitate et violenter pungat vel ca-
6 go PA ABE 02 BEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [78. 79.] Ed. Baf. III. (4o.) .
•nlrjXxav Btalag rjxoi xt]V veqialrjv rj xrjv caG&ijoiv xrjv
yivoxv/.rjv, vdcoQ S’ aii oxltjQOV to Svay.axiQyaaxbv re v.al
@QudvnoQov , cos hunltiaxov sv to eg vnojfovSQioig jiivov,
exaoTov re xav alia v oaa GxlrjQcc ItyoQtv ov xvQiag
ovSs nQaxag, alia '/.ax a ovjipiprjxbg rt xal [lixaqtSQov -
Tig ano xivog ouotoxtjxog ovxag ovofia^ofitv. imtSrj Si
nol.la GVjA.(ji(jr]y.c xa ovlrjQa Gauaxi , y.a& ey.aGXov avxav
at fitxaipooai ylyvovxai' ov yiriv xovxov yt evtxev httla-
■OsG'&ai nooGrjy.il x ov nQaxov xe v.al x.vqiov xav Grjjiatvo-
fiivav. anxov yaQ xoi xo oxlrjQoy iaxi xal f/ GxhjQoxtjg
anxrj noioxrjg. oxav ov v snl yivoiV, ij OGcpQrjGiv , rj oifnv,
rj axorjv, 0 liyav QixacptQT] xovvofia, xrjviy.avxa 'fjrrj xov
axovovxa xijg noog xo xvqlov ofioioxrjxog avafUQ.vrjny.i-
G&ai. v.al yaQ xal rj s iQtGig avxrj xav [lexacpoQav egxiv
iixe oQ&ag uxs ovx bo-dag tlaiv dQijQtvai. xag jiiv
yaQ evaQyij x r\v Ojioioxrjxa v.al nQoSijloV bfOVGag snai-
vovficv , oaai Si a/ivSQai re dot v.al aSrjloi, anolivnoyiiv
anavxtq. all ’ ov ir’ cello xi xoig Vta\_j cj\x£Qoiq iaxQoig
put, vel fenfum guftatorium. Jam aquam duram, quae hon
facile concoquitur tardeque in corpus permeat et diutiflime
in praecordiis fubfiftit , et quicquid aliud , quod durum vo-
camus , non quidem proprie vel praecipue , fed per acci-
dens et a quadam traducentes fimilitudine, eo pacto appel-
lamus. Quia vero multa corpori duro accidunt, unumquod-
que eorum metaphoras fuppeditat ; nihilo magis iccirco ta-
meii prima eft negligenda lignificatio propria. Tangibile eft
etenim durum ac durities qualitas tangibilis. Quuin ad
guftum jam, velollactum, velvifum, vel auditum derives
in oratione nomen, ibi auditorem oportet fimilitudinis cum
proprio recordari. Etenim examen hoc eft metaphorarum,
recto lint, an fecus. fumptae : nam apertam quae fimilitudi-
nem illuftremque habeant probamus : obscuras et tectas re-
pudiamus omnes. At neque quicquam norunt aliud recen-
tiores medici probatae interpretationis, quo illis fit, nt nihil
2&TrMS2N Aoros r, 691
Ed. Chart. VIII. [79.] - 5 Ed. Baf. TIL (4o.)
aya&ov egfirjvtiag eyvcoorai, Sio ntg doaqaig eoyarcog tloiv,
ov-Sr cog Iv xaiocg ygrjortov earl raZg fictucpogaZg. it fiev
ovv doacprj fiovov 7]V avrcLv ra avyygd/ifiara , ray civ rig
rycrov tfitfiiparo ’ vvvi d ’ Inti xai r'rjv ai.ifitiuv avzijV
r cov ngayuarcov cov diSaaxtiv emyttgovai SiacfOtiQovai
-rat's axaigoig fitracpogaig , dixaiov ijdi] fitfapao&ai fitiCflvcog
avxoig. bxuv 8 ’ eri rcgog rovrcg rig tig rooovrov ifi-
ttktfeiag tjy.7], wart avrci ra ngcbrd r t xai xvgicbraxa r cov
ovouurcov enitpeqcov roZg olxtioig ngayuaoiv ex (itracpogcbv
laufiavti ra orjuaivofitva , ncibg civ rig uvuoyoiro ; cpiovljv
fiiv yag Itvx'rjv ex fitracpogdg vorjdtitv civ rig, ov firjv
ygibfid ye Itvxov eff' bfioLcog lx fitracpogdg dxovtiv lyycoqtZ'
tl firj yag rovro leytrai xvgicog Itvxov , ovd’ alio rcov
xvgicog ovdev. ovrco xai avOqconov fiev orgvcpvbv ex fit-
rayogag, olvov be orgvcpvbv oixer ex fitracpogdg, alia
diflovort itqwrcog re xai xvgicog. coontg ovv ti rig r'ov
GrjgaZov olvov ovofiaoag orgvcpvbv, tlr egtltyyofitvog cog
iptvbcbg 8o%aC,u, ylvxiiv olvov, eg fiijdt ftguyv fiertan arqvcpvb-
rrjrog, ovrco ngooayogtvcov , dni&avog av tlvai dottier, el
fit obscurius : neque quod metapborae, nifi in tempore, non
funt ufurpandae. Sed enim fi obscura fint duntaxat feripta
iftorum, minus fortafie culpes; nunc quandoquidem ipfam
veritatem rerum, quas aggrediunlur docere, ineptis iftis
metapboris labefactant, acerbius eos jure reprebendas.
Quum vero eo infuper quis deveniat ftuporis, ut quum pri-
ma et pecubarifiima nomina fuis alfignet rebus , accipiat per
metapboram fignificationes, qui feras? Nam vocem albain
ex metapbora intelliges, caeterum colorem album efiam
aeque ex metapbora non accipere potes : nam liic nifi pro¬
prie albus dicatur, quid jam aliud ex illis, quae proprie di-
cuntur ? Sic etiam bominem acerbum vocamus per meta¬
pboram: vinum vero acerbum non item per metapboram,
fed praecipue et proprie. Nam ut fi quis vinum Tberaeum
acerbum vocet, mox reprebensus fit perperam cenfere , qui
vinum dulce, quod prorfus abeft ab omni acerbitate, fic vo-
Xx 2
692 TAAHNOT HEP I. JIA&0PA2
Ed. Chart, ym. [79.] Ed. Bah III. (4o j
xax" IxtZvo zo atjuaivofiivov (fait] tiQtja&ai 00 atQvcpvbv
t ov oivov, axmeo xal av&Qamovg Iviozi Idyofuv ilvai gxqv~
cpvovg, Iv icco rat atjSiZg, ovzco xal oazig anzov oziovv
cdbfia axhjQov , tbtcav ovzco xtltvausv axovtiv ziqg itQoat]-
yoQiag, cog oivog Idysxai ay.lt] nog, ovxav, olfiai, donate next-
(fQutv tivai. itaGcbv yaq zcbv anzcbv noioxi]Z(ov iypvacov
ovofiaza, IrfQoq fiaxQog iaxiv lx fitzacpoQcav avzaZg e'rfga
IntiGuyuv. xaza fi'sv tag otjfiaq ovxcaq ovx e'aziv anatswv
z utv noiozrfzcov ovofiaza , y.cd avyycoQXfCjtuv av zig allo-
ZQioig yprjGtxa&ai fitzacpeQOVza. xaza f idvzot ztjv acprjv
aitavza cbvbfiaoxai, xa&antQ nov xal zovz lAoiczozihjg
IScSa^sv, arc mag sxd-dfiivog Jcp&tjg avzcov zag itQoatjyoQiag,
ag xdcycb vvv Iqco' ■dsQfioztjg , zffbyQoZtjg , tgtjQoztjg, vyQO-
ztjg, paQVTfjq, xovcpoztjg, axltfqozrfg, fialaxoztjg, ylitr/QO-
zrfqy y.QavQorrjq , zqayvzrfg, leioztjg, nayvztjg, linzoztjg.
ovzco fj.lv ovv at arcxcd noibztfxtg anaaai qtjxai. xaza Ss
zbvavxov zqoxxov. xal za fitzdyovza avzcov acbfiaza. xal
‘/uq xal zovzcov Inza fdv at xaz Ivuvx'lcog'iv dot av&ylat,
ztGoaQicixaidtv.u Ss za ovofiaza. • nqcbzt] fiev ovv Ivavzicoaig-
cet , ineptus videatur , li ea fe lignificatione dicat ufurpaffe
acerbum vinum , qua homines, interim efle dicimus acerbos,
perinde ac injucundos, ita ft quis tangibile aliquod corpus
appellaverit durum , ac eo modo vocabulum velit interpre-
tari , quomodo vinum dicitur durum , hie fane parum mi-
hi fapere videatur. Nam poiteaquam omnes qualitates tan-
gibiles fortitae? nomina funt, ex metaphora ft u] turn eft alia
illis accommodare. In olfactuvero omnium qualitatum funt
nomina, ubi translatitiis nominibus permittas uli. In tactu
omnibus fua nomina funt : id quod quodam loco Ariftoteles
docuit, atque nomina eorum ordine omnia expofuit: quae
ipfe quoque narrabo: Calor, frigus , liccitas , humiditas,
gravitas, levitas, durities, mollities, lentor, Iriabilitas, as-
peritas,.laevor, craffities, tenuitas. Itaque exprimi tangi-
biles omnes qualitates poflunt et corpora non fecus iis prae-
dita; quippe horum'pariter feptem funt oppohtae conjuga-
tiones et nomina XIV: Prima eft oppoiitio calidi et frigi-
2&rrMQN Aoros r.
Ed. Chart. VIII. [79*3 Ed. Baf. III. OO
■OcQUOV Sttti TpV/'QOV , diVXSQa Ss § IJQOV Xal V/QOV , Xp'lXrj be
fiaqtog xt seal xovyov , xexaQxtj oxXrjQov re seal fiaXaxov,
neunxrj yXioyQov seal xqavoov , exrt] xoaytog xal Xtiov,
ipdofiij it ay log y.al Xtnxov. [ir] xoivvv , eo ovzog, e/x-
nXrjxxa XrjQti [irjb^ ovo/ueatv ' EXXrjvixoig re y.al xoivoXg andv-
xeav oixo&cV enlcpeqt xal naqd aavxov ret arjieaivofieva,
aXXee to fiev aoofia xijg aqx^qiag rj axXrjqov, rj [taXaxov
tine nqcoxcog y.al fidXiGta ' xov d' oneog eytt xovxo dtixwvxu
aepv/feov ov xvq'uo g fetv, ovde nqmxmg ex i, xaxd avn§i§t}-
yog S’ igtoxui ooi xaXtiv gxXijqov, rj \eaXaxbv. text yuo rj
xivrjaig avxrj reap dgzrjgicov 6 Gfvy/iog eesxiv, ovx dv rig tenoe
y.VQtiog ovofiaCfijiv gxXijquv xivriGiv, tttf rj an avzijg nXtjyrj
xaxd x rjv rjfVcxtQav dcprjv, text rj xrjg nXijyljg ala^rjaig, ov-
bev ovde xovxo Xeytxai xvqUog ovde ngcozcog gxXtjqov, aXXw
naQovo[ed^exai dijXovoxi xov GxXtjQov Gcojiaxog 6 axXijQog
Gqivyfiog’ ixtivo be fiovov, ovx aXXcp xtvl naqovoua^ovxtg,
ovxe xaxd ov/e^t^xog ovze fitxacptQOVXtg , rj xaxaygmyttvoi,
nooGayoQivouiv oxhjQov, dXXa xvqimg x t xal nQcoxcog. oxav
ovv xig axXt](>6v Gcpv/n'ov rj xaxd xtjv xov nvtvnuzog Xtyrj
di, altera licci et bumidi, terlia gravis et levis, quarta duri
et mollis, quinta lenti et friabilis, fexta asperi et laevis,
feptima cralli atque tenuis. Quare infulfi. nihil, obfecro, •
nugeris , uec vocabulis latinis et omnium Graecorum com-
munibus privatim abs te imponas fignificationes , fed cor¬
pus arteriae vel durum, vel molle primum et praecipue,
at pulfum ejus Jdatum denunciantem non proprie nec pri-
mo , fed per accidens durum vel moll'em voces licet. Sive
enim ipfe arteriaruin motus pulfus eft, non proprie dixeris,
II motum appelles durum, live is quern tactui nollro infli-
git ictus , live fenfus iptus, nihilo magis hie proprie et prae¬
cipue durus dicitur : fed denominatur fcilicet duri corporis
durus pulfus ; illud vSro folum non aliunde denominantes,
neque per accidens , aut per metaphoram , aut abufum, ap-
pellamus durum, fed proprie et praecipue. Proinde ubi
quis pulfum durum, aut ex qualitate Ipiritus dicat reprae-
6 9 4 rAAIJNO T IIEP I J1A0OP, 20 TPM. A0r02 T.
Ed. Chart. VIII. [79-3 ^ Ed. Baf. III. (4o.)
noioxrjta (pcrivaa&at. xoiovxov, xal v.axa x rtv idioxqxa xijg
■O-iQfioxtjxog , rj naxa alio x i xiov laltjdijvai fiiv Svvafisvcov,
SiSccx&tjvcu Ss aSvvaxoiv , oir/. avtS.ont&a xov xa xoiavxa dtj-
lovoxt IrjQovvxog xe xal ntQilalovvxog , oloitcQ ovS“ Aq-/i-
ydvijg sv xa xto n tql ocfv/(imv uvxov ygafifiuxi y.ocv xm
divxeQoo xTjg xov nvqaxov oij^HWOcCog.
fentari talem, aut ex proprietate caloris, aut alia de re,
quae enunciari verbis valet, non doceri tamen , rejiciemus
eum, qui iita nugetur et garriat : quod etiam facit Archige-
ues in I'uo de puliibus libro et in fecundo de hgnis febris.
TAAHNOT HEPI AIAOOPA2 ZflWTMaN
Aoros A.
Ed. Chart. VIII. [80.3 Ed, Baf. III. (4i.)
Keep. at. ]ioi xcu xctxcexrjv ccQyjjv ev&tcogxov
(itvTSQOV yQttfiiMXTog, otjovilg xct r% xeyrijg sQyot y^rjaiuop h> xat
itQOiXca mnX^qaixai (tifikia) ' s tai ycto orcoaov earl to nav nltj &og
x/ov ocpvypcQV, idtfy&t], xai rctg nQooqyoQiag , oaov ye tlai
•jTQoarjyoQLai, dirjX&opiV , Tj^iooaa re xbv (3 ov).6fitvov xov htl
to -/orjmfiov levai rtjg ■&to>Qiag rtjv neql xijg dtayvcuoecog xa>V
acpvyfiwv ngccypavdav , icpe&jg xyde yfyoaii/itvijv Iv xixxuQai
pifiXioig, avalt^apuvov, tlx hi txuvy xtjv mqi x bop ctlx'uav h>
GALENI DE PVLSVVM DIFFERENTIIS
LIBER IV.
Cap, I, Quantum ad artis opera complexus fit uti-
lilatis primus liber, diximus initio fiatim feGundi libri. Et-
enim quantus fit univerlus numerus pulfuum, declaravimus,
atque appellationes, quatenus quidem appelladones funt, re-
cenfuimus ; juflique illi, qui ad commentationis hujus vo-
luerit commoditatem aspirate , opus revolvere de pulfibus
dignoscendis , quod fecunduin hoc quatuor libris eft cx-
plicatum: ab illo de caufis lucubrationem quatuor libris:
696 rAAHNOT TIEPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [80. 81.] 1 Ed. Baf. III. (4i.)
xsxxaqatv. allots, ovxcog snl xtjv l| avxcbv fjjuv yivopevrjv
acpizvHG&ai ixqoyvcoaiv , yeyqaiiptsvtjv zal avxtjv tv xsxxaqatv
allots (St pilots, x a Ss ptexa to tzqcotov tv xr,St x ij itqayua-
Ttitt xij xttql xrjs Siacpoqag xmv ocpvyfiwv tlqtjfitva, zaQumq
tied xavxl xa vvv yqacptpaopitva , Site x'rjv mqieqyov cplvaoiav
xmv vscoxsqcov laxqwv uqrjxat, Stry&zvxcov xtvav sxaiocov,
xaixot y cevxiTuvovxos avxolg tfiov fisyqt itollov. fttlxiov
yaq svofitQov tivat (t tjSolcos ayqtjaxa yqacpetV zed ntqtxxa,
izovxa [irjx azovxa xotg cp IvuqovatV uvxuplvaquv.
alia yaq ovxcos cnpoqqxov soxtv evicov x 6 dqaoog, ayvoovv-
xcov fitv embaag cmoqiag syet xa zaxa xovg oqtapiovg, nqoyel-
qcos S ’ oqt^opisvcov ov xovg aq> vyptovg f tovov , alia zal x alia
Tgvfmavxa. xaixot ye ovdeuiag %Qilag ovarjg xtav oqcov, oxav
zal irqo sxeivcov aaepebs voijxat xa n qayptaxa, za&antq enl
xijs xov ocpvyptov nqoisrjyoqiag , tjv ov ptovov laxQol voovutv,
alia zal itavxts av&qomot. ■ oxav yovv sxxeivovxeg xtjv yeiqa
maqtycatjiv avxois xov zaqnov, atyacs&ut xelevov xeg xov acpvy -
fxov xov laxqbv , aq ovxcos avxovg olrj&ijvat yqtj leyttv
[8i] xov acpvypiov xtjv nqooryyoqiav , cog el zal ozivdaipbv
denique ad praefagitionem ex iis inftitutam pergere , quae
quatuor etiam libris continetur. Nam quae in lioc opere de
differentiis pulfuum a primo libro disputavi, et hercle quae
nunc inflitui feribere, propter recentiorum medicorum ina-
nem loquacitatem diiferui, amicorum, quibus equidem mul-
tum reluctatus fum, precibus adductus. Satius enim da-
tuebam elTe nequaquam inania et fapervacanea attingere,
nec volentem nolentem cum nugatoribus pugnare nugis. Sed
enim quidam audacia funt intoleranda : qui nefeii quum lint,
quantum in definiendo in lit difficidtatis , temere tamen defi-
niunt non pulfus tantum, Ted alia cuncta, tametli definitionum
lit nullus ufus, ubi res ipfae et ante definitiones intelligun-
tur, ut in pulfus nomine, quod intelligunt etiam omnesmor ta¬
les , nedum medici. Nam ubi manum protendentes iis por-
rigunt carpum, medicosque jubent pulfiim tangere, eft vero
turn arbitraudum pulfus eos nomen ufm-pare, ut ii oztvSaxpov
24>T VMSN siOr'02 J.
6n
Ed. Cliart. Yin. [81.] Ei Baf. III. (4i.)
Htxov, rj ngayjia rt atjuaivovrig eq>&iy$avro rrjv tptovtjv
rtjvSt-, 8oy.it fioi (Selnov ilvai tpavai, voovvxag n ixnuyfia,
y.ax exiivov rv&iaQai rovvojia rov ecpvypov. •jxSxiqo v ovv
ovxto Xeyovoi rov atpvyjiov, cog rov ‘Inixoxivxavgov v.al rag
XSiigijvag, rj rryv ZxvlXav , rj xaxu nvog ngayparog vnaq-
yovxog bxitpigovai rovvo/ia; ijioi uiv xuvrav&a (W.nov ilvai
doxit tpavai , y.aru nvog VTtagyovxog Ttgay/xaxog ini avxwp
Xiyitp&ai ro rov atpvyjiov ovoua , xai rovx ilvai ro nguyfiot
rijv xivtjaiv rtov ugrrjqitbv , i]V bgtovxai xtvovjievijv 81 b/.ov
rov piov naaiv av&qtonoig, iv anavn uoq'ko rov atb[iaxogt
ev&a mg av ovaai rvytoai. y.al jiivxoi xai xaxct ra tphy~
fiaivovra fiogia atpvyuov nvog alo&uvia&ai tpaai xai xqo-
rutptov atpvCflvxtov , iv n nvgirotg Siaitvgotg xai nXiovog
axguxov noaii xai xitpulaXyiatg rial xai jiukiaxa raig eg
iyy.avaitog tjliov. xai ravxa aKXfji.oig igpujvtvovTig , ov
dtovrai jiaxgcov Xbytov , tov bxXrjgtoqav ot vitbxigoi rtov la-
r Qtov rcc piplia , f lira rtov •O-avjiaaxiov avxXoyitov tov ixgbg
aiXrp.ovg noiovvxai nigt n rov y.ax avxov rov atpvyjiov ogov
xai rtov ev jiequ Siatpogiov avxov natstav, olov rov atpodgov
dicerent, aut rem aliquam defignantes, earn vocem pro-
lerrent? Equidem rectius dixerim , rem eos certam in-
telligere, illique alfignare nomen pulfus. Utrum jam ita
proferunt pulfum , ut Hippocentaurum et Sirenas , vel
Scyllam, an rei certae, quae extat, nomen tribuunt?
Rectius eft bic quoque dicendum , fi quid fentiq , certae rei,
quae reperiatur, eos attribuere nomen pulfus , atque liauc
rem elfe arteriarum motum, quas quidem moveri omnibus
hominibus , dum vivunt, confpiciunt omni in parte corporis,
ubi certe- infunt. Jam in partibus etiam inflammatis pul¬
fum quendam fe ajnnt animadvertere : ad liaec tempora pul-
fare per febres urentes et a potu meri largiore , praeterea
in quibusdam doloribus capitis, maxime a folis ardore profe-
ctis. Quae quum fibi invicem declarant, non requirunt
multa verba, quibus fcatent juniorum medicormn libri cum
praeclaris iftis confutalionibus , quas invicem initituunt de
definitione pulfus et de fin gulls ejus differentiis, ut vebe-
r a Aim or iiepi aia$opa2
Ed. Chart. VIII. [81.] Ed. Baf. III. (4i.)
y.al /ic/alov xal nltjgovg, bfiulov re xal xsiay/iivav xwv
allow , vnsQ wv ini nleov tiQtjxai di ixdvcov v.al xwv
vnofiv)] fiat ojv, Iv oh ifyyovftal re cl/ia v.al v.qivca xonaqi
G<pvy[icbv ’A.Q%iyevovq (Sifiliov, end v.al xovxov x'ov avdqa
gvv xoig alloiq laxQoig xoig vtwxeqoig to xtjg cpiloqiGrlag
intv.d[iaxo vocy/ia * xaivtjv yaq I/co xrjvSa r r\v nQoofjyoQiav
ini xw xaivw nQayfiuxt rltfa^at ‘ xakoi ys ovx rjv al-iog
' 4qyiyhf]g na&tiv xovxo xo xaxov, ovx aiulcbg iayijv.ag av'ijQ
TCiQl x'a xrfi xeyvijg sqya. alt aioneq ipcbqug xal bcp&alydaq
anolavovoiv svioi xwv nltjcuatovrow axovxtq, ovxco xal 6 avtjq
ovxog tig x tjv ntql xcbv bqlcjiwv cplvaqiav vntavQTj,. xa'aoi
fiallov xcbv allcov avxmocovyicvoq xcbv e'gyoov xijg xeyvTjg.
oxi xoivvv cuv (ialtGxa ayvoovoi, xovxwv icpltvxai, ddxvvfit
dice Gvvxofuov avxoZg, a%iwv wv (tovlovxai nqofialluv ovofia,
imibav ds xovxo nqc&faoi, x'divcov av&ig aqi-Ofiov snwv A-
nilv , iv onoocp povlovxat /xsxqw il&tiv vnsq xov xaxa to
itQOpliyd’kv oQta/iov. xixQwoxovxai yaq iv. xtjg xoiavxijg ini-’
dtfewg, xaixoi yt avaiod-tjoiag ini nluoxov ryxovug. cog yaQ
iyycaQii (ilv vneq ixaoxov xcbv bvoyiuTwv ev olov noida&ai .
mente, magno, pleno, aequali , ordinato et reliquis: de cjui-
bus amplius in illis disputavi commentariis , quibus enarro
pariter et examino Arcbigenis de pullibus librum , quando
etiam cum aliis medicis junioribus bunc virum amoris de-
finitionum morbus eft depalius, ut novam in re nova vocem.
ufurpem. Etfi. ifto malo Arcbigenes eiTet indignus , in co-
lenda arte vir non ignavus. Sed ut psora et lippitudine,
qui propius accedunt quidam corripiuntur inviti, fic ad
iftas definitionum nugas vir idle illectus eft, tametfi ad ar-
tem colendam praeter caeteros idle contenderet. Quod er¬
go quae maxime ignorant, baec affectant, brevi illis often-
do, jubeoque, ut nomen quorumlibet ponant. Deinde ubi
baec egerint , verJiculorum ab iis numerum requiro, quanto
velint intervallo percurrere definitionem ejus, qua de re
agitnr. Sane quanquam mire ftupidi funt , pungit boc ta-
men illos fpecimen. Nam baec £. de omnibus perinde di-
camusj fingulis de nominibus bnguli libri confcribi pos-
z&rrMQN Aoroz a.
699
Ed. Chart. YIII. [81. 82.3 _ Ed. Baf. HL (4i.)
ptjjliov j eaxai de entj nhico xo>v yfi.'uov. xavxa neqi ituv-
rwv -/jLicav ojioiatg duoyofnivotv , alia ivv ye deivov eoixct
nsi&eo&ai , nQopuhlaiv avayxutpfievog i[iavxq> xi xwv scarce
T ovg ocpvy[iovg , elg sntSe&v avxbbv xtjg [luxalag tp ?.vaQiag.
Keep. $ • * Earco drj xovx avxo x 6 tiqwxov xai oa-
(phxaxov 6 ocpvypio g. tl yao eni xovxov Stt^atfu , noatjv
enoirjoavxo fiaxaioloyiav , ovde naqi xwv aXkcov ex aStjlog
6 bo-yog fievet. xov yovv aepvypibv xivrjatv aoxrjQiwv atQiauvxb
xiveg, olg avxibiyovxeg evioi nQwxov [iiv rjuaQxijfj&ai xov
oqov ecpaaav, eneiSt] naQubebetnxai xo, xai xtjg xaQSiag.
iyoljv yuQ oil xcog ogloao&ai’ ccpvypiog eoXiv aoxtjoiwv xai
xaQSiag xivtjiJig. evioi 8s. ov xaQdiag qiaoi 8tTv, alia xov
xr]g xaQSiag agxtjQiwSovg fisQovg nQooxi&evai, tag ylvea&ai
xov oqov xoiovxov, oyvyfiog ioxi xivtjoig agxtjQiav xai xtjg
scarce xrjv xaQSiav UQxrjQiwSovg xoikiag, rj vt] At ovxcog"
[82] acpvypiog eoxi xivtjaig UQXrjniwv xai xtjg aQxijQicbSovg xoi-
liag xtjg xaQSiag. olg aii&ig exegoi [U[iq>6/xtvoi xaxcbg slQtj-
o&ai cpaoi xov ofpvy/xbv xivtjoiv unltSg ’ tivai yccQ xai aU.ag
xivrjotig aoxt]Qiwv xai xaQSiag, olov xrjv xe nsnxixijv xov
fmt : finl porro verficuli amplins mille. At nunc indignam
rem videar fubiilTe , qui inducar , quo illorum inanes jiugas
detegam , de pulfibus rnihi a liquid proponere.
Cap. II. Sit ergo hoc ipfum primum atque clariJU-
mum pulfos: in quo li demonftrem, in quam inciderunt lo-
quacitatem, liniul de aliis apertus erit fermo. Pulfum igi—
tur inotum deCniverunt arteriarum efle. In quos disputan-
tes aliqui, primum peccatum efle in definitione contendunt,
quod praeteritum lit et cordis; nam in liunc modum defi-
nire oportebat: Pulfus eft arteriarum et cordis motus.
Alii non cordis ajunt, fed arteriofae cordis partis addendum
efle , ut haec lit definitio : Pulfus eft arteriarum motus et
ventriculi in corde arteriofi. Aut bercle iic: Pulfus eft ar¬
teriarum motus et arteriofi ventriculi cordis. Quos rurfus
infimulant alii, qui volunt male dictum efle, pulfum efle
motum abfolute, efle fcilicet praeterea arteriarum alios
700 TAAHNOT HEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [82.3 Ed. Baf. III. (4i. 4a.)
mQttyon&VQV xax avxag alfiaxog, e\xxixr\ v re xovxov xal
t/TQOO&txixriv , anoxQixixrjV xt x&v ‘jttQixxconaxcov. iyQrjV ovv,
xpaal, jtQoaxtid&ai xm oqco to xTjg x cov acpvy[xwv xivtjatmg
tT8og, iv idiog avxtov -jj xal [it] nollwv xivrjatwv xoivog.
xal xoivvv avxol xov ooov inoujGavxo xoiovdt' acpvy/iog
iaxiv aQXijqimv xal xaqSiag 8iaaxol*j xt xal avGxolt], xal §tj-
l.ovoxi xal xovxov nuliv avxov xov oqov xoaavxai ytyovaaiv
enavoQ&coaug, oaai xov ttqog-Oiv, ivicov jitv avtuj nQoaxi&ev-
xcov xal to x >jg xaQSiag, ivicov 8? ovy anhbg xaQSiag, alia xov
xax avxrjv aQxt]Qico8ovg yivovg, ivicov 8s xtjg aQxi]Qico8ovg xoi-
liag xtjg aQiaxtQug. dal yaq o‘i xal xovxo nQoai&taav, . cog yi-
vta&ai xovg oqovg xoaovxovg’ acpvy/xog iaxiv uqtqqiwv xal xaQ¬
diag 8iaaxoh] xt xal avjjxoh]. . arpvy[i6g iaxiv aqxtjQicov, xal
xov xijg xaqSiag aqxrjQtmSovg fiiqovg diaaxol.rj xt xal avaxol/j.
aq/vy/iog iayiv aox^emv xal xijg aQxrjQicodovg xoliag xijg
xaQdiag diaaxoV], xs xal avaxoXrj. noXe/iovat 8s xovxoig
anaaiv ex tqog yooog civSqwv , ov xavxa fiovov, alia xal xag
[iijviyyag (4?) Gcpvtjtiv. llyovxeg * tvioi 8s xal xov iyxtcpalov’
motus et cordis; ut qui concoquit fanguinem in illis conten-
tum et attraliit eum apponitque, praeterea qui excernit re-
crementa ; quare definitioni adjiciendum fuifle fpeciem arte-
riaruni motus , ut propria illorum et non multorum motuum
lit communis. Itaque lianc ip£L definitionem infidtuerunt:
Pulfus eft arteriarum et cordis diftentio atque contractio.
-Cujns quidem etiam definitionis tot fuerunt correctiones,
quot fuperioris; quum ei quidam adjungerent cordis; alii
non Jimpliciter cordis, fed arteriofae partis cordis; nonnulli
arteriofi ventriculi; alii finiftri ventriculi ; funt enim qui et
hoc annectant ut tot exiflant definitioues. Pulfus eft arte¬
riarum et cordis diftentio contractioque. Pulfus eft arte¬
riarum et cordis arteriofae partis diftentio ac contractio,
Pulfus eft arteriarum arteriofique ventriculi cordis diftentio
et contractio. Pulfus eft arteriarum et finiftri ventriculi
cordis diftentio contractioque. Jam cum omnibus liis hel¬
ium eft alii virorum catervae , qui non tantum haec, fed et
membranas eei-ebri conftrmant puLfare ; funt qui etiam ce-
z&rrMQN Aoro2 j.
701
Ed. Chart. Vrir. [S2.] , Ed. Baf. III. (4a.)
a /.lot 8s apxpoxtQOV * Tiplg 8s •jxqcoxcog per top syxscpaXop,
xaxct ovppt^ijxog 8s rag ptjviyyag ' u).)xn 8s av nakiv ovxs
rag pcjpiyyag ovxt rov syxscpalov tjyovpxac ocpv^tiv nqcoxcog *
alia ratg pip ccQXtjQiaig vnctQyup xovxo, xax'a ovpfepijxog 8’
iv.dvoig. ovpt%aiqto&ai yuQ avxct xaig ip avxoig uQxtjQiaig
(petal , napnol.l.atg ovoaig. tl pip ovp GvpdgaiQtxou popov,
ovStpiap avxct Svpapip syoPTU trjg nQOiiqtjpspijg xotavxtjg xi-
yrjotco g, ov8ip sxi dtrjou ixqoGxi&epui xotg nootiQ^pivoig
oootg ' si 8 syu nva Svpapip olxtiap opocap ratg uQxtjqiaig,
apayxaXov soxat pvtjpopsvup xaxct top oqop iyxtcpuJ.ov xai
pijpiyycop, cog ytpto&ai top o7.op oqiopop Toiopde, ocpvypog
taxi 8taoxo7.f] xai ovaxoVt] xaqdiag xai aqxtjQtwp lyxtcpu7.ov
T £ xai prjvlyyiap. tl 8s to extqop avx cop popov iyu TtjP
TOiavxryp ovvapip, ixtivov popov pvqpovcvaopip , jjxoi y
ovxco noiovpxtg top oqop' ocpvypog ioxi dcaoxaXyj xai av--
axo7.'rj xaqSiag xai aqxrjQicop xai pijVtyycop, rj ovxco’ ocpvy¬
pog soxi diaoxolrj xai ovoxoVj xaoSiag xai uqxijqicov
xai syxtcpalov, xai xatf sxaoxoP ysvog xcov spitQoo-d-tv
rebrum ; alii utraque; aliqui praecipue cerebrum , membra-
nas per accidens. Contra alii nec membranas cenfent , nec
cerebrum pulfare praecipue , caeterum ad arterias boc per-
tinere, atque per accidens ad ilia; nam attolli ilia una cum
arteriis ajunt, quas babent plurimas. Quamobrem J1 cum
illis tan turn attolluntur , nullam ipfa obtinentia facultatem
ejus quern commemoravimus motus, nibil fuperiores defini-
tiones amplius accellionis defiderant. Quod li quam ut arte-
riae obtinent facultatem peculiarem, cerebri et ejus mem-
branarum in definitione erit necefiaria mentio, atque tota
definitio baec erit: Pulfus eft diftentio et contractio cordis
et arteriarum atque cerebri et ejus membranarum. Sin
autem alterum modo illorum ea eft facilitate, ejus faciemus
unius mentionem atque vel bunc inmodum definiemus, Pul¬
fus eft diftentio et contractio cordis et arteriarum atque
membranarum; vel lie: Pulfus eft diftentio et contra¬
ctio cordis arteriarum cerebrique , ac fi.mil is tuioquoque
TAAENOT ILEPI JIA<1‘0PA2
702
Ed. Chart. VIII. [82.] Ed. Baf. III. (42.)
slQtjfisvcov oqcov . ofioia irqoa&rjxt 7 yivrjatxai. xiv'sg fitv yciQj
tag Etfrjv , TjQy.iadrjfsav ilittiv ' acpv/fiog eon SiaaxoXt] y.al
cvazolt] xagSiag teal ceqxt]Qiav' svioi St ovy anlrng ovxcog,
alX tjxoi ztjg aqxtjQiooSovg Iv rij xaqS'ui xoliaq, ij xr\g agi-
cxsqag, rj xov [isqovg avxrfg xov aqxt]QiwSovg nqoatd-taav.
ixaaxov Si] xovxcov xwv oqcov ol fikv iyxeqialov, ot Se [irj-
viyyaq, ol S^ a[iqtoxiqa ztqoad-tjaovai' xal ycvqatxai nltj&og
oqcov ovx oXiym. tjfiipiap^xtjxcii Se ovSev tjzzov avxotg vial
ntql ratv ztjg y.aqSiag xohcov" evtot yaq rjyovvxai [it] acfvt,nv
rrjV Stlgiav' tlal Se ol ocpvfyiv (iev, ov [itjv it qcoxcog ovSe Si
avxtjv, alia xvj nvtv[iaxixr] y.al.ovfilvt] avyxivov[ievt]V‘ toaff'
oaoi rtjs aqiaxeqag xoliaq ztjg y.aqSiag , t] xtjg aqzqqiwSovg,
tj bncoaovv alhog ovofiaQovztg /ivij/iovivovai, Sitvt-y&qaovxai
xoig v.axa ztjv Stigiav t]yov[ievoig ocpv&iv. sxi Ss [liiQcov allt]
Siacpoqa xoig laxqoig lx n claiov neql z cop aqxtjqifv iye-
Vcxo , nvcov [iev f]yov[ievcov avxag l§ tavxmv oqtv&iv , av[i~
<p vxov iyovaag bfioiaa xtj xaqSici z'r\v zoiavzqv Svva/iiv,
wv son xal b.Hqa%aybqag, ev'uov Ss ayvQuv [iev avxov,
in genere'commemoiatarum definitionum accelllo £et; nam
quibusdam fatis, wt dixi , fuit dixifle : Pulfus eft diftentio
et contractio cordis et arteriarum ; quidam non ita abfolute,
fed vel arteriofi cordis yentriculi, yel finifiri, vel partis arte-
riofae ejus adjeeerunt. Jam cuilibet harum definitionum
Iii cerebrum, illi meningas ; alii utrunque adjungent, ex-
iftentque definitionum numerus non paucarum. At vero
de cordis ventriculis eft non minor illis disceptatio, quia ali-
qui dextrum non arbitrantur pulfare alii pulfare quidem,
at non primo et fua fponte, fed una cum illo, qui fpiritualis
yocatui', moveri. Proinde qui finifiri ventriculi cordis, aut
arteriofi, aut quoquo modo aliter appellent, fecerint men-
tionem, ab illis hi difiidebunt, qui etiam putant dextrum
pulfare. Alia praeterea major dilfenfio medicis jam olim
de arteriis fuit; nam eas quidam fua fponte dicebant pulfare,
ingenita praeditas, perinde ac cor, eayi: de quorum nume-
ro eft Praxagoras: alii pulfare quidem, nam ipfam dis-
2&TTMQN A0T02 4.
703
Ed. Chart.' Ylir. [82. 83.] Ed. Baf. III. (42.)
tow yixcovog avxwv SiaGTtXXojisvov xs xai GvGrtXXouIvov,
y.a-d-UTUQ rj xagSta, xrjv 8vvay.1v 8s ovx iyovamv GVfMpvxov rj
xovro 8gmGcv, aXXoc naga xagdiav XuyfiuvovGwv. 7jg yvcoy/jg
eystat xai ‘HgoqiiXog. *EQCtGi[&3]<jTouTcp 8s ovSsrtgov age-*
axei' ftovXtxai yag syitaXiv xij xagdia rag aoxrjgLag acpv^uv,
sxsivrjg ysv, ora SiaaxiXXaxai n Xrjgovysvtjg rH] xtgog to xavov-
yavov uxoXov&iu, xwv 8s agxijgimv, ore nXijgovvtai 81a-
GxaXXoysvmv , nXrjgovG&ai 8s avx'aq tow naoa xagSiag hu~
itifmofitvov nvavyaxog cptjGiv. aua y'sv ovv avayxaZov saxiv ■
aycpoxaga ytvtG&ai, xrjv r t 8iaGXoXt]V xai xrjv nXrjgcooiv av-
xdov, tf/sia&ai 8s to sxegov ■Oaxegov Xoyov air lag syov sv
ysv X7j xagSla xrjv diaoxoXijv , iv Ss xaZg agxtjgiaig xtjv itXij-
gcoaiv, waittg oguxai v.anl xmv ixxog. at y iv yctg x cov yaX~
xdiov (pvGUL 8l6xi SiaoxiXXovxai, 8m xoyxo nXtjgovvxai, ol
Guv.y.OL 8s xai ol &vXaxoi xai ol aay.ol 810x1 itXrjgovvxai ,
8ict xovxo SiuGxeXXovxai. xov ogioyov ovv eimg oXijv xr\v
ovgluv axgificag xov ngayyaxog yiXXs >. SfjXwGsiv, ovSiv av-
x ijg xmv xvgimxaxcov nagaXa’mtiv ixgoGrjy.ai' x tjg 8 * ovalag ay~
tpiG^ijxovyivtjg, avayxaZov saxai v.c/$ exuoxijv a'Cgaaiv idiov
tendi tunicam earum, contrahique non fecus ac cor; led
facultatem non habere , qua hoc agunt, innatam, fed cordi
referre acceptam; in qua opinione Heropbilus eft. Erafi-
ftratus neutrum probat: contendit enim pulfare contra ac
cor arterias, illud quum diftenditur, repleri eo quod con-
fequitur ad vacuatum; arterias, quuin replentiu', diftendi;
repleri autem immiflo a corde dicunt fpiritu. Simul itaque
fieri utramque eft needle, diftentionem et repletionem earum,
verum alteram antecedere alteri rationem caufae obtinen-
tem, in corde diftentionem, repletionem in arteriis, ut cer^
nitur et in externis rebus. Folles fabrorum, quia diften-
duntur, proinde replentur; facci, culei, utres, quod im~
pleantur , idcirco diftenduntur. Quare definitio, quae to-r
tam rei eflentiam eft ob oculos pofitura, nihil debet eorum
quae illi praecipua font et propria maxime omittere. Sed
quandoquidem controverlia de eflentia eft, neceftario fua
TAABNOT HEPI AIA&0PA2
704
Ed. Chart. VIII. [83.] ' ^ Ed. Bafi III. (42.)
oquyti'ov ylvtG&ai" wars xoXg ^EqaGiGxqaxuoig ovxmg oqi-
gtsov soxlv, mg svSuv.vvG&at to idiov IS 3 Eqaoioxqaxov Soypa
nsql xrjg xmv acfvypmv ovoiag, roTg d’ ‘Hqocpilsioig , mg to
idiov ‘Hqocpilm , xal xoXg alloig anaaiv maavxmg olxsXov
ixaoxoig iaxlv oqov iroajxsov raj acpsxsqm Soyuaxi. xovto Se
tv&ecog avxo ovSslg oysdov uvx mv sniaxaxai , xal xovxov y
exi pallor avayxaXov syvma&ai Svo ytvrj xa Tcqmxa xmv oqio-
fimv tlvai , to per sxsqov s^rjyovpsvov Gucpcog xrjv xov nqay-
paxog svvoiav, rjv syovoiv ol ovopaQovxtg avro, to S> srt-
qov, cog tiqrjxai, to xtjv ovaiav SiSaGxov. aqtxrj d’ ixaxsqov
xmv bomv Idea xov psv xrjv svvoiav sqptjvtvovxog opoloytX-
c&ai Xc naai xoig opocpmvoig xal prj nqoGanxtG'&ai xtjg ov-
ciag xov nqaypaxog, xov Ss xijv ovaiav SiSaGxovxog opo-
loytXv per xm xaxcc xrjv svvoiav, sxsqov St vnaqysiv avxm.
xtqmxov ovv xovxb aoi yiyvsa&m yvmqiapa xmv slxij qilva-
qovvxmv, oxav tv a xov nqoxsipsvov nqaypaxog axovGTjg av-
xmv Isyovxmv oqov. ini xivmv psv yaq ov Svo povov, alia
xal xqtXg xal xsxxaqag uptivov lore noitXad-ai ' nqmxov psv
erit caique fectae defmitio ; proinde eft Erafiftrati discipulis
ita definiendum , ut Erafiftrati peculiare placittim ac dogma
in pulfuum eflentia fimul appareat ; Herophili affeclis, ut
peculiare Herophili ; aliisque fimiliter omnibus definilio fi-
gillatim efficienda eft fuo placito conftans ; ac vero jam hoc
ipfum qui fciat, elt illorum prope nemo. Atque eft ope-
rae pretium magis fcire definilionum efle genera duo prima;
alterum quod plane rei notionem explicat ; quam qui po-
nunt rei nomen habent; alterum, ut dictum eft, quod docet
feflentiam. Virtus eft fua utrique definitioni; illi quae no¬
tionem explicat, ut omnibus probetur, qui eadem utuntur
lingua, nec ad rei eflentiam afpiret; huic quae efientiam
docet, ut ei quae notionem fubjicit, confentiat, non fit ta-
men eadem cum ea. Itaque hoc tibi primum fit indicium
hominum inanium et vanorum, ubi eos rei propofitae afferre
unam definitionem audias. Nam funt in quibus non jam
duas, fed tres praeftat vel quatuor facere ; primam quae
24>TrMQN A0r02 4.
705
Ed. Chart. Yin. [83.] ^ , Ed. Baf. III. [42.)
to by.oXoyov^ztvov anaai zoig ofiocpmvoig, oazig ovSiv ano-
(pcdvttai ntql rtjg zov nqayfiazog ova lag , ini xfjiXijg xaz cc/ie-
vcav zrfi ivvoiag' i'ztqov d’ in avzm , §Qor/jj [idv zi zijg iv¬
voiag ctnoycaqovvza, @ pap 8d ri val zijg ovaiag icpanzofitvov’
xal zqizov ini -raids, nXdov fiiv tjSt] rtjg Ivvoiag, nXdov Si
xal zijg ovaiag iqprjvtvovza' xal zdzaqzov in avzoTg rov
zrjv ovaiav oXrjv S1Si.av.0vza. zovzov fiiv ovv Sdxvvc&ai Set
zrjv avacpoqav ini zov zqizov i'/ovza, zovzov <T av naXiv
ini rov Stvztqov, xaxuvov av&ig ini zov nqcozov, avzov
Si zov nqcozov i£ avzov niaztvta&ai , cpaivofidvcov ivaqyag
nqayyazcov iqfitjvtiav iypvza. Sto xal Xoyov avzov bvofia-
zcoSij xdxXrjxev 6 [AqiazozdXtjg , cog d xal 7.6 yov bvoyazog iq-
fiqvtvzixov tlqijxti. zov S eztqov oqov, ovaicoSq zivig ixa-
Xeaav, l.oyov tlvai ipqaiv zov zi that Sqi.ovvza. zi fiiv
yaq iaziv ixaazcq zcov oqiQopdvtov zo tlvai zovzov eqfirfvtvtiv
cpjjal, za ovfi§i@qy.6ra Si ISicog avzm avvSidq%to&ai zov iv-
vorjfiazixov. vnoXayfiavti Si xal aXXov oqiofiov tlvai zov
xal ztjv ovaiav zov nqayfiazog Sidaaxovza. xal zi jit StZ Xi-
ytiv fiaxqoztqov ezi neql rijXixovzwv nqa/fiazcov , oi SvoZv
ejusdem linguae omnibus hominibus probetur, quae quidem
de rei effentia nihil ftatuit , fed in nuda quiefcit notione ;
alteram jam, quae aliquantum recedat a notione, atque non-
nihil accedat ad effentiam ; ad liaec tertram , quae amplius
cum de notione turn de effentia oltendat ac aperiat ; po-
ftremo quartam , quae doceat totam effentiam. Atque banc
quidem oltendendum ell ad tertiam referri, quam rurfus ad
fecundam, atque illam quoque ad primam, prima vero
debet ex fe ipfa habere fidem, res perfpicuas explicans ma-
nifeftasque. Unde definitionem earn Arifioteles nominis ap-
pellavit, ut Ji definitionem diceret nomen interpretantem ;
alteram definitionem (quidam effentialem vocaverunt) defi¬
nitionem dicit effe, quae quid fit explan at i nam quae fit cu-
jusque definiti effentia, hac dicit docere ; propria vero acci¬
dentia ejus una complecti definitionem notionis. Pu-
tat aliam praeterea effe definitionem, quae effentiam rei do-
GALENUS TOM. VIXI. Yy
yo6 rAABNOT IIEPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [83. 84.] Ed. Bah III. (4a.)
IScfj&tJ {jlfi)J,WV , TOV TQITOV Xttl TlTaQTOV TWVVnO[lVt]jiaTO}V
-wv snoujauiiijv dg to devreQov ’AeiororeXovg twv devregcov
avaXvny.wv. in avrov de aoi rov ocpvypov nHQaaouca dct^ai
tovtwv excioxov ocsov olov re fioi dia pQa-yvxarwv' oongde
oig.tTnov vno/ivrificcoi nQonqov cbfiiXijotv, ovrog qczov axo-
).ov&t](TH xoig Xiy&ijoopevoig. alo&avo/ie&a xut evict poQicc
tov StQfiarog xivtjatwg Tivog, ov fiovov ent^aXXovng avrw tijv
aq>rjV , uX7.cc xal Toig bcf&al.fioig avion. xal yd* t] xivrjoig
ini nayrmv [84] yaivtrai rwvvyiaivovrwv iv noXXoTg fit-
QtaiTov ocb/iarog, wv ev ion xal to xarct tov xagno v Tijg
yiiQog. ivaqy wg fikv ovv aviowog tivog ex pa&ovg ini to
dtQua xal nXrjTTovTog tjuag . alo&av6tu-&a , [ieta de tijv
n7.r\yr\v avion [iev anoywQoiivzog avrov aaqswg, eUf ?jov-
yatflvxog, avion d* ev&ecog an aQyijg rtovyuQovxog e'fiyaoig
yiyvsrui, xal fiara ravra naXiv uvibvTog ve xal nXi^rroVTog,
dr av&ig amovrog re xal ijovya'Covrog , xal tovto dice nav-
nog noioiivrog, ay tjg av ijfiiQag yevvtjdij Tig, ecog ftavarov.
iqv loiavnjv xivtjaivol av&Qamoi n aVTigbvoyiaCpvoi ocpvyfiov.
ceat. Sed quid orationem produce tantis de rebus, quae
commentaria flagitaverunt duo , quae in Ariltotelis librmn
fecundum confcripix pofteriorum analyticorum ? fn ipfo
tibi pulfu liaec faciam , ut iigillatini quam potero brevilli-
me ob ocuios ponam; qui vero verfatus exercitatusque
prius .efl in illis commentariis, facilius quae paro dicere afle-
quetur. Quibusdam in partibus cutis percipimus motum
quendam, non modo Jd attingamus, fed interim oculis etiam.
Hie in omnibus valentibus motus rnultis corporis partibus
cernitur, de quibus eft. carpus manus. Atque palam qui-
dem anini'advex-timus quiddam de profundo ascendere et nos
ferire, ab ietu interdum aperte id recedere, inde requies-
cere. Interdum a primo Ilatim fpecies repraefentatur re-
quiescentis, ac deinde ascendentis iterum ferientisque atque
mox recipientis fe rnrfus atque quiescentis , idque jam inde
a nativitate bominis ad obitum usque facientis. Eum mo¬
tum omnes homines pulfum appellant. Hunc qui brevibus
2&7TMS2N AOr02 d.
707
Ed. Chart. VIII. [84.] ^ Ed. Baf. III. (4 2. 43.)
seal oar 1? av avrtjv dice rayiag eg/itjvtvaai Svvtjdt], xaXXiarce
rov evvorjfiarixov oqov o rotoZrog egyaatrai, fitjrt nagaXi-
n cov dtjXovon fitjrt ngoari&dg ex ntgtzrov nag a SitjX&ov
agricog. tl Si ye n ngoa&eiij , xav rj (43) g/iixgov, to fiiv
axQtjazop tot] to ngoozi&ifitvov , aSoXtoyt]ati fCarijr, tl Se
ygrjaifiov, unoy(ogi]GH xar extovo rtjg evvoiag ini rtjv ov-
ciav rov nguyfiarog’ olov to epairj rrjv ratv agitjguov roiav-
St xivtjaiv tlvai acpvyfiov. 6 yag roioirog ogog ov rijv xo-
vt]aiv fiovov, aX7.ce xao rivcov earlv ig/itfVtvH , xairoi rwv
ISuormv on fiiv taro rig av rm oojuan roiaSt xivtjaig ivag-
yatg alo&avofiivcov, ayvoovvrcov, S’ avro r 6 xtvovfitvov acofia.
to Si rig oi fiovov ioSt rtjv agrtjgiav yvfivcbaag rov Sigfiarog
anXcOg ovrcoao scares rrjv e'T-co&ev avrtjg ntgiygaqttjv , a)J.ce
xao rov g yirwvag, onoaoi re tlai xao onoiot, xartoxixparo,
ntgairigco ngovycbgtjatv ovrog ij Kara r fjv evvoiav, en xao
fiaXXov extovov rov ngoa&tv, og e^co&tv avrrjv scopes fiovov.
tl Se St] xao rtjv Svvafitv tvgoi, xatf tjv at agrtjgiai ocpv&voi,
xao nortgov eavrcov eyovai rtjv agytjv rtjg xivrjatmg, tj nagu
rtjg xagSiag, xao to nagu r avrtjg, oncog aga yt nvtvfianxtyv
poterit interpretari, optime definitionem ille notionis effe-
cerit, modo ut praetereat nihil, nec quicquam addat fuper-
ilui ultra quae commemoravi modo. Nam fi quid etiam
pulillum addiderit, ii quidem additio lit inutilis, inaniter
garriat ; fi vero fit utilis, discedat ea re a notione ad rei
efl'entiam; ut fi dicat, talem motum arteriarum efle pul-
fum. Ea enim definitio non motum tantum, fed et quorum
eft, declarat; quum aperte fientiat quidem vulgus efle talem
in corpore motum, fed non corpus ipfum cognoscat, quod
movetur. Quod fi quis non folum fic leviter arteriae vide-
rit detracta cute externam figuram , fed tunicas etiam quot
lint et quales perfpexerit, liic praetergreflus notionem eft et
longe vero etiam illo priore magis, qui foris earn tantum
viderat. - At vero fi facultatem quoque repererit , qua pul-
fant arteriae, atque motus utrum principium si fe ipfis ha-
beant, an a corde, ac fi ab hoc, qui tandem fpiritualemne
Yy 2
TAAHNOP IIEP I JIA&0PA2
708
Ed. Chart. VIII. [84.] ^ ^ Ed. Baf. III. (43.J
vXtjV inmafjnovarjg xaia xrjv evxog xoi^MXtjxa xiov uyytuav,
rj 8vvafj.iv -viva dia xav y ixobvcov aiixmv , exi xs nqog xovxoig,
tj xig.noxs saxiv tj yoaia xtjg xivrfatcog avxwv, ovrog axpifia g
tlatxai x'rjv ovaiav oXtjv xtjg xcov atpvyfiwv yivhicog. ov fitjv
anavxce ya xaiira Svvaxov oqco nsQiX'afeiv' ov yap (SovXovxat
paxqbvg eig xoaovxov yhaa&ai xovg oQovg 61 yaipovxag av-
xoig ' a axs ovSs eoxi nag opo g acpvyfitbv ovatoodyg axptfiiaq,
tj navv fiav.pog eaxai. ' npoaxtixai 8s xco Xoycp to axpi(k bg,
bxi x cbv xaxce xrtv ovaiav aXXog aXXo npoa&tvxag svioi xcov
yicoxepoov laxQwv ovatebdif voyiiCovaiv opov ilptjxevai xov
ocpvyfiov , npog xco xcfxiivo [isyiaxov r/fjapxtfxevai , xov fiovov
tlprjxevai to OQiCfifiivov vn av xcov ovoicoSif , fit] npouprfpsvov
xov xaxce xijv svvoiaV, og iv xolg ntpi xovxtov XoyiafioTg rjfiiv
htiStSuxxat xQirrjoiov ytvofitvog xov xaxce xtjv ovaiav. aXX
ov8e xovx avxo yivcbaxovxag , tlxoxcag aitocpaivovxai to 8o%av
aXoycog savxoig. ap^cbfit&a ovv av&ig ano xcov ivvotjuaxixcov
opcov, ovg ovS'ev i’cpafitv ipfxijvtvtiv nXiov cov anavxsg av-
materiam immittente in vaforum internam cavitatem, an
facultatem quandam per tunicas illarum, ad liaec qui ufus
demum fit earum motus, is plane tenebit univerfam eflen-
tiam pulfuum generationis. Veruntamen ifta quidem ue-
queas definitione univerfa complecti ; neque enim volunt de-
finitiones quibus illae funt cordi adeo efle immenfas ; unde
fit ut nulla pulfuum fit definitio prorfus efientialis, autprae-
longa erit. Addidi prorfus , quod quum illorum quae ad
eflentiam pertinent, quidam ex junioribus medicis, aliis
aliud adjecerunt, effentialem ai'bitrantur fe definitionem
pulfus explicavilfe. Ubi praeterea in eo maxime peccant,
quod folam definitionem protulerunt, quam vocant ipG
elfentialem, nec ante dederunt definitionem quae explicet
notionem, quam, ubi de liis egimus , arbitram nos definitio-
nis , elTentialis ofiendimus. Ad hujus etiam ignorationem
merito pronuntiant quod finite in mentem ipfis venit Qna-
re de integro exordiamur a notionis definifionibus , quas
praeter quod perfpectum eft omnibus hominibus niliil de-
JS0TrMQN Aoros J.
7°9
Ed. Chart. VIII. [84. 85.] . Ed. Baf. III. (43.)
■&Qomoi yivcooxovoiv. sotxe S' ovSeig elpijo&ai roiovrog ovS '
vi ro w ipneipixcov , otg enpntt (idhora navrcov oqoig yoij-
o&ai rotovroig, ovg ol Seivoi itepi rag itQOOiyyopiag ovS '
oQovg afyovoiv , dl)l vnoypaepdg re xal vnorvrcu oeig ovopa-
Xyeip. eyivovro S' av at vnoyQacpai roiaiSe nvlg. i Uvijatg
.ctTCQOCtiotxog ev not. (lopiotg imdpyovoa rwv evaip cov ^cocov
ijavyja Siaxonropevt], y.ai pev Sij xai el yvoixtjv tonoi rig
rrjV xivijoiv, q ovy ixovoiav, fj ov .tatf oppijv, ov Stolon,
to Si xai on xard rd opixpd popia ytverai r ov Sepparog, ij
on (jpaywyponog , ev rip rijg vnoypacpijg loyep mpilapot, re-
leidrepov anoScooei rrjV evvoiav. to ovSs xai tag rc ov ooepi-
ortov emjpeiag epvldrroiro , [85] npoo&joei rep rijg xivrjoemg
ovopan ro alo&tjTrj' xairoo ye at roiavrai npoo-0-ijxai Stiloag
aloyov (lollop eloiv rj aaepaleoag eyloyov arjptiov. ro yap rijg
Xivrjaecog ovopa it opr eg av&pconoi xard rijg ivapyd >g (puivo -
pivtjg ala&rjoei leyeiv eiw&aotv, inti roi rag loyep ■d'eco.ptjrag
son rig loyog iti&avog imSeixvvg vndpyiiv del roig oedpaoev
monfiravimus expljcare. Talem autem invenio nullam pro-
ditam , ne ab empiricis quidem , quorum erat praeter caete-
ros hisce uti definitionibus , quas artifices ifii graves in ap-
pellationibus ne qujdem definitiones dignantur, fed deferi-
tiones et illustrationes vocare. Ac fiant quidem deferiptiones
tales : motus involutarius, qui in partibus eft quibusdani ani-
malium fanguine praeditorum quiete interpellatU6. Quin-
■etiam fi naturalem dixeris eum moturpa vel non yplunta-
rium, vel citra appetitionem, nihil refert. Si item ad par¬
vus partes,- cutis fieri , aut non diuturnum efle, in deferiptio-
ne colligas , perfectiorem nofionem reddas. Jam fi nondum
declinaveris fophifiarum calumnias, appones motus nomini,
fenfibilis ; quanquam hercle fiultum potius timorem iftae ad-
ditiones quam probatam fiduciam arguunt. Nam motus
nomen omnes homines illi folent tribuere, quern aperte
fenfus animadvertit , quandoquidem illos quos ratione per-
fpicimus, argumentum efi; quoddam probabile, quod Temper
7 x o rAABNOT HEPI 41A&0PA2
Ed. Chart. VIII. [85.3 , Ed. Baf. III. (43.)
ancunv , xuv [it] cpalvtjxat xivov/ieva. xal avxo de xovxo to
alo&tjxov ovofia dvo otjficcivH, to •St vnoninxtiv ala&^oti
■nQayua vvv qdt] , xatf ov av Xeyoixo %qovov, extQov xt ngog
xovxo) to dvvaiievov alo&tjxov ytveo&ai, sc oiv vvv f; [irtdtnm '
v.a$ o v.al x ov ev xco pv&co Xl&ov alo&rjxbv tlvai Myo/itv
ogov iavxcp, dice to t tjg cpvatcog tlvai dijXovoxi xutv alo&tjxaiv*
t] xoivvv alo&tjxt] sc Ivtjaig, ev xigi [ ligtai x ov awyiaxog sag av
tfbutv tjuiv cpaivofisvt] , ocpvy/iog ovoya^txai" diaxonxtxai de,
.cog s'cptjv, T]Ovyiie. xovxo yaq uGcpaXeg tlvai vofifcovoi Xeytiv
[ ia)J.ov evioi xtbv laxqav tjntQ esc diaaxoltjg xt xal ovGXoXijg
GvyxHG&ou xtjv olt]v xlvtjaiv,. xa'ixoi yt ovxcog eyu to cpaivo-
fievov ivaqywg, tig vipog xt xal nXaxog xal [itjxog exxtivofie-
vt] g x tjg v.ivtjGtmg ini xtbv lo’/vtbv xt sc at [ityaXoGtpvxxcov. ext-
qoi de xovxcov axoXfioxtqot xebv Idlatv na&tbv x tjg atptjg ai-
G&rjGiv avxoig tlvai cpaai, dtdioxtg anocptjvaaSai ntql xivog
xtbv exxog cog vnuqyovxog, ex xijg xtbv oxtnxixtbv scat anoqtj-
xixibv ovofiatpiievcov aycoyijg ini xovxo yt tjyyivoi. xovxovg
fiev ovv anoXemxdov tj/uv egxiv. i'acog yaq ovd? oxi cpal-
vtxai xig avxoig xlvtjaig anotftjvaa&ai xoXytjaovGiv , tl x a
adelTe omnibus corporibus, licet non videantur moveri, de-
mondrat. Jam ipfum nomen hoc, fenfibile , duo denotat,
rem fenfui repraefentari jam nunc, quo tempore dicatur;
alteramque etiam, quae licet non fentiatur in praefenti,
polEt tamen : quomodo lapidem in alto dicimus fenllbilem
fua fponte eiTe, nimirum quod de natura lit fenlibilium.
Senfibilis ergo motus, quern quibusdam in partibus corpo¬
ris per totam vitam animadvertinms , pulfus appellatur. Hie
quiete, ut diximus, interpellatur ; quod cautius quidam me-
dici putant did quam diltentione et contractione conftare
totum motum. Et quidem nihil eft apertius quam motum
in altum , latum et longum extendi in gracilibus magnisque
pulfibus Porro alii his timidiores peculiares affectus fen-
tire fe tactus ajunt, pronundare veriti rem externam ullam
elle: quo illos fcepticorum et haelltantium , qui vocantur,
induxit inftitutio. Quare ab his discedamus : fortaflis enim
ne ullurn fe percipere motum dicere fultinebunt, li iliis
2$frMS2N A0T02 jlr
Ed. Chart. Vm. [85.] ^ Ed. Bah III. (43.)
navxa nd&oivxo xoZg anoQtjxtxoZg. iv.tivmv yovv i'vioi (pa~
gIv ovSi xa G(fwv avxwv na&tj (ttpaicoq yivcoaxtiv, ovgv.a-
! Xovglv tlxoxmg ayQotxonvQQWvuovg. ini Si xovg ofio'/Myovv-
xag ntntZa&ai xivrjaiv oquv ivaqywq vno raj SdQfiaxi gio/icc-
xog xivog dg [irjxog xai nXaxog xai fia&og ixxtivofidvov fitxa-
(juvzig , intiSi] fitTQiwxiQOi xwv uXXmv dal, naQaxaXtGOfitv
avxovg SiaiQt&dvxog xov StQfiaxog , ij xaxa xtjv ijntxtQav
artocriocoiv , 7j xaxa xvyijv noxi, axdipaa-&ai , xi nor iaxi
xo cpaivofitvov vn avxw xivtio-frai. StjXov yaq oxi nuQanXrj-
gloV ayytiov oipovzai xij cpXtfii , nXtjV ogco xov yixwva Sixxov
X t xal noXv QwuaXtwxtQOV i'yov, o xaXovfitv aQxrjoLav. oipov-
xai Si IvaQywg xai xo nqoG&tv avxoZg afivSQwg OQw/xtvov,
wg xaxa xvxXov xovxo xo ayytiov SiaGxiXXtxai. xaxa Si xov
avxov XQonov rj xt xaoS'iu yvavw-duaa yavtZxai xcvovfidvrj
xai 6 iyxeqiaXog, ware xoXjiqGai noxt Xsytiv avxovg, xrjp
OQcofisvtjv xivrjGiv iv xr\ xwv Gcpvyficov ytvtGti ntqi awpaxa
yivta&ai x a nQotiQrjpiva. noxtca Si nQwxwg xt xai xa<f
avxo rj Strict xoiXia xijg xuqSiag, q Gvyxivovpdvt] x y aQiGxiQu,
liaelltatoribus credunt undequaque. Sunt quidem certe
nonnulli in bis, qui ne fuos quidem ipforum affectus probe
fatentur fe agnoscere, quos vocant jure agreftes Pyrrlionios.
Ad illos vero nos conferamus, qui non dilfimulanter inotilm
videre fe putant cujusdam fubter cutem corporis in longum,
latum profundumque extend, quando aliis funt moderatio-
res, atque admoneamus eos disciiTacute, vel de iuduftria
noltra , vel cafu aliquando , ut attendant quid Jit fub ea
quod moveri videtur. Sane enim vas aperte cement afli-
mile venae, nil! quatenus duplicem tunicam et longe robu-
ftidrem habet, quod arteriajn vocamus. Clare etiam
quod obscurius videbant antea perfpicient, hoc vas in.
omnes partes diJtendi. Haud aliter denudatum moveri cor
confpicietur , ac cerebrum etiam, ut audeant dicere tandem
motum , quern in pulfuum generatione animadvertunt , in
corporibus fieri quae cornmemoravimus j fed an primo et
per fe cordis dexter ventriculus , an una fimul cum finiftro
rAABNOT HEPI AIA<t>0PA2
713
Ed. Chart. VIII. [85. 86.] Ed. Baf. III. (45.)
xaxa xov avxov ixaivrj qv&pbv qtaivax&t Gcpv&voa, it aqaixrj~
aaxai tqxalv 6 xaxa xrjv nqmxriv paxafiaaiv ano xtjg Ulico-
x ixijg ivvoiag ini xiyv ovaiav nqoaqyopavog. cbaavxcog §s xanl
xov xaxa xov iy/lcqalov cpaivopivov acpvypov naqaixtjaaxae
Xijxelv, tin nqdtxcog re xal l£ iavxov xrjv iveqyaiav ayaixav-
xijV uxa avva^aiqopavog xatg v.axavxov aqxtjqiaig, nollaig
xal payakaig ovaaig. 6 e>° ini pallor xovSa xol.pmv an ocprj-
vaa&ai mqi xijg xwv acpvypcov ovaiag xal xovxo nqoo&rjOH.
xtkiov d’ av xig oqiapov noiotxo xov atpvypov nqoa&aig xoig
tlqrjptvoig xrjv youav xijg yaviatcog avxcov, ijv tjpaig iv xa
mqi yqaiag acpvypatv vnopvrjuaxt cpvlaxrjv re xtjg ipcpvxov
■d-aqpaaiag scpapav alvai , yivcbaxovxog drjXoVoxi xov xov xoiov-
xov oqov noiovpevov , xaxa xiva xqonov yivaxai xo tpv’kax-
xaa&ai xrjv ovpuixoiav xtjg epcpvxov ■d-aqpaaiag , aqa ya xqy
qini&a&ai v.axu x't]v xivtjaiv, rj dta xijv nqoanxcaaiv xov ipv-
yovxog asqog ovvayopevtjg , cog prj SiacpoqaZad-ai qccSlcog, rj
xa&aiqopevtjg xo xunvatdeg xa xal XtyvvmSag naqixxoopa.
[86] yqaia S’ iSaiy&tj xtjg xaxa xag aqxtjqiag nvavpaxixtjg ov¬
aiag xal nqogxtjv xov rpvyqov nvtvpaxog yivtaiv. xtjg S' ovaiag
motus, iisdem atque ille mo dulls pulfare videatur , nolet
inquirere qui primo tranfitu a notione vulgari progreflus
eft ad eflentiam. Nec fecus in pulfu, qui in cerebro ani-
madvertitur , indagare deprecabitur, utrum primo id et per
fe agat, an una cum fuis arteriis attollatur , multis illis ac
ingentibus. Qui autem hoc eft audacior in decernendo de
pulfibus, iflud addet etiam. Integram definitionem pulfus
facias, ii fuperioribus conjungas ufum eorum generationis :
quem in commentario nos de usu pulfuum innati caloris
' efTe diximus tutelam ; fi quidem fciat qui earn definitionem
facit, quo fiat pacto , ut nativi caloris mediocritas fervetur ;
utrum quod motu ventiletur, an quod frigidi aeris cogatur
occurfu, ut diJTolvatur difficilius , an quod fiimolis purgetur
atque fuliginofis excrementis. i’acere praeterea ad anima-
lem procreandum fpiritum oftendimus fubftantiam, quant
fpiritualem babent arteriae. Jam et.ad efTentiam pulfuum
„ 2&TTM&N J.QT02 A.
Ed. Chart. YIII. [86.] , ^ Ed. Bat III. (43. 44.)
rwv aqwyiiwv sari xai rcorsqov, orav at aqnjqiai 8iuariX-
Xcovtai, rt]Vixav&3 s 'Xxsa&ai avfi^aivu rag vXag avrag, rj
otav avariXXcovrai. xai nuXiv tt'cqI rov sxxqivsa&ai n r u>v
aorrjQiav 6 avrog Xoyog. rjusig yuq iddqafitv , sXxta&ai
fisv 8 luarsXXofiivav , sxxqivsa&ai 8s cvareXXofisvav. ol d’,
onto rrjg nvsvfianxtjg xaXovjiivijg atqigscog avartXXoyiivcov
lisv k'Xxea&ai vofiftpvat, 8iaareXXo/isvcov (44) d’ Exxqivsa&ai.
rtqoa&rjaEi d’ aXXog rovroig OQiQoy.tvog rov acfvy[ibv xai
rrjv iroirjTixtjv alriav avrov. it eqI rtg avrrjg s^r/rrjrai, nori-
q ov tyor ixrj rig sanv, rj ipvyixrj Svvayug, rj oXcog ov8s 8vva-
fiig, cog ^AaxXrjmad/jg xaraaxtvat,st. 8rjXoV ovv sanv , cog o
ovaic68ijg ovofia^o/uvog oqog, oaneq earl Xoyog 8i8aaxahx.bg
rrjg rov itQayparog ovaiag, ro rs yivog squ rov ocpvyuov
xai rag Siacpoqag, ryjv rs % qsiav rijg ysviaccog xai rrjv rroirj~
nxrjv alriav, sn rs rcoog rovroig vXixrjv, rj bqyavixryv, rj
oncog uv rig ovoyiaQsiv £&£Xrj’ oiov ro [isv yivog rjroi xi~
vrtaiv , r\ sviqysiav, rj na&og aqrrjqiiov, rag 8s Siacpoqag,.
on xara SiuaroXrjv xai avarohjv xai on jcoqlg it qoaiqiascog,
rt]V 8s 'joiiav, on rijg s[icpvrov &sqiiuaiagsvtxtv, rj nvtvfiaros
pertinet, utrum qunm arteriae diftenduntur , turn accidat in
ipfas materias allici , an ubi confidant. Atque de excretio- .
ne alicujus ex arteriis, eadem efi ratio, .fiquidem attrahi de-
monftravimus qunm diftenduntur, et quum contrahuntur ex-
cerni. Qui vero de fecta font, quam pneumaticam vocant,
in contractione putant attrahi, in diftentione excerni. Alius
porro his in definiendo pulfu caufam ejus effieientem addet,
de qua in quaeltionem venit, yitalisne fit, an animalis fa-r
cultas , an omnino ne facultas quidem , ut aflerit Asclepia-
des. Quare definitionem, quam vocat, efientialem, quae
eft oratio eflentiam rei docens , planum eft genus explicatu-
ram effe et. differentias et ufum generations , caufam item
effieientem, ad haec materialem aut inftrumentalem , aut
quoquo modo velis appellare, ut genus', aut motum, aut
actionem, aut paffionem arteriarum ; differentias, quod per
diftentkmem et contraclionem quodque fponte; ufum, quod
innati caloris nomine, vel fpiritus vitalis generandi, aut
7 ! 4 rjAHNO T ILEP1 JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [86.] Ed. Baf. III. [44.)
Xyoxv/.ov ytveGtcog, jj xal vrj Jla ipvyixov, rtjv noit]Xixtjv d*.
alt lav, oxi dvvafitg rig bgxl diaoxeXXovaa xtjv re xagdiav
xal rag ccQxrjQiag, ijxoi t,mxixt] rig, tj ipv/r/.t], tj dfKfdxtqu,
rtjv vXixtjv.de xal ogyavixtyv, rtjv xaxaGxtvtjv rear uqx^qiwv,
tig tjv tin ov eveqytiav enixtjdtiav dtt^ai. xal ytvtjGtxai drj-
Xovdxi xa& ixaaxt]v a'igtGiv Xoyixtjv idiog oqog. o fiev ydg
^Eqaaiaxqaxog eqtl x ov a<fvy(iov uvea xivijgiv dqxt]Qudv scarce
diaGxoXtjv v.al gvgxoXIjv vno £ coxixijg re xal tpvyixijg dvvd-
fVciag yivojtevtjv, eninXtiQioGtatg ivtxtv dgxtjgimv , tyovacov ev
avxaZg nvtvfia ‘Qmxixdv * 6 S’ lAGxXtjntudijg xivijaiv dqxtj-
Qidtv scarce diaaxoXtjv xal gvgxoXijv , TcXrjoovytvtov fiev nvtv-
fiaxog rjj ngog ro Xenrojitgeg epogu, xtvovfievcov be xrj sca-
ranxcoGti rov yvtutvog aiixwv. t;[iug be <ft]GO(itv, evegyuav
tlvai rov Gcpvyfiov idiav, ngmxcog fiev xtjg sc agdlag, dtv xegcog
de rutv agxijgiatv scarce diaGXoXtjv xal gvgxoXijv sc ivovjievutv
vno ^airr/.tjg dwajitoog, evtxa rov cpvXdxxto-9-ai \ usv xtjv Gvy-
(itxQiav xrjg ejupvxov ■OtgjiaGtag , ytvvaG&ut de ev eyxtcfdXio
nvtvfia tfivyixov. dvaXoyov de rots ogoig roTadt xal ol and
liercle etiam animalis ; caufam efficientem , quod vis lit
quaedam cor difiendens etarterias, aut vitalis ,. aut anima¬
lis , aut utraque ; materialem et inftrumentalem , confor-
mationem arteriarum ad actionem, quam dixi appofitam.
Ita fuam quaeque Tecta rationalis Tortietur definitiouem.
Namque pulfum dicet Erafiftraliis motum efle arteriarum per
difteritionem et contractionem, quern facultas efficit vitalis et
animalis , ad implendas arterias fpiritum continentes vita-
lem; Asclepiades, motum effe arteriarum per diftentionem
et contractionem , quae fpiritu implentur, quum extenuan-
tur, quum confidant earum tunicae, evacuantur. Nos 'vero
dicemus actionem efie pulfum peculiarem , praecipue cor¬
dis, deinde arteriarum, quae diftentione et contractione
moventiir a facultate vitali, quo caloris nativi mediocritas
retineatm', generetur autem in cerehro fpiritus animalis.
Atque ad modum liarmn definilionum, qui de aliis fectis
2* YTMS3N A0r02 2. rjX 5
EcL Chart. VIII. [86.3 ^ Ed. Baf. III. (44.)
xddv allow atgeotcov ogiovvxai xov ofvyyov , sxaoxog 8tj-
lovoxi v.axa rag olxtiag vno&sotig. lav [isv ovv xtltatg
ogiQiovxai, ovycpcovtjoovoiv alltjloig' lav 8s Him dig, tj
mgixxdog, t] xaxa x 1 fioy&rjodig , ditvty&tjoovxai. xovxov
8s 001 nloxig fuyiaxt] x 6 xovg ‘Hgoqultlovg , o'lntg 8fj
xal ngeoxoi xov ocpvyybv sntytigijoav ogiQto&ai, 8itvty&tj-
vai ncog allrjlovg , avxinagt^ayovxag 8s avxoig v.al
xovg ’Egaoioxgaxtlovg , tjv.yaot yag ayafco xavxa xce 81-
Saov.altZa ytxa xov ‘Hgoqillov -9-avaxov , sxsgoog nd7.iv
xal avxovg noitZo&ai xov ogov xov otfvyyov, Siacpco -
vovvxag alltjloig xs xal xoXg ' Hgocpiltloig . avxol ylv
yag ol nalaiol yotolg ogeov Inoiovvxo xag SiSaoxuliag,
Iv8civ.vvy.cv01 xu orju.aivby.tva xcov ovoyaxcov a>v sltyov
avxij XT] xaxa xtjv igyt\vi'iav Idea , s tatf ijv Sijlovoxi xal
xag nag ‘Outjgco Itlgttg clnaol xs xoXg alloig nalaioXg ol
ygayyaxiv.ol oacpijvltqvoi. x 6 yag xijdt xt] sgy.t]Vtla yrjnco
oacpsg £| sxsgag, svdijlov ylvtxai, xa&antg ini xov nlovgtg.
lv fisv yag xio,
- Illovgtg Igiavytvtg Znnoi,
funt, definient pulfum , ubique pro fuis quisque fuppofitio-
nibus. Proinde ii perfecte definiant, confenfeiint mutuo ;
fin anguftius, vel latius , vel aliqua ex parte minus bene,
non convenerint. Hujus babes argumentum maximum,
quod Herophili disci puli, qui quidem pulfum aggrefli primi
funt definire, inter fe disceptarunt ; turn vero etiam quod
cum bis Erafiftrati discipuli digladiantes (nam floruerunt
ambae bae fcbolae ab Ileropbili obitu) aliam etiam pulfus
definition em infiituunt, diflidentes et inter fe mutuo et a dis-
cipulis Heropbib. Nam veteres quidem relictis definitioni-
bus docebant, fignificationes declarantes nominum, quibus
utebantur, ea interpretandi forma, qua Homeri dictiones
gi'ammatici aliorumque antiquorum omnium explicant.
Nam in bac interpretative, quod haud dum liquet, ex al¬
tera declarator; ut in dictione nlovgtg, nam boc in
verfu,
- Illovgtg Igiavytvtg Znnoi,
rAABNOT IIEPI JIA&0PA2
716
Ed. Chart. VIII. [86. 87.] Ed. Baf. III. (44.)
cacps g ovSenat to atjyaivoyivov ianv, iv yevxot rca, -
”Ev&tv xi 'acjaqa yev aaxi slXov, dovqaxa d ’ ox xco}
• - xai niovgag xvvtag,
avSrjXcv iysvixo. xazraocov yceo ovxfov xS>v y.a&onXit,oyhcov,
woniQ Gttxrj xsunaoa Xafitcv avxovg cptjaiv, ovxco xai mqi-
xscpuXaiag xsa[H'/](jaQag. coaavxcog ovv oxav avayvcbytv iv
r iv 1 xcov naXaicbv laxqcov (ji(jXico , acpvfyiv to qtXtyyaivov yo~
yov yooiov, i>] xrjv ini cpXayyovij xivijcnv x toy ccqxtjqiwv acpvy-
[io v ovoyaQovxag yovtjv, ini de xov xax a cpvmv eyovxog xov
ocayuzog ovSinoxs yqcoytvovg xtj nqootjyoQicc , Xoyi^oyt&a
[irj naaav aQxryycbv xivrjaiv, aXX ijxoi xrjv yayaXrjv xai crqso-
Squv, rj xrjv aia&rjxixrjv avzco xco xayvovxi, nQoaayoQavao&ai
oyvyuov. ovxco tie SoxtT xrj nQoorjyoQUf xov ocpvyyov xiyqrj-
o&ai xai 6 Eqaaiaroaxog. oxav d ’ av naXiv avayvcoyav
Alycyiov to ntqi na.Xy.cov ft ifiXiov, ivqlaxoyav, o vvv rjyatg
xaXovyav Gcpvyyov , in ixiivov naXyov ovoyatpyavov. ivuv-
t ccog d’ avxco xov HqocpiXov avQoiq uv eii&vg iv dqyjjj xrjg
ntqi acpvyyav nqayyaxtiag diOQiC,ovxa ocpvyybv naXyov.
hondum quid fignificet conftat. Sed ibi:
Ev&tv xtacsaqa yev aaxi sTXov, dovqaxa oxxco ,
- xai niovQag xvveag,
explicatnm eft. Dum enim elTent quatuor, qui armaren-
tur, turn fcuta illos quatuor accepifle dicit turn galeas etiam
quatuor. Hoc modo , quando legimus apud veterem ali~
quem medicum , folam pulfare inflammatam partem, aut
lnotum tantum in inflammatione arteriarum appellare eos
pulfum , in corpore autem fano hoc vocabulo uti nunquam,
non omnem motum arteriarum colligimus , fed aut magnum
fet veliementem, aut quem ipfe poteft aegrotus animadver-
tere, pulfum vocari. In hunc modum yidetur et Eraliltra-
tus pulfus nomen ufurpavilTe. Sed enim ubi legimus rurfus
Aegimii De palpitationibus librum , quem hie pulfum nos
voeainus, palpitationem ab illo invenimus appellari. At
vero Herophilum contra yideas Itatini a principio libri de
pullibus a palpitatioue pulfum fepararej yidetur enim om-
2$rrMS2N Aoroz a.
717
E a. Chart. VIII. [87.] ? ^ Ed. Baf. III. (44.)
tpaivtxai yap o avtjp ovxog anaoav aprtjpiav xivtja tp, tjv
ooatytv ti apytjg W& «»S rilovg vrcapyovoav, ovoyaCfov ocpvy-
yov, ov xai rag Stayvmoug rwv naqovrotv xai rag tcqo-
yvtaatig xmv saoysvmv noiovyt&a, ytjS'tv rov xaxa rt]V xuq~
Siav , rj xov iyxscpalov, r\ rag yrjviyyag Stoytvot ocpvyyov.
xvpicoxaxt] ysv ovv svvoia rov ocpvyyov naoiroig vvv iaxpoig
lor iv fj slptjysvt}’ xai yap Siovxai ravxtjg, cog tlnov ocprc.
r a S ’ ini rrjSs nav tjSij oocptanxov. o&tv ovSs opi'Cto-frat
npoorjxti ra toiavva rwv ngayyaxcov , ovS* avxov lypalltiv
ilg loyovg xai nap avxoig roig Siahxxixoig Sianscpwvtjys-
vovg ejgtcog rs ytyuhjg Stousvovg , 'iv axgtpag rig avxovg v.u-
roQ&boor), itpbg rep ytjS’ avayxaiov tivai Si opcov ovouoScov
noitZo&ai rag SiSaoxaliag. ol S’ svvotjyanxoi xa.lovy.tvoi
taiv opcov roig ysv ijSt] yivcboxovot r 6 npayya nspirroi, roig
S' ayvoovoiv ovx avayxaZoi, Svvaysvtjg yt St] xijg SiSaoxaliag
Sia yaxporspov loyov ytvso&ai oaepsortpov. tl ysv yap rig
Svvatat Sia (Spay tog & ciy a xai oacpoitg loyov ntgika§sZv
axoipatg rtjv svvoiav rov Stjlovyivov npuyyarog vn'o rijg
nem vir ille inotum arteriarum, quem habere nos’ a primis
•vitae temporibus ad mortem usque perfpicimus , pulfum ap-
pellare: ex quo praefentem fiatum cognoscimus futurum-
que providemus , nec pulfum, qui in cor de eft, vel in ce-
rebro, vel in membranis ejus, requirimus. Sic praecipua
pulfus eft omnibus hujus aetatis medicis notio , quam nunc
explicavimus : nempe banc, ut modo dixi, defiderant; quod
banc fequitur , omne jam cavillationibus plenum elL Quo
minus ejuscemodi res definiendae funt: nec fe ipfum'debet
quisquam conjicere in definitiones , de quibus nec inter ipfos
convenit dialecticos et quae ut omnibus numeris abfolvas
ufum magnum pollulant, ne dicam nihil opus efle ad tra-
dendas discipbnas definitione elfentiali. Definitiones, quas
vocant, notionis, bis, qui jam rem cognoscunt, funt fu-
pervacaneae; ignorantibus non necelfariae, quod doceri
certe pluribus verbis poITunt apertius. Nam notionem qui
rei fignificatae a vocabulo brevi potefl et aperta oratione
accurate complecti, doctor lit bio- quidem praeilaniifTimus,
7 1 8 PAARKOT HEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [87.] Ed. Bat III. (44.)
nQoorjyoQiag , aQiaxog av ut] 8iSaoxa7.og, ov fitjv o y ano-
Xunoptvog xijg xoiavxtjg e£eoog ayQtjoxog , montQ ovi? 6 fit]
xalcog tQivjvtvcov. aoioxov fitv yocQ ovxco csacpcog eQfitjvtvtiv,
tog ot it i(il Avcscav xt xai A^fiocO-evt] qfjXOQtg ' ovx ayQtjoxoi
8s clot xai ot vvv iv xoZg dixaoxijQiotg JJyovxtg’ ovx ovv
xcoXva xovg dvvapevovg ret otjfiaivofitva nQay(iaxa nqog
ixaoxov xcov ovofiaxiov ivagyrng x t auu xai xaysatg SQfitj-
VcVctv roZg ayvoovoiv, mg yt xai avxog i'Qyco cpaivofiai xovxo
cnovduQcov, alX on ntqixxbv saxi nqaxxtw ovx cog, tv olg
ijdt] yivobaxovoi xo sQ]ivvtv&r\ab]itvov an avxtg, ovd ’ ohog xs
yot] xovg ovaubStig oQovg Xtytad-ac xoig agyofiivotg fjoiivoa-
ovv fia&tjattag, aiX bxav ano xijg Ivvoiag aQ^afitvoi nQoc-
aycoy-tv avxovg ini xtjv xtjg ovaiag yvcoaiv, tit] av ijdr] yQt]<n-
fiov iv §QaytZ Xoyca ntQiXafttZv xo av/mav, svtxa nQoyuqov
[iVT]ixr]g. boot xoivvv laxQoi xai cptlooocpoi xoZg uQ-yofiivoig
oxiovv fiav&avtiv ano xwv ovcsuodcov oqcov xt]V aQy}]V xijg
didaaxaXiag noiovvxai, xav on fiaXiaxa Svvaxoi Xiytiv coat,
xocv aacpcbg sQfujvtvcjcooiv , opcog aaacptZg yivovxai , pt] dvva-
nontamen qui abeft ab ilia perfectione malus eit, nee ye-
ro qui minus probe interpretatur. Nam ita aperte rem ob
oculos ponere, ut Lyfias et Demollbenes oratores fecerunt,
optimum fit ; non contemnendi funt tamen qui nunc in ju-
diciis caufas agunt. Equidem nihil obfifio ilia facultate
praeditis, quin clare fimul et compendiose quae fingulis no¬
minibus denotantur declarent ignorantibus , quippe qui
hoc videor ipfe agere : fed quod iuanem ibi laborem fubeas,
nbi omnes jam cognoscunt, quod inftituis declarare. Om-
nino vero apud tirones cujusvis disciplinae ne proferen-
dae quidem definitiones eflentiales finjt , verum ubi a notio-
ne exorfi ad eflentiae eos notitiam deducamus, hie jam
promptae memox-iae gratiae rem univerlam limitata comple-
cti oratione fuerit commodum. Quare quicunque medici
et philofophi iniliatis primum cujuspiam disciphnae ini-
tium faciunt docendi ab efientialibus delinitionibus , ut elo-
quentiilimi -fint, "ut clare interpretentur , obscuri evadunt
tamen, quod alFequi auditores, quae amplam explanation.
JS& rrMQN AOT02 4.
7*9
Ed. Chart. VIII. [87. 88.] ^ Ed. Baf. III. (44. 45.]
f ifaav voiiv xav ctxovovxav fa oqoi g pqa-/Joi leyofieva nqay-
ftax a, iiaxQug iq/xtjvdag tig voijoiv debfieva. nQoanodeiy&rj-
yai yaq %q}j dia loyav nol.l.av xljv ovaiav row tyxov/xdvov
nnay/iaxog, 'fact yvao&eiaa xe v.ai nioxtv&tZca votj&ij notf
vortQov fa (jQcr/ciq Xdl- «. xavxa ovv tlxoxag fieficpofxtpog ad
r ofa ini-ftiQovcuv unavrcc di oqcov didaoxuv uvtxa naqa-
ddyfiaxog fad xovds xbv l.oyov rty.ov , SQya TCol1.ay.ig fan -
dtdgctfitvog , dbg o rt neq ay nQoftal.I.rj rig ovo/ta, (hfi/.iov bl.ov
noitXv faudtixvvvxa nag OQiaxdov ioxi x 6 drjl.ovfievov vn ar¬
row npayfia. It y after ovv av&ig aval.afiovxeg vn eQ row
scara xbv acpvyftbv oqov, /tvijfionvovxtg ovofiaoxi xav dolgav-
xav avxov aqiadai v.al.ag. [88J (45) r\q\avxo [tsv ovv,
bbgeqirjv, xtjg xoiavxtjg niQiiQyiag ol ‘Hqocpiltioi' ditdd^av-
ro d arrow? svioi xav ^Eqamaxqaxeiav ' ti$ ol xe nvevfia-
xvxoi v.aloifievoi v.ai xiveg xav fte-Oodixav. tl /tev ovv an av-
xav nvijfiovtva, dvoiv, ov%evog, saxai %qda fhfillav. (Sov-
lo fifa a dd fioi xrjv ovx avayxalav xavxt]v nolvloyiav fa tvl
xaxanavoai yQccfi[taxi, xooovxovg avxaqxdg iqxi diel&eiv
oqovg, ctjta xoTg tinovenv avdqaaiv arrow? , ooovg av ino-
nem, quo intelligantur , quaerunt, quum brevibus haec de-
finitionibus referuntur, nequeant. Longa enim oratione
prius rei, qua de agitur, aperienda efl'entia eft, ut cognita
jam et perfpecta brevibus tandem verbis accipiatur. Haec
ergo quia jure exprobro illis Temper, qui definitionibus
omnia do cere conantur, hue exempli gratia veni: qui re
ipfa declaravi multis locis, quodcunque quis ponat nomen,
folidum librum efle faciendum, ut declaret, quomodo lit
res , quae ab illo .Ggnificatur, definienda. Itaque de pulfus
definitione- agamus de integro , ac , qui recte definire nil!
font eum , hos nomiriatim appellemus. Ergo hujus curioli-
tatis discipuli Herophili, ut dixi, principes fuerurlt: quibus
TuccelTerunt de Erafiltrati familia nonnulli : fecuti fimt qui
pneumatici vocantur et ex methodicis'quidam : quos omnes
liappellem, duobus erit, non uno libro opus. Quia vero
certum ell rnilii hanc verbofam inanemque disputationem
uno volumine Jimitare, tot sufficiet defmitiones recehfuilTe,
rAAHNOT UEPI AIA&0PA2
720
Ed. Chart. VIII. [88.3 Ed. Baf. in. (45.)
de£ ao&ai bvVrjxai to fiiftklov. ex xovxcop yag ovv evtoxai
xai x ovg aD.ovq cmavvag xgiveiv.
Keep, y . '0 [ikv Tagavxivog cHgaxXei3>]g ifinugiy.co
ngenovaav vnoygacprjv noiovpicvoq xov aepvy/iov elveri cptjai
xivtjotv agxtjgicbv xai y.agbLag. iofiev b oxi xt]V agyijv ovb'
ogiC,ea&ai (jnovSatpvuiv oi ano xljg. i/mtigmjs atgeaecog, iti£
inoxvacboeoi xt xai vnoygacpaTg ygeovxai. v.alovcn S' ov-r
xeog avxoi xovg Xoyovg , oaoi dice (Sgayecav egfiqvivovoi xtjp
evvoiav xov ngayfiaxog, ov xtjv ngoarjyog'iav cp&eyyo/ee&a.
xavxrjv ovv tjyeTxai xovg av&gdmovg eyeiv evvoiav negi xryv
xov acpvyfiov itgooijyogiav , avxovg xe ngoxuvovxag ivioxe
xrjV ytlga xai xebv ccpvypicbv a%ibvvxag ciipao&ai xov laxgov.
ox av be xiva ‘Keywy.tv aacpvxxov, ex xfjg qscovijg xuvxrjg ry/ov-
fie&a aij[iaivetj&ai xov ovxco biaxeifievov av&gconov , cog pitj-
btfiiav vnoninxeiv xivijoiv iv (erjbevi fiegei xov ocofiaxog agxrj-
giag j arjbepuag. el b ’ eaxi xtg akhj xivijGig iv xaZg agxtjgiaig
av%avo[iivaig xe xai xgecpopievaiq xai ni^gov/xivaig xai xevov-
[tevaig , ovbev avxco pceXei, bioxi firjb" vnon'mxei [vjbe[uci % cap
nna cum earum auctoribus, quot liber lit capiimdis : nam ex
his judicium etiam de aliis facias licet.
Cap. III. Ham Tarentinus quidem Heraclides em-
pirico deferiptionem dignam faciens pulfum inquit {motum
arteriarum eiTe et cordis. Atqui non latet nos , qui funt in
empirica fecta, nequaquam de definitione laborare, fed de-
lineationibus et deferiptionibus uti. Ita enim orationes illi
eas appellant, quae breviter notionem fubjiciunt rei , cujus
appellationem proferimus. Atque hanc ille homines putat
notionem de pulfus nomine habere, eosque protendere ma¬
rram interdum actangendam praebere medico. Quum
vero quern privatum pulfu dicamus , hoc nomen delignare
ilium al-bitramur, qui ita eft affectus, ut nullus motus fub
nollrum fenfum cadat in ulla corporis parte cujuscunque ar-
teriae. Si quis alius elt motus in arteriis augendis, nutrien -
dis, implendis et vacuandis , hoc non laborat, quod lugiat
20TTMS2N A0r02 4.
721
Eel. Chart.. VOT. [88.]. ' Ed. Baf. 111. (45.)
tjuit equip ala&fjaawv to yipog xovxo xcop xiprjaicop, aTX sore
7.oycp &to)Q/]t6v. to Xoyco y.al roe qiuvcc navTa cpceoip ol q>v-
oiol.oyovvxtg utl xtPtXa&ai, s tab to yt xovxov, yiiCpp, oxi
xal wlXa navxa . yeyqi Tap axhjQOTaTtov li&mv, y.al yuQ xal
TovTcov anofjqtl tl dianavxog. epioi de y.al nqoaxqlpeo-&al
cpaoip avxoXg ix tov ntqdyopxog. xtjp yep ovp toiuvttjp xi-
vrjaip ov yovop ext ^copxog, alia y.al xt&ptmxog ?]di] xav~
-d-Qconov, v.axa tov g xavxa cpvoioloyovpxag, aPayxaXov vnaq-
%up, coax t ovx oQ&mg iqovytp axivrjTOvg imaqytip Tag aoTtj-
qiag ml Tap xi&Ptcoxaiv , oil'd ’ aqcpvxxovg ipiotg tpaipto&ai
Tap £tl ’QcaPTcap. tl de Xeyoipxo nqog anapxcop ovxcog , evStj-
7.0P ilpat y.ipijaip ijyag potXp re seat opoyciQeiP , ov xrjp Xdyco
fftcoqjj t?]P, alX tj xig up tig epuqyi} ypcooip ijxy dta&eotcog.
ix xoiovxcov fitp ovp 7.pyKjy.cop o xt TaqupxXpog HqaxXtldtjg
xal a).Xoi xip'tg xcop iynuqixuiv iavxovg ntipapxeg vntyqa-
ipavxo top acpvyyop tipai xivrjcnp uqxcjqkop xal xaqdiag,
entidi] xal xaiixijp ecoqcap alo&ijxcdg xipovyivijv coaavxcog xaXg
aqxijqlaig. apxtXnop 8 ’ aiixoXg epioi xcop doyyaxixcop , ovx
d%iovpxtg alo&rjcjii yovrj xqlpto&at xijP xipijoip , alX ep'ioxe
id genus motuum omnes nollros fenfus, quod quidem afle-
qiiimur ratione. Quo adducti ftirpes omnes qui de natura
commentantur perpetuo confirinant moveri , atque adeo
cuncta alia, vel duriffimos lapides ; etenim et ab bis delluit
perpetuo aliquid. : Quidam liaec etiam. ex aere auturjiant iis
attribui. Quare liunc motum non modo adhuc viventi,
fed demortuo etiam bomini, ut placet pbylicis, qui de bo-
rum natura tractant, oportet adefle. : Itaque non moveri
arterias male dicemus demortuis et non pulfare in quibusdam
videri adbiic fuperltitibus. Quod li omnes lie loquantur,
niotum confiet nos eum et appellare et intelbgere, non ra¬
tione perfpectum , . caeternm qui.apertam notitiam praebet
ftatus. His adducti rationibus quum Tarenlinus Heracbdes
tuin empirici rionnulli abi pulfuin.defcripferunt effe mo¬
tum arteriarum et cordis , quando boc plane videbant non
fecus ac arterias moveri. Cum bis pugnant quidam do-
gmatici , qui nolunt aeflimari folo fenfu motum , fed interim
OALENUS TOM. VIII. Zz
FA ABN OX' BEPI AIA&0PA2
722
Ed. Chart. Till. [88. 89.] Ed. Bah III. (45.)
V.al tm koym ’ tov yovv rfkiov v.al trjV ffekrjvtjv xal tovg
dotspag dnavtag ofiokoytio&ai. phv .anaaiv av&qmnoig xi-
vtTo&ai, ptj yap av an dvatoktjg tig dvaiv dcpixvtta&ai to-
ouvvtjv cpoQav dvtv x ivrjotmg, ov cpaiviati-ai ds xivovpsvovg.
iXQtjvovv, (paolv.y d xal prjd&v akko, tovro yovv nqoov.u-
adairco koym tmv IpnsiQixmv , to ttjv xtvijaiv rmv aQtriQimv
xul trig xaodiag alG&tjtqv tTvai , v.al key tiv avxovg , tov
erpvyfxov tivai xlvtja.iv tmv aotrjpimv v.al xapdiag alad-rjtrjV.
s'vioi d* avxiksyovtsg avtotg. xivtjoetg alaSrjtag cpaoi xata
tt trjv xu^diav v.al tug dpttjQiag ov tag ocpvypmdtig povov,
dkkd xal tag nakpmSseg cpalvto&at , xal tavtag ovvly^rjv
neQiXap^dvio&ai xata tljv vnoyqaq>r]V tmv acpvypmv , lav $
ankmg tmmaiv uqtrjoimv xal xaodiag uvai tov acpvypov v.l-
vrjGLV lav te nQOG&a'ai tt]V ala&r\tr\v. [89] s’vioi ds xal
onaapmv xal tqopmv pvrjpdvivovatv , mg xal totovtmv tivmv
xiv >10 tmv soxiv ote-yivopsvmv Iv aQtrjpiaig ts xal xaqdia,
napa ..cpvatv dtjkovoti. xal diet tovto algtovai nQoaxeZa&ai
r m opw to (pvaixij, t oiovtov okov avzdv iqya'Qoptyoi ‘
et ratione; riarn soli,.lunae, stellis omnibus motum ab
omnibus mortalibus tribui ; neque enim tantum fpatium vi-
deri citra motum ab oriente ad occidentem obire; tamen
molus eorum nonapparere. Quare, inquiunt, II nihil
aliud, hoc certe empiricorum definitioni .oportebat adje-
ctum, motum arteriarumcordisque fenlibilem efle, debebant-
que dicere,. pulliim ,efle; motum 'arteriarum et cordis
fenlibilem. Huic; .definitioni quidam contradicentes, mo-
tus fenfibiles in: corde. et- arteriis confirmant non tan~
turn qui pulfent animadvert!, fed et qui palpitent. Ita-
que . comprehendendi etiam hi erarrt. in pulfuum deferi-
ptione, live abfolute dicant .arteriarum et cordis eife pulfum
motum, five adjiciant . fenlibilem. Suiit qui convulliohes
tremoresque narrent: quippe hos quoque ihterdum motus
in arteriis fieri et in corde, praeter uaturam quidem. Quam-
obtem addi definitioni volunt naturalis , atque totam earn
2$ rrMQN A0T02 A. ^ 2 3
Ed. Chart. VIII. [89.] Ed. Baf. III. (45.)
Gcpvypog iaxiv dpxrjpuov r a xai xapSlag xlvtjaig ipvatxrj. xov-
xoig dvxiXeyovxeg ol ovvayopevavxeg rep xov Tapuvxlvov opco,
(paal, prjSenox iv apxrjplaig,. r xapSlu rccg xoiuvxag yivto&ui
xivrjaeig, povov xStv vevpcoScov ocopaxcov ovaug. alX on pep
ora aitaGpog xai o xpopog iv vevpotg povov ylvovxai, xuyea
ovpcpijpi. ixaXpog Si npocpavag opuxui xai mpl to Seppa
ovviaxapevog. ivapyag Se xuv xoZg aapxcaSeai poplotg, dnep
earl pvwv peprj , xai xaxa ye xovg epofiovg xai rug ay ay lug
ivapyag ij xapSla cpalvexai naXXopivtj. ov apr/.Qa S’ dvxv-
Xoyla ire pi rap ita&mv xovxcov yiyovtv'HpocplXcp npog xov
SiSdaxaXov Upc&uyopav, ovx op&eog anocprjvuptvov dpxijpiwp
ird&og elyui xai ixaXpbv xai xpbpov xai tmaapbv , ov yivu
. Siacpe'povxa xljg acpvypdSovg Iv avxoig xivyaeoog, aXXd peye-
&ei. xaxa cpvo iv piv yap eyovxav dvev itdatjg nepiardoHog
ylvtG&ai xovg ocpvypovg, av^p&eloTjg Se xtjg xivyoecog avxojp
fig -to Tcaod qivaiv npcoxov piv Gnaopov anoxtXiZo&ai , Sev-
xepov S’ in av xaj xpopov , xai xp'ixov xov naXpov, aXXrjXuiv
Siacpipovxa peye&u nccviu xavxa xu nddtj. Sid x ovx ovv
efficiunt ejuscemodi: ' Pulfus eft arteriarum et cordis mo-
tus naturalis. Ab his diffident qui pro definitione Taren-
tini propugnant , qui in arteriis negant et corde tales un-
quam motus exiftere , ad nervofa autem corpora pertinere.
At convulfionem tremoremque in folis fieri nervis equidem
comprobo • palpitationem vero inftdere perfpicue etiam in
cute cernas; 'dare autem etiam in . carnofts. partibus, quae
partes funt mnsculorum ; etiam in timore; et angore plane
cor videtur palpitare. Jam contentio de affectibus his non.
pai-va Herophilo adverfus praeceptorem fuum extitit Praxa-r
goram , qui non recte pronunciavit allectus arteriarum efte
palpitationem, tremorem et convullionem ; ac non genqre a
inotu earum pulfante differre, caeterum magnitudine. ..Warn:
quum fecundum naturam fe liabent extra omnem cafum,,
fieri pulfum; aucto vero praeter naturam inotu, primum
eflici convullionem, deinde tremorem , mox palpitationem
magnitudine inter fe onines bos affectus. dilTerentes. Quam-
Zz 2
72 4 TAARNOT IIEP I AIA&0PA2
Ed. Cliart. VIII. [89.] ^ Ed. Bar. III. (45.)
cHo6q>i7.o? tv&eiog iv ag'/jj xijg mgi ocpvyfaov ngaypaidag
avaxQentiv nugaxai xr,V xov SiSaoxalov So%av , all tog e&oq
'Hgocpllcp, Si sQfirjvdag aoacpovg, xjv ini x 6 aacpeg ot an
avrov ntxala/i^avovreg syoaifiav iv alg bxoirjoavxo ngaypu-
xdiaig nsgl xlqg 'Hoocpllov algiotoo g. mart d fivtjfiovtvco vvv
avtrjg ‘Hgocpllov grjoicog, tjv iv aQxjj xov ngooxov negi oipvy-
l icov sygaipiV , tj xoiv dgijfxiviov xoig an avvov, [tiyt&og ivog
(Stfiliov ytvrjatxai, mgi fiovcov xovxcov ini/itltog SiiQ^oiidvov,
onov xal %<o()ig xov [ivrjfjiovcvoai xovxcov s'v olov ifiov iaxiv
vnopvrtfia mgl xgofiov xai nalpov xal anaofiov xal gcyovg.
agxtZ Si fioi xavxavSa xo itlij&og ivStSuyjiivcg xcov inuoa-
f&t]aofiiv(ov loycav dig xo ngoxufitvov fyxrjua xaxalimiv
avxo, Xooovxov jiovov dnovxi, xaxa cfvmv pip bfpvxiov tjikov,
at xaxa xrjv xagSlav xe xal xag agxtjglag xivtjatig , Siaaxdllo-
[livcov x t xaxa xvxlov avxwv xai ai&ig dig iavxag ovvayo-
fispiov, yivovxai, naga ifvmv Ss iypvxiav , xuv nal/xcoSrig ,
xlovioS/jg, i] anaaficoSijg, rj xgo/icoSijg rj xivtjoig cpaivotxo xd>v
agxijQiiov, ovSev axonov tivai xov <npvy[xdv ovonaQta&ai noxe
obrem Herophilus ftatim initio operis de pulfibus magiftri
fui evertere fententiam riiolitur , verum quod folenne Hero-
philo eft , obfcura oratione ; quam ipfius discipuli mutantes,
apertius fcripferunt iis in lucubrationibus , quas de Iiero-
plii Li fecta confcripferunt. Quod ft referre bic ipfa verba
Herophili velim , quae in principio libri primi de pulfibus
fecit, aut quae attulerunt ejus discipuli, requirant integrum
librum qui haec accurate perfequatur; quum vel nulla de
his facta mentione integer meus liber extet, De tremore,
palpitatione , conyulfione et rigore. Mihi vero hoc quoque
loco fatis fit, numero definitionum explicato, quae in praes-
entem quaeftionem convebi poflunt , ilia praeterire. ' Tan-
tum dicam , quum valemus , cordis et arteriarum motus,
quando ilia diftenduntur undequaque rurfusque in fe con-
fiduiit, obeuntur: fin autem aegrotemus, ut palpitans, ut
concutiens, vel convulfibus, vel tremulus motus arteriarum
appareat, quid novi eft, fi pulfum vocemus modo convulfi-
2$TrMSlN Aoroz 4.
725
Ed. Chart. VIII. [3g. 90.] Ed. Baf. III. (45. 46.)
jiav anuOfitbSt] , hots St xXopmSrj , note Se naXjttaSrj, note
S'e TQOfimSrj. xai yuq ovv xai xaXeiv e&og rjfup tart rivet y.Xo-
viaSrj aepvyfiov, ovx bXiyaxig cpaivo/uvov evaqytag, ov rrjv
epvaiv rjqurjvevaa v.aru to nqmrov yqatifia rrjaSe rrjg nQay/ta-
relag, wart xai xarct rovrov top Xoyov ovx oq&eog av rig
itQoo&cirj rep oqta r ov aepvyftov r o qivaixrj. neql Se rrjg al-
a&rjrtjg, eneiS'tj xai ravrrjv evioi rrjv nqoa&rjxtjv a^iovai leottX-
o&cei, r 6 itoXXaxig tlqrjjievov vn AqiaroreXovg u%iov tin tip.
ixetvog yaq o avrjo avraqxcog evlore SitX&tbv , rl uooan&tvai
tprjal Selv avrtp Sia rag aoepianxag ivo^Xrjatig e §t o&ev aXXo
to Soxovv exaarore av/tcpeqeiv req Xoytp , xai Sia rovro xayco
rovmnav vnoyqacponai rbp aqivyfiov a qtijqicov xai xaqSlag
xlvrjaiv ala&rjrrjv, xai (taXiotf on xaXov/tev ceacpvxrovg olgovx
ear iv rj xlvrjaig ala&rjrtj, xairoi aca^onevtjg avvrjg itoXXaxig,
tag noog rrjv olxtiav vnaqtiv. ov yctq av etyjaav tl nav(46)ra-7
naaiv rj xlvrjaig amaXeoXtt rrjg xaqSlag xai reap aorrjQiwv.
Keep. St. [90] aQ ye fiijv Xlqocpf/.aiog AXtl-apSqoq , 6
yam, modo vibratum, interdum palpitantem, interdum tre-
mulum? Quinimo vocare quendam folemus vibration pul-?
fum, qui aperte identidem confpieitur : cujus in Jibro pri¬
me liujus operis deplaravi naturam. Sic vel Jiac ralione
appofueris parum recte definitioni pnlfus 'naturalis. De
fendbiii vero, pofteaquam hoc quoque additum nonnulli vo-
lunt , quod faepe apud Ariftotelem refertur, operae pretium
eit meminilfe. Nam rem ilie vir cumulate nonnunquam
perfecutus , addendum ei dicit aliud quiddam ob fophiiticas
cavillationes externi , quod vjdeatur Temper ad definitio-
nem facere. Atque ob id ego fere pulfum deferibo arteria-
Tum elle et cordis fenfibilem motum, maxime quod appelle-
mus pulfu privates quibus motus non fentitur ; tametli ille
faepe fervelur , quod ad fuam pertinet elfenliam ; neque
enim viverent, fi. omnis periiflet motus cordis et arte-
riarum.
Cap. IV. At Heropbilius tamen Alexander, Philale-
7 2 6 rAAimOT JIBPI JIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [5oI] Ed. Baf. III. (46.)
imx7.yj&dg , dtrrov snoitjaaro 8ia rag roiavrag
iitrjQuag rov oqio/ibv rov ocpvy/iov, rbv. (isv srtqov £? apron
ton nqay/iarog l| olxsia g cpvosmg, op cog iv vnoxsifisvoig
ovoyaQu, rov 8s srtqov mg iv iniaxerpn. rov fiev ovv cog
iv vnoxsifisvoig ocfv/fibv tlvai cpijai xaqdiag xai aqrqqimv an*-
GTO/.rjv xai diacsruaiv anqoaiosrmg , o'iav re cpaLvcG&at ' rov
8s cog iv inioxsipd r rjv ix rijg rmv aqrqqimv Sianavrog
anqoaiqsrov xivrjotmg nqog rtjv aqitjv nXryyr.v xai ro (lira
rtjv nhjytjv yivofiivov 8iaXti(i(ia. xai Xsysi ys nvag %o~
^ytGfiovg in avroig, cog oitrai, ni&avovg iv raj s rmv
aqtaxovrmv, ■ mumq xai 6 Taqavrivoq cHqaxXu8tjg iv olg
avriksyu nqog ro ntqi acpvyfiwv ’iiqocfilov. avr iXoyiar
8 ov% tjy.iora nqog rovg rov 0iXaXt]&ovg oqovg iysvovro
roig (itr avrqv , sviai (isv ani&avoi nuvv xai nqocpavmg
iqionxai, nvsg 8s tjrrov rs xai (ia).7.ov nv&avai, nqog ag
antjvrrjoav nvsg rmv an avrov , xai (iaxqbg ys 7.6 yog ixa-
rsqoig nsqaivtrai. Sect xtyalaimv 8s xocym ntqi avrmv is mg
oXtyov vanqov oXmg iqm, nqorsqov ys naqayqaxfiag rovg
thes cognomine, quo iflas calumnias declinaret, definition
nem duplicem pulfus fecit, alteram ex ipjius rei propria
natura , quam ut in fubjectis appellat., alteram nt in con?
lideratione. Ac pulfum ut in fubjectis. efle cordis ait
et arteriarum contractionem atque dilatationem fponi
taneam, quae animadverti poflit, pulfum vero ut in confix
deratione ictum ex arteriarum perpetuo fpontaneo motu
ad tactum et intervallum, quod ictum excipit. Porro con-
firmat haec rationibus, ut putat, probabilibus quinto in libro
Placitorum. Quod etiam fecit Heraclides Tarentinus , ubi
librum confutat Heropbili De pulfibus. Multis autem argu-
mentis Philaletliis definitionem ,’ qui ejus memoriam fecuti
funt, oppugnaverunt, quibusdam illis mire levibus ac plan
ne contentiofis, aliquibus plus et minus probabilibus, quae
quidam de illins familia confutaverunt , multaque verba ul-
tro citroque facta funt. De his ego fummatim paulo infe-
rius fortafle pertractabo. Afcribam tamen prius defiiiitio-
2$rTinS2N A0r02 4.
m
Ed. Chart. VIII. [90.] ^ , Ed. Baf. III. (46.)
xov J^poa&tvovg oqovg, caGavxcog r m SiSaoxuXco (pikahj-
•&0V g huxlrj&evxog,
Ki <p. 1 ■ ov xai x a x qia tczol ofpvypuiv iati avy-
yqappaxa , itaqu noXloTg tvSoxipovvXa. Siafqitxai S' ovv
xai ovxog x'ov acpvypov opoiag xqj 'Ah&avSqy, xai fptjaiv
tlvai xov pev xax'a x 6 in oxdptvov xaqSiag xai aqxijqimv
SiaaToXrjV , tj gvgxoXtjv cpvGixtjv, cpaivtaPai Svvaptvrp) ‘ xov
Ss Hg ov noiovpt&a xag imaxsipsig , xaqSiag Zj aqxijqiwv
irnog xrjv acpr/v nkrfeiv cpvoixijv xai x 6 ptxa xt\V itXijytjV
ysvopsvov Siaktippa. xqrjxai Ss x.axa xovg oqovg xy *} aw~
SsGpy naqaSia^svxxixy , vopXCyov x'ov xai Gvpnlixxtxov pvxcc
x o piv Gvyxupsvov apqioTv oqiQcG&ai povov, ISicf S ixa-
xtQov ov% oqi^ta&ai. (lovXtxai 3? ai/xog xrjv xcov aqxijqibov.
xivtjGtv livcti acpvypov avxov xaP iqvxov povov, tivai Se
SijXovoxi xai xrjv xijg xaqSiag , pvxrjy xa{? iavxrjv povrjv xai
xavxrjv , ilvai Ss xai xo ovvapcpoxsqov ayvypov-’ (QGavxog
Ss xai xrjv SiaoxoXtjv povrjv acpvypov bvopuCjiG&ai xai xrjv
GVGXoXijP xai xo Gwapcpoxioov. emia-Orj S' ovxcog ovopa-
£e G&Cfi! xov Gfpvypov , iniidrj xcfxbf xrjv Siaaxol.rjv psyag xe
lies Demoftlienis , qui et ipfe non fecus , 30 ejus doctor,1
Piiilaletlies cognominabatur.
Cap. V. Hie ti-es reliquit de pulfibus Iibros apud
niultos commeudatos. Qui quidem etiam pulfum juxta ac
Alexander dividit, dicitque ilium quidem pro fubjecto effe
cordis et arteriarum diftentionem , vel contractionem natu-
ralem , quae valeat animadverti ; alterum vero ex quo con-
liderationes inftituimus, cordis vel arteriarum ad tactum,
ictum naturalem, intervallumque, qupd-ictum excipit. Hie
in definitionibus conjunctione utitur disjunctiva pel, arbitra¬
tes copulativam et, quod ex ambobus’conltituitur, tantum de-
finire, utrumquevero feparatim non definire. Eft autem. ejus
fententia, arteriarum mo turn per fe folum effe pulfum , et cordis
item per fefolum; effe etiam utrurnque funul pulfum ; itafolam
diftentionem vocari pulfum et contractionem , et utramque
limul. Inductus eft lie pulfum appellari, quod ex diftentio-
7 2 8 TAAWSO T IIEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [90. 91.] Ed. Baf. III. (46.)
xctktixai xal yuy.Qog xal ocpoSgog xal a/ivSyoe xal xayvg xal
(Ipadi/g , xaxa 8e xtjv - ovoxoXljv uqaiog xal nvxvog. oxav
{iev ovv xara to vnoxtifiivov xa {liqrj Xeyij. xov ocpvypov,
diaoxoVrjv ovo{iaC,ti xal avGTol.rjv ' oxav (T cos & bxioxexpu,
nh^ytjv xal diaXeififia , vofi!£a>v aSiayvcooxov ala&t]<sei xijv
gvgxoUjv uvai. [uyuXt] 8s na7.iv evxav&a yeyovtv svavxioXo-
yla xoTg laxpotg., ovneql ovofiaxog \16vov art, xa&antQ eviai
xiov elQrj{isvo>v , ov fiijv ov8e nepieqyog x e xal nsQtxxr) rat’s
noVlaig avxwv o/iolcog, cAJkaxb fityioxov avxo xal xvquaxa-
t ov imaxenxofisvtj xrjg ■Httaqiag. ■ xal xQivai aStxaoxcog eyco,
xa& xal xaXku 1 xeql wv 8ucpcovijoav ol laXQoi, n Qotko-
fievog, ovxoog xal xovxo na\mo}.).oig exeaiv anopcSv diexeltaa’
XQovip <T voxtqov ovx bliyco r rjv x alxiav xrjg diaqmviag
avxwv evQov, ev xt tvsqI xovxov / iovov (hftVtov syquxpa, to
noZoxov tc'cqI xfjg xcov ocpvypav Siayvoj[gi]atoig. ev ip 8iw-
Qiaxat, xlveg [iev acpvy{iol xr,v avaxol.rjv alad^xrjv . eyovot,
xiveg d’ ov. (palvexai 8 - ovv 6 v.ax extivo to fiifiXlov anag
7.0 yog meiGayoutvog rot's oio/ievoig aiixov ex nl.tjyijg xe xal
Me magnus vocatur et parvus, vehemensque et languidus,
celer et tardus, ex contractione rarus atque creber. Pro-
inde ubi pro fubjecto partes pulfus exponit, diftentionem
et contractionem vocat, quum vero pro confideratione,
ictum et iutervallum , fenfu putans contractionem non pofle
percipi. At vero magna hie denuo contentio medicis fuit
non jam de nomine tantum, uti multae fuperius, nec vero
anxia et inanis, ut pleraeque illarum, verum quae ad caput
ipfum et fummam -pertinet commentationis. Equidem
quum meo inftituto expenderem , citra pronunciationem ta-
men, utalia, quae apud medicos funt controverfa, fie hoc
quo que per multos annos haelitatio mea non potuit expli-
cari; tandem aliquando reperi canfam eorum diflenlionis :
Unumque de hoc folo librum feripix , primum De dignoscen-
dis puliibus, nbi explicatum eh, qui contractionem pul-
fus Xenlibilem obtineant et qui non. Unde univerfa dispu-
tatio illius libri ad eos plane dirigitur, qui ex ictu pulfum
2&TrMS2N A0r02 J.
729
Ed. Chart. VIII. C91.] ( Ed. Baf. TIL (46.)
Sia^iifiiiaTO? avyy.tco&ai. nvlg yuq xai ycooig rov ditXaa&at
.rov cog iv inoxtijtevep rov xarcc rag imcxsipug anlcog ant-
rprjvavro rov cscpvyp.ov ix nbjyijg xai diaXdpuarog ovyxuo&ai.
xuitoi vmv lx dcaaroXijg re xai ovaroXijg Xeytjrai avyxiio&ai,
tfrijiia n yivtrai ntqi rmv i]qt[umv, ijv r ini rij SiaaroXy
noo rtjg avaroXrjg xai tjv ini rjj cjvaroXij nqo rr\g dcaoroXrjg
77 rt xaqdia xai at aqrqqlai noiovvrai. xuv naqaXincofuv Se
note to rtjg xaqSiag ovofia, fiovov rcov aqrtjqcmv fivqfiovtv-
aavrtg, in axovtiv yot] s car ixuvqg tlqijodai r a air a' xa&a-
ntq xav ini rtjg xaqSiag tenm^itv n nuqaXmovrtg rag aorrj-
qiag , qytTa&ai yqt] xai in ixuvrnv XtXty&ai r 'o air 6. rryv 5’
avrryv anoqiav i'ayijxt xai 77 xar a rqv uvanvorjv rjqcpUa
dirrrj rcov avanvtvanxcov oqyavmv. r\csvyaC,ti yuq'o rt ■Omqulg
o T£ nvivjicov iv rep p.tra%v yqovcp rijg team rt xai e|co cpoqag
rov nvtvparog, xai xar a yt rov yqovov rcov tjavyico v rovrcov
aqaiav , 77 nvxvrjv ovo[iut,ovoi r i]V avanvotjv. 77 yt jxtjv dia-
yvmcsig ovy ojaota rovrcov iari rcov rjovyimv xai rcov iv
rolg ocpvyfioTg, ivaqymg [ikv yaq ad ini rijg avanvoijg
et intervallo putant conftare : nam font qui etiam absque
diftinctione definitionis pro fubjecto, a definitione pro con-
fiderationibus , abfolute dixerunt pulfum ex ictu et inter¬
vallo conflatum efle. Atqui ut dicatur ex diftentione et
contractione conftare, quagltio exillit quaedam de quietibus,
et quam a diftentione ante contractionem et quam ante dis-
tentionem a contractione cor molitur et arteriae. Quod II
quando etiam cordis nomen praetereamus , Tolas . autem
commemoremus arterias , interpretandum eft de illo dici ea-
dem, quemadmodum, ft de corde quid referamus, omiffis
arteriis , accipere oportet dictum de illis idem. Idem ha-
bet dubium in refpiratione quies duplex refpiratoriorum in-
ftrumentorum : quiescunt enim et thorax et pulmo id tem-
poris, quod intercedit inter ingrefliun Tpiritus et exitum:
atque pro tempore quidem harum quietum raram appellant
vel crebram refpirationem. Yeruntamen non fimiliter hae
quietes dignoscuntur atque pulfuum : pcrfpicuae enim fem-
rAAHNOT ILEPI AIA&0PA2
73o
Ed. Chart. Vlir. [91.3 Ed. Bah IIT. (46.)
qiaivovtai, row S ■’ iv rot's (rcpvyfiotg rjQt[umv ivioig pip
■eSo%ev oil S' 0X001; eivai Siayvooaiv, ivioig da rot? ixrog fiovoig.
ijv neo Si] aloSijrijV xai tjutTg eivai cpafiev, oil firjv ini nav-
roov ye rcov ocpvyfibov. on (ikv oiiv , woneQ avanvoi] nvxvi]
xai aqaia roov imxaiQcov sari ojjfieiiov, oiiroo xai atpvyfib;
nvxvog xai aQceiog, wg iv rij Si aiixcov nQoyvcoau fia&ijijij.
to Se /isqij rug i\avyiag eivui rijg oXtjg avanvoijg re xai nap
ocpvypwv , aiupuffitjraircci. xai yaQ 00 Solgu&vreg ovrcog oil
nQcoroog, alia xaxa ov/i^ijxog eivai fieQi] opaoiv iv ralg
iveqyeiaig ruvraig rug rjavyiag. iv [lev yaQ raig eionvoaig re
xai ixnvoaTg iveqyet nQocpavcog r a rijg avanvoijg oQyava,
xaxa Si roiig oqivypovg SiaoreXXofievijg re xai ovoreXXopevijg
rijg xaQSiag, rag y.er a%ii roov iveQyeimv rovxoov fjavyiag na-
Qani.t]<ji6v n nQayjia eivai rij xuni roov re&veooroov aiiroXg
vnaQyovijjj ' woneQ xai ol Xeyovreg iveQyeiav eivai uqt>]qiwv
re xai xaQSiag rov oq>vyfidv, ij xivijoiv aQnjQiwv re xai xaQ¬
Siag, ij SiaoxoXiyv xai ovoroVjv uqtijqiwv re xai xaQSiag,
So^ovoi naQahntiv rag rpvyiag, oil [uxquv (ioiQav iyoiioag
per in reipiralione funt : at quietes in pulGbus quidam di-
xernnt nullo pofle modo dignosci : quidam folam externam,
qnam quidem et nos vocamus fenftbilem , at non in omnibus
tamen pullibus. Itaque ut refpiratio crebra et rara in fignis
eft magnis , ita etiam pulfus creber atque rarus, ut disces in
praefagitione ex iis : quietes autem partesne totius refpira-
tionis lint et pulfuum, in controverJGa eft. Etenim non
primo, fed per accidens , qui in ea opinione funt, in parti-
bus numerant barum funclionum quietes: nam in infpiratio-
nibus quidem expirationibusque perfpicuo operari inftru-
menta refpirationis ; in pullibus, diftento et contracto cor-
tie: quietes autem interpellantes lias actiones inftar efle
quietis , quae illis etiam inftrumentis defunctis iueft. Quem-
admodum etiam, qui pulfuni aflerunt actionem efte ar.teria-
rum et cordis , vel motum arteriarum et cordis , vel diften-
tionem et contractionem artei'iarum atque cordis , omittere
quietes videbuntur, quae non parvurn ad praefagiendum
2&TFMQN A0T02 A.
7*1
Ed. Chart. Tin. 191-3 __ 3 Ed. Baf. III. (46.)
tig nQoyvcoaiv. ol. yovv uqaiog .seal nvv.vog ocpvyfiog v.axa
xovxo to yevog dal, [iexa xijg ev avxoeg 0[iaXbxtjx6g xe ital
avotfiaXLag , axu&ag ft .tied xalgecog, ov ayemq a brjXovv teg,
SamQ v.al b beaXevnasv xal 6 nagefininxcov , v.ax avxo to
yevog xovxo avViaxafievoe, at][ieXov oil afuv.oov ovS* avxol
<f«>V eaofitvcov ovxeg, ear ovv xig e&eXt] xbv Gcpvy/ibv bqiCp*
fitvog in eeaayeev avxm xovnecti rcov ijavyiajv Xbyov, tire [ieqt]
xi&eo&ae xQt] re bv acpvy[icbv avxag, text [it], seal el [legij, no-
xeqov nqcoxa seal v.axa xov i'btov avxCbv Xbyov , ij v.axa t>v[i~
fitfrjv.bg, ovv. oX'tyov avuXotaee yqbvov. aXT. Tj/ielg money
ini xcov aXXcov ayjti xov bet^ae xtjv v.uti ev.aaxa [lav.qoXo.yeaV
acpixbfievoe (iextft][iev eqi exeqov xi, seal vvv ovxco nqa^ofiev,
inaveX&ovxeg ini xovg 5 dXe^avbqov seal Atjjioa-O-evovg oQovg,
ovg inoiTjaavxo xov acfvyfiov. cpalvexae yceo, d seal [it] xtj
Xe'gei, xtj ye dvvapei xuvxa xeo bibaaxaXcq fiovXoiievog o At]-
fioa&evijg. o [lev yao ’ AXe^avbgog anqoaiqexov eqitj xtjv xmv
a(pvy[imv eveqyeeav vnaqyeev, o be cpvaixt]v‘ xal o [lev olav
xe cpalveo&ai, b be fpaivea&ai bvya]ieyt]y. ovxmg [lev ovv ev
x to xaxa xo vnoxetfevov oqco xov acpvyfiov (paevexat xca di¬
momentum habent. Rarus itaque et creber pulfus cum
aequalitate fua et inaequalitate , cum perturbatione ordinis
et ordine, funt bujus generis, qui non parva nunciant.
Itidem intermittens pulfus et intercurrens , ex eodem hoc
genere, futurorum funt non parva ligna. Ergo fi definien-
do pulfui voles orationem de quietibus inferere, partesne
habendae illae lint pulfuum, an fecus, quod fi partes Rnt
Utrum priinae et per fe, an per accidens: multum profecto
temporis in eo pones. Verum quod in aliis fecimus, ut
quum progrelfi usque ad cognitam ac detectam ubique lo-
quacitatem elfemus, ad aliud tranfiremus, idem nunc faciemus,
reverb ad Alexandra et Demofthenis quas de pulfibus fecerunt
deiinitiones. Sane videtur, fi non verbis, at fententia, cum
doctore fuo Demofihenes confentire. Namque funclionem Ale¬
xander pulfuum fpontaneam efle dixit, Lie naturalem : et ille
quae polfit animadverti, hie quae animadvert! valeat. IVec ve¬
to aliter in definitione pulfus pro fubjecto cum magiftro
r A ARK ox- IIEP I 4IA&0FA2
>jZl
Ed. Chart. VIII. [91. 92.] Ed. Baf. III. (46. 47.)
8aoy.a7.ca ov/icpeQopLivog 6 (4 7) Atjuood-evijg, woavxcag 8e y.uv
x to y.axa tag imoxeipcig. [92] evdtjlov yaQ cog ovdiv Stacpeqei
ixXijyijv r\ nXijlgiv tlntiv , SoneQ ovd ’ dnQoaiQtxov r\ cpvoi-
xrjv. on 8s (ibvcp rco xbv rt ovvdsofiov tig xbv oqov naqa-
lafiuv aneoxt] xov 818 aoxaXov , nQoo&tv tcQtjxai, xal xad*
ov xivct Xoyid(ibv ovxcog enQaigev. Ifijg ovv inioxeipcbpt&os
xov g vno xcav akhov cHQO<pikeccov tlQt](ievovg oqov g.
Keep, ox . ‘0 [itv ovv Mav.-fiiog iv xccTg aklaig d'xqoa-
eeoi xbv ocpvy/iov tcvai qtijoi ovoxoVjv xal diaoxolrjv apioc
ivcinaoaig xaig ccQXTjQtccig yr/vofievqv. nqbgov oqov imjqtcc-
oxr/.cag (iev dvxiinov oi EqaoioxQdxuoi , xo ocpextqov dpcccq^
xq/ia y.axrj/oQ iag ocqy^v nov>]od(itvoi. Sov.u yaq avxotg fj (iev
y.aqSta nqtaxq 8iaoxiXXea&cd xe y.ai ovoxekkeo-d-ai xcav ccQxtj-
QL(ii}.v anaocov, inint/ino[iivov Se xov nvsvftuxog an avxijg
tig xccg ocQxtjQtag, y.axa xtjv i-ninkrjqcaoiv avxcav yivto&ai xtjv
diuoxoXrjV, nqmrov (iev xcav nhjoLov avxijg xtjg xaqSLag, Stv-
XtQov 8e xc bv icpgijg xavxacg, iltf a| tjg xcav ini xaiode, xal
ovxca y.axa. xo ovviyeg ini xccg ioyaxag anaocov ccQx^qicav
videas Demofthenem fentire: eodem modo in definitione
pro conhderationibus. Conftat enim, ictum dicas an per-
cuflum, nil interfile: neGetiam, fpontaneam dicas, an na-
turalem. Wan eo tantum, quod conjunctionem vel in
definitionem intulit, ante dixjmus a praeceptore eum dilh-
•dere, quaque id ratione fecit. Dein ceps jam quas attule-
runt alii Herophilii attendamus definitiones.
Cap. VI. Bacchius quidem aliis in auscultationibus
pulfum dicit dillentionem. et contractionem eiTe , quae ilmui
fiat in omnibus arteriis. In hanc definitionem disputarunt
cum contumelia Eraliftratii, a fuo errore criminationis du-
centes exordium. Siquidem illorum eft opinio, cor pri-
mum prae omnibus arteriis diftendi atque contralii, im-
millo autem in arterias fpiri'tu ab illo, fimul atque implean-
tur , diftendi primum ipfi cordi vicinas , deinde quae lias
confequuntur , mox hisproximas, atque ita continenter ad
extremaa omnium arterias motum penetrate, omni ipfts
2<t>TrMSiN Aoros A.
733
Ed. Chart. VETI. [92.: # ^ Ed. Baf. in. (470
SiCxveTo&ai r r\v xivijaiv, ovSepiav aw mv rwv aQxrjQiiov eyov-
oaiv Svvapiv owe IS lav owe nupa xaqdlag enmepnopevtjV
await; , y ypcopevai SiaaxeD.oval re xal GvaxeXXovoiv eavxag,
tooniQ 7j xanSta. roTg Se iteql rov ‘Hgocpikov ageGxei rag
agrriQiag Gvveyeig oVGag rtj xatiSicc Sia reap yircovcov hu^qeov-
oav e-yeiv rtjv huq avxoig Svvauiv, rj ypcopevai naqanl.qo'uog
avxij rij xaqSlct SiaGTi7Ji.0fx.cVai jxiv tXxovai navxayp&ev7
o&ev av Svvwvxai, ro nXrpaoovavxav r-qv SiaaxoX^v, avaxe)*-
).6fievai Se ex&Xipovai, xal Sia rowo qia'iveo&ai xa& ever
yoovov afia itaaag avxag Siaaxit.Xouivug re xal Gvoxe)Xope-
vag, rrjv awtjv ngoOeoplav rrj xuqS'm rwv xivtjaewv apepoxe-
qwv g>v)*ar rovoag. ^Equoitsxqaxop Se axo/.ov&ei pev, oiryapa
cpaiveadai xqv re xuqSiav xal rag aqxtjqiag SiuGte)J),opevag
re xal GVGxeXXopivag. eyei S ovy ow cog ro cpaivopevov *
war ovx QQ&cog ivexaXeaav ot 5 EQaaiaxQaxeioi r to Baxytlap
ro cpaivopevov elitovxi. (EXtiov S avxeinov ogol cpual povwv
rap xaxa cpvaiv ocpvyp&v vn avxov yeyovevai rov oqiapov ’
iv yaq rip it aqa cpvatv eyuv ro tfnov ivloxe rpaivea&ax prj
naaag apa SiaGxeTXopevag rug aqrtjqiag.
arteriis facilitate vacantibus, turn peculiar!, turn a corde ipfis
fuppeditata, cujus fe ipfas ope diftendant, ut cox-, contra-
bantque. At Heropbiliis in arterias placet.,' quia funt cum
corde continuae, per tunicas influere ab illo vim, cujus
ope perinde atque cor , dum diftenduntur, ex omnibus
partibus, unde poIEnt, attrabunt, quod impleturum lit
fuam capedinem; dum contrahuntur , excernunt: itaque
eas fimul uno tempore omnes videri diftendi et contralii,
idemque praeferiptum ac cor utriusque motus fervare.
Eraliftrato autem: confeutaneum eft, non una videri cor
et arterias diftendi contrahique , quod res ipfa aperte ne->
gat. Quo minus Erafiftratii probe Baccliium accufarunt,
id aflerentem , quod res ipfa monftrat. Illi contradicerent
melius qui folorum naturalium pulfuum contendunt inftitu-
tam ab eo definitionem : nam quum aegrotat animal, atten-
di interim non ftmul pulfare omnes arterias.
734
TAAHNOT IIEP I AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. [ga.] Ed. Baf. III.' (47.)
Keep. lAQiarogevog de o "UaocpiXeiogovrovro [to-
vov Ivtxakeaev , aXX'a xai to oraQaXeXeXcp&ai (ilv to yevog twv
ccpvyfibov v.axa t'ov oqov , ex diaiQdaecog d avrov XeXdy&ai
tl negl diaorolrjg xal amroXijg * avrbg yuQ oJgioi t'ov acpvy-
[ibv Xdyeiv Iveoyeiav aQnjQibov. tovvo yctQ eivai to ttqcoxov
yevog. air end v.ai aXXai nveg iveQyuai aloi rcbv aQxr\oi(tsv,
av^avofidvcov te v.ai TQacpofidvcov , nQOOTi&qoi rr\v ISiav , cog
eivai t'ov oXov oqov ToiovSe ‘ acpvyftog eonv eveQyeia xccq-
diccg xai ccgTtjQubv idiog. on (iav ovv to yevog tov TtQccyjia-
rog, ov ntQ av oQi'Cofievoi Tvycnfiev, anavrcov itQcarov Xdye-
odai xqc] v.axcc tov oqov, OQ&ajg tinev 6 IdQicjTO&vog’ Inti
S’ eon to [iev ti itQocjiylg avrov yevog, ovreo yctQ bvoycaCpvcsi
to Sect firjStvbg eteqov [tecrov , to 3d hi 3i ivog, r\ dvoTv [td-
ccov , rj xal to redvreov avcorarco, tyrtjcjig ov fiixQce ydyovi,
ixoXov jfQcj yevog Xdyets&ai tiqwxov anavrcov Kara tov oqov,
uqcx ye to avcorarco, [tetf o fnjddv ioriv sn yevixcbreQov , rj
to nQooeyeq , tj v.ai n tcov yaru%v rovrcov, orav a/tqiordQcOv
tcov tcQiflUvcoV jj oacpdcsraQov. eixorcog ovv svioig rjQxtcse to
Cap. VIE. Quod Arifloxenus Heropbilius non folum
reprehendit, verum etiam genus pulfuum in definitione de-
fiderari , ex ejus vero diviflone aliquid dictum de diftentio-
ne et contractione efle. Nam pullum ille dicere vult fun-
ctionem arteriarum efle; fcilicet primum hoc genus efle.
Deinde quia functiones arteriis praeterea aliae funt (cres-
cunt enim et nutriuntur) addit peculiarem. Ita liaec eft io¬
ta. definitio : Pulfus eft functio cordis et arteriarum pecu-
liaris. Sane genus rei , quameunque definiatnus, expri-
mendum in definitione efle ante alia, recte Arifloxenus di¬
xit. At quia quoddam ejus eft genus continuum, ita enim
vocant, ante quod nullum aliud intercedit:. quoddam autem
uno, vel altero intercedente, aut etiam omnium fupremum:
quodnam genus non parum quaefitum eft caeteris in defi¬
nitione fit praeponendum, fupremmune genus, a quo am~.
plius nullum eft generalius, an continuum,, an aliquod etiam,
quod inter liaec intercedat, ubi fit utroque maniieftins.
Quamobrem merito quidam contenti fuerunt continuum et
s&rrMQN Aoroz 4.
735
Ed. Chart. VOT. [93. 93-] Ed. Eaf. IIL (47.)
•nqoof/eg ytvog x&v pcpvyftwP xivrjGiv unuv. [g3J ovawv de
xivr/oecov nollcov, 7] re yuQ q>OQa xal tj alloicoaig, % xe
avlgijocg xt xal cp&loig, eti tt HQog xovxoig ytvtoig xt xal
(p&oQa, xivtjatig uvai doxovotv, axolovd'ov t]V elnuV rjv xiva
xivrjoiv dvai ovXoivxo xov acpvy/iov. tinov yaQ av Sylovoxi
cpoQav. tlx a x^g cfOoagnoVkag iyovoqg SiacpoQag, s%Qrjv
icpdgijg tlntZv ip> xiva cpOQav tlvai (iov).ovxai x&v xovg acpvy-
fiovg anoxilovvxcov OQ-yavcov. avco&tv d'e rig a^dpevog ano
xov ttqujxov yevovg, • el xoZg SialexxtxoZg ento&ai fiovXoixo,
xov acpvyubv av coQcoaxo xaQdiag xaldqxrjoi&v tvtoyuav tivac
xax'a xbrjaiv x'tjv xaxa cpoQuv ytvoftevtjv iv x& Siaoxe/lto&ai
xal avoxtXfea&ai. xuya Ss a^icbati xig xoVxoignQoo-d-tZvai xal
xagtiQtfiiag, coantQ oiv xal r^icyaav I'vtoi’ xivig cT acpaiQovoivj.
tbgxaxaopii^tpijxbg, ovnijmxoyg avx&v yivoptvmv. alia ncibg
^Qiaxolgivov ixava xdi xavxa, dia);txxix&g fiiv oQfijea&ui (jov-.
lofitvov, ov epvhxxxovxa de. xovg Stahxxixovg vo/iovg ovd*
avxov. al-iovoi yao ol Stivol ntQl xovg OQtapovg ano xov
nqcbxov yevovg a^ayevovg Tjfxag, tixa. Sid i&v ptxdlgv
HQoiovxaq nouia&ai xov olov oqov. eygaycc d ’ av la cog x 6
proximum genus pulfuum motuin dixiffe. Sed enim quod
motiis varii funt (nam Iatio et alteratio, auctio, tabes, ad-
haec generatio iateritusque , videntur motus eiTe) quemnam
velint motum effe pulfum, par erat aperire. Dicent fane
Iationem. Deinde quia multas babet latio different! as, ad¬
dendum erat, quam Iationem velint effe efficientium pulfus
ialtrumentorum. Superne aliquis a primo genere exorfus,
£. dialecticos fequi volet, definiat pulfum cordis et arteria-
rum functionem effe, quae motu lationis obitur diflentis il-
lis contractisque. Erit fortaffe, qui bis quietes cenfebit ad-
dendas, ut certe voluerunt quidam: alii contra detrahunt,
quail quae per accidens, non primo fiant. Veram in Ari-
ftoxenum baec fufficiunt, qui quum dialectice voluit defini¬
te, leges praeteriit ipfe dialecticas. Volunt enim qui deli-
niendi periti funt a primo nos genere exordiri, deinde per
media progredi et ita facere definitionem. Equidem exern-
rAAHNOT HEP1 AIA&0PA2
736
Ed. Chart. VIII. [93.]' , , Ed. Baf. Ill:
utapadteypea rov roeovrov r ponov tebv opcov, ti pit] ra LHa-
reovo? rjv 8vo (jipXia naae yvcooipa, xaS' .« 8edaav.se xt y.al
yvpva'Qu r ij Seaeptrev-ij [u&oSco ypatpitvov? noetta&ae rov?
6 peapov?. Intypacpu 8s rep @1 (Sleep rovrep, rep pip srepep 2o~
quart]?, ro 8' srspeb Holer 1x6?.
Ktep. 7\. ’ Enl 8s rov vno rov ZtjVcovo? tlptjpsvov
oqov el&coptv, avdpo? ovStvo? 8tvrspov rebv 'Hpocpelteeov.
ovro? 8't] rov aepvypov cptpaev tivae rbbv aprtjpeeodebv ptpebv
pexrtjv svspyteav 1st avarolij? xal Seaaraatei?, xatf tjv sv ana -
ae roe? pesptae rtjv avrtjv vnapysev ra\ev rpxolov&rpatv , lav
rt sv roe? Zaoe? lav is sv rot? uv'usoe? Ixtivj] avvrtlijrae ypovoe?.
xal ovreo? ovv svspyteav psv tlnebv tivae pexr rjv , ov pbvov ro
yevo? anteptpvaxo rebv aepvypxbv, alia teal r fjv, eb? oitrae,
npoaty/i deaepopav, vntpfta? psv, ore v.ara xevtjaev rj svepyteu
yeyvoero , y.ai rij? xevrjatco? v.ara epopbiv , rebv 8s rij? epopee?,
tldebv t] Seaepopebv pvtjpovtvaa?, avarolij? re xal deaaroltj
tid/jlov yap ore rtjv Seaaraaev avrl rij? deaaroltj? tepij-
xtv. ov xaxeb? 8 ’ dnt pt.ev.rrpv dvai rtjv y.ivtjaev, ovy anlijv,
plum fortaflis adducerem iftiusmodi definitionum , nil! Pla-
tonis extarent duo. libri, ,quos liabent opines in manibus in
quibus docet nos atque exercet, ut ex dividend! via etra-
tione faciamus delinitiones. Titulum dedit liorum librorum
alteri Sophifta, alteri Politicos.
Cap. VJLU. Sed ad Zenonis nos definitionem , viri
Heropliiliorum nemini fecundi, conferamus. Hie pulfuin
dicit efte partium arteriofarum mixtam ex contractione efc
dilatatione funetionem: ex qua eundem omnibus in partibus
ordinem confonum fuit elfe , five aequalibus ilia, five inae-
qualibus temporibus abfolvatur. Itaque funetionem ille di-
cendo mixtam efte , non genus modo dixit pulfunm , fed et
proximam, ut credit, differentiam; ubi praeteriit quod mote
functio obeatur, eoque lalaonis; meminit autem lationis
fpeciei-um vel differentiarum , diftentionis et contractionis,
neque enim obscurum eft dilatationem pro diftentione eum
accepifle. At non male mix turn dixit efte motum, non firn-
^rrmnN Aoroz a.
7°7
Ed. Chart. VIII. [g3.] Ed. Baf. III. (47. 48.)
ovSt fiovouStj, avvd-ixoq yuq eoxiv e§ ivavxicov iioqicov,
tncsavxwg xy v.axa xrjv avanvorjv. evdtjlov di xai on xo ext-
qov fitQoq fiovov x7/g ovv&sxov xavxtjg xivrjoecog ov povXtxai
■acpv/nbv ovoua^tiv, a).).a ftiqog ocpvy/iov. x 6 yuq bcea&at
dice xovxo xai xijv Sianxoi.'rjv o?.tjv ovopa&o&ai acpv/fiov,
oxi fiayag atpvypog Xeyexai xax avxtjv, ovx ivvevoijxoxcov
eoxiv , cog an 6 xcov ev xoig fieqeoi ov/ifeptjxoxcov evioxe xtjv
incovvfdav coyu xo ov/inav. ev yovv xg aifiog av&qaonog
xai yqvnog xai ylavxog xai yaqonbg xai cpukaxq'og ixeqoig
xt nafinoD.oig an 6 xijg xax'a xa fiooia dtu&eoecog huovvydu
xcq o’kco ylyvtxai. xtLv d* ai.l.cov aytdov anavxcov ' Hqocpc -
keicov rj aqxijqtcov, rj xaqdiag, tj dficpoxeqcov xovxcov x r\v
diaoxoktjv xai ovoxokijv acpvy/xov bvou.uCpvxoov , ovxog ov
xaqdiag xai aqxtjqicdv, aXXa xcov aqxgqicodbov fuqdov eept],
diet xrjv neqi x rjg xaqdiag tyxyoiv, rjv ejinqoo&ev einov.
ixnecpvxe yaq ij [iiyioxi] xwv xara xo tfbpv aqxrjqimv ix
xijg aqtoxeqag xoikiag avxijg. avxo be xo obbpa xtjg xotr-
‘kLag xavxTjg oxi fiij xavxov eaxi xcq xcov aqxqqicoy , oiio -
koyeixai xai avxoig xoig aqxtjqiwSi] (48) xakovoiv avxtjv.
plicem , neque unius formae , fiquidem ex contrariis parti-
bus conftat, ut motus in refpiratione. Etiam illud liquet,
alteram partem ilium nolle compoliti liujus motus appellare
pulfum, caeterum pulfus partem. Nam qui putant quia
magnus pulfus ex diltentione denominator, continuo dillen-
tionem etiam totum appellari pulfum, hi non animadvertnnt
interdum ex his quae accidunt partibus to turn invenire co¬
gnomen,- ut hie, .Emus homo, aquilus, caefius , flavis ocu-
lis, ,calvus, in aliisque permultis, a partimn alfectu cogno¬
men totum mutuatur. Jam quum alii Herophilii prope om-
nes vel arteriarum, vel cordis, vel horum amborum dilten-
tionem et contractionem appellent pulfum , hie non cordis
et arteriarum, fed partium dixit arteriofarum , quaeftione
quam dixi fuperius, quae de corde ell, adductus. Exoritor
enim animantis maxima arteria ex cordis finiftro linu- Ip-
fum autem corpus hujus ventriculi non- efle idem cum eo
arteriarum, vel illi latentur, qui arteriofum eum vocaut.
calends tom. viii. Aaa
7 3 8 r A ARNO T REP I AIA&0PA2
E<1. Chart. YIII. [g4.] . Ed. Baf. III. (48.)
[g4] cog yccp vtvQeoSeg Ti aeopia Isyopetv snoop ov vtvQov,
ovxco xal apr/jpiebSi] rr\p xoiliav tavxijv iy.ai.taav ixiqav
npocpcxvcog syovaav ova tap reap aQxrjQieov. ov avyyeaqiirai S'
avxoiq vno reap avxiltybvxeov ovS' apxtjpicoSijg OQ&eag ovo-
fxaQta&ai. rryv aiix/jv yap syti cpvaiv rrj S£,iep , aagxotiSti
rrtv ovo'iav ovary, Sio xav roigyivaiv svioi xt]V xapSlav ivij-
Qh&Urjoav. alX ovxoi yiiv ona >g aepallovxai , Si sxsqcov Se-
Stixxcu ' Isytiv Si ovxeog ixolpyaav Sia rryv ofioioxryxa rryg
acofiaxixijg ovaiag avxcbv. ojioioxarov yap iaxt xo xrjg y.aq-
Siag acapa rep reap axbjQWP five op. v.ai yiepxoi xal epaivtxai
aapeag apepoxsQaig xaig xoillaig. acpvCpvaa , y.ai xaxi ov sy-
xeixai y.aiQov s'u rw £c oca real para xryv i^aLpeaiv aypt ypovov
nvog. a). la y.ai oxi rov xax a cpvaiv piovov eopiaxai acpvypuov
o Zijpcov, xal xax a xovxo tlxoxcog iyxtxhjrai' to yuQ iv
_anaa,i xptg juspteri xrjp avxrjv vnaqytiv ruigiv rrjg xivrjateog rap
aprtjpicbv, ini flip xbop 'xaxa cpvaiv iyovxcov ahj&sg, ini Se
.reap nap a cpvaiv ivioxt. iptvSog. iyxaltZ S' Aniaxolgtvog tl¬
xoxcog rep Ztyveovi, xa&antQ xal alloig nollotg, rijg ntQixxtjg
.nQoa-dqxcjg iv rep cpuvai, iav rtivroig iaoig iav rt iv roig
Nam ut nervofum appellamus aliquod corpus , quod tamen
diftat a.nervo , lie arteriofuni liunc finum vocaverunt , fub-
llantia plane diverfa praeditum ab arteriis. Verum non
obtinent ab adverfariis ut recte vel arteriofus vocetur,
quod eadem natura fit ac dexter, qui elt carneus; quocirca
cor quidam in musculis pofuerunt, quorum errorem alio
loco deteximus. Id autem ut dicere audereht, fimilitudo
eos corporeae fubfiantiae induxit, quae illis eft; fimillimum
enim ell . cordis corpus .durorum musculorum corpora. Ac
verum etiam manilelte utroque linu videtur pulfare, et dum
in corpbre adliuc elt et quum exemptum elt, aliquantisper.
Quinetiam quod piilfum naturalem tantum Zeno delinivit,
merito etin eo eft culpatus. Nam eundem in omnibus par-
tibus efle ordinem motus arteriaruin , in valentibus quidem
verum ell , in afiectis "fit quum falfum fit. Infimulat poiTO
Ariftoxenus Zenonem, ut multos alios, de additionefuper-
vacua hac, quum dicat, five aequalibus ilia, live inaequali-
TTMQN A0T02 4.
739
£a. Chart. VIXI. [9*.] _ , ^ Ed. Baf. III. (48.)
avlooig ixtlvij ovvrtXfjrai ygovoug. 'Accra, yag rtjv v.oivrjV xai
ytvixijv svvoiav rear ocpvyywv yt] ntgdyta&ai fi^re rovro
firj{? oXcog aXXo' n rwv Kara rejv Sialgtoiv rov ngoxtiydvov
noa.yy.arog tig rov ogiayov. 6 yovv drccov rov av&qwnov
tivai Zfiov , tlra ngoo-Otlg avrw Siacpogav rb ntC,bv , tiff
slgijg ro Sinovv , ovv.tr i Stirai rug Iv avroig rotg av&gwnoig
nqoa&tivai Siacpogag , wg ytvta&ai rov ogov roiovrov ' av-
■Oqconog son t,wov n tCjbv Sinovv, xatf o rtyvitai v.ai anyyoi
v.al oocfoi v.ai afia&tig ylvovrai. yovwv fitv yag av&gwnwv
ovrwg tlolv at roiavrai Siacpogal, ntgirral Ss wg ngog rov
olxtiov ogiofiov. aqy.ti yag ijroi £wov ntCpv Sinovv tlntiv,
r\ Z/wov Xoytxbv ■&vijrov. ov yag rb nqov.ilfuvov tig rov ogio-
yov noayya rtyvio&ai ygr\ , xa&untg £(ft]V, ccXXu rb yivog
avrov , v.ai ydygi rooovrov riyvio&ai, [dygig av ini rb ngo-
xilytvov aqnxwy.i-0-a nqayya. ovynXrjgcoOtlorjg S' av.gifk og av¬
rov r Tjg ivvolag xal rov Xoyov rljv ovolav avr agxwg SijXovv-
r og, aygtjorog r\ ytra ravra ngooxhy/.tj nuoa, xal yaXio&* rj
xara rtjv Sialgtoiv avrov rov ytXXoviog ogiQiad-ai ngayyarog
bus abfolyatur temporibus, fiquidem communem notionem
et generalem pulfuum non coinplecti nec boc nec aliud
prorfus quicquam eorum quae ex divifione rei quae defi-
nienda eft proficiscitur. Nam bominem qui animal efle
dixit, inde ei addidit differentiam pedeftre, poftea'bipes,
non opus babet etiam differentias ipforum bominum ut ad-
addat, ut baec fit definitio : Homo eft animal pedeftre bi-
pes, in quo artifices etinertes, fapientes et indocti conti¬
nental-. Solorum enim bae bominum quidem funt differen¬
tiae, inutiles illae tamen, quod ad propriam definitionem at-
tinet, quod fufilciat vel animal pedeftre bipes dicere, vel
animal rationale niortale. Neque enim definienda quae res
proponitur eft, ut dixi, partienda, fed genus ejus, atque
bactenus dividendum , dum quod intendimus affequamur..
Cujus li exacte notio completa fit, definitioque abunde effen-
tiam declaret, inutile eft quicquid deinde addatur, maxime
fi ex divilione ejus rei adjiciatur, quae definienda eft.
Aaa 2
74o rAAHNOT HEPJ AIA&QPAX
JEd. Chart. VIII. [g4 .] Ed. Baf. III. (48. J
iyiyvo^ev)]. to yao xoivbv anavxav oqivy[w>v rtQoatjxei Stjlov-
o&cu xaxa %'ov oqov, oneq earl xa{f o oqivyfiol toovprai x e xai
Xeyovxm, ov xaxf o xoiotde xiveg Gcpvy/xoL cos lav ye xivog
eqiaiptjTcu Siacpoqag 6 star a r ov oqov Xoyog, vnoxctxio x ov n qo~
xeifievov itQayfiavog ovcnjg, acpoQ(irjv nccQe^ei xoig lyy.a7.eZv pov-
£ ofdvotg cog xaxwg xcov aXXcov naQa7.e7.eiay.ev<ov. cog yaq 6
Zqvcov 'WQOoe&ijy.tv, lav xelv xotg iooig lav x ev xoZg aviooig
yoovoig GvvxtXtjxat, xtjv xaxa jqovov ev ye xotg GcpvyfioZg Sia~
xpoQav svSeiy.vvfievog , ovxcog alXog nQoG&ljGti xrjv xaxa jieye-
-&og, eTx aXXog xt]V y.axa ocpodQoxtjxa , xai aXXog fiev ye xtjv
xaxa nvxvoxtjxa , xr\v star uqc&[a.ov d’ aXXog, anaaag Se xag
inoXoinovg Siaq>oQag aXXog xig xai aXXog. xavxa [itv ovv
elxoxcog luifxipavxo xco x ov Zrjvcovog oqco , nXeovaa&evxi ne-
•qitxcos. ei-fov d’ eyxaXetv, eiiteq eftovXovxo, xai xa kuqoc
xoig diaXexxixotg elQrjiieva neqi xcov nXeovatpvxcov oqcov xaxa
xt]V 7.eZ,iv. enideixvvovai yuq oi avS/jeg exeivoi xtjv xjjg Xe^ecog
avfyotv, [leleoaiv lqyaX,op.ivt]V x ov xaxa x ov OQiOfiov nQuyfia-
xog, xa&aneQ el xai x ov av&Qconov xig einoi niQbv S'movv
XJoov ytcofiexQovv. oi yuq ny yeco^texQovvxeg ovx eaovxai
Namque quod commune eft omnibus pulfibus, id debet in de-
finitione proferri, quae eft res, per quam pulfus concipiun-*
tur et dicuntur, non per quam certi quidam pulfus. Nam
ft quam attingat differentiam definitio fubjectam propofitae
rei, reprebendendi cuivis anfam praebebit, non recte prae-
termiflas caeteras effe. Nam ficut Zeno adjecit, five in ae-
quafibus, five in inaequalibus temporibus abfolvatur, tempo-
ris pulfuum fcilicet fubjiciens differentiam, ita alius addet
magnitudinis , alius vebementiae, erit qui crebritatis, alius
numeri, denique omnes differentias reliquas alius atque
alius. Quamobrem jure illi definitionem Zenonis nimium
exuberantem et fuperfluam criminati funt. Habniffent
etiam, fi libuiffet, ilia objicere , quae dialecfici prodiderunt
de definitione, in qua diclio abundat. Demonftrant enim
viri illi dictionis accelfionem, de re quae definitur, detra-
here, ut bominem fi dicas effe animal pedeftre bipes geo-
metriae peritum, nam geometrae qui non funt, non erunt
2<I> TI'M&N A0r02 J, rjtix
Ed. Cliart. VIII. [g4. g5.] Ed. Bar.irr. (48.)
av&Qwnoi. itQodrjlov ysyovvia g rfiry xal rijg v.axu rovxov
%bv oqov uvnf-oykc£ ctvxcov, tig ooov exrsivea&ai Svvaxai,
[itra^w[isv and rov Zlyvwvog ml rov Xqvosquov , oQi^optsvov
rtvrwol rov ocpvy[MV '
JCscp, ■&'. [g5] Zcpvypog son Siaoraaig xal ovisxoXr[
aqrrjqimv, nuvro&tv rov yirwvog maviaxapevov xai nafav
tig eavxov ovvxqiyovrog vno ipvyixijg xal ^oonxijg Svvapscog,
naQmopevtj dianavxog ev rw vyiaiveiv xal vootiv , itQog a&-
odrjdiv Xipterj. cpaivsrai de xal ovxog o civrjQ naQaW.oimbg
[iev rljV xaqSiav, rijv 5s rov yixwvog rwv uQxrjqimv xaxu v.v-
xKov mavuoraotv rs xal avviQrjOiv ovopaQwv acpv/pov, aoruo
ol nXuoxoi ovozofojv rs xal Siaoxoltjv exu7.eoav. o d a7.7.oc
nvsg ex rwv ‘HgacpiXsicov naQe7.inov, avxog nqooe&ijxsv’
vno yaq tfrvyixijg xal tyorixijg dvvapswg ecpt] yiveo&at rijv
ilofj/itvfjv rwv aQTtjQiwv xlvtjoiv, ex neQirrov [iev nqoaxt&e-
psvov, el rov evvorjpartxov ovopagoptvov oqov anoSiSoltj rig,
ovx ex ntQirrov dt roXg atgiovoi rovg OQOvg ovoiwSug Xeys-*
d&ai. rwv yaQ ev yeviati nQayparwv q nsQitywv to noiovv
homines. Nunc quando confutationem hujus definitionis,
quam porro poflit produci , aperuimus, tranfeamus a Ze-
none ad Chryfermum, cujus haec eft definido pulfus:
Cap. IX. PulTus eft dilatatio et contractio arteria-
Mm , exurgente undique tunica et in fe ippim rurfus con-r
fidente, ab animali facultate atque vitali, comitans perpe-
tuo tam fanitatem quam morbum , ad fenfum perceptibilis.
Videtur enim liic etiam vir praeteriiffe cox' et tunicae arte-
riarum circularem elevationem et concidenliam pulfum ap-
pellare, quas plerique diltentionem et eonti’actionem voca-
verunt. Quod vera praetermiferunt quidam de familia He-
rophili, lxic addidit, ab animali enim et vitali, inquit, facul¬
tate liunc ai’texiarum motum proficisci ; fuperflue illud ad-
ditum quidem, 1L definitioni, quam vocant, notionis aflignes,
quod tamen non abundat Iiis, qui delinitiones elTentiales po-
Itulaut. Nam rerum quae politae in generatione funt de-
finitio caufam eomplectens effieientem optima habetur j
7- 42 rAAHN02 IIEPI AIA&0PA2
Ea. Chart. VIII. [g5.] Ed. Bah Iir. (48.)
ainov OQog aqiorog sTvat doy.it. rcov roiovroov d ’ sari y.ai
0 oqsv/fi'og , sv rcq yivta&ai rijv vitaqi.iv tyoov, coonsq xai
naoa xivrjoig. tl d ’ aXtj&mg, ij ovx aXtj&ag into ipv%ixijg y.ai
£cozizrjg dwauecog sept] yivio&ai rov oipv/jidv , oil fuxqcc Xyryt ij-
rrjoig sxdsysrai rov Xoyov , i jv d navi sv naoi Xsysiv fiovXo-
ftsvog snsioagti rjj nqoxeiq.svij oxtipti , xatroi y ovx ovoijg
dvayy.ijg • ot yctq rijv ovoiav rov nqaypiarog SQpajvsvovrsg
dqoi xara roe ddyy.axa rcov dqiC,ofisvmv yiyvovrat , itqog a
rrjv i usv dvnXoyiav Idict yqi] noiUG&ai , di aiird ds rov oqov,
wg ov vofAjimg ytyovora prj <j vxocpavrsiv. sv ds rij nsqi rr\g
abjdiiag oxsipsi rcov slqij/isvcov , sv airy itiqiv/ixai xai %
roiavri] naoa fiaxqoXoyia si d* syxaXiiv rig s&sXoi dibrt
avviysiv slg sva Xoyov dfiqtorsqovg rovg oqovg, rov re svvoij-
fiazixov ovofia'Qotuvov , og xar a rijv xotvrjv svvoiav nqocqyi-
rai, xai rov ovoicodij xaXov/itvov , og rtjv ovoiav sqfiijvsvsi
rov itqayfiarog, oq&mg r syxaXsosi xai noXXovg rcov slqij/is-
vcov oqaov vniv&vvovg anodsflgst r ij roiavri] xar ijyoqicc. rijv
aQX1v 7&Q andoijg rijg didaoxaXiag aito rivog xar a r i]V
svvoiav oqiofudv yiyvso&ai nqooijxsv, an sxtivrjg d’ ijtot
de quibus eft pulfus, qui ut caeteri motus, dum fit eft. At
rectene an fecus , ab animali et vitali facilitate elfiei dixerit
pulfum , non parvam ea oratiS quaeftionem liabet; quam
quidem qui omnia vult ubique dicere, praefenti lucubra-
tioni infereret, etii non fit necefiarium. Nam quae rei ex-
ponunt efientiam definitiones, placita confequuntur defi -
nientium ; quae confutari privatim debent, nec ob ilia der
finitionem quafi baud legitime factam improbare : at ubi ve-
ritas illorum quae dicta funt inveftigatur, turn maxime lon-
gior omnis disputatio locum babet. Quod fi quis vitio ver-
tendum ducat, quod in unarn ambas definitiones confuderit,
et notionis, ut vocant, quae pofita eft in communiintelligen-
tia, et eflentialem, quam vocant, quae efientiam rei aperit,
recte fane accufabit, et vero etiam complures definitiones,
quas retub'mus , recte criminabitur. Nam omnis disciplina
ab aliqua notionis definitione ducere iuitium debebat ; ab
Ed. Chart. VIII. [95.3 , , . , , Ed. Baf. III. (48.)
xaxci pQw/v fuxafiu'iviiv htl row; ovauoSsig, f) a&Qocog btc
rov axQifSwg iQ[ii]Vtvov ra r tjv ovaiav rov npoxtifitvov nQay-
y.axog. HQfjtai Ss [101 xaxa xrtv ccQyrjv tv&ecog rovSt rov
itQor/fiaxog , onoiov pdv nva rov axQipcbg rov ivvoitfiauxov
oqov iVQoatjxip ilvai, onoiovg ds xoiig anoycoQovvxag avrov
xaxci (Sqcc'/v. SioitiQ ovde ■/ooviQuv ext xaxci rov Xoyov
avayxaZov. cogtciq yctq rovro XeXtxxai nQoo&ev, ovxco xai
ntqi rm aXXw oXcop , 00a xaxci rov oqov 6 XQvotQ(iog
Hictv.
Ktcp. 1. a0 yt [it]V ’EQv&gaiog 'HQaxXttSqg , ivSolgo-
rarog ratv fia&tj rav avrov ytvbfitvog, ov navv cpaivtxai
ngoaid/ievog rov SiSaaxaXov rov oqov, ovGXoXrjv yctQ Bcprj xai
SiaGroXijv aqr riQicbv xai xaoSiag iivai rov acpvy/iov viro tfo-
rix/jg xai xpvyyxtjg Svvafiicog nXtiGxodvvanovoTjg anoriXov-
jxivov. to txiv ovv SiaoroXrjV avri Siaarao&og tiniZv iv cpcovij
f ibvov , ovx Iv xQuyfiaxi diucpwvovvrbg eon, to 8* acptXtiv
avrov to naQtnonivtjv dianavrog Iv rta vyiuivtiv xai vo-
Gttv tv nQay/iaxt. itaQaXtircii yaQ cog ntQixrbv rovro,.
xa&antQ yt xai to nqbg aia-O-rjGiv Xijnrrjv ilvai rtjv UQrj -
fiivrjV xivrjGiv tbyv . ccqxtjqicov xai rtjg xaQdiag, xaixoi to
ilia vel paulatim ad ellentiales progredi, aut repente ad
earn quae adamufllm explicet rei propolitae eflentiam. Equi-
dem initio llatim dixi liujus libri, qualis efle notionis delini-
tio debeat, quales autem quae pedetentim ab ilia recedunt:
quo ell: hie minus nobis inhaerendtfin , quod quum hoc de-
claratum ante lit, turn alia etiam omnia, quae in definitione
Cliryfermus pofuit.
Cap. X. At Erythraeus Heraclides, clarillimus ejus
discipulorum , parum videtur magilhi definitionem probare;
diltentionem enim dixit et contraclionem arteriarum atque
cordis pulfum elTe, a vitali et animali facultate plurimum
valente effectum. Nam quod diltentionem dixit pro dilata-
tione , verbo tan turn diflidet ab illo , non re j quod vero de
ilia detraxit, comitans perpetuo tarn fanitatem quam mor-
hum , in re dillentit. Omittit hoc enim pro fupervacaneo,
licut illud,' fenfu perceptibilem elTe ilium motum arteriarum
j 44 PAABNOT KEPI AIA<P0PA2
Ea. Chart. VIII. [95. 96.] Ed. Baf. lit (48. 4g.)
fie v SianavTog Iv rep vyialveip cpainG&ai r'ov aepvypop xara
r rjv svvoiav ianv avrov fia/vtara, y.al fitvroi (4 9) xal xara
rag nltiarag reap vogcov, ov yap 8rj naoag ye. [96] to 8a
npog ulg&ijgiv Xijnryv eTpcu rrjv xlvyuiv avrebv eiQijral pot
iiQoG&iP, 0710 to v ygffcei dioptopov xara rov Xoyov ixetvov, Ip
w Tteol reap vn AXt%av8pov re xal JrjfiOG&evovg elpijpeveov
oqcop ioxoTtovyeryv. acpec).e 8s xal r 6 narro&ep rov yirebvo g
inaviGrapevov xal. naXiv elg iavrop ovvrpiyovrog, cog ip rip
SeaareXXea&al re xal ovariXXio&ai 8e8t]Xco[ievepv avrea. rep 8'
vivo ^eonxijg xal xjjvyixijg dvvapeeog ylpta&ai rov oepvypov vno
Xqvgsquov XeXeyfispcp nQoaed-pxev 6 cHoaxXu8rjg ro nXetaro-
Svpafiovarjg , sitetdl] xal aXXa rip a avpreXtXv elg rljv riZv
Gcpvyfiiop yepsaip 6 ' HpocpiXog avzbg cptjGi xal navreg oi art
avrov x Xij&evreg ‘HpoeplXeioi. (ispeperal ye filjP b lApearo^evog
xal rovreo xal "AnoXXeavicp rep Mvl, iTQOG&evzi xulavxp
ro TcXeiGTpSypafiovarjg. ov yap sypijv , efojol, ro xoipop
arvaGTjg ipepyeiag cpvGixijg cog Xdiov rbbp Gpvypeby XtyiG&ai.
idpeperat 8s xal rep navry rov yirebpa rijg aprtjpiag xvxXo-
et cordis, tametfi perpetuo in fanitate animadverti pnlfum ad
ejus pertinet notionem, nec non in aliis plerisque aegritu-
dinibus, at non in omnibus. Illud vero , a fenlu percepti-
bilem efle motum eorum, declaravimus anteaquam requirat
discretionem , eo loco, ubi definitiories Alexandri et De-
molthenis examinaremus. Demit praeterea, infurgenle
undique tunica et in fe ipfam rurfus conhdente ; quod ilia
fcilicet per dillentionem et contractionem lignificentnr. Ad
illud vero quod dixit Chryferinus , a vitali et. animali facul-
tate effici pulfiun, adjungit Ileraclides , plurimum valente ;
quatenus alia etiam quaedam facere ad generandum pulfum,
cum ipfe confirmat Heropbilus turn omnes qui ab eo funt
Heropliilii nominati, tametfi reprehendat; Ariftoxenus et
hunc et Apollonium Murem, qui etiam addit, plurimum
valente. Neque enim inqjiit, quod erat commune cujusli-
bet naturalis functionis, pat erat ut proprium pulfibus attri-
buere. Reprehendit etiam undique tunicairi arteriae circu-
2<S>TTMGiN AOrOS J. y45
Ea.CHart.Vni.r96-] ( Ed. Baf. IIL (4g.)
Tipcos duaraa&ai h).ty&ai xcercc rov oqqv, ov fiovov , cSomg
6 ‘JlQuxhldijg > mg neoirrm , u)X on xcei rmv naqa cpvoiv
oq>vy[imv eVLOL x>jv diaaxolrjv rijg aqxtjqlag ovy 6[iu^ijv
ur oiopvxai, xa&dmg eavxmv peqog. inTjQta^ti be rmbe nqo-
dtf/.mg ' el yaq avxog 6 XqvatQuo g iveytyqdipei rm oqco to
dfiahbg, Uxor mg av Ijhyyev avxbv dva/ii/xvriaxmv rmv avm~
fialov v/ovxmv rqv xivrjoiv cqivyfimv, btd <? an). mg ecprj,
navxo&tv rov yixmvog snavioxafievov xal n ukiv tig iavxov
cvvxqeyovxog, ovv.tr tvXdymg iyxaltT. fielx tov d’ x]vt uniQ
ohog irfi).oxifiHxo ditXiyytiv rov Xqvoiquov, ini xovg xowv -
r ovg rm Xoyrn acpixea&ai acpvyuovg, iv oTg 6 yixmv trig ocQTt]-
Qiag mantQ %°Qdi] (palvtxcu rtxaptvog, uvm /xsv val xaxto
TY\g dqxqqldg ohjg cptqoiievijg, ov fi'rjv diaaxi).).ojj.tVf]g ye. rov -
to yctq tiQiytul noiv tig fiiv Hgrjyijaiv rov rotovxov acpvyuov
yqtjaifimg, ov fitjv tig axgifitj yt inajxt]uqv. advvarov yovv
ian [iqS* oho g SiaoriTlta&ai rt xal avaxiU.to&ai rag aq-
rrjQiag ex i tfovxog rov tfoov. dvvaxov de pt] cpulvto&ai
rovxo naayovaag evaqy&g dux re rtjv ^qayvxqxa rtjg dictaxo-
latim dilatari, in definitione dictum efle, non modo, ut He-
raclides, tanquam fupervacaneum , fed quod etiam pulfus
quidam non naturales arteriae diftentionem non aequalem
moliuntar, veluti fui partem. Sed vero calumniator liunc
planiflime. Nam li ipfe in definitione Chryfermus pone-
ret, aequaliter, julla Ht ejus objectio fubjicientis praeditos
pulfus motibus inaequalibus , verum quando limpliciter di¬
xit, infurgente un clique tunica et in fe ipfam rurfus confi-
dente , nullus crimini relictas eft locus. Omnino ft id age-
bat, ut CHryfermum reprehenderet , praeftiterat orationem
ad illos pulfus deflectere , in quibus in modum Cdis vide tor
tenfa arteriae tunica, ubi fertar furfum deorfum arteria,
non difienditur tamen , nam hoc dixerunt quidam ad decla-
randum eum pulfum, non abs re illi quidem , parum tamen
ad abfolutam fcientiam. Atqui ut prorfus non diftendahtar
nec contrahantur vivo adhuc animali arteriae, plane fieri
non poteftj quo minus autem animadvertatar hoc arterias
: 7 4 6 TAASNO T ILEPI AIA&0PA2
•Ed. Chart. VIII. [96.] ^ ' Ed.Baf. III. C4g.)
lijg xal rov itfvyfiivov xXovov ratg roiavratg aqr yjq'iaig.
ilsyo/uv yovv ri^vixavra ratg rtrafiivaig ■/pqSatg ofioimg
(paiviG&ai rag aqrrjqlag aviovaag rt y.al xanovoag, ov firjv
biaattXXojxivag rt xal ovartXXoyiivag aacpcog. wart ov8s v.ara
rovrov rov Xbyov tlxorcog av rig syxaXeaeitv mg ipevciafievip
rto Xqvaiq/icq ntql r ijg xara xvx.Xov diaarofojg re xal ovaro-
l tjg rcov aqrrjqicov, ov ntql rijg ala&qrijg xivrjGtcog avrbbv
non](Tafisvcp rov oqov, alia ntql rijg ovoicbdov g vnaq%tcog
rov oq>vy(iov. alia yaq ti rig (SovXoiro xal ntql rovrcov
rj avrog yvcovai ra XtXtyfiiva rotg avdqaoiv, rj [itraarqiqttiv
tig vno[iVTi!iara, rov (isv ’Eqv&qalov ro s§8oiwv avayvmrco
ntql rrjg^HqoylXov atqiatcog, rov IdnoXXavlov da ro dxo-
crov svvarov, 3 dqiarolgevov 8s ro rqiaxaidiy.arov. ifiol 8 ’
aqy.il xa$ sxaartjv avuXoylav ivStixvvfiiviq rcc xecpaXaia
rcov Xoycov icp srtqov n /xitiqyja&ai ' xal yaq xal ovrco
nqarrovn ro fiifiX'iov oXov vnonXrjqaxjtrai. xaXXiov 8t iacog
[U]8e rov to naqaXimtv , wg avrog 6 5 4qior6%tvog , * AXt\av~
8qov rov (PcXaXfj&ovg ytyovcbg iia&ij rijg, iXiy\ag rt rovg rcbv
nqtapvtiqcov iavtov navtag bqovg, cog oitrai, xaXXiora 8 ’
habere , fieri poteft et brevitate diftentionis et adjuncta'iis
arteriis vibratione. Diximus itaque turn contentarum fi-
dium arterias fpeciem liabere, attollique atque demitti, non
diftendi tamen et contrahi aperte. Sic ne hac quidem ra-
tione mendacii poftulet Chryfermum de circulari diftentione
et contractione arteriarum , qui non de fenfibili eorum mo-
tu definitionem, fed de efientiali fubliantia pulfus fecerit.
At cui etiam haec cordi eft, vel ipft legere quae illi viri
fcripta reliquerunt, vel in commentaries referre , Erythraei
feptimum libruin legat de Herophili fecta, Apollonii vige-
fimurn nonum, A rift oxen i tertium decimum. Mihi qui-
,dem fatis eft fiin ftngulis diflenfionibus capita orationum
prodam , itaque alio me conferam , fie enim fiet tandem ut
totum librum conficiam. Sed fuerit non incongruum, fi
hoc appouam. Ipfe Ariftoxenus , qui Alexandri Philaletliis
fuerit discipulus, et priorum fe omnes, ut putabat, defini-r
tiones coarguiflet, atque hane confirmaflet efle optimam:
2&T TM12N. A0T02 4.
7 4?
Ed. Chart. VIII. [96. 97.] , Ed. Baf. III. (4 9.)
«•(££*' tlncbv tbvSt ‘ acpvygog lari xagSiag xai agxjjQieov
Ivegyna i'Siog, ogcog avrog Icpf^ijg, ovSlv xcoIvh, cpijai, xai
roiovxov oqov noirjaaa&ai' acfvygog lax 1 xaoSiag xai ag-
rrjoiwv Ivegyua iSiog , gixx?j, angoaigtxog. inaivu 8a tov-
tov tov oqov cog aacpeuxtgov tov nqoo&ev, Ixeivcg gagxv-
gcov to avvxogov re xai nyvixov. [97] oitxai yag ungoaigi-
tovg xivrjong noiXuxig oucog tytiv ti xai ngoatoerixov ’ Snip
tvStjlov laxiv bnooag avxXoyiag syu xai tyixrjaatg. alia
tu gev toiavxa ngog tovg acp ixegoov atgeoecov agcpia^ij-
ttixai xai tovxcg xai toig a/lotg cHqo<pXtioig , avxcg SI
teg ' Hqocpikcg cpaivoix av Siacpigogivog Iv teg rov acpvygov
Ivegyuav glv iivai vogi&iv agxrjgiwv xai xaqSiag, gigtj S*.
avxcg XL&ta&ai tryv Siaaxo'Krjv re xai avaxo’Krjv xai no re xai
tag rjgigiag. lav yag axgifiwg entjxai toig ' HqocpiXov Soygce-
aiv , 7] ovaxoXt] glv Ivsgyeta tebv agxtjgicov iaxiv, Siaaxoli]
Se tig r qv olxtiav re xai cpvaixtjv xaxaaxaaiv tov acbguxog
avxcov InavoSog. fiovlitui yug, wantg Ini xcov tt&vtcbxcov
ogaxai Sitaxcbg b yixwv tfjg agxtjgia g, ovxco xgcnitcbv Xybvxcov
Pulfus eft funcli o cordis et arteriarum peculiaris : idem poft-
ea tamen, niliil caufae eft, inquit, quin etiam talem defi-
nitionem faciamus : Pulfus eft cordis et arteriarum fuhetio
peculiaris , mixta et involuntaria. Hanc etiam extollit de-
finitionem ut priore clariorem, illi compendium tribuit et
artififiium. Ducit enim faepe inyoluntarios motus habere
tamen ahquid voluntarii; quod quidem non obscurum eft
quam multis implicatum fit controverfiis et quaeftionibus.
Sed de iftis cum aliis fectis disceptat hie et reliqui Hero-
philii ,• ab ipfo autem Herophilo diflidere in eo videatur,
quod pulfum efTe exiftimet functionem arteriarum et cor¬
dis, et partes ejus ftatuat diftentionem et contractionem,
nonnunquam etiam quietes. Nam ft undequaque Herophili
placita tueatur, contractio fit functio arteriarum, dilatatio
inpropriumftatum etnaturalemearum corporis reditus, nam
ejus haec eft fententia, quemadmodum diftenta in demor-
tuis cernitur tunica arteriae et in vivis item , quantum ex fe
7 4 8 TAAKNOT TLEPt AIA&0PA2
. Ed. Chart. VIII. [97.] Ed. Baf. IIT. fig.)
Ogov icp iavzcp Snoxavui, xovvavxiov ' AoxXrpciabov Soga-
Xfivzog' oi'ezat yap o avijq ovzog xcd xrjv xapdiav sc al rag
aQtTjQiag SiaGztXXiGdai nXr\qovp.iva g nvivpazog, zlopdovzog
uvxaiq 5icz Aar zo\idquav, r\v ivzbg iavzcbv eyovoiv , ozav dg
nXijqco&eiocbv tig to epnqoo&tv ovxdzi qdrj, xazanlnxuv uv-
&ig tig xt]V I'unQoa&tv vnaqyovaav savzaig y.azaazaGiv cpvGti
xbv yizcdva. v.ul xovzo iv napepyop to gyzijpa naquaiqyt^
G&ai Svvazai zotg andqavza [caxQoXoytlv s&sXovgi aocpiGxalg.
eoGTteq d ivzav&a noXXcbv Xoycov vno&tGiv iavzcp x eg nogi-
aao&ai Svvazai, xazce xbv aiizov xqonov, lav xce ytypafifidva
&iXcovidg xw StxtXcp xaza zb ntqi z Sjg iazqixfjg oxzcoxaiSdxa-
xov TCQoyeiqityxai zig, cov in l ftquyv xal 3 Ay a&Zvog i/ivij-
fiovtvGt fujicpbiievog avzcp nqwzov fdv cog fioy&tjqcbg ano-
cprjvafisvcp xbv Gcpvypbv iv aqxrpiaiq fiovaig yiyvta&ai, Siv-
XZflov be cog y.ai xov JBaxytZov ovx oq&cbq iavzcp gwcTugtuo-
fidvcp, xtjv noXvXoyiav avgrjGug S/jXovozi v.qy. xov xoiovzov
xqonov xcp Xoyco. nqcozov (iiv yap StrjGtt x a imytiQtjpaza
Xdytw olg ntia&tlg 6 (ptXcoviStjg aqzrjqicov [ibvcov xov Gcpvyfiov
oitzai tivat , divtcQov <J3 «| tXiyyi.iv avza, y.ai xqizov ini -
ipfa eft, diHentam eflie. In contraria opinione ell Asclepia-
des. Hie vir cor et arterias arfeitratur diflendi, quum fpi-
xitu implentnr in ea influente per fubtilem contextual, quo
praedita intus funt ; ubi jam in eorum os repletorum nihil
influat amplius , ibi recidere tunicam in priorem fuum fla~
turn ilium naturalem. Atque haec obiter fubire qu'aeftia
fophillis poteft, qui fermonem in immenfum volunt produ-
cere. Et ut verbofam materiam tibi hie paratam babes,
ita fi. quae Philonides Siculus feripta reliquit in libro de me->
dicina decimo octavo, in manus accipias (quorum etiam
Agathinus brevibus meminit, ei objiciens, primum quod
male pulfum alferuit in folis arteriis fieri , deinde quod Bac-
ehium parum recte fecum conjungat) magnum certe cumu-
lum loquacitatis hac ratione addideris orationi. Primum
enim epicheremata funt commemoranda, quibus adductus
arteriarum folarum Philonides pulfum arbitrator, deinde .
ilia refellenda, tertio Bacchium demonUrabimus in hunc
207TMQN 40r02 J.
749
Ed. Chart, ynr. C97-1 ^ <5 ( Ed. BaC. III. (4g.)
Survival x'ov Baxyiiov iv yev xuTg] axqouotoiv ovxcog elqij*
ictvai x ov ocpvyyov iivat ovoxoXt]V xal SiaoxoX'qv iv anaoatq
iatg aqxrjqiatg yivoyivtjvi iv Se xrj xcov ocpvyycbv imxoyTj
atari P.e'|/y ovtcog yqacpu ’ oyvyyog St xal nav na&oq ocfvy -
fioii yovov iv aqxqqiaig xal xaqSiq GVyfiaivei. xai ytx ohiya
nahv' 6 yev yaq ocfvy yog, xadccntq i(jqt&q, Siaoxaoig ra
ion xtjg aqxqqtag, tj xov aqxqqicbSovg yiqovg xr\g xaqSlag.
v.al nqo navxcov ixtivov yiyvqoo xov y&'/oi Sduqo yovcov oye*
Sov xcov c Hqocpiltlcav tjyug xovg oqovg nqoxe/tiqio&ai , no)*-
7.wv xal xoig Equaioxqaxtioig xal rot's ’ AoxXtjmaStioig yt-
yovoxcov ' wantq yt xal xoig an ’A&tjvaiov xov * AxxaXicog,
ov g nvtvy.anx.ovg ovoyaCpvoiv , tl xal yq xooovxcov oqcov,
bycog yovv ov xooovxcov tiqrjysvcov. 6 yovv * Ay adxvog, ov
oycxqov eynqoo&tv iyvqyovtvoa , xuixoi xoig Si oqcov imyti-
qovoiv anavxa Stdaaxtiv imxiywv , oycog xal avxog iv syqa*
tytv oXov (hfiUov xo nqcbxov ntql ocqvyycbv, Hgqyovyevog
ixaoxov xcov iv xoig ocfvyyoig ovoyaxcov aya xoig olxdoiq
oqoig xcov nqayyaxcov » alia ntql yev xcov a)lcov a icon w.
xtqbxtixai yaq iv xcodt tea yqayyuxi xov xuxet xov ocpvyybv
modum locutum in anscultationibus , pulfum elfe contraction
nem et difientionem omnium arteriarum. In compendio
vero pulfuum fic ad verbum feribit : Fulfils et omnis pul*
fus ajfectus arteriis dunlaxat et cordi accidit. Rurfus
paulo poll: Nam pulfus quod dictum ejl, dilatatio ejl ar-
teriae , pel arteriofae partis cordis. In primis hoc tibi
fac haereat , hactenus Jolorum fere Herophiliorum nos
commemoraffe definitiones , quum etiam Erafiflratii mul-
tas et Asclepiadii fecerint . Etiam bercle Athenaei Atta-
lenfis alleclae, quos pneumaticos vocant, elfi non ita mul-
tas definitiones, tamen non quantas diximus fecerunt. Aga-
thinus quidem certe, de quo paulo ante feci mentionern,
quanquam improbet iftos , qui omnia definitionibus Undent
docere , ipfe tamen librum primum confcripfit de pulfibus,
ubi fingula quae ad pulfum pertinent, nominacum propriis
definitionibus rerum interpretatur. Caeternm alias quidem
praetereo, nam boc in libro Xolius pulfus ftatui definiiionem
7 5 0 rAAHNOT HEP1 AIA&0PA2
Ed. Chart. VH. [97. g3.] Ed. Baf. IH. (4g. 5o.)
ogov fioyov pvtjuoveveiv, ini8iSu{5o)yproq pov nollaxig,
bvSev rjrrov rovda v.alf ixaorijv diayogav ayvypav opoicog
SiivaG&ai nlrjgat^rjvai (hfl.iov, lav re rig bgiQrfcai r'ov piyav
ccpvypov, dpa rotg nagaxeipsvoig air ip , y.ara to mjlixov
rtjg Siaaroltjc, lav re r'ov fuy.gov, apa rotg y.ara rovro naga-
xnpivoig. ovrco Se y.al rovg allovg anavrag' xai vvv, ojg
e'cpjjv, vneg avrov povov rov ayvypov ngbxeirai ditl&ttv ini
v.eyala'uov.
Ketp. ut. [98] cO ro'ivvv * Aya&tvog htinpiav rotg
navrcog ogfctG&at rov Gcpvypov (tovloplvoig, opcog y.al avrog
tig paxgoloylav ova avayxaiav IventGt par a rov xai ayallt-
G&ai Opavtg&g, olofievog opcovvpiog leyeo&ai rov ocpvypov.
allag piv yag, qstjGl, rtjv rijg xagSiag y.al rcov agrqgiibv v.i-
VTjGiv Hyoptv ayvypov, dllcog Ss rtjv ev ratg yltypovatg yi-
vopeyqv avrcp rcg xupvovn GvvaiG&rjGiv. v.al yag y.al rav-
rij v opcovvpcog cptjol xalttG&ai ayvypov' a), la xai rtjv dice-
GtoltjV rijg agrrjgiag povtjv, xai ravriyv ovog.a'QiG&ai ocpvypov,
IntiSav ijroi psyav, rj ocpoSgov that leyatptv avrov, ov yivo-
pevcov Tovzav iv rij Gvorolij. xai pevroi xai rov * A&qvaiov
meinorare. Certe quidein demonltravi ego multis in locis,
librnm de fingulis differentiis pulfuum pofle non fecus ac
hiinc confici, 11 magnum pulfum definias una cum his, quae
ei ex quantitate diftentionis funt conjuncta, et li parvum
una cuni adjunctis ex hac, atque hoc modo omnes alios.
Sed in praefenti, ut dixi, de folopulfuftatui fummatim ver¬
ba facere.
Cap. XI. Hie ergo Agathinus qui eos accufat, pul-
fum qui volunt omnino definire, tamen in loquacitatem et
ipfe incidit inanem, atque etiam liquido in eo lapfus eft quod
homonymum pulfum putarit efle. Alio enim loco ait:
Cordis et arteriarum mo turn dicimus pulf urn ejfe. Alias :
fenfum ilium quem in inflammationibus aegrotus percipit,
jiam et kune ait pulfum per homonymiam vocari , quin-
etiam Jolam arteriae dijtentionem nominari pulfum, quan-
do vel magnum, pel vehement em eum dicimus ejfe , qui in
contractions non fiunt. Et vero etiam Athenaeum ait cen-
2&TTMSN AOrOJS J.
f5i
Ed. Chart. VIII. C9s-3 5 / Ed. Baf. III. (5o.)
qjrjoiv oi'ta&ai xal xr]V avaxolyv oyoya^io&ai aqvyybv, w
aqyaivoyevcp xtXevu rov ‘ Hgodoxov entaxrjvac. xovxco yag
ttvSql ngoaeqojvqae to (jtfiJ.iov, iavxov fj.kv ovxl ya&tjxij, n aw
<$* buqavag laxotvaavri y.ara xqv xav ‘Ptoyamv ixoJ.lv,
alia. rov avv&txov ex TcJ.uovav SiaoxoJ.tbv bvoya<C,ta&ai cpijoi
cqv/ybv , exi xe it gog xovxocg ov aovov xov ex x 5>v Siuaxo-
J.tjov , alia xal xav avaxoX obv. oga Se, qrjal, yrj xig xal 6
xaxcc xov xagnov iSiog ovoya&xai acpvyfiog. doxel Se [tot,
ytjal, aqvyyog Xeyta&ai xal xcov ev ngoydoa xexayevcov
agxrjgiwv xivqaig. hzl xovroig anaac xal xov xaxu xa vno-
yovSgia yivouivov naJ.tiov yvijyovivei fyjxtov; el xal xovxov
ayuvov eaxiv oioyuQnv aqvyyov. yivea&ai pep yag avxov
epioig xcov nagaxonzixcov, dvai Se xrjg xaxcc rqv gaytv agxrj-
giaq xrjg naytlag. xal eimg xal xavxqv, cpqol, xijv xivrynv
ovoyaQoyiv ov aqvyyov, aXXa naXyov , eaxac xig agxrjgicov
xivrjotg, ov aqivyy.bg, alia naly.bg bvoyaXoyevq. xatf o
arymivoyevov xal 6 cHXtZog Atyiyiog eneygaxpe to negl nai^
ytav pift.iov, ev cp negl xmv aqvyycbv SiaXeyexai. naguaeg~
yixai Se xqvxav&a ixaJ.iv Xoyog exegog xoZg yaxgoXoyeZv
fere contractionem qiioque pulfum appellari ; quam JlgniG-.
cationem jubet Ilerodotum attendere; huic enim viro fuum
librum nuncupavit, fuo quidem discipulo, apnd Romanos
tamen in medicina exercenda claro. Sed conflatum ex
compluribus diftentionibus appellari pulTum dicit; ad baec
non folum ex diftentionibus conftitutum, fed. et ex contra-
ctionibus. Quid, inquit, ft eliam qui proprius eft carpi,
vocetur pulfus? Equidem exiftimo, in quit, pulfum dici
etiam evidentium arteriarum motum. Ab bis omnibus pal-
pitationis fecundum praecordia meminit, ecquid banc quo-
que par fit appellare pulfum ; quam quidem babeant non-
nulli debri; efte autem craflae dorft arteriae. Quem in
motu, inquit, vocamus non pulfum, verum palpitatio-
nem, erit jam quidam arteriarum motus, qui non pulfus,
fed palpitatio appeUetur; qua etiam ftgnificatione Aegimius
Helienfls infcripfit librum de palpitationibus , in quo tractat
de pulfibus. Sed boc rurfus loco obrepit aliud ai-gumcntum
75a rAAlINOT HEP I JIA&0PJ2
Ed. Chart. Vm. [98.] Ed. Baf. III. (5o.)
i&akovm, oxonovpavoig tl yvrjGiov ovtcog larlv Alyiplov to
ftifiXiov, rj cl nqcbrogAlyipiog anavrcov eyqaxpt tuqI oqtvyptbv
pifillov, rj xal rig a/J.og nqo avrov. rovro pev ovtcog ntqir-
tbv, ov ntQirrbv S' oacog boget uvcti, xairoi itepirrov ov, inioy.e-
ipaa&ai nortqov ev rt Gtjpaoverai icqog rov acpvypov bvoparog,
tj nolXa. cpaivttai yao v.al o A.Qyiyevrjg rjxolov&tjxevai y.axa
rovro rep bidaoxakca , nolXaywg oloptvog Xeyta&ai rov acpvy-
pov. 'iva be rig eicixpivy rovg roiovrovg Xoyovg, avayxaoov
iaxiv avrov ev rrj rcbv yevcov alg tlSq re xal Siacpoqag roprj
ytyvjivrcG&ai. povcog yap ovtcog r a ibia xal ra xoiva otj-
puivoptva rcbv ovoparcov ixautov Svvarov tvQioxtiv earl.
rioXXuypih y ovv poi Soxovgi xal ol bo%av oil Sialtxttxq
ptyalqv eyovxeg rjpaqtrjxevai, roaavra Gtjp.aiv6jj.eva rcbv ye-~
vixebv 7ZQoarjyoQL(bv oltj&evreg vnaqytiv , aaat niq sIgiv at
v.ad' ixaGtrjv avrebv oixtiai biacpopat. leyio be, to rig bltjdtoq
rrjv, tjbov , cpcovtjv, ovy ev ri otjpalveiv ' aXlcog pev yap le-
ytG&ai tfbov ad-avutov , aXXcog be &vrjtbv, xal Xoyixov
fih alXmg, oloyov Ss aXXcog, xal dtj xal ayqiov rt xal
his qui fermones ftudent ducere , II disceptenf , an Aegimii
ille germanus liber fit, aut utrum caeterorum Aegimius
feripferit de pulfibus primus, an alius ante ilium. Hoc
vero omnino eft Mvolum , illud fortafie non inane cenfebi-
tur, tametfi eft inane , indagare nnumne pulfus nomen, an
multa fignificet; videtur enim etiam Arcbigenes in eo cum
praeceptore fentire, multis modis putans pulfum did. De
quibus fermonibus quo aliquis cognoscat, ad genera eum in
fpecies et differentias partienda neceflarium eft exercitatum
efle; nam propriarum et communium fignificationum nomi-
nnm haec una eft via inveniendi. Itaque multis mihi locis
■yidentur etiam qui illuftres in dialectica funt lapfi efle,
qui totidem efle generalium nominum fignificationes funt ar-
hitrati, quot in iis fingulis contineantur propriae fpecies.
Dico autem, ft quis putaverit nomen animal non rem unam
fignificare ; aliter enim did animal immortale , aliter mor-
tale, et rationis particeps aliter, expers rationis aliter, et
20TrMQN A0r02 2.
753
Ed. Chart. Vlir. [98. 99.J # Ed. Baf. IIL (5o.)
rjusqov, ay slaw v x 1 xal (loyozqonov, baa x alia zoiavxa,
wars ear xig int%nat za> loyiq xcod's xal yvuva'Qt] xbv pa&?]-
xtjV sni naqabstyfiaxcov nlsiovcov ixoi/iag bo ay xo xs xoivov
iv nolloTg xal xo xa&' sx.aaxov id toy , oix oliyov XQiftrjas-
c&ui yqovov. xai firjv oiiy oTov xt ycoqig xotavxtjg dtSaaxa-
liag intdsiigai xtjv xov acpvy/iov nqoatjyooiav sv xi atjfiai-
ysiv, coansq xqv xov 'Qioov, [99] xav oxt paXtcxa xax a xrjv
sxaxsQov xojxrtv svqicxcovzai Siatfoqal nollaL nqoSijlov ovv
tjdr] xctvxav&a xo ptjxog xtov loycov xai xtvog ivog o)wv xal
avxo Sibfitvov fhfiliov xq> j? ovlofisvcp 8isl&sTv, acp toy oQjxtj-
ftsvxsg ol avSqsg o'idt vofii^ovai nolluyjxtg Isysa&at xov
ocpvyuov, o xt xs xo naqaxqovaafisvov avxovg sax tv. siqtjxai
H tv ovv fioi nsql xovtcov in oliyov xav x to nocbrto xcoy
s^ijytjxixcav wv slg xo nsql acpvyumv lAqyiysvovg nsnoiijfiai,
xov aqi&fiov ovzcov bxzco. xal vvv 8s aqxscsi, xa&ansq sni
xtbv s/inqoa&sv , sv dsdsXy&ai zb urjxog xtbv iaofisviov loymv,
lav anavxa xig ens^sqytjxai xa zoiavxa. cpuivsxai 8* ovv xal
6 Idya&Tvog, si xal oxt jiuhaxa xoXg imysiqovaiv bqi^so&at
xbv acpvyuov imxifiu , 81 avzbbv rwv Isyoftevcov vn avxov
ferum etiam manfuetumque, ad haec gregale et folitatium,
et id genus reliqua. Proinde fi lianc disputationem perfe-
quare , discipulumque exercites ad multa exempla, ut i'tatim
quod multis commune eft cernat et quod unicuique pro-
prium , non parum impendes temporis. Atqui fine tali in-
ftitutione oftendi non poteft, pulfus. vocabulum unam rem
fignificare, ut animalis, etfi ex utriusque divifione quam
plurimae prodeant differentiae. Itaque hie jam perfpicias
etiam longitudinem fermonis, qui integrum item libruni re-
quiret, ft exponere velis, unde induct! illi pulfum multis
inodis putent dici, et quid fit quod iis impofuit. De quibus
ego nonnihil etiam in primo commentariorum , quae in li-
brum Archigenis de pulfibus confcripfi, numero octo, dixi;
hie fatis erit, ficut antea, fi unam fermonis prolixitatem de-
xn on ft rem, qui ei liabebitur, fi quis talia perfequi omnia ve-
lit. Nam videtur Agatliinus , etfi incufet illos quam vehe-
lnentijfime, qui pulfum conantur definire, ex fuis ipfius
OAiEJfUS tom. vizi. Bbb
rAAHNOT HEPI AIA&0PA2
754
Ed. Chart. VIII. [99-3 Ed; Baf. III. (50.)
note psv eVkQytiav dpxrjQimv re xai xagdiag avxov tivai vo~
fi'iCfov , trots de xivrjGLV aQxrjQtwv is xai xagdiag , sort §’ ore
xai SiaGxoltjv xai gvgxoItjv agxtjQicbv xai xdgdiag, ov fia-
yofievcov allr[koig xddv sIqj][isv(ov loycov , alia r ov jiiv, dug
dv tinoi xig, ovxog ysvixasxsQov , xtbv ft" sISixcoxsqcov.
Keq>. • ‘O yovv ’ Apyiyevtig sgsiQyaaS-ai doxcov xov
-moi xa>v aqivyixdjv loyov iv svi ytsydlrq fiiftliw xaxdc r ijv
apyrjv avxov xovSs xbv oqov syQaips * acpvyiiog sari xaqblag
xai aQX)]Qidav draoxol?] cpvaixt] re xai gvgxoItj cpvoixi] , irpoa-
ftsig Sijlovoxi to qivaixi] rq> xov * Aya&ivov loym di rjv
suTiQoadsy aixiav einov. ex diaGxolljg re xai ovGxolijg ag
fUQmv avyxuG&ai vojiitpvGi xov Gqtvyfiov oi itveviiaxixoi rtuv-
xsg, svtQysiag ryyovyrtvoi tag xivrjasig d[UfoxsQug tivai, xwv
<jrtqi xbv cHq6q>il6v re xai ’ AoxlrpriaSriv ovy opoicog Soxovv-
x (ov (peQiG&ai. xbv (isv ovv ‘Hgoyilov irspi SiaGxolijg re
xai Gvoxolijg aQtrjQidv tyxijaiV Idiav syuv fiaxQoxspav’ svioxs
[iev yaQ goi 8o%ei xai xijv Staoxolijv xai xrjv GVGXolrjv
iveoyuav vofiiijuv , wg xb nolv ds fiovrjv xrjv GVGtolrjv '
verbis, nunc functionem arteriarum et cordis euln putare
efle, nunc motum ai’teriarum et cordis , non quod inter fe
bae definitiones pugnent, fed quod una eft, ut ita dicam,
generalior, aliae fpeeiabores.
Ca.p. XII. Et jam Arcbigenes, qui commentationem
de pulftbus in uno praegrandi Iibro confecifle exiftimatur,
in ejusdem initio definitionem banc feripfit: Pulfus eft
cordis et arteriarim: diftentio atque contractio naturalis.
Addiditbanc dictionem, naturabs , .ad .definitionem Agathi-
ni, ob caufam quam ante explicavi. Ex diftentione atque
contractione ut partibus arbitraritur conftare puifum
pneumatici omnes, actionem putantes utrumque motum efle,
quum Herophilus et Asclepiades baud aeque fentire videan-
tur. Ac Ileropbilus quidem de diftentione et contractione
arteriarum pecubarem quaeftionem inlbtuere videtur prob-
xiorem ; nam fubinde putabis eum et detention em et con-
tractionem cenfere actionem efle , fere tamen nnam contra-
smrmsiN Aoroz a.
7 55
Ed. Chart. VIII. C99-3 c / Ed. Baf.m. (5o.)
q da * AoxXipiiudqg , ovdifiiav ynoXafifidvmv dvvapuv vcp rjg
% re xaqdia xai at ccQrrjqiai xivovvrai, noixiXog iorl xarcs
rtjv XSgiV SontQ iv ratg aXXaig anmcug ivtqytiaig cpvoixaTg
rt xai ifwj'ixatg , ovrco xav rjjde. non [lev yaq aoi dogei nq
ivaqytiag avrag ri&to&ai, xairot ye axoXov&ov avrov raig
vno&eatGi tovt sort) avion da ivaqyaiag avrag ri&aa&ai, wg
xaxa-/oa>p.ivoq, rj rep Mai Gvyycoqmv. ol S' an ’d&fjvaiov nav-
reg, tog aiqtjrai, rag xevijoaig dficporsqag ivaqyaiag ijyovvrat,
%i]V n iv raj diaareXXaGSai yiyvofievtjv xai rtjv-iv r <0 gv-
GnXXaG&cu, ovtco ts xal fjiiaZg vnoXaycfiuvoyav , ovx ini fio-
vcov rcov aQTrjQLwv n xal rtjg xaqdiag, aXXa xai rov dwqaxog.
xai yaq xal rpvrov ivaqyaiv idafeafiav ev re r <5 diaareXXaG&ai
xai GvazeXXeG&ai. dtoqi£ofiai da cog ini rov •d-coqaxog, ovrco
xani rcov dqrijqiwv rag ini ttjv (isatjv xarccGTaoiv and rcov
axqcoy cpoqdg, ivion (iiv ivaqyaiag ycoqlg, iviore de gvv
ravrri yivoycivag. idv ovv xai rug naqi rovrcov anodafeeig
inaioaytj rig rep Xoyco, xai xard tovt avrov eig fiijxog nqou-
| \ei fiaxqoTcQov. idv de xai rijg rcov 6vo[iarcov vnaXXaytjg,
Gtionem. Asclepiadis vero qui nullam dneit facultatem efle,
abs qua cor et arteriae moveantur, varia eft oratio , quum
in aliis functionibus naturalibus animalibusque omnibus
tum in liac. Dicas enim interim ftatuexe eas ilium ne actio-
nes quidem efle, quanquam hoc confequens eft fuppofitio-
nibus ipftusj interim vero functiones efle ponere, veluti
abutens nomine, aut confuetudini concedens. At vero fa-
milia Athenaei, ut dixi , omnis utrumque motum- in fynctio-
nibus habet et diftentiqnis et contractionis. In qua etiam
nos fententia fumus , neque tantum de arteriis et corde , fed
etiam de thorace , quippe quem etiam demonftravimus agere
diftendendo fe et contrahendo. Diftinguo autem tum in
thorace, turn in arteriis lationes in medium ftatam ab ex¬
tremis, quae nunc citra actionem, nunc cum ilia fiunt.
Horum li jam demonftrationes in hunc fermonem con-
jicias, hac re. ad longitudinem tibi multum proficio>
tar. Ad haec, ft nominum varietatem, qua in definien-
Ddd 2
rAAHNOT ILEPI AIA&0PA2
>j5S
Ed. Chart. VIII. [99- 100.] __ Ed. Baf. III. (5o. 5i.J
ijv htoitjouxo xava rovg ogovg, a? av&ig ngood&toav ah lag
tvloyovg Siigyrycal Tig, &&■ s^ijg oncog ipe/iipavTO Ting av~
rag., ii$ oniog antloygoavro ntgl twv slnov(5i)Tcov, Sngov
fiijxog ert xax TovSi mgiTTOv tco loyip ngoGTc&rjGtTai.
Keep, iy . [100] May to g ovv ov diaoroXijv xal ov~
qfoXyv , aXXct xal dioyxcoaiv xal avvi^ijaiv alo&ijTrjv xag-
Siag xal wv bfioiona&ovvrcov avT^j tov o(pvyy.bv tlval
(pjGtV.
Ktcp. 18 . [Avrog Se o rijg aigeatmg avvcov yyifiwv
A&tjvatog tov aqwynov ogiCpcai xlvrjaiv xara diavroXtjv <pv-
cixtjv xal angoaigtTov rov iv agrrigiaig xal xagdla ■d-egfiov,
«S euvtov te xal tig iavro xivovfievov , xal crvyxivovvTog xag-
Slav xal agtijgiag, ov fiovov ovauoSi] tov ogiGpov noirjGafic-
vog, allct xal /itToe tov %r\g ah lag XoyiGfiov, xa{f ov rgonov
bgtC,t(!&ai xtktvovaiv oi SiaXtxTixol to. Iv Tip ylyvta&ai to
&va: y.Tciifitva. xal awTOficortgov ds tov acpvyjxbv tival <p?]Gi
Sianvoljy cpavtgav ngog ai’G&tjGiv XrpiTryv oaov eq> eavrij
xagdtag xal agTijgimv. e'art de xal o3t 6 ogog ’ A&tjvuiov'
do lunt ufi, et hercle quas adduxerunt probabiles caufas re-
cenfueris, deinde quemadmodum eas quidem repreliende-
runt, poftea quomodo dicta fua alii defenderunt, hinc ora-
tioni accedet frivolae prolixitatis cumulus.
Cap. XIII. Magnus itaque non diltentionem et con-
tractionem, fed etiam inflationem et concidentiam feniibi-
lem cordis,, eorumque quae illi afficiuntur fimiliter, dixit
pulfum efle.
Cap. XIV. At ipfe fectae illorum princeps Athe-
naeus. pulfum definivit motum per diftentionem naturalem
et involuntanam caloris, qui in arteriis ell et in corde, qui-
que ex fe ipfo et in fe ipfum. movetur, unaque cor movet
et arterias. IJbi non elfentialem modo defmitionem fecit,
fed addidit et caufam , quemadmodum definiri dialectici vo-
lunt ea quae dum fiunt funt. Et compendiofius etiam pul¬
fum dicit elfe manifaftum perlpiratum, a fenfu per fe qui¬
dem p.erceptibilem , cordis et arteriarum. Jam Athenaei
29TrMRN A0r02 2.
7S7
Ed. Chart. VIII. Uioo.] Ed. Baf. IIL (5i.)
atpvypog iaxi Siaaxolrj xal avaxokrj xaxa Sianvoiav xagSlag
xal agx?jgiwv. elgeoxi Ss rep povlopsvto y.al xov ntgl xov-
xwv xwv ogcov koyov ixxtlvtiv ini nktiaxov avuoxtvuQovxl
xt y.al v.uxaaxtvaQovxi. xal allot Si xivtg xwv an 6 xtjg nvtv-
paxixtjg atgiotwg ogovg inotrjaavxo xov atpvypov (jQcc/v
xav ngottgijpivwv nagaUaxxovxag , tog ilnov, wax ov yjJtj
pvijpovtvttv avxwv bntiyopivovg xa& oaov oTov xe Stadga-
piCv xov l.byov.
Keep, it . c£2aavxwg Ss xal xotg an z AaxkrjmaSov
Siatpwvla iysvtxo ngog aXlrjlovg , xotg pev ngoaxi&ual xi
xolg tlgtjpsvotg in ' AoxlqniaSov , xotg S' atpatgovai, xotg
S’ inallaxxovatv. avxog pev yag 6 " AaxkryntaSt]g xov plv
ocpvypov tlvai avaxokrjv xal Siaaxokijv xagSlag xt xal agxtj-
gitbv , ovx bklyoi 8s xav an avxov yivopivwv ngoaxi&sa-
aiv, ov% ana%} alia nokhxxig ytyvopsvi]V xaxa plav ela-
nvorjv, wg tiv.ai xov olov ogov xotovSt' atpvypog taxi Sta-
axoktj xal avaxokt] xagSlag xt xal agxtjguov ov% anag , cola
noXlMxig yivopivt] xaxa plav tlanvorjv. i^tjnaxrj&qaav Ss ino
etiam haec eft definitio : Pulfus eft diftentio et contractio
cum perfpiratu cordis et arteriarum. Si cui autem cordi
eft, liisce definitionibus confutandis confirmandisque lon-
gillime orationem extendat licet. Jam vero alii quidam de
pneumatica Tecta definitiones pullus fecerunt aliquantum
ab antedictis, ut dixi, variantes ; quo minus eas eommemo-
rare ftatui, quod perftringere quam breviifime orationem
ftudeam.
Cap. XV. Asclepiadis etiam discipuli fuerunt inter
Te discordes, quod definitionibus quidam Asclepiadis aliquid
adjicerent, alii detraherent, alii immutarent. Nam ipfe
Asclepiades quidern pulfum dicit effe diftentionem et con-
tractionem cordis et arteriamm. Hie multi ejus discipuli
addunt , quae non femel , fed identidem in una infpiratione
fiat, ut tota definitio liaec lit: Pulfus eft diftentio et
contractio cordis et arteriarum, quae non femel, fed identi¬
dem in una infpiratione fiat. Sed decepti quidam <funt ab
r A ABN or BEP1 4IA&OPA2
?58
Ed. Chart. YIII. [too. ioi.] Ed. Baf. III. (5i.)
rov yeyqatp&ai vaxd to mql rr\g dvanvotjg val rcav ocpvy-
fioav avrov (hpXiov ovreog zijv %&,iv , inila&ofievoi rov loyov
tv co rovr i'yoaipe. tcqo-ahtcu yap aiixm btt^ai, rlva [lev
ofioimg yiyvtrai v.axd re rag dvanvodg v.al rovg oqivypovg,
rivtt be irsQcog re v.al biacpepovrcog. sv a toiwv tmbei-
v.vvgl roc biacpeqovra , v.al tj nQov.cifitv?] yiyQunrai le%ig}
tig bioqtapov dvanvo?jg rt v.al Gq>vyp<bv eyovaa nqooveijie-
vov, avy ana%3 a X2.cc v.al it oXhxtug yiyvopevt] vara piav
uonvorp.
Ktq>. tar. ”Enoi be v.al avroig zovxotg ixpoGs-d-iadv
nva, v.a&dntQval Moayicov 6 biOQ&corrjg eiuvlfjd-ilg, tmiblj
nva rmv in * AGvkrptidbov ’kekeypevmv intjvcoqOovro , fit]
navvy nex&ofitvog ravbql, va&dnio ovb* 6 * AM^avbqog
' Hqocf'iXcp. rig ovv 6 rov MoayUovog [101] oqog ebxovxtg
dnalXaywfitv tjbq val roiv ' Aavlrpuabov ' Gcpvypog taxi
vivrjoig i'biog v.aqbiag val aqxijQid >v v,al cplepwv val eyvo-
qialov v.al rijg ntql avrov [irjviyyog vara fiiav doi xvotjv,
ovy ana£ be, alia ixoV.dv.ig yiyvofitvt]. vai ooi v.al zqg
eo , quod in libro fuo de refpiratione et pulfibus fcripferit
in enm modum ifta verba, obliti orationis ubi hoc fcri~
pfit. Nam demonftrare inftitnit, quae fimili modo fiunt in
refpirationibus et pullibus et quae alio diverfoque., ac ubi
diver fitatem declarat, ifta commemorata verba funt fcripta,
quo refpirationem fepararet a puJJibus, quibus Hoc eft ad-
fcriptum: quae non femel, fed identidem in una inipira-
tione fiat.
Cap. XVI. Alii porro quaedam adjecerunt praeter-
ea, de quibus Mofchion eft, cognomine corrector, quod
Asclepiadis fcripta quaedam corrigeret, non ubique cum
eo fentiens , ficut nec cum Heropbiio Alexander, Ego vero
fimul-ut Mofcbionis definitionem narravero, recedam a
fcbola Asclepiadis : Pulfus eft motus peculiaris cordis, ar-
teriarum, venarum, cerebri, ambientisque boc membranae,
qui in una iufpiratione non femel, fed identidem fiat. Atqui
2&rrM£2N Aoros 4.
7*9
Ed. Chart. VIII, [101.] Ed. Baf. III. (Si.)
^qytjoecog exdoxov reap tiara xov oqov tlqrjpevcap ovv. olpat
derjottP, d pepprjoat rap dynt dtvqo leleypepoop.
Keep. i£. 3'A%top ovv i'ooog sari v.al xmv mql top
' Eqaoioxqaxov pvTjpovtvoat, duviySivxmv xal avxtiap nqog
allrjlovg ovy tjxxov iij ol allot, xo yaq rot Savpaatov
xovx eoxtp, oxi fit] pbvop arc o dtacpiqovacop aiqeoewp, alia
v.al avxcbp reap acp evog avdqog avayopepcav ol nletaxoi dit-
cpcivtjoav, evtot de xal dvo v.al xqttg oqovg iyqaxfiap, Soniq
3 Anollebvtog 6 ano 2xqaxwvog Spa pep. xovde’ ocpvypog
ioxt scarce xtjp ininltjqtoGip rov ano sc aqdiag nvtvpaxog ix-
nepnopepov ntql xtjp aqxtjqlap dtaoxaotg ytpopeptj. dtvxe-
qop de xovde ' ocpvypog soup ij ano xijg aqxtjqiag dtaoxaotg
v.al avoxolrj ano xijg ip avxatg naqaxupevrjg xal dvuloyov
dvvdpecog. rqlxop S" dllop' ocpvypog eaxt dtaoxaotg, xa\?
ijp nqog xtjp acprjp rj dqxtjqia nqoontnxtt. ovxog pep ovv 6
tqixog oqog oxi xtjp avxrjp eytt dvvaptv xcq xaxd x op ip
intoxeipu ocpvypop bqtopcq nqoo&ev vno xibp ntql xov
3 AlSgavdqov elqijpevcQ , napxi dijlov' o de nqtbxog in av-
xov ytyqappevog ovotoodtjg ioxl scarce xtjp 5 Eqaotaxqdxov
non puto defiderare te interpretem lioruin quae defiuitio
Label, fi quid memores Lactenus dictorum.
Cap. XVII. Quare fit operae pretium fortasse
transire ad Erafiftrati discipulos , qui inter fe non minus ac
alii diflenferunt. . Siquidem hoc quidem mireris , noil tan-
tum diverfarum fectarum medicos, fed illos etiam qui unu'm
virum fectarentur, diflenfifle plerosque; quosdam etiam
duas et Ires definitiones confcripfifle , ut Apollonius Strato-
nis filius unam Lane: Pulfus eft dilatatio arteriae, quae
complelione fit fpiritus a corde emilli. Alteram hanc : Pnl-
fus eft arteriae dilatatio et contractio , a facultate quae illi
conjuncta eft ac proportione responded Ac tertiam aliam :
Pulfus eft dilatatio quae facit ut tactum arteria feriat. At-
que Lane definitionem tertiam aequipollere definitioni pul¬
fus in confideratione pofiti, nuper ab Alexandro allatae,
nemo eft qui nefeiat. Prima autem quam feripfit eftentia-
lis eft, confentiens Erafiftrati fententiae, quando quidem pu-
rAAHNOT ILEP1 AIA&0PA2
760
Ed. Chart. VIII. [101.] Ed. Baf. III. (5i.)
So%av avyxtifievog, httiSt] xal rag aqx tjqiag, wg xal nqoa&ev
e'cpijv, over at d'tanreXteci&ai y.ara xtjv ejtatltjQcoaiv xov 1 rapes
xtjg xaqSiag enmeiinofievov itvevuaxog. agio v 01 yaq ijfiag
emnltjouxnv , ov n Irjqcoaiv leyuv, iva [it] tig vnovotjot] nav
ixxevovo-d-ai to nvevfia xcov aQxtjQicbv ev r aig ovaxolaig. o
de devxeqog OQog icpontxexixi xal x ov xcov Svvd/iecov 16 you,
ftelxiov vn allcov ^EqaaioxQa xeicov avvrt&elg, oaot x'ov
ocpvy[iov ecpauav eivai diaaxoltjv xal ovaxolrjv aqxtjQicbv xs
xal xagdiag, into £ coxix/jg xe xpvyixtjg dvvdjiewq STuxelovfievtjv.
avxog yuQ 6 'EqaaiorQurog ev xoig neql nvqexcov cineqsrjvaxo
oacpatg, ov \16vov tfoxixqv dvva/nv eivai xaxce x'r\v xaqdlav,
alia xal ipvyixqv. evioig d’ avxcbv ijqx&js x ov cscpvy]ibv elneip
xoivrjv eveqyetav xaqSlag xe xal dqxqqiatv. evioi de neqieqyo-
xeqov avxidiaaxoltjv aqxtjqicbv nqog xaoSlav scpaaav eivai
x ov ocpvy/iov, ev 00 jiev yoovcq diaoxellea&ai avpfialvet xtjv
xaqdlav , ev xovxcq Gvaxelleo&ai xag aqxtjqlag olbfitvoi, xatf
ov d’ exelvt] avaxellexai, xag aqxtjqlag diaoxellea&ai. o ye fiijv
nqcdxog xcov ano xov ’ Anollcovlov qtj&evxcov xtjv diaaxoltjv
[ lovrjv atjualvei acpvyjiov eivai , ijv avxog covoyaoe diaaiaatVy
tatarterias, ut fuperius etiam memini, ideo difiendi, quod
compleantur fpiritu a corde fuppeditato. Nam completio-
nem volunt nos, non impletionem dicere, ne quis omnem
in conlractionibus exifiimet fpiritum evacuari. Secunda
definitio facultatum etiam fermonem tangit, quam alii re-
ctius Erafiftratii fecerunt, qui pulfum efle dixerunt diften-
tionem et contractionem arteriarum et cordis, quam vitalis
facultas et animalis efficit. Nam ipfe Erafiftratus in com-
mentariis de febribus aperte affirm a vit etiam animalem elTe
in corde, nedum vitalem facultatem. Nonnullis illorum
Tatis fuit dixilTe, pulfum communem actionem efle cordis
atque arteriarum. Quidam anxie magis diftentionem arte¬
riarum, cordi contrariam, efle pulfum affirmaverunt, quan-
do attollitur cor, eodem tempore contrahi arterias exifti-
mantes et quum illud contraliitur, turn dillendi arterias. At
vero Apollonii prima definitio folam declarat difientionera
efle pulfum, quam dilatationem appellavit, hisce verbis:
29TPMSN A0T02 J.
761
Ed. Chart. VIII. poj. 102.]^ ( ^ Ea. Baf. III.- (Si.)
mdi ncog yqacficcg’ otpvyfiog sort star a ttjv brinXfjqaaiv xov
ano xaqSiaq nviv/xarog hcnifinofiivov neql xryv ccqxtjqiccv Sia-
GTcccng yiyvopev}]. o ye fcrjv ’Eqcc<jiGxqccxog i'oixiv ov xt]V xaxcc
<fvaiv iv aqrrjqiaig xivrjcnv bvo^aQuv ocpvyfibv, aXXix jxovrjv
xtjv ini yfayfiovij. SrfXov Si ex xcbv qtjoicov avxov xcbv iv
xcb rcQcario ntqi n vqtxcbv , iv alg xivijoiv /iiv bcqztjQicbv pro-
(iaC,ti xov scara cpvaiv vcp tjfu bv xaXovfievov acpvyjiov, ov S I*.
avxog ini <pXey[iov^ xijv nixa§oXrjV eyuv cpijcrl, acpvyuov cpai-
vtxai y.ahuv, wg ov y.arcc nixotjg xivrjotcog aqTtjOLcbv inicps-
qhv riyovjuvog %q>jvcci x rjv xov acpvyixov nqoaijyoqiav , aX£.
in b.tivtjg fiovrjg, rj rig i^iaxavai xov seara cpvaiv vno xijg
Kara xrjv yXeyfiovrjv Sia&eatcog. tvdqXov ovv tjSrj x 6 nXij&og
xcbv iooidvwv Xoyoov, iuv xig ine^dqyijTai xavxcc navxcc y.al
(ivrjfiovtvT] xcbv xtnqog aXXrjXov g ilqtjfisvcov xoTg’Eqaaiozqcc-
xtioig xal xcbv nqog xov g ukXovg , oaa xt nuhv ixtiiot nqog
avxoiig avxtinov. onox ovv xa xecpccXaicc [xovov avxcc Xeyoov
iycb vvv inX^qama 0X0 v [102] fiipXiov, ovS 3 ovv ovSe riav-
xccg imX&cbv xoig uqxjfisvovg oqovg, aq ov nq oStjXov, cog
xcb navv enrfgdqftG&cu ^ovXoycdvcq scat xqia scat xdtxccqcc
Pulfus eft dilatatio arteriae, quae completione £t fpiritus a
corde emilfi. Erafiftratus vero videtur non naturalem ar-
teriarum motum appellare pulfum , verum motum duntaxat
in inflammatione , id quod ejus verba arguunt in p'rimo
commentario de febribus, ubi vocat motum arteriarum, quern
naturalem nos pulfum appellamus; quern vero in inflam¬
matione ille immutationem dicit habere, pulfum videtur vo-
care , non cenfens fcilicet cuivis arteriarum motui efte pul¬
fus nomen attribuendum , fed foli ei qui ab affectu in in¬
flammatione a naturali Itatu deducitur. , Cernis igitur ver-
borum copiam, qua abundabis, ft cuncta haec perfequare et
quae in fe Eraflftratii mutuo ac quae in alios disputarunt,
commemores, et quae item illi responderunt his. Quinn
igitur in capitibus ego tantum recenfendis librum jam to-
tnm confecerim , idque multis etiam praeteritis illoium de-
finitionibus, quid qui exequi omnia velit, nonne tees libros.
7 6 2 PAAHNO T J1EPI AIA&0PA2
Ed. Chart. VIII. £102.] Ed.Baf. III. (Si. 5a.)
nlrjQoo&rjoexai (hftluxg xal xoivvv v6[ii£e nenJ.tjQcoirdai xa
xoiayxa, xal rt fitiQaxiov elg (phvaQov i[meoov oocpiaxijv
anavxa Xeyeit ionovdaxoxa xal (iqdev ohog naQakintiv xmv
ilQtjfjiEvcov -rot's laxgoig b) nokXda %QOV(o cpdonovcog ixfia&eZv
avxct, xunuxa avvxvyiZv hi aQQcoaxov xiv'og exeQia fuiqa-
y.'ua nccQ ixeQov dtSacsxalov , mag re %Qtj 8iayiyvm<sxew exa-
axov xmv acpvyy,mv xai xl 8r[kovv necpvxaoi (lefia&ijxoxi,
nbxeqbv 001 8oxeZ yoryiiLOV xi nqog xr\v xeyyqv elg nQoyvmoiv
ini x ov voaovvxog evQrjOUV; ij itbxtqov exdoxc^rjaeiv nap
avxm xe x m xa/ivovxi xal xoXg naQOvcu ; x 6 filv yaQ exeqov
(leiQaxiov onmg oQtteadai xov oqivyfibv ditfeei Xoyovg fia-
y.Qovg, evxe 8* axivSvvcog, eixt xiv8vvmSmg 6 (52) xaftvav
i'yei , noxiQov elg yoopov fitjxog avxcp n Qoel&eiV, ij dice
xayemv XQi&tjvai avfi^aexai, xtavxanaaiv uyvorjaei ‘ to 8 *
UxeQov jxeiQaxiov axqiftmg fiev xavxa nQoyvmoexal xe xal
•. jtqoeqeZ Tot's TtaQovaiv, ayvotjaei 8e nag OQtQea&ai yQrj xov
ocpvyfiov. lx naQafiohjg 8 1 ovxmg svaqymg Siayvmadrfoexai
xtoiov fiev xi to ayQijoxov iaxi xr\g 8i8aaxa’Klag eldog, onoZov
atque adeo quatuor hahebit conAciendos? Fac vero con-
fectos effe, et adolescentem quempiam qui in nugatorem in¬
cur riflet praeceptorem , qui omnia dicere velit, nihilque
praeterire eorum quicquam quae tradiderunt medici, longo
tempore ilia et fummo Audio edidicifle, poAea congreffum
apud aegrotum aliquem efle cum alio adolescente, qui ab
alio praeceptore didicerit rationem cujusque pulfus dignos-
cendi et quid denuntiare foleant , uter tibi videatur commo-
di aliquid inventurus ad praefagiendum de aegroto ? aut uter
nomen affecuturus apud aegrotum et praefentes ? Nam al¬
ter adolescens, qui pulfus At deAniendus, multis verbis aget ;
at morbus periculone vacet, an cum periculo At, et diutur-
nusne At futurus, an brevi judicatio At expectanda, plane
nefciet: alter adolescens exacte haec praefentiet, praedi-
cetque praefentibus , fed eum ratio deAniendi pulfus fugit.
Hoc autem aperte declarabit eomparatio, quae ratio docendi
iitilis, quae inutilis At. Verum ut eA in proverbio , Diilce
2<t>1TMSiN A0r02 J. 7 63
EcL Chart. YIII. [102J ^ _e Ed. Baf. ITT. (5a.)
be to -forjoipov' alt, wg rj itugoipia qtjjat, y7.vv.vg n o7jtpog
antlgco , ovtco pot doxovai xai oi navif ooitleox)'cu itgoaioov-
ptvoi ptjbolcog iyvcoxsvai rag ytyovvlag tyjx^oug roig dia-
i.exuxotg ittql rov nag oql^iG&ai itQOGrjxti. to pev ovv
iQfirjvevuv 16 yq> to drflovptvov ex rov qrfiivrog ovoparog,
orav yt pi] navv n rov itQoxetpevOV nqayparog Ivaqyrj itav-
reg e/axsi rt]V voi]Giv, ov povov yqrjGipov, alia xai avay-
xaiov ear iv' avayxaiov be xaijitidav ijroi y ixcov rig av roc
Vito it uvovQylag, ry axe ov into qli&iorrjrog ivallarrij ra
atjpaivoptva itq'og rmv ovoparcov , eiticpeqav avra xaxt ire-
qiov itqayparcov r\ itavrtg av&qomoi. pijdtreqov de rov-
roov ovrog , ovde loyco yqt] dp.ova&ui to itqaypa, r tjg Idlag
it qoaijyoqlag avraqxmg avro oijpaivovoijg. to de oq'iCyo&ai
ituvroog e&eltiv aitav it pay pa GoyiGnxrjg bibaoxallag eqyov
sort, xai r avra e’Jgeari leytiv epol paliGra ittiqav lxavr\v
ev avroG%idioig itqofthjpaGi Stboaxori. ittqi itavrog yaq ati
rov itoop.rjdevxog tig oqiGpov edu%a di oh] g rjpeqag dvva-
a&ai nva leytiv. ovv, ovv artoqia loycov tig oqovg enirtjdtUov
eyxal a> roig tvnoqovaiy , alt iitidtii ;ag ipavxbv aitavrdv
bellum inexperto , fie ifii videnlnr milii, qui omnia volnni
definite, prorfus quaeftiones ignorare quas dialeclici de ra-
tione definiendi infiituernnt. Nam definitione quidem iigni-
ficationem expficare propofiti nominis, fi quidem propofi-
tam rem non omnes plane afiequantur, non dico conducit,
fed neceflarium efi. Neceflarium etiam ubi quis vel verfu-
tia de induftria, vel imprudens prae fiupiditate, fignifica-
tiones commutet nomintun , tribnens aliis rebus ea ac omnes
homines. Si absque utroque horum fit, omnino res defini¬
tione non efi aperienda, quod fuum ipfa nomen abunde de¬
claret, nam definire plane omnia velle ad fophifiicam dis-
ciplinam pertinet. Mihi quidem haec licet dicere, qui fre-
quentifiime in quaefiionibus improvifis feci periculum ; nam
de quavis re ad definiendum propofita dici demonfiravi poffe
totum diem. Quare non quo verbis deficiar ad definien •
dum accommodatis, iuabundantes queror, fed quum probavi
omnium me ad earn loquacitatem eife iufiructillimum , hu-
>7 64 rAABNOT IlEPI AIA&0PA2
Ed. Chart. Till. [102.] Ed. Bat III. (5a.)
evnoqcbxaxov tig ryv roiavxyv aSoltcryiav , qilav&qomov
tjyt](ja[i7]V tlvai, rcov pav&avovxcov tvtxa xrjg wcptXtiag rag
rtyyag, emdttigai r tjv clrj&tiav, ovy coantQ ot itolloi
rcov bxiovv htiaxapivcov btiytiqovcsiv ait 6 atpvvvtiv , a)X
ixuvoi xai acpag avrovg fjyovptvoi cpavtics&ai atpvoxeqovg,
aXX ati rcov eyvcoopevcov ipavrco , diaxqivtiv ano rcov
ayqyaxcov r a ypyaipa. nXyv yap oXiycov anavxtg ol 8i~
daaxovrtg rug xeyvag iv roig ayqyaxoig •nXtovaCfivcnv , cop
iv xai xovx e'anv, o vvv iv anavxt rep dirjvvapivcp Xoyco
nQOtyeiqiaapyv , imvttpapevov rov rijg qnXoQioxiag voaypa-
rog ov povov rovg laxqovg y.ai cpiXoaocpovg , alia xai
QtjxoQag xai povuiy.ovg y.ai ypapparixovg. anaoivovv, iav
ccocpQovcZxnv, icp bog ■naQaSuypaxog rov scarce rov acpvypbv
tbcpeXipov yyovpai Ttznoilja&ai potjxhtav. iav d’ av&ig
•non do%y scarce noXXyv oyoXyv anavra ra mgi rcov oqcov
apcpio(Syxov[ievu ditX&eiv re xai xqtvai, xai rovx aoxvcog
nqat<o. nvig piv yaq avrovg ayqyaxovg tlvai cpaai, nvig
de ynyaipovg pep tlvai Xeyovotv, oncog d’ oqiQtcs&ai yqtj
diacpeqovxau xai vvv dij ySy dvo (kft.ia ntqi avxcbv iaxi
manitatis duxi elle, II artibus infudantium haberem ratio-
nem, veritatemque aperirem, non quod plerique faciunt
feioli, qui fuspici, quod feiant, quaerunt, fed et ipfi fe ipfos
venerandos magis apud alios pntant fore , fed quae cogno-
viflem femper, diftinguerem utilia ab inutilibus. Omnes
enim, quum a paucis disceflunj eft, qui artes tradunt, nugis
omnia refarferunt : de quibus hoc eft, quod hactenus tra-
ctavimus. Nam pervafit amoris definiendi morbus non me¬
dicos tan turn ac philofophos , fed oratores etiam et muficos
grammaticosque. Quibus ego, ft fapiant, omnibus uno de
pulfibus exemplo medicinam fane praefentem feci. Quod G
quando per otium multum fit vifum omnes perfequi et di-
j udicare controverfias de definitionibns , ne id quidem fa-
cere dnbitabo , fiquidem inutiles quidam dictitant illas efle,
alii utiles illas quidem, fed de ratione disceptant definiendi.
Sed jam libros etiam de his duos conferipfi, tertium et quar-
2&rrMQN aoto2
765
Ed. Chart, yin. [102.] ( 3 Ed. Baf. ni. (5a.)
fioi fF/Qanfieva , xcbv tig xce ntql anoStfetcog * dqiaoxekovg
vnopvrifiaTcov xov divteqov xo xqixov xal xtxagxov. im-
yQocqttxai d’ vno xmv nluaxmv avahjxixcov dtvxtqov r\
xoiavxij nquyfiaxtia , xa&antQ r\ neql avlloyusnov nqoxi-
qwv uvalvxMoiv.
turn commentarium in fecundum librum Arillotelis De de-
monftratione. Cui libro titulum multi indiderunt Analyti-
corum pofteriormn, iicut et libro De fyllogismo prioruni
Analyticorum.
TAAHNOT IIEPI AIATN^SE^S
2oxrMi2N Aoros A.
Ed. Cliait. VIII. [103.] Ed. Baf. III. (5a.)
Ktcp. a. Tijg nsql Toil? aqiv/fiovg tiscoQtag si g rsr-
raqa fieQt] vsvt[it]fi&vtig to [isv tcqcotov t^ain&fiiXrai rag scar
tiSrj re xal ysvtj diacpogag avrwv, to 8s Scvrtqov avro 8rj
rovro, o vvv soriv r\\uv nQoxti[ievov, to itiqI rtjg Siayvoooecog
avrafi, to 8s t qhov rag air lag rijg ysvsoscog sxaorov 81-
8aoy.ii, to 8s rtrarnov rs v.ul soyarov, olov r i Sq-
7.ovv nscpvxsv luTQOig [isv anuvrcov to riyumrarov , mors
v.al ruVka. Sia rovro furayciQi^ovrai , cpiloooqioig 8’, ooot
rtjV ntQb (fvosmg eiuortjiujv etyrtjoav, ov navrtlag ari[iov
GALENI DE DIGNOSCENDIS PYLSIBYS
LIBER I.
Cap. I. De pulfibus commentationem in quatuor
partes fumus partiti. Prim a fpecierum et generum illorum
differentias recenfet. Altera, quae eft liaec ipfa, quam nunc
in manibus babemus, agit de iis dignoscendis. Tertia cau-
fas aperit a quibus quisque generatnr. Quai'ta et poftrema,
quid denunciare folent, medicis fane prae caeteris bonora-
tiffima, quo fit ut reliquas partes bujus nomine tractent, et
a pbilofopbis, qui fcientiam natoralem inveftigarimt, non
r AMINO T IIEP I JUrNSiE. 2® TPM. A0P02 A. 767
Ed. Chart, yrir. [103. !o4.] ^ Ed. Baf. III. (5a.)
of) iv tlxoxmg to psv ngmrov anavrmv pogiov xoivov ig'i'oov
laxgol g re xal cpihooocpoig, to Ss Ssvrsgov re xal rsraqrov
laxgmv pallov 1S10V , oks mg to rgirov cpiloaocpcov. ravr
clga to psv rgirov Ixavwg apcporsgoig lonovSaorai, roXg
/iev avro Stj to npimrarov vnagyov , rotg <? lyyvxara rov
ruumrarov , to Ss rexagrov ijrrov piv rovrov, povmv la-,
rgcov vneg avxov ygaxpavrmv , paD.ov Se rwv aU.mv. to Ss
ngmrov vno pev rmv oocpiormv upergoregov , laxgoig Ss,
oooig rmv sgymv rtjg riyvr\g nlsimv cpgovrlg jJ rov hjgtiv iv
Siargipaig, avragxmg eonovSaorai. loinov Ss to Sevteqov,
ovre cpiKoooipmv rig eygcnpev, ov yag St] rep rgixm ys, alia
rip rsragrm yorjoipov rjv, ovre laxgmv, nXtj v snl figayv nav-
rtkmg ot ns gl rov ’Agytysvtjv. [io4] SsTrai Ss loyov p iv
ryxiaxa ovyyov rovro, ygovov S’ opov rmv ctllmv anavrmv
paxgorsgov. ngog yag to ygrjvai r rjv aepljv aoxtjoai, more
rijg naga pixgov axgipmg alo&avso&ai Siacpoga g, ovS* sip.
t]pft> lor iv r) aaxgoig avxrjg. rrjV psv yag rmv agplvmv re xal
ogyavmv yoljoiv, ex 1 re rag avaxopag, xal rrjv negl roiig
plane neglecta. Quamobrem merito omnium prima pars
ad medicos juxta et ad philofopbns pertinet, fed fecunda et
quarts medicis eft propria magis, ut tertia philofopbis.
Quocirca magnopere utrique in tertia elaborarunt, quod hi
honoratiJlimam partem efle cenferent, illi proximam fta-
tuerent honoratiflimae. In quarts non perinde quidem ac
in liac, eo ,quod foli de ea medici feripferunt, plus tamen
quam in reliquis laboratum eft. At in prima fophiftis
plus fatis, medicis qui magis artis opera fpectant quam nu-
gas, fatis inter disputandum laboris fuit. Reliquam fe cun-
dam partem nec philofophorum , neque enim ad tertiam,
fed ad quartam faciebat, nec medicorum praeter Archige-
nem, idque plane leviter attigit quisquam. Flagitat autem
haec non prolixam quidem orationem , fed tempus aliis fi-
inul omnibus longius. Nam quum taefn nobis opus eft
exercitato, ut parvam etiam exacte differentiam fentiamus,
turn non eft in manu noftra ejus exercitatio. Nam compa-
ginum ufum et inftrumentorum, et vero diflectiones, ufum-
rJABNOT BE PI AlArES22EQ2
768
Ed. Chart. VIII. [1040 Ed. Baf. in. (5a.)
huSsGfiovg ra xal (jQoyovq iunaiqlav, oaae r akXai ystQOVfyytai
roXg larqoXg avayxaXai , r ay av rig y.al yoaqlg rap sqycov ix~
(ia&oi. y.al ra ys nolla ovtco 8owfitv, fu/it][uxra rwv ah /-
4hvwv fiY\yavwfiavoi, 81 wp slg pip to rtkuov sk&siv oiy otov
rs, tiKuoxov d’ ovv nqoaX&aXp v.ul nXijaiov rov rsXovg acpi-
y.sa&ai Swat or. ip 8e rrt nsql rovg Gcpv/fiovq r-Qip ij, ri.av
rig i^iVQOi fiifujfia 8oQxa8't£ovToq , r\ axcoXrjxl^ovrog , % nvog
rwv anaPicog (isv yipdfisvcov , fisya 8s r 1 SijXovvrcov; ov8iv
ov8* iyyvg’ aXXa Xoyw flip avrwv rtjv (pvcsiv tQfirfPcvaai 8v~
vauoxeQog sraQogsrsQov. wart d’ aoxtfaai yvwqiQuv ivivypvxa
quo ra xal axQi^sGrara, ywqlq rrjg hi air wp tap sqywv r qi~
/%, ovSsv av evQoig roiovro ntjyaptjfia roXg larqoXg snivivotj-
fievov, oTa naql rag aXXag yiiqovqyiag. 81a ra ovv rovro
ytqovov SaXrai fiaxoov xal nQoasri 8ta rtjv rtjg (pvoscog rwv
■nqayfiuTwv axglpsiav. si yuq ol nXaanxol [isv xal yqacpixol
r rjv 01 flip, olvoTQOTtixol 8s xal fiayuqixol rtjv ysvatv, rtjv
oacpqrjGip 8s ol it sqI rtjv rap [ivqcop oxavaaiav, xal rryv axorjv
ol fiovtjixol , xa'aoi rljv vXtjv rijg rtyvtjg acp&ovov syovrtg,
que fasciarum et laqueorum, praeterea reliquas chirurgias
medico neceflarias, citra tuam operam fortafle discas. Et
fane multa ipfi. hoc pacto obimus , imitamenta molientes, per
quae etli ad fummam pervenire non poITumus, at plurixnum
tamen progredi ac prope finem pervenire pofliunns. In
meditando vero ad pulfus,, quid invenias, quod caprizan-
tem, vel vermiculantem , vel omnino quenquam imitetur
minus frequentium , non vulgar em tamen rem indican tium ?
nihil hercle , nec quod accedat quidem. Sed ad naturam
eorum alius alio praeftat oratione declarandam: ut exer-
ceas autem te ad quempiam faciUime iimul et exacte dignos-
eendum , nifi. ipfe tuam operam naves , nihil reperias ma-
chinae a medicis ita commentum, ut in caeteris fecerunt
operibus manu obeundis. Itaque quum ob id tempus re-
quirit longum, turn ob abfolntam naturae rerum fcientiam.
Nam fi figuli pictoresque vifum , ii caupones et coci guflum,
olfactum unguentarii , auditum mufici, lametfi artis habent
ubique promptam materiam, multos non dies dico, aut men-
24>TrjUS2N A0T02 A. 769
Ed. Chart. VIir. [io4.] # ^ Ed. Baf. 111. (53. 55.)
oiy tjiisqcus, ovSt (trjalv, alX erect avyvolg elg axpifietav
aaxovaiv, noaov ygj SoxeZv SeZa&ai ygovov rov iargov elg
rtjv rljg aepijg aaxijaiv ; ov xai ? eva ygovov nexfinolla ygl]
yveogiaai na&rj[iaTct rijg agr rjgiag, ovy cog ol n).aanxoi ret
ayjaara /tovov, ?; oi ygacpixoi rag ygoag, alia ngebrov (iev
to noaov rijg Siaartiaecog , eira rjv re noiortjra xai rov
■yabvov rijg xivrjaeeog, xclnettf (53) ovreo rov rovov rijg xi-
vovatjg air a Swaftnog, eir air'ov rov yirebva rijg agrfjgiag,
bn cog I'yei. ravra yag navtf apa yvcagiQuv %gi], SiaareHo-
ftevgg avrijg. xai fiev Si] xai rjv rijg Zhqfiaaiag nocortjra
aaepearegov r] Sia rijg xivrjaeeog ngoa^olij rijg agrtjgiag yveo-
q'iCu , xai ei ojwlcbg, ij aveojiahog anuvra ra elgijjteva yi-
yverai xatf ev n jtogiov xai scarce Siaepegovra. ravra ftiv
iv rep SiaarQlea&ai ygj yveogiaai, nagankrjaia d’ avroZg
ev rep avariileaQai xai rov jiera^v yqovov aixcpotv ov ijQi-
ftei Sirrov ovra, rov [tev eni rep Siaaralijvai ngo rov avortb-
bea&ai, rov d’ ini rep avarabijvai ngo rov Siuorsbbea&ui,
xai rov rovreov ngog alljbovg loyov, rov re rijg xivrjaeeog
yjgovov ngog rov rijg xivrjaeeog xai rov rijg rjavyiag ngog
fes, fed annos, ut accurate artem calleant, exercent, ad
tactum exercendum quantum fcilicet cenfeas temporis me-
dicum quaerere? cui plnrimi uno tempore affectus arteriae
funt attendendi, non ut figulis folae figurae, aut ut pictori-
Lus colores, fed primum diftentionis quantitas, deinde qua-
litas et tempus. motu&, tom moventis earn contentio faculta-
tis , poftea iplius tunicae arteriae flatus. Haec fimul atque
ilia attollitur , omnia funt cognoscenda. Quinetiam caloris
qualitatem occurfus arteriae motu excitatus apertius indi¬
cat, et etiam aequaliter an inaequaliter ilia quae memora-
vimus omnia una in parte et in diverfs fiant. Atque in
diflentione liaec confideranda funt. In contractione fane
Umilia illis , praeterea tempus inter utramque medium , quo
quiescit, duplex illud, unum a diflentione ante contractio-
nem, altermn a contractione ante diflentionem , et liorum
mutuam proportionem, temporis motus ad tempus motus,
OALENUS TOM. VIII. Ccc
FA Aim or- HEP I A I Ar KSi 2 Eli 2
77°
Ed. Chan. VIII. [io4. io5.] Ed. Baf. III. (53.)
%ov rijg rjavylag xal avvaiuporeQov re q'os cvvafuportQov } a
cvpnavra ivqo row devrtqov nkrytrew r rtv aQOjQtcev iyvcb-
a&ui yol] row itQmrov cvfmh^qov/isvov acpvypov. row yaq
Srj StvttQOv vnaQ^afievov ravra re yqrj ay.oiteta&ai ntql av
ini row itQmrov dtSyharat xal naqa^a/ltiv r a xar Ixtivov
qtj&evra toTg xar cc rovrov, tv bytalorijra xal avcofiaMav av-
rmv yvcoqlaijg xal anauag rag diacpoqag, Hr a xal rqtig xal
rtrraoag xal niyatrovg xal nolXovg e£iqg Idttv ayv yfiovg, tva
cot rcdgig re xal aralgta yvooQia-O-jj. ravr ovv anavra noatjg
out dtia&at rQifiijg ; ifiol filv yaq, el yqt] fit] iptvaafitvov ti-
ittiv , anavrog row av&Qconlvov (. Uov dtia&ai Soxti repos ye
r tjv rehiorartjv buartfurjV , tig de roaavrijv oat] xal fjfiiv ijSi]
iarlv ovy e| firjvmv fiovov , ev oaoig ol aoycoraroi fit&odixol
ri]V latQixtjv oXtjv htayyeXKovrat SiSa^uv, alX erav navv
itolXmv. eyta fitv ye ay ow to nqcbtov tig larqovg cpoirav
i]Q%a(it]V real's sn t$v, OuvfiaartfV rtva eni&vfitav eayov rtjg
ittql roiig cyvy/iovg reyvtjg' [io5j tit £§ Ixtivov fiiyqi xal
temporis quietls ad tempos quietis et u triusque fimul ad
utrumque : quae funt univerfa ante alterum arteriae ictum
cognoscenda confecto primo pulfu. Nam quum jam alter
inceperit, quum haec ipla funt attendenda, quae declarata
jam primo funt, turn vero, quo aequalitatem eorum et in-
aequalitatem perfpicias , omnesque differentias , quae in illo
funt expoGta cum iis quae in hoc conferenda funt Inde
tres , qnatuor , quinque atque adeo multi deinceps pulfus
funt videndi, ut .ordo tibi atque confuGo Gt explorata.
Quid haec quantae cenfes eGe omnia exercitationis ? Equi-
dem ut verum dicam , ad exactiffimam quidem et abfolutifli-
mam cognitionem requiri totam humanam vitam putem : ut
autem tantam aifequaris, quantam nunc paravimus nobis,
non fex menfes tantum, quibus univerlam medicinam pro-
fitentur fapienliGimi fe ifti methodici tradituros, fed annos
permultos. Rlihi quidem certe, ut primum medicis coepi
operam dare, primis adhuc aetatis temporibus mirifica cupi-
ditas inceflit artis de pulGbus cognoscendae : atque inde us-
z&rrniiiN Aoros a.
771
Ed. Chart. VIII. [io5.] Ed. Baf. HI. (53.)
ug rode [vthrcbv ovdenco (ioi doxcb necoav avrrjv ix[ie[ia&t]~
y.evai. nolloTg (isv ydio irtoiv ovd ’ el oacpcbg ion rij acpij
diayvbovai rrjv ovarohjv rijg agrtjQiag fjmorafiTjv, aA?’ rjv
anoQov [io 1 noreqov ol ntgl rov Idgxtyevijv xal ‘HcsocpiXov,
Jj ol iuqI rov lAya&tvov xal oyedov anavrag rovg i/mei^i-
xovg akrjd-evovoi , rooovrov aneXemofiijv rov nortQOV oh] g
avrijg aio&aveo&ai dvvarov ionv , tj [ioqcov nvog, xal no-
oov rovrov, oacpeg n yivcbay.tiv. ak%a xal tuqI rcbv r ijg
Siaorohjg ovSev Tjrrov Tjnogovv naqanXtjGta. xalroi ravra
ye r a nQmra xal olov oroiytia rijg ev roXg oqivyfioTg riyvtjg
.early, coy ayvoovyiivtav ovde rcbv ahkcav ovdev olov r rjv
yvcbvai fiepu'uog. rooovrov de [ibvov ijmorafitjv alo&tjou dia-
yivcooxtiv, on diaor slier ai rj aQrtjQia xal ovx dveQytyai
xal xareQyerai , xu&dntQ ol i[ineiQixol xaXovfievoi Xeyovoiv
ivSe/eofi-ai , xal rovr ah]® eg tivai. [it] yaq diaoToltjq , a/la
nltjyijg [iovov ala&dveo&ai rtjv dcftyv ' tire d’ avidvrog nvbg,
lire diaortXloftevov, fitjxin (palvto&ai. [iovov di cytdov rov&
rtfuv ev nolloig ereoiv eyveooro , xanl rcbv icpt^tjg Sv, 7] rov
que in lianc diem , earn commentatus , haud dum miM om-
nem artem videor affecutus. Siquidem multos annos etiam
dignoscerene eflet tactu clare arteriae contractionem , incer-
tus eram. ' Quin . in cer turn mihi erat, an Archigenes, Hero-
pbilus et qui Agathini temporibus erant, omnesque prope
empirici vera di cerent; tantum aberat ut plane Icirem,
polTetne tota fentiri , an pars aliqua, eaque quanta. Jam
in diftentione de iimilibus perinde implicatus tenebar, quum
tamen baec fundamenta fint et veluti elementa totius de pul-
fibus artis : quibus incognitis nihil eflet praeterea quicquam,
quod cognosci certo poflit. Tantum fenfu noveram di-
gnoscere diftendi arteriam, non ascendere et descendere,'
quod confirmant ifti, qui empirici vocantur, probari, at-
que id effe verum. Neque enim diflentionem , fed ictum
tantum percipere tactum : ascendentisne cujuspianj, an dis-
tenti , non item airimadverti. Hoc quidem multis annis
prope folum affecutus fum, poffea unnm etiam , vehemen-
Ccc 2
772 FAAHNOT nE PI AIATNS2SQ2
Ed. Chart. VIII. [io5.] Ed. Baf. III. (53.)
acfoSoov oqyvyyov SidyvmGig, xmv S' aXhtov ovdev ovdena)
yvmgiyov tjv, dkX iv (Sadda xivl xvhvdovyevoig dnogla av-
yvmv ixmv, oil yijv dcpioxayevoig ye xijg fyjTriGemg, akk ael
xal yai.l.ov kmagmg iyxtiyevoig iq-avxde&i] note avaxoXi] aa-
Ty ayy. xovvxtv&tv daxovaiv ini nkeov oil cpavxaGya
exi a yvdgov, ctlX ivagytjg tj didyvmoig aiixijg ovdev rpxxov
xrjg diaoxoXtjg eyivexo. ini rainy 8 ’ elnetv ovx eym to va-
yog xTjg xwv alXmv diayvmaemg, ini^get yag anavxa, xal
Gacpmg loinov icpaivtxo xa&uneg iv oxbxcg layngov cpmxog
a&gomg ixhiptrfiavxog. ex rig de xovxov xov Xoyov mg cikrfty
loyov xal yg yv&ov de^aixo, xtgdavii yeyaka yij ngoano-
yivmoxmv xijg xmv tyxovyevmv evgioemg , ytjde ngoaqiiaxdye-
vog, y.ttv oxi ydluoxa naynokhg ygbvm tyxmv ex ayvoij.
Xehp&via yag rig iv avxm xm tyyxeiv £%ig vnoxgecpexat v.axb
figayv ngoiovaa, ngo yev xov xekeim&ijvai yrjd* el agytxai
nm drjb] xvy/avovGU , xeleimdeloa <T d&gomg ixcpaivexat
ndvxmv xmv ngonov/j&evxmv xov xagnbv dnodidovoa did
tem pulfum: alia, me omnia adhuc fugiebant. Itaque in
profunda liaefitatione multos annos volutatus , nihilo magis
indagare deftiti: fed qunm acrius etiam, atque etiam in id
incubui , tandem aliquando fpecies contractionis tactui aper-
te repraefentata eft. Deinde qunm in ea meditatione din—
tius immorarer, non fpeciem adhuc obscurant , fed clarifii-
mi"i notitiaru ejus non concedentem diftentionis notitiae
oonfecutus fum. Poftea quid coinmemorein, quam alia fim
cil. aJTecutus? Oinnia enirn ultro fe offerebant et plane
pofthac perfpicua erant, ut quum in fummis tenebris lux
fubito fplendida elnxit. Quod ft quis haec accipiat ut ve-
raetnon.ut fabulam, magnum fiructum capit, ne eum de-
Jperatio fubeat inveniendi quaeindagat: neque eo deterrea-
tur, quod multis etiam annis inquirendo nihil dum profece-
rit. ■ Nam quidam in quaerendo clam obducitur callus,
ufusque comparatur, qui progreditnr pedetentim, neque
prius quam abfolutus fit unquam coepifle apparet. Simul
atque completus eft, cumulate fert omnium exhauftorum la-
24>rrMQN A0r02 A.
77$
Ed. Chart. VIII. po5.] Ed. Baf. IIJ. (53.)
xaytcov, xal tl ayQoixottQov cpavaij avv avrotgxoTg xoxoig.
rtQoaytytvtjfisvtjg Ss xoTg (id? rjfiag av&Qamoig ov aiir/.qag
fxoLQag xijg i/itjg tig xavva nQod-Vfiiag ayQi x ov xal loym ttav-
x a xu xtjg ala&tjmwg imynouv tQfitjvtvaai na&t], Iv liar-
xovi av IQovoo xal axulaimoQoxtQov rj ntQl.xovg Gtfvyy.cyig
. aa/.oixo xs yvrj. iycb yaQ xa x alia xal xag bSovg jr ttQaao-
fiat svdti^ai Si cov av xtg palioxa x ov axonov xvyyavoi,
ytbvov tit] xtjg anltjaxov ntQi nlovxov xt xal Sojgav onovStjg
xtjg vvv xaxtyovatjg yuluaui xovg . av&Q(imovg . xal ovStv
ovds xtjoSt xtjg nQuypaxt'iag nltov, lax av cmoQTj xatv anov-
Satpvxatv altj&tiav. anontjtju 8s jxdyQig av fjdovt] fisv xoarjj
xal pccGilavy, x 6 xalbv d’ uniQQifiy.tvov xt xal axi/iov ij.
ov yaQ XQvcpoavxcov oSt 6 loyog, alX txavutg avvttxayitvmv
xt xal nQO-d'VfjKov Stixai. xoiovxoi 8“ dal ituvxtlwg oliyoi
xiov vvv. allaxuxa xov cHquxIuxov dg ifiol fivQiot, xal-
tjSiov av xovg loyovg ttQog xovrov xov sva itoitjaalytjV ij
■jiQog xovg [iVQiovg xovg ivog t ovStvog cSgiovg. ov yaQ
St] nltySti xo altj&sg , alia qtQovtjati xQivtxai. Itywutv
borum quam citiflime fructum , adeoque ut rudius dicam
ciim ipfa ufura. Jam quum pofteris noftris non mediocre-
momentum accefferit promptitudo noffcra atque induftria in
hisce rebus, qui non dubitaverim vel ipfos affectus tactus
aperire oratione, breviore tempore ad artem fe exerceant
pulfuum et minore cum labore. Faciam enim ut praeter
aliam viam muniam qua votum alfequaris .potiffimum : ii-
ceat tantum ab immenfa divitiarum atque gloriae fiti , quae
nine dominatur, mortales abducere. Neque fane quicqr " ur
exit profectum liac lucubratione , ft veritatis ftudiofos deft-'
derabit: quos fcilicet hactenus deliderabit, - dum voluptas
fuperior lit et regnet, lioneftas autem nulli curae, nullo-
munero fit; neque enim voluptarios liaec commentatio , fed
egregie gnavos induftriosque quaerit. At talis quotusquis-
que eft? Sed enim, ut dixit Heraclitus, Unus milxi iiiftar
eft mille. Profecto libentius cum uno . illo egero ac cum
iftis mille, qui unum vel etiam nullum valent: nam non
uumero veritas, fed fapientia aeftimatur. Ergo ad unum
774 rAAHNOT UEP1 JUfNSi2EQ2
Ed. Chart. VIII. [io5. 106.] _ > Ed. Baf. ill. (53.)
ovv Ijdt) itgog xovxov xov sva xov xijg akq&siag sgaoxqv, oarig
not av tj vvv »/ x oiovxog jJ aii&ig ysvrjosxat, itgmxov psv,
cog ovd* aSvvaxov sari koycg noVku xcbv xijg ala'd’tjoscog sg/tij-
vsvaai na&mv , snstxa 8% Sxi xuv advvaxov rj, ov ygrt xov-
xov y svsxa xrjg rjusxigag anovdijg xaxayivmaxsiv. [106] si
yag xai prj xara rxav axqiflcbg , alX eyyvxsgcb ys xov [iijSobxig'
acpixoix av xig 81a xov hoyov ngog xtjv sitiyvcoaiv avvwv.
xig yovv axgifiag xqv idsav sxaoxov xcbv av&gcbncov Si8a%ai
"koycg Svvaxai; ov8 ’ sig dfjnqv&sv ‘ ctlX Ofiwg xai xovg
omoSiSgaaxovxag olxixag xqgvxxovaiv oaqpsgai xatu xa
xijg IS sag yvcogiapaxa’ xai xivi xai xovxo \lovov ijgxsasv
axovaai,
Tvgog sqv wpoiai , gsiMy/goog , ovXoxaotjvog.
xayo) pqdsnoxs xov yXvxsog (Palsgivov ugly sig xijv Pcofitjv
acpixiaSai ysvopsvog, fjvixa ngcbxov svsxvypv. ovx tjyvotjaa
Si (ov avsyvioxsiv avxov yvcogiapaxiov Hgsvgcbv. rjpsxsgog 8s
xig ixuTgog xov iv x ij ylvSia ysvvcbpsvov oivov yXvxvv , xov
Kagvivov imb xcbv siuycogioov xaXovpsvov , syvcbgias guSicog
Imnc verba nunc facimus cupidum veritatis, quisquisille five,
nunc fit five pofihac exifiet. Primum multa ad fenfum
pertinentia fieri non pofle ut verbis explanentur : dein-
de tametfi non polfit fieri, nihil eo tamen caufae elTe, qiiam-
obremnofirae te diligentiae poeniteat. Nam fi minus unde-
quaque accurate fermone ad eorum notitiam, propius tamen
quam nihil afpiraveris. Nam quis tandem faciem cujusque,
hominis depingere oratione exacte poifil? baud fane quis-
quam : tamen fervos fugitives quotidie ex notis faciei pro .
clamant, adeoque fuit, cui hoc efiet fatis tantum exau-
difie:
LraJJus erat, nigris humer is , crisp is que capillis.
Atque ego quum prius quam Romam profectus effem dulce
Falernum nunquam gnftaJTem, tamen me, quum efi primum
oblatum mihi, non fefellit, quod fignis deprehenderem ea
quae legeram. Quidam etiam meus familiaris vinum, quod
crescit in Lydia (dulce Caryinum vocatur ab incdlis) facile
2&TTMQN A0r02 A.
775
Ed. Chart. VIII. [io6j ^ Ed. Baf.III. (53.54.)
rooovrov povov nap qpeov npoaxqxocbg , cog some rep re ylv~
y.ti rep Kpqnxcp xai rep Zxv^eXXir-q xaXovpevcp ‘Accra re rqv
•(goal) xai yXvxvxqra xai nayog, orvipiv "8s rivet &av~
paorqv xai qdiorqv nap bieivovg elocpsperai. roiaiir ovv
xai qpiT? ipiiv inayyiXXopt&a rijg rmv ocpvypoov diayvcboecog
oqpeTa' xai npooexi, noog av rig huftaXXot rqv yetpa y.a$
i'xacjTOV ‘ ini nveov pev yap ypq (. haicog speiSeiv, ini nveov
8s pu7.ay.iog ameo&ai , xa&antp ini rov ocpo8pov re xai apv-
Spov , rov pev yap ovx av yveopiaaig , el pq ■Q'Xipotg rqv ap~
rqpiav, rov 8’ ovy on cog av yvoiqg -Q-Xipcov, alia xai nuv-
ranaoiv axivqrog elval <soi 8o%ei rovro dpcbvn. xai pev 8q
xal 0001 ptyaXoi {?. apa xai apvSpoi ocpvypol, xa& ini
rcov Xq&apyixeov , xai rovrcov ro ptyt&og ovx civ yvoiqg, el
pq nuvv pahfxuig anroio. on 8s xai rov g vipqXovg rcbv
adpiov xai (54) peyaXcov xai oxXqpebv xai ocpoSpmv Ixavbg
o Xoyog 8t8al-ai Siaxpiveiv, el peyav einoipi aoi rovrov vnap-
yeiv, og av elg rag rpetg diaoraaeig avaXoyov qv^qpevog q, elg
pqxog xai nXitrog xal §a&og, uSpbv 8s rov elg rag 8vo povag,
cognovit, hoc duntaxat a me admonitus , dulce vinum Cre-
ticum et quod Scybellite appellant, colore repraefentare et
dulcedine craflitieque , praeterea miriGcam quandam ju-
cundidimamque adltringendi vim praeter ilia habere. Ilu-
juscemodi 110s quoque ligna recipimus pulfuum dignoscen-
dorum tradituros : ad haec manus quanam ratione erit
cuique pulfui admovenda, Gquidem hie lirmius inGgenda
eft, iliac lenius applicanda, ut in vehement et languido
pulfu. Nam ilium nili premas arteriam, non dignoscas:
hunc tantum abed ut cognoscas premendo , ut femel etiam,
Gita facias, videatur immotus. Nec vero magnorum Gmul
et languidorum pulfuum , quos lethargici habent , cognove-
ris magnitudinem , niG admodmn attingas moiGter. Quod
autem a turgidis et magnis et duris vehementibusque altos
discernere oratio poflit docere , G magnum dicam tibi hunc
efle qui increvit ex aequo in tres dimenGones, in longitudi-
nem, latiludinem profunditatemque , turgidiun autem qui
in duas tantum, latitudinem et profunditatem , altum qui in
rAAHNOT IIEP I JIAPNQEEQ 2
776
Ed. Chart. VIII. [106.) Ed. Baf. III. (54.)
nlaxog T£ xal fta-&og , vipql.bv 8s xbv tig plav (lovrjv xl]v ava>,
xal -top (iev cxlrjQov ftlaiov noitioSai xrjv nhjyqv xrj tow
yixwvog xr\g aqxijqlag noioxtjxt, lop 8s ocpodgov xij (jw (itj
iov tyoxtxov xbvov , ovx up t'inoig tog oix aqxtl xivi avverta
xal jit] Qct&v(i(o navxanaaiv ano xovxoov OQfico[ieva> xxry-
oao&al noxt fteftalav btiairj(ujv xijg diuyvoaattog avrmv , si
(ibvov 1 TtQi ia nQtxrtcc xal olovti axoiytia itjg xsyvrjg Ixa-
vwg tLij itiQi(i(itvog , vnsq mv xal tjfulg nqwxov tlnovxtg
ovxcog ini xa lotna xaxa x?jv nQoarjxovoav to| tv [itxaftij-
oo(is&a.
Ktcp. ft! ™Eoxi 8s xtxxaQU xavra. to (iev nqcbrov
anuVTcav, ontq scpaptv iqUCfiVtag fiallov rj alij&tvovxag Is-
ytiv. xovg i(inuQixovg, wg nhjyijg fiovrjg ulo&avovxai , 8iu-
oxoltjv 8* aqxrjqlag ov yvatqiCpvoi. xal Siu xovxo xivsg
avxCav x ov acpvyfiov oqOQovxai (ivtjjiriv na&oov acptjg ix xi-
VtjGtwg aqxTjqimV ov yaq ix dcaoxolijg aQXijqubv, alt ix
xivrjGtwg scpaaav 8i ovdev alio rj oxi xa xijg diaaxolijg
ovy bfioloyovGiv alG&avto&ai. alia loyto (lev, rpaalv, lacog
av xig niGxwaaixo avxtjv , ov (iqv xrj y acpy xazadqlov
unam tantum, altam , et durum violentum ictum eflicere
quabtate arteriae tunicae , veliementem vitalis robore con-
tentionis, baud dixeris prudentem virum atque gnavum
omnino ab bis inidis ingrelfum non pofle dignoscendorum
illorum conllrmatam fcientiam parare, modo ad principia et
veluti elementa artis bujus probe exercitatus lit. De qui-
bus nos primo loco dicemus, deiude congruo ordine ad re-
liqua progrediemur.
Cap. II. Sunt baec quatuor. Omnium primum,
quod empiricos diximus contentiole potius quam vere alfe-
rere, ictum fe tantum (entire , diftentionem autem ignorare
arteriae. Quocirca pulfum quidam ex ilbs definiunt, me-
moiiani affectuum tactus ex arteriarum motu. Nam non ex
difteijdone arteriae, fed ex motu dixerunt, nulla de re alia
quam quod diftendonem fe negant fentire. Verum radone,
inquiunt, conbituas earn beet, non percipit tamen earn
2$TrM5iN A0r02 A.
777
Ed. Chart. VIII. [1°6. 107.] a ^ Ed. Baf. in. (54.)
yiyvta&m. xovvuvxiov d’ dnav lyqijv avxovg Isytiv, uneq
olcog (filovtMtZv lanovSaxuGiv , cog 57 pev dept] diaGxtD.ops-
yrjg aia&dvsxai xijg dqrtjqiag , tl 8e xai xax dXtj-9-ttav Sia-
axiXXixai, rovx ovxixi yivdaxuv bxqiftag. to d’ ox 1 p rj
cpalvtxai cpdaxtiv xaxatptvSopsvav IgxI xij g alG&tjotag. tl
yaq rig avxovg sqoixo, noiog Tig 0 GnuGudSijg ocpvypog cpal-
ytxai, tL dv uXXo syoitv tlntiv rj oxi xtxapivtjg ecp ixdxtqu
[107] Ttjg dqxrjqiag oiov yoqSijg nqoo^olij Tig vn avxtjg yi-
vtxai xr, ctcfT), pt]8s cpvlaxxovatjg axqi[ Sag Tt]V dq-falav sSqav,
odX rjqspa nag ava xai xdxa cptqoptvtjg. tl 8s 8rj xai mqi
tov xlovdSovg Iqolpt&a, xai tovxov opbXoyrioovoiv , untq
oXag naqtcfvXttZuv xd nd&t] Ttjg acpijg, anoXmovGtjg Ttjg dq-
xtjqlag Ttjv Idiav yaqav cpaivto&ai yivoptvov. svaqydg yaq
ava Tt xai xdxa cptqoptvtjg avxtjg alo&avopt&a xaxa xovg
xotovxovg GCpvypovg. xai psv 8tj xai xt]V xatf s'va acpvypov
uvapaViav, Ttjv naqu xd psv tnjiqXoxtqa (palvta&ai xtlptva Ttjg
aqxtjqlag poqia, xa 8k Tanttvoxtqa , tl pq opoXoyoitv yvaqi-
fetv, dpa&tig ^tXtyyd-tjaovxai xijg spntiqiag rjv dti nqtofitvov-
giv. ov yaq dtj xdv lx Xdyov Stixvvpivav laxi to toiov tov,
tactus. Contra vero debebant omnino dicere, fi id tantmn
agebant ut contenderent, tactum arteriae diftentionem fen-
tire , fed verene diftendatur , hoc le non plane fcire ; 11am
confirmare non percipi mentientium elt de fenfu. Etenim
li iftos roges , quis tandem convullivus pulfus videatur, quid
aliud respondeant ac intentae utroque arteriae quad fidis
quendam occurfum ilium efficere tactui , quae ne priltinam
quidem fedem plane retineat, fed fenllm furfum deorfum-
que jactetur ? Jam etiam li de vibrato requiramus , late-
buntur bunc quoque, li quidem illis certe tactus affectus
non exciderunt , fieri quum deferuit arteria fuam fedem.
Nam in iis pulfibus furfum ferri arteriam atque deorfum
fentimus plane. Quinimo pulfus inaequalitatem earn, in
qua arteriae quaedam partes editiore loco appareant, quae-
dam bumiliore , li nefcn-e fe dicant, experientiae depreben-
dentur inanes, quam femper venditant. Neque enim de
illis boc eft, quae ratione oltenduntur; caeterum tactus id
y78 TAAIINOT HEP I AIAI'NiiEESiE
Ed. Chart. VIII. [107.] Ed. Baf. III. (54.)
alia cpaivsrac fisv aacpiag xrj acpy , rrjv 8s air lav avrov ‘Qrj-
rovvrsg ol doyfiunxoi xltj&s 'vrsg larqoi diacpsqovrai nqog
all?]lovg, Suvs-pd&vxsg av xai nsqi rov cpaivsG&ai , si utj
nuvv svaqysg r\v. alia seat Kara [isye&og avcofialog note
yivsrai atfvy/xog sv rvj fuit diaarolrj , rbov f isv sni nlsov, rwv
8 ’ In slarrov avrov fioq'uov SiCGraptvcov , ovx Sv yevo/itvog,
si iii] to (paiviis&at SiuGxtllo\Uvt]V rrjv aqnjqiav alrj&iq rtv.
liuxqoloyaiv d’ iocog Gocpcbrsqov avroig tj Ivaqy&GXiqov 81a-
Isyojxsvog avvitjui. aqy.sZ yaq sinsZv mg [laxqog ij figcr/vg,
xal vxptjlog rj ranuvog , xai nlarvg r[ arsvog, xal [isyag ij
/uxqog, xal adqog tj lo%yog_, xal 8rjlovon on ol (isaoi avrobv
ovx av sysvovro Gcpv/fioi [it] xara nav usqog yaivofievqg
diaarsllsa&ai rtjg aqxrjoiag , xad' o So^uQovgl povqv xivtjaiv
yivso&ai , alia povov av rj vipylog, t] ransivog, r\ 6 (isaog
av rwv syiyvsro , rtov 8* allow oi'8tig. olog ovv o anaGfico-
Sijg (jyvy/Aog sari Gnavimg yiyvoyxsvog, roiovrovg algiovoiv asi
yaivta&ai navrag ol fit] Gvy/mqovvrsg aloP/jrtjv slvai rtjv
StanrolrjV. ovroog - yaq sni rov anaoy.o)8ovg rj ovdolcog
aiG&ijaiq ycyvsrai rijg Siaarol/jg, ij sni $qa-/v xai apvSqcbg,
percipit dilueide, in cujus quaerenda caufa xnedici qui vo-
cantur dogmati'ci dillentiunt mutuo, diflenfuri etiam in eo, '
an ,percipiatnr , nifi ea lit rei evidentia. Quinetiam eft
quum magnitudine inaequalis pulfus fiat in una difienlione,
quum ejus partes quaedam plus , quaedam minus diftendan-
tur, qui non fieret, nifi diftendi arteriam revera videremus.
At intelligo producere illis me ingeniofius fortafle Termo-
nem, quam aperte agere; nam Tatis Hoc fit dixifle, longum
velbrevem, altum vel humilem , latum veT anguftum , ma¬
gnum vel parvurn, craflum vel gracilem, et praeterea liorum
medios fieri non pofle, quum non omni ex parte diftendi
arteria confpiciatur, quoniam folum fieri motum arbitran-
tur; tantum vel altus, -vel humilis fieret, vel eorum me-
,dius, alius nullus. Igitur qualis convulfivus pulfus eft qui
raro contingit, tales contendunt qui liegant fenfibilem dis-
tentionem efle, temper omnes videri, revera enim in con-
vulfivo aut neqiiaquam fentitur diftentio, aut parum et
JS& tTMSN A0r02 A.
779
Ed. Chart. YIIE [107.3 _ Ed. Baf. III. (54.)
oilov yooSrjg rijg aQxrjqiag avm ra xai ccv&ig xarm cpatxonivrjg.
TO 8’ vno rov Idgyryevovg JL ayopavov, on xai rmv layymv av-
&Qmnm v at iv xoig aaaQxoig (usqaaiv aqxtjQiai cpaivovrai xy
oifiei diaGTah’kopavut xai ovarallopavaij itQog pev alSryovug
av&Qumovg oQ&mg XsyaTeci, nqog 8s xovg, oxav avzotg
Soty, fitjds r eov (paivopsvmv neqiQovxtxbiag ovx oQ&mg.
rj yaq ovds rovro <paive<j&ai cpyaovoi, xmv airmv yap
ianv ixeivmv xal rovr aQvaia&ai, y at xai bfxoloyyaaiev,
bxpei fiev (paivea&ai diaaraU.o/xavyv eqovgi ryv aqxfjQiav,
acjir, §’ ovx an, neqi xavxyg 8' aivai xyv tyxyaiv. o&ev
TjfjceTg ovx ini ryv oipiv rov loyov ayoftsv, alX Hg avxmv
rmv xara Try aqtry cpdivo[ievmv vno/uuvyGxovxeg avxovg
naiQa. [it&a dvomneZv. al 8s yqy ruly&sg alnatv, ov xogovxov
ixaivto v svaxav , oaov rov Simq&mfiavyv noiaZa&ai roZg elg ryv
■9-amqiav ravryv aloayofisvoig xtjv Siuyvmoiv rmv alG&yrmv
na&mv vnenvyaafisv , rmv ra cpavtqav iyovxmv- xyv diaarolyv
ryg aqryqiag Gcpvyumv xai rmv acpavtj , xu&aneQ ol anaG/xm-
daig. s'n 8s xai onmg rmv xara ro np’abv rrjg diaGxolyg
ovviGTuiiivmv G<pvypmv py Gvyxeyyixsvyy noimvxai xry sni-
obsoure arteria in fidis modum furfum deorfumque jactata.
At vero quod tradit Archigenes, hominum gracilium in
partibus non carnofis oculis cerni artei'ias diftendi et con-
trahi, apud homines quidem vereeundos recte dicitur, apud
eos vero qui de rebus conTpicuis , quando fibi iplis libuerit,
non laborant fecus. Etenim vel confpici negabunt hoc,
quod quidem eorumdem fit illorum. hoc quoque inficias ire,
aut li eliam annuant, oculis videri dicent arteriam diftendi,
tactu non item ; atqui de hoc quaeftionem efte. Quare non
ad viTum fermonem derivemus, verum propofitis his quae
tactu percipiuntur, placare homines conemur. Atque ut
verum dicam, non tarn iftorum nomine, quam ut veramt
traderem rationem dignoscendi tironibus hujus meditationis
affectus fenfibiles , memini pulfiium manifeftam diftentionem
arteriae obtinentium et obfcuram, de quibus convulfivi funt;
praeterea ut pulfuum qui in quantitate pofiti diftentionis
funt ne cotifundant conliderationem , fed Temper in me-
fjSo TAAHNOT IIEP I JIATNIiEESlE
Ed. Chart. VIII. [107. 108.] Ed. Baf. III. (54.)
cxeipiv, alX ati [Aifivrjfiivoi xmv XQimv diaoxaaemv sycoat
nagafta/.lctv rov vvv yivofievov acpvy[ibv xm n Qoa&ev inuQ-
tgavxi nbxtgov y.axa rag xgetg diaaxaatig 6 avxog ear 1, jj
y.axa xivag avzmv , tj xiva. rovg yuq snxct xai eixoai ocpvy-
l tovg , ovg y.axa to noaov ztjg diaaxokijg avviaxayievovg iv
xta ngcarm n igi ztjg xmv acpvy[imv diacpogag ini dux/ga/iyaxog
i%t&ified-ocj y.axa xovxov av xig [iccliaxa yvtogi^oi rov xgonov,
tl [tifivtjfisvog ut] xmv diaaxuaemv exaaxtjg Idiaxo itoaov. oxt
d’ avxmv xovxmv xmv tlQtjfievmv y.ai x av alXcov anavxmv
rwv Hgijg [liVt.bvxmv heyea&ai nno/jyua&ai ygt] bctivo to j?4-
(lUov, y.ai xax [108] uqyag tv&vg xovSe xoy loyov ngoei-
Qrjy.aytv, matf bang ngiv ixeiva iv.ya&sTv ini xade fjxtt tow
navxog a[iagxavu. xovxo [isv Srj xai fjutv n aga navxa x'ov
2.6yov bnaqyixm ’ vvvi 8e to ngoxtiutvov mgaivi.a&m , to
aaipmg vnoninxuv xij cecpij xtjv dtaaxo?\.i]V xijg agxtjgiag, ov
riktjyrfv fiovqv, mg oi ngog.anavxag (pilovtwovvxtg ifinciQixoi
cpaaiv. maxe neiadevxtg iyoi, xuvavxiu xoig e/inQoa&tv J.e-
yovxtg , d [irj nov aocpiaxai xivtg, v.ai ni&avoi elvai doxtTv
yl'tyovxai, x tjv [isv diuazotyy xtjg aqxijQiag qiaiveaSat ngog ye
inoria liabitis tribus dimenfionibus contendere praefentem
pulfuni cum fuperiori valeant in tribusne dimenfionibus
illi, an in eorum aliquibus, vel aliqua refpondeat. Nam
qui ex dillentionis quantitate yiginti feptem pulfus conftant,
quos in tabella libro primo De pulfuum difFerentiis propo-
fui , liac maxime ratione cognoscas, li dimenfionum quanti-
tatem lingularmn teneas memoria. Porro autem turn haec
ipfa quae nunc commemoravimus, turn reliqua quae poftbac
dicenda fuut, omnia praecedere ille liber debet, ut initio
ftatim bujus libri admonuimus. Itaque prius buc qui fe
conferat quam ilia edidicerit, errat planiffime ; atque boc lit
in toto fermone cpnftitutum. Nunc quod inftituimus , ex-
igamus: aperte dilientionem arteriae a tactu, non ictum
modo (quod qui cum omnibus disceptant, affirmant empi-
rici) animadverti. Quare adducti i-atipnibus meis contra
ac prius dicentes , faleantur (ni fopbifiae certe et arguti ge-
ftiant baberi) arteriae animadverti quidem a tactu diftentio-
J^OTSA' AOFOS A.
7 81
Ed. Chart. VIII. [108.] Ed. Baf, III. (54. 55.)
acptjv, ov fitjv u yt xal nqog rtjv cpvaiv ovxcog s/u yi-
vcoaxtiv. rj yug av olxtioTtqa ravr tlq rrj alqiau tcov av-
Sqcov, q ri na&cvrtg ev psv TOtg aXXoig arc acn Xoyoig to
cpaLvto&ai n&evng anoqovai to rtqog ttjv cpvmv, evrav&oi
Se ovxtri rcob^aovaiv avro; xal pljv ti tovto Sqacsovotv,
ovx eyywqrjau Xtytiv, I’acog fiev SiaarsXXerai rj aqr^qia, ov
jit]V xal cpalvtTac, aX’tl sprraXiv, I’acog psv ov diccorelhiTcn,
(focivtTui fievToi. tovto yuQ dxoXov&ov soti to eg to yaivopt-
vovpovov, xal pq, avvo to ngog, to doga’Qoptvov avrwv Ti&tZ-
a iv, ti yt to epaevoptvov navTij a&tvu ov iuq av eX/fry,
xavd tov TLpcova. tc uot ovv vvv nXaa&ev ov a&tvu; xal
pqv hQ*lv Y*> tlitcQ it avTT) a&ivti. xoivqv ovv aqyrjv Xapov-
Ttg to cpaivta&ai diaaTtXXopevqv t tjv aqxqQcav, ovav yuq
pq anaapcoSdog xivtjtai, / utra tovt av i'acog chaq>iqol(55)pt&a
itQog aXXrjXovg, el qptZg pkv ixtivcp nuntvoiptv , txtlvco §*
amoTouv. cacog ds xqvvav&a itaXiv avrovg vnopvqaavttg
tcov aeptTEQeov Xoycav, tig bpoXoyiav xotvtjV naqaxaXiaoptv. tI
yccQ dq xal fiovXovvai; pq aXXo ti rj cpalvta&ai plv txaarov
nem, tamen itane revera habeat, fe haelitare ; fane eiiim
liaec confentanea magis fiat cum eorum fecta. Ant quam-
obrem cum omnibus aliis in disputationibus, quod cernunt,
conftituunt, de natura vero baerent, liic non faciunt idem ?
Atqni li hoc faciant, non eft quod dicant, diftenditur for-
taffis arteria, fed non eft confpicuum. Verum e diverfo,
forlailis non diftenditur ilia, tamen percipitur ; liquidem
confentit Hoc cum illis qiii quod cernunt tantum et noil
quod cohaeret, cum placito fuo ponunt. Siquidefn quod
confpicimus , uMque locorum, ut dixit Timon, valet, qui
fit igitur, quo minus nunc quod cernitur valeat ? Atqui
fiquidem valet ubique , pro communi igitur principio aperte
dilatari arteriam fumpto, quum fcilicet non convulfione
moveatur, inde diflentiamus fortafie inter nos, an fidem illi
nos babebimus, illi non babebunt. Fortalfis bic quoqne, ft
fuam ilbs auctoritatem fnbjiciamus , ad coiicordiam in com-
mtmi ineundam auctores luerimus. Quidnam igitur vo¬
lant? nibilabud, quam fingula evidenlia confpici et feru-
rJAHNOT IIEP I dIATN!i2EG2
782
Ed. Chart. VIII. [108.] Ed. Baf. III. (55.)
xmv (pcuvofibvmv , aniGxtiG&ai Ss fiaXiGxa fisv tl oiiov q>ai~
vtxai v.al saxiv, entna d’, tl v.al xrjv aqytjV bXmg eon,
lafterwaav ovv xal nag r\(imv 6(ioXoyov[itvov xovxo ' navxa
yag dvxoig (SovXo(iai yaqiQtG&ai * s cal (ttyc tl soxtv oXcog
?jXiog, f] GtXt]vt], rj yr\ , [irjx tl SaXaxxa, [iqx tl eygtjyoga-
(itv , aX% tl (iijSs qtgovovfitv , rj t,m(itv , (it]d* oXcog grjSiv
ajzavrmv mg eysi cpvGti yivcboxtiv tjgag. ovx oJSce tl xavxtjg
i'xi (itiQovog anoglag sm&vnovGiv, iytxmoav avxtjv nag r/[imv
sxovxmv, (it] y.afivtrcoGccv xm Xoyrn Stiv.vvvai, datptXmg tvco-
ytvG&maav xtjg ntgl cpvGiv ayvoiag, fiovov t](iiv anoy.giva-
G&maav §gayv xi, nbxtgov xal ngog xtjv yqtjGiv xmv ng ayfia-
x mv x rjv xaxa xov ftiov anogtZv cdgiovai, xal (it]{$ oxav
avaxiXXmv 6 tjXiog ivagymg yalvgxai, ngaxxtiv rjfidg a ngax-
xoutv mg sv rjutgaig, aXX tjGvyaQtiv ini xov axlfinoSog v.a-
x axti(iivovg, anogovvxag tixt vv% eaxiv sxi titf tjfitga,
l itjl f oxav tv nXolm xal ntXayti xvyyavmfitp ovxtg, ovxm
xal ngaxxtiv, ctXX aniaxovvxag ixnqdcZv xoXgqv tig xt]V
&aXaxxav, mg lamg (ikv ovaav SaXaxxav, iGmg d’ ov,
pulum habere maximum , an , qualia videntur , etiam lint,
deinde an ulla etiam ratione lint. Sumpferint fane et id a
nobis confeiTum , nihil enim illis denegatum volumus. Quin
nec ecquid omnino lit fol, Inna, terra, nec an mare, neque
an vigilemus, fed ne an fapiamus quidem, vel vivamus,
nec quicquam nobis prorfus qua fit natura confiare. Equi-
dem baud fciatri , hac quam defiderent majorem haefitatio-
nem. Obtinuerunt hanc a nobis libentibus, fuperfedeant
hoc labore orationis, ut demonflrent, habeant fuam natu¬
rae ignorationem , ac abunde fruantur beet, tantum re-
fpondeant nobis rem non fane prolixam , an fimul de ufu
nos rerum ad vitam pertirientium haefitare velint, neque
ubi folem perfpicue oriri cernamus, obire fohta nos nego-*
tia, quae quum dies eft, an in grabato conquiescere, dubi-
tantes noxne etiam an dies, nec quum navem conlcende-
rimus ac fimus in alto hoc agere, fed nihil credentes au-
dere in mare profilire, quafi id fortaflis mare, fortaflis non
2&rrMS2N A0r02 A.
7 83
Ed. Chart. VIII. [108. 109.3 ^ _ Ed. Bah III. (55.)
pfjd’ Star fjdij zaxaymyt&a zed tj vavg iv rm hyevt nktjoiov
rcrig yijg zaracpsqtjrai zed navrag n sql xrjv yrjv i^ibvrag oqm-
(itv, morevnv raXg alo&rjfScOi zed fu/qt -trig yqsiag, akt
i'vdov za&sQta&ai ozsnrofisvovg zed an oqovvrag zai TJyov-
tag, iomg ye (paevsrai [isv tyuv ytj, ovz son 8s yrj. zai
zar aveoiig szsivovg anavra ru roiavra ysyqi ysv r r\g
yquag nioxa , nqog 8s rrjV (fives iV anoqsXrai. zai rjytXg 8’
avroi rovro Srjnov (jovXoys&a , yqijo&ai d’ avroXg mg ni-
czoXg. to d’ snszsiva rrjg yqrjatmg ntqirxbv that (pa/xtv.
ti ovv 8 povlbjit&cc ovy/moovaiv tfiuv, ovz olda ntqi rivog
e'n SiacptQO/ju&a. nsqi rov nqog rtjv cpvoiv, <pa<sL navoac
av&qmns. ovds <f&ey%byi&d note rovro, si zai zsksvsig.
akka os zai tig ovv&rjzag sxoiy.bg dyi nqoozakioao&ai.
zai rov koinov nqo’irm za&antq roXg akloig av&qcbnoig,
[109] ovrm zai tjyXv, si (lovkto&t, ra r s rmv nqalgtmv zai
ret rmv koymv, insiSt] zai rjyag avrovg oqm nsqi nokkov
n oiovysvovg, yt]8sv rmv zara rov (tiov mfiokoyijysvmv roXg
av&qmnoig anaoiv dvarqentiv. cog ovv izsivoig ntqaivsrai
fit, neque ubi in portum ex alto invehamur appellaturque
navis ad terrain omnesque videamus in terrain exire , fidem
dare fenfibus usque ad ipfum ufum, caeterum intus nos con-
tinere baefitantes etdubitantes dicentesque, Forte quidem vi-
detur nobis terra, nonefttamen. Atque omnia ilia ip fisillisau-
ctoribus ad experientiam usque fidem habent, at de natnra in
dubitationem adducimtur. Quin hoc nos fcilicet ipfi volumus,
uteis pro certis utamur : quod vero exceditufum, fuperfluum
dicimus efie. Quamobrem fi quod cupimus nobis dant, de
quo amplius dilfideamus invenio nihil. Quod ad naturam
pertinet, de eo fcilicet inquiunt. Define quaefo, nec de eo
verbum unquam faciemus, fi voles. Imo vel ad foedus fe-
riendum te adhortemur et procedant pofihac , fi vultis , non
minus nobis quam aliis mortalibus, qua res, qua verba,
quando vos etiam ipfos animadverto laborare , ne quid de
illis, quae omnibus hominibus teftata in vita funt , evertatis.
Proinde ficut illi negocia obeunt, et item nos obeamus, nec
rjAUNOT UEPI JIArNSiSEilS
7B4
Ed. Chart. VIII. [109.3 Ed. Baf. III. (55.)
ret y.axa rots ixQalgeig, ovtco xai r^uv moatvaa&co , [it] noXv-*
nQay[iovovai neqi to cpaivofievov Iv any tag [itjdev, all ex nq 0-
'/uqov niarivovai re xai eno[ievoig} dog eu ye Tivog anayyel-
lovxog vexov yevofiivov rov noxu[ibv av^tj&tvxa xt]V ysq>v-
qav avaxqeipai, itaqcav rig v[iwv v.colvu ovxcag ctnlmg, vexov
ytvofiivov , leyeiv , alia rov cpaivo[ievov yeyovevai, [itjSe
noxa[ibv, alia rov q>aivo[ievov xai Soxovvxa, (it](? avTgrj-
■0-evra, alia ijv%ij<j&ai dolgavxa, [itjSe xt]V yecpvqav xaTafia-
leiv, alia cpafaeG&ai xaxa^e^ltjy.oTa , natg ovx av do%eie
[iaivt<s-dai ; rt hot ovv rots alloig av&qdmoig anaaiv heqcog
dialeyofievoi (tovoig tj/uv Tcqayfiaxa xtaqeyeTe, xaixot rats
cuG'&r]OEGi •/j)w[xevotg hxi r e xmv xaxa r tjv laxqixtjv xuv rto
Ioitcoj (Slip; Hr a r bvftsv aoy.bv, el ovxcag exv/e , xai rtjv
xvgtiv xai x ov ■&vlaxov xai Tag r cav yalxicav cpvaag tL Sia-
GTelleG&ai leyovxeq xai GVGxelleo&ai to cpaivea&ai -itaqe -
letipaxe , rjj S' aqxrjqia fiovt] , r -jj r i notf v[iag xaxov eqya-
Gttfiev?], nqayiiaxa Tcaqe^ere, xai rrtv ancoxiav xeav qtaivofie-
viav star avxtjg xivt]GExe, xai ov% anl.cag eqelxe, SieGtalrai xai
diaaxellexai, xai Gvve.GTal.Tai xai avaxellerai, alia epaivexat
curio li ftmus nlla in re, quae aperte confpicitur, fed ftatim
credamus et aflentianiur , ut li quis annunciet ab imbribus
. qui deciderunt fluvium auctum evertilfe pontem, bic quis-
piam de vobis praefto ita vetet abfolute ab imbribus
qui deciderunt dicere, fed qui vifi funt decidere : neque flu-
vium, fed qui videtur et apparet: neque auctum, verum,
qui videbatur auctus eJTe, neque diruilfe pontem, fed vi-
deri diruiiTe, quis bun c fanum dicat? Quid igitur, quan-
do cum caeteris omnibus mortalibus alio modo disputetis,
negotia fobs nobis faceffitis , quum iisdem utamur fenfibus
tarn in arte medica quam reliqua in vita ? Et utrem verbi
gratia et veficam , culeum , atque fabrorum folles quid dis-
tendi dicitis ac contrabi, videri praetermittitis , arteriae
vero fob innocenti eibs molefti, atque in ea de apparentibus
fcrupulum injicitis, quomiiius abfolute pronuncietis, diflenta
eft et diilenditur, contracta eft et contrabitur, fed videtur
2&1TMQN AOrOZ A.
785
Ed. Chart. VIII. [109.] ^ Ed. Bar. III. (55.)
dtaGnXXoftLvt} , si ds zal ovr cog biuGrtXXsrui, ova otda;
•jiawaa-d-z n qog rov Aiog ijdt] nort fifo'sv nQoafoovGt /.foots
iTtKfOQTtQovcts rfo rsyvtjv , cog ovGav Add* savrfo fiuv.quv.
tl GyoXfo dyirs , auI rov ptov ova dvurqhtttv , aXX wcpsXtiv
■aQofotjddi, zed rfo rsyvtjv ov zmXvttv, a)X av'Siiv sanovdaGars,
rfo cpikorifilav ravrtjv zlg ret yQrjarortQu rqsipars. noXXd rfo
larQizfo tvqfotn fofcfotmg ov afuzQceg dtoyttva, ntql ruvree
dttvoi yiyvta&t, rfo gvvsgiv iv rovrotg buds'tzvvo&t , rfo
ds redv ivaqydog' (patvofievcov amor lav for/ nor's vug fours,
snXiov ovd'sv tfoivan avrfo ftiXXovrsg , uvayzuG&fotG&t y'aq
szovrsg re zal dzovrtg cog maroTg yqfo&at roig svaQysatv,
9] ovds cp&tylgao-d-ai v/iiv ovds ro pquyvraxov sarat. or uv
ovv forrjGavrag ys zal ffo tyriftravrag 7 avrtj yqfotg izds-.
ytjxat , nsqtxxov ro foxslv. slat d * snout noXXul roig uv-
•d'Qomotg al fisv r cov alG-Otjotcov aozijostg, at ds zal rov
Xoytoftov, its ql ravrag onsvGars, rfo c vypXfo mol ruvra.
dtafisG&s, roig d 5 cvaqytai ycoqlg forfosmg cog rotovrotg ovgi
ola cpalvsrat niGrsvsrs. Gvyycoqfouvxsg ovv fiot Xtysiv rfo
uqxqqlav tig [itjzog zal nXetrog zal pu€og dtaGrsXXsG-d-ut,
diftendi, verene diftendatur me latet? Definite per decs
tandem aliquando inanibus nngis artem onerare, vel fua
fponte longam. Si otiamini et vitam non labefactare, fed-
effe ului iniiituiltis , artemque non interpellare, led augere
eonamini, rebus banc commodioribus contentionem refer-
vate. Multa offenders in medicina, quae magnae lint quae-
ftionis, buc conferte vim veftxam, bic ingenium obendite et
dubitationem de rebus evidentibus tandem abjicite , quando
nibil ea re profectus litis facturi. Compellembii enim, ve-
btis nolitis, evidentia pro certis habere, aut ne biscere qui-
dem vobis poteftas erit: nam quum, live quaeramus, live non
quaeramus, idem confequitur ufus, ne quicquam inquiramus:
Sunt vero permultae aLiae bominibus turn fenfus, turn rationis
exercitationes, bic laborate, in bis tempus ponite, res autem
evidentes citra fcrupulum pro iis , quae efle illae videantur,
numerate. Facite itaque ut mibi arteriam concedatis in lon-
CAXENUS TOM. vm. Ddd
TAAHN02 JIEPI AIArNG2EG2
786
Ed. Chart. VIH. [109. 110.] Ed. Baf. III. (55.)
to ini reads SiaayJxpaa&i , noxtqov aia&tjGtG-d-ai 8vvaxov sari
xtjg GvaxoXtjg , ij ov. akt, V[utg , 'tv a. [itjSt xovxo , ftt]8' ciXlo
^rjrrjutjn , x'ryv ntqi xijg vnablgtoog xeav ivuQycbv anoqiav £y.i~
vtjaaxs , avyvov fiev rivet 16ycov< iauov eyovoav, ov prjv y.a-
rafialuv yt Swccptev^v ovS * avaxQttpai xtjv yjqtiav xtov svaq-
yav. tiling ovv S(inaXiv v/uv nQa^ofisv' anaai (isv rotg epai~
vopevoig ivaqyoog ycoqig tyxrjGtwg yQtjGOjis&ct xt xai nioxtv-
aoficV cog xoiovxoig ovoiv olet v.ui yulvtxai, r a d’ a/iv-
SqoxtQa diauxtxpoiit&a, x ce jiiv xcS Xoycp, x a 8s xaig ai-
a&rjGcisi, x a d’ apicpoxsQoig huytiQOvvxtg ekiiv. tjng (is v
ovv t] o8og xtjg tvqsatcog avxcov, ini oiksov sxsqoo&i Isyofitv,
£v 8s xw naqovxt x 6 yqrjGtfiov slg x cc nqoxiifitva Xey&i]iJc-
Xttl [10V0V.
Keep, y . lAyct&ivov xoivvv Xdyovxog avuio&ijxov
iivai xqv avaxolijv xrtg aqxijqiag, 'Hqocpilov 8s 8ice navxog
cog vnsq alad-tjxijg Siaktyofidvov , yahnov ovxcog ijvxai ano-
qov sxdqta noo ■&axdqov martvaai , xoaavxtjv fitv cc/icpoTeqcov
enovStjV tlGtvtjvtyiidvcov tig xt xakhx [uo] xtjg laxqixijg xai
gum, latum et profundum diftendi: pollea jam dispicite, an
(entire contractionem , necne pollitis. Vos vero, ut nec
hoc, nec aliud inquireretis quicquam , lintne omnino res
evidentes, in dubium vocaftis: unde vobis fuppeditat ma-
gnus quidem verborum acervus , fed qui non poilit labefa-
ctare tamen neque convellere ufum evidentium. Nos igi-
tur contra faciemus ac vos. Omnibus quae clare cernun-
tur, utemur citra ullam haelitantiam et credemus talia efle
qualia videntur, quae obscurius, baec in quaeilionem voca-
bimus, atque partim ratione, partim fenfibus, partim etiam
amborum ope aggrediemur eruere. Verum horum viam
inveniendi alio loco amplius tradimus: hie tantum quod ad
inIHtutum nohrum interell referemus.
Cap. III. Nam quum Agathinus dicat arteriae non
polTe contractionem fehtiri , Herophilus autem conllantis-
fime ut de re fenfibili diiTerat, res bercle plena erat diffi—
cultatis uni magis quam alteri accedere. praefertim quo¬
rum tantum uterque Itudii quum ad alias partes medicinae
2'T> rrMQN A0r02 A. 787
Ed. Chart. VIII. [no.] ^ ^ Ed. Baf. III. (55.)
ttjv iuqI rov? oqwypovg rtyvrjv av^tjocu, puxQcq rt yqovcq
xov rt loyiaiiov xai rrtv aur dyaiv Ixavdjg ytyv/ivaapevcoy.
I86y.u Srj (io 1 Sixaiov tivai nqmrov (iiv aay.fjoai r r\v acpt]v
rijg naqa (uxqov alod-uvio&ai Siacfoqug, iv tCntq ij(uv av-
roignors xaracpavijg Ivaqywg yivono rj ovoroltj, (irjxer a%-
7.ov Stoiue&cc fiaqrvqog’ Stvrtqov Si Y.cd rtjv rav nqtofivre-
qa> v laroqiav avaXt^ao-d-ai. rear nXtioreov (iiv yaq xai rcov
oJ-ioniarcov ala&tjrtjv Xtyovtmv , ( ir]S ’ av on (lai.uyra noT*-
7.cp yqovco rQifSopevoig rjpiv sr avaio&ijrog cpaivtjrai, it qoa-
(fioraa&ai rt xcd anoymoaxtiv rtjg tvqtatcog, tl Ss ptjStlg aX-
7.0 g rj oXiyoi nuvrtlcog xcd amoroi rovro Xeyoitv, f\(iiv rt ^
ntqi avro eyovoiv aSiayvmarov (fcdvtrai, rtjnxavr ijStj xcd
anoyivmaxtiv rrjg tvqsatag avrov xcd avcda&rjrov ofioXoyitp
vnaqytiv. tvqiaxovrtg ovv rovg pev ‘ Hqocfikuovg aytS'ov
anavrag alo&ijrtjv that Xtyovrag, rov Ss ntqi rov "Eqa-
oiorqarov ypqov rovg piv opo7.oyovvrag , rovg S’ aq-
vovptvovg, xcd rqirovg rovg an 5 4d>jvaiov rov Arra-
Xscog , cov- tig tjv xai Ayu&Zvog, waavuog nqog aXXrjXovg
contuliHet turn ad artem de pulGbus augendam, ac etiam
rationem multis annis lenfumque mire exercitaffet. Itaque
operae pretium efle duxi , primum quidem ita tactum exer-
cere, ut parum abeffet quin pidfuum differentias fentiret,
ut li quando nobis ipfis manilefte contractio appareret,
alium ne teltem defideraremus ; deinde ut veterum feripta
revolverexnus. Nam li plurimi banc atque probatiflimi
fentiri confirmarent, li ne quam diutiffime quidem commen-
tantibus baud dum videretur tamen nobis fentiri , debftere-
mus et deponeremus fpem invenieridi. Sin autem nullus
alius, aut plane pauci ac leves hoc alTererent, nobisque
in hoc.incumbentibus non dignosc i videretur pofle, abjicere-
mus jam turn ejus fpem inveniendae, atque non lentiri polfe
fateremur. Ergo quum famib'am inveniremus Heropbili
prope omnem fentiri afnrmantem , fcbolam autem EraGbra-
tiorum partim annuentem , partim euntem inficias , ac ter-
tjos illos ab Atbenaeo Attalenfi, : de quibus Agatbinus erat,
Ddd 2
y 88 rAAHNOT HEP1 AIAPNP.2EP2
Ed. Chart. VIII. [110.) Ed. Bah III. (55. 56.)
ScacpeQopevovg , oaov pev ini rtj rwv itQeopvreQwv IgtoqIu
rtXlov ovd'ev (56) tjpiv syvwptv iaoptvov, cgwv ayedov
,aQe&pw re xal a^iwpan rwv opoXoyovvrwv roZg aqvov-
ptvoig vnaqyovrwv' ly fjpwv <5’ avrwv apa roZg Si-
SaaxdXoig dteoxonovpt&a , pt]!? avroig opoXoyovac accept]
d'tdyvwaiv ioytjxevai note rtjg GVGZolijg. iv rovrw §*, ola
elxog, xal Xoyw nveg ixivovvzo , xal naoipev avroig eSo-
xei ni&avov elvai pt] Svvaa&ai rtjg anoywQovatjg aqrrpt'iag
alG'davaa&ca xr\v acpt]V‘ tjroi yuq rtjg xivrjaewg avrtjg, tj rtjg
ap avrtjg nXtjytjg aid&rjoiv ■ rjpiv yiyvto&at v.ard rijv SiuGro-
Xtjv, anoymQOVGtjg Ss v.ai GvartXXopevtjg ovre nXtjyijg etf
; tjpag ovre xivrjGewg ala-d-dvcG&ai ' rwv ydq opiXovvrwv
avrtj y.al nQoaiovrwv y.al tpavovr wv, ov rwv acpiorupevwv
Civai diayvwarixijv , inti ovzwg av xal rwv ex paxoov (ha-
crtjparog elg iniyvwaiv iX&eiv, eineq ana% avrij avyywotj-
Seit] rwv oiiy anropevwv ala&aveG&ai. ravra xal roiavra
Xeyovreg, avenu&bv pt qadtwg, cog av xal avrtjv ttjv acpijv
pdqrvqa wv e'cpaaxov eyovzeg. ov yaQ yG-Oavoptjv rtjg avareX-
inter fe eodern modo dillidentes, niliil aos fane ex veterum
feriptis quidem confequuti opis fumus , quod numero et cfi-
gnitate qui alllrmarent et negarent propemodum aequarent.
Itaque apud me adliibitis praeceptoribus confiderabam, qui
etiam fe negabant ipfos in apertam cognitionem venilfe un-
quam contractionis. Jam liaec etiam nonnullos ratio, ut
fit, movebat, ac iis probabatur omnibus, ut recedentem
tactus arteriam fentiat fieri non poiTe: quippe aut motunx
ipfum in diftentione, aut conjunctum cum eo icturn, nos
fentire ; atqui neque ictum jam nos, ubi recipiat fe ilia
contrabiturque , neque fentire motiun : fcilicet ea ilium,
quae confuetudinem habent fecum, adeuntque ac contin-
gunt , non quae discedant , dignoscere : alioqui ad remoto-
rum afpirare notitiam polfe, ii hoc fit ei femel conceifum,
quae non tangantur, lentire. His et talibus me verbis fa¬
cile in fuam fententiam adduxerant, ut qui tefiem a fe, ut
jactabant, tactu liaberent; neque enim contractionem fen-
20 TFMQN A0r02 A.
789
E<3. Chart. Vlir. [no.] ^ Ed. Baf. IH. (56.]
lo/ievqg rijg aqrrjqic eg xai bliyov deep aniartjv tog ovx ala&rj-
rrjg avvfjs, el firi fioi note xa&aneq ex naqarqiipecog nvxvtjg
nvq e%acp&ev xai hxpipctv ivaoywg e'dei^e r 6 aktj&eg, ware
ivjxeri ereqcov deia&ai fiaqrvqcov xai xqirmv, alX avrov txa-
vov ificcvrcp yevia&ai. drjkcoaai Se r 6 av/iirav, evrtv&tv
aq^afievog, o-d-ev neq xai avrov i[ie 6 Xoyog enodrjyyoev.
eneidt] rwv anrofi&viov awparwv ru fiev emnoktjg akXrjkcov
anrtrai t puvovra fibvov , ereqa re piaQerai xai w&u xai ava-
r genet, xavrav&a to /rev layvqoreqov re xai axkijqoreqov
oTov eyxurapaivu rep aa&eveartqm re xai (lakaxwreqcp , &u-
r eqov d’ eixei re xai avarqenerai xai otov He qioyiQarcn rq>
(ha%o[iev « rrjv diakvaiv avrwv an ailrjk cov, ov rov avrov
evSeyerai yiyveo&ai rqonov, alia r a fiev inmolijq anro/ieva
xai anoycoqeZ a&qocog, oaa d’ eixovrog rov pakaxw reqov
nqoatareqm lovra olov eyxaraftaivet avrqj, ravta ovx er
a&qowg acpiararai, aiX oaov an'o rijg nqcbrqg HQoa^oXijg
eawreqco ycoqovvra e^idaaro, roaovrov dnoycoqt^ofitvotg
avroZg ala&jjrov cpvhxrrerai. yqovog yaq rig ev rw fura*v
tiebam arteriae. Sic nibil factum eft propius, quam ut ab
ilia me removerem, ut ea, quae fentiri non poffet, nil! mi--
lii tandem veluti ex affidua collifione ignis incenfus et elu-
cens clare veritatem monftraflet, ut alios jam teftes non
quaererem , nec arbitros , fed mibi ipfe fatisfacerem. Sed
rem omnem explicabo, bine adeo exorfus, unde me ipfuiji
ratio duxit. Quando corpora tangentia partim leniter fefe
mutuo tangunt, palp anti a tantum , partim vero urgent, im-
pellunt, evertuntque, itaque quod fortius eft et durius,
veluti fubit imbecillius et molbus, alterum autem cedit ever-
titurque ac veluti amplectitur id, quod urget, disceflus
eorum mutuus non poteft eodem modo effici. Caeterum,
quae in fuperficie. tangunt, discedunt fubito ; at quae ce-
dente molliore longius progrefla illud veluti intrant, non
revertmitur item fubito , fed quanto a primo occurfu pro-
grefla penitius urgebant, tantum illis discedentibus fenli-
bile fupereft. Tempus namque intercedet inter primum
TAAJiNO T HEP I ALATNSiEESiE
79°
Ed. Chare. VIII. [no. mj Ed. Baf.III. (56.)
ytvtjotxai rijg xt nomxtjg OQfiijg xov dcpiaxaG&ai xai rtjg
layartjg tcltvxijg, fu-tf rye ove.ex acfiaxaod-ai, aXX ecptoxd-
vcu t]Si / Xiy&tjatxai , tv oj yqovcg navxi xaxd pQayy fiev ano-
ycoqovvxog xov sxeqov , xaxd §Qayv St xt/g ■9-axtqov ■d-Xhptcog
exXvofievrjg, ixaxiqcav rj xiptjmg cclo&ijxt] ytvrjaevai. tl Se St]
xai xovxo iTQoadrj, wcsxt xo fi'ev xivovfitvov xaxw&tv avco
q>iQia&ai, xo S anxofitvov avco&tv htixtZo&ai, it qog xco
xrtg ■d-Xtytcog dcpaiQtZc&ai. xo enixtifitvov sxi xai olov xaxa-
ninxtiv uvxco GVfifirjGtxai , xov nqaxtqov avxiquSovxog x t xai
w&ovvxog avco vvv x.axco cftqofievov.
Keep. S'. [m] Tavxa Sid xt xvoxtmv xai aa> iwv
xai cpvawv xal xcov xoiovxcov dnavxcov bqyavcov eveaxi ntiqa
pia&tZv, oxcp fit] ndvv ivaqytjg rj Sid xov loyov evSedgig.
tvQt&tjotxai yaq ini ndvxcov sv&a fisv afiiaoxog r\ xdv
anvofievcov ofiikia xai t] anoymQrjcsig dvtv yqovoy yiyvofievi],
‘9-axEqov S' vnaQ'/ovxog loyyQoxsqov , tig oaov av dr&ovfitvov
tit] to avd-tvecjTiQov , dg xooovxo xai xo xivovfitvov, oxav
dcf'iGxrjxai .xo ftiacsdfitvov. tl Se St] xai xaxco&tv avco xo
&l.Tpov sQ/pixo , noXv Stjnov quov xt xai ■d-dxxov xtyvixavxa
impetum discedendi et extremum finem fecundum quern
non discedere amplius, fed disceififle jam dicentur. Quo
tempore toto, paulatim disceftente altero, paulatim etiam
alterius remiiTo prefiu, u triusque fentietur motus. Jam Ji
hoc accedat, ut quod ab imo movetur, feratur furfum,
et quod tangit, fuperne incumbat; praeter quod com-
preffio ei quod incumbit detrahetur, etiam accidet ei ut
veluti lubfidat, quia quod prius excipiebat et furfum im-
pellebat nunc defertur.
Cap. IV. Haec ex veficis, utribus, follibus et id ge¬
nus inlixumentis experientia ducta ei licet ediscere, cni non
fatis perfpicua eft ex oratione declaratio. Nam in omnibus
invenies-, ubi languidus eft tangentium concur fus, ibi
momenta temporis fieri discelfionem : at alterum fi validius
fit, quanto fpatio impellebatur infirmius, tanto movebitur,
fcilicet ubi fe, quod urgeret, recipiat: atvero, fi ex iule-
riore loco etiam premens ascendat, longe time prodivius
2<PTrMQN A0rO2 A.
791
Ed. Chart. VIII. [in.] ' _ Ed. Baf. III. (56.)
to aa&iveoTiQOp axol.ov&^Gti Ttp loyvQOTeqip , avppayov vtjg
ctxol.ov&qo twg nqoalafjbv rtjv ug to y.axco (ioirqv. Svvqoti 8s
nXtjqcaaag rj aonov -)] xvoriP rj ti toiovtop a)J.o vyqag
ovoiaq 7 aspog imnoltjf ptp ipaveiv ai'poop Ti y.al av&tg
npoGcpsqatP psv Saxzvlovg, smvta 8“ ijdi 7 y.al co&tTp Ti xal
pivt,iG&ai npooco , xctprav&a naXtp Iva'/.XuB, atgcop Ti y.al
itQOGqieQmv. oifjii yap spapytog t rjp pep sztpap tujv anoyco-
(jtjoicov t>]V eni Tij ipavott ytoplg alo&tjTov ypovov , ty\v 5*
ttipap t?]V snl Ttj dllipit pixa Tivoq ail ypovov yiyvopi-
prjv. y.al y.axa piv t rjp npoxipav ay.ivrjTOV oipa to ayytXov,
tUi n pooayotq tur anayotq top dcr/.zvlov, Iv 8s ttj dtvtspct
v.ivovptvov ov npoa^a/J.ovTog povov, alia y.al aqaiqovv-
Tog. apaloyop 8rj pot tl&u tco pep Saxvvlcp apttjpluv, Tip
8’ ayydcp to eepamopivov avzrjg ocopa, y.al pivovzog 8q-
7.ovoti t ov anzopivov xa& sva y.al top uvtop tqotiop , p ap-
Ttjola xtpovpeptj. npoahco Ti y.al anoycopehco. ytyveG&m 8s
7j pep Tig npoapoltj t tjg aptfjplag Tip sl-co&ep amopipep aw-
pazi olov ipavaig Tt y.al snaeptj-, y.a&anep snl rco p apvdptov
fane et-citius tunc imbecillius fequetur, id quod valid] us,
focio ad perfequendum adjuncto momento ad inferna. Po—
teris auteni, fi humida materia, vel aere utrem, vel velicam,
vel fimile vas impleveria, leniter attingere, auferendis ac
rurfum admovendis digitis ; deinde etiam trudere et impel-
lere prorfuin, admovendis hie quoque vicilfim applican-
disque digitis. Profecto alterum disceflum , quum tantum
palpaveris , clariflime animadvertes momento teniporis
fieri , alterum a compreflione , nunquam citra aliquod fpa-
tium. Praeterea in priore nihil moveri confpexeris, five
admoveas digitum, five removeas, at vero in altero move-
ri, non modo 11 imprimas digitum, fed et fi retralias. Age
jam compares arteriam digito et vafi corpus, quod arte-
l’iam contingit, ac eo, quod arteriam conti ugit, de loco fuo
nihil moto, arleria mota accedat et recedat. Ac jiunc occur-
rat arteria corporij quod foris earn tangit, quafi palpet con-
rAAHNOT IIEP I JIArNQ2E&2
792
Ed. Chart. VIII. [ill.] id. Baf. HI. (56.)
ayu oqvyfibov, r/ da xig ov rpuvcng fiovov , elite xal tig to
pd&og (on tg, dog ini xcov acpodgcdv. avayxrj xoivvv enl fikv
rijg noori(tag , oxav t] aqxtiqla a vaxelhjxai , to fiev , ore
dnc/mQijaa tow a^co&iv anxofitvov dvvao&ai Xeytiv , to d\
oxi vvv anoypqii fitj dvvad&ai. yjoovov yciQ fj xoiavxrf
X,n didyvcoaig, u&Qomg be xal ycoqlg alG&rfXOV yoovov reap
ininoJ.rjg anxofievoov ooofidxoov at anoaxaoug yiyvovxai. v.ax'a
de t rfp er&Qav nQOGpoUfV rtjg ccQxrfQiag r tjv ini xcov acfodqwv
ocfvyiuov,. vcp t] g anm&tia&ai xrfV acprjv rjfidov GVfipepiyie,
naoxiQov flip tow yiaQiQus&ai *j aia&ifisig, ecpdgljg d’ avxov
tow y.ayooQia&ai bj dtayvcoaig., ovxext xtjg alG&rjatcog xovxo
yv(tioiC,ov(jrfg , alia xm nuveo&ai to xavxijg na&og tow
vov tote tog yooQiCflfiEvov vvv xiycoQlo&ai avlloyiGUfiavov ,
tow d’ imnol.ljg anxoutvov to fiev yooQi^ea&ai navxanaaiv
adidyvcoaxov , to xtywfo'w&di de xinl xovxcov GvXloyvJficp
Irjnxeov.
Keep. t . °Ort d* ov nnomovxog , rj amovxog, tj
•&Xipovxbg, rj anxofitvov, rf anm&ovfievov ngcaryv ai'aihjuiv
tyofitv , avev xtbv xaxa xo rffiext^ov adofia na&tjfiaxmv , obi P
trectetque, quod in languidis pnllibus uTa venit, nunc non
jialpet tantum, fed et in altum impellat, ut in veliementibus.
. Hie inpriore occurfu necelfe eft, ubi arteria contrabitur, hoc
polfts dicere , receffifle illam ab eo, quod earn foris tangebat :
hoc non poftis, nunc recedere : tempus enim ea cognitio po-
Itulat : discedunt autem fubito quae leviter fefe corpora tan- .
guilt, momentoque temp oris, quod nequeas attendere : fed in
altero arteriae occurfu in vehementibus pulfibus, a quo fit ut
tactus noster repellatur, prius recedere fentimus, deinde
receffifle jam dignosciinus : id quod non fenfus etiam ani-
madvertit, fed mens ibi ex eo, quod affectus abiit ipfius
fenfus, colligit quod turn recederet nunc receffifle. At
le viler attingentis animadvertere disceflum non poffis , dis-
ceffifle etiam ibi conjicias.
Cap. V. Porro autem non accedentis, vel prementis,
vel tangentis, vel repulft primum nos fenfum habere, fed afie-
2&rrM8N Aoro2 a. 7g3
Ed. Chart. VII. [ill; na.] . Ed. Baf. III. (56.)
uvx'o OLOu.ca Xav&avetv. alGd-avofiidu [iev yaQ avaxQenofie-
vr\q fjjAiov rijg GaQxog apa raj neQixeiy,evm SeQjxaxi xaxa rrjv
nooG§o/.r]V rmv ocpodQtbv Gyv/fitoV , ovveiOEQ%mai Se avrbp
v.ivovuivov renal §iotC,o[i£VOV fj yvmaig. xal (tiv Srj xal ano-
yxoQOVGtjg rtjg UQXtjQiag, t] fiev aio&qGig lari rijg iv aiixm r<n
t]fiereQ(p Gtbfian xivrjGecog. enerai yaq to eig® -d-fafiev tj rov
SeQfiaro g yfioov ij rijg Guqx.bg yx>Qiov acptGTa/xevy ry ccQrtj-
qlu, r'rjv e| GQ'/rjg yooQav , . o&ev anetoG-d-rj, xaraXa^avo/ievy,
Tj Se rov •/mqi'QtGd'ai yvcoGig avvenivourui. n Qwra yaQ iaxiv
ala&rjra iv roig ^pereQotg [112] g(0[iugi ra it a&yfiara, dev -
rena Se ra rovrcov noiyrixa, ixrog imoxeLfutva. rijg re ovv
fxera rr\v &lhpiv anoymqovGijg rijg UQrtjQiag yivonevtjg rjplv
iv roig an rofievoig fiooioiq xivrjGecog aloxtavopevoi ngoryg
ini rcbv gcqoSqwv Gqivy/juov , xaxa rovro 'xal ryv gvgxo)J]V
rtjg uQxrjQiag vnoninreiv alG&ijaei cpapev , ag reap noiovvrcov
SrfkovoXL ra iv tj/iiv nu&rj Gvyxey®Qtj(ievmv alG&ijrcov xa-
ItXG'd-ai * to re rijg &li\pea>g anaov ivSeixvvrai rr\v rov
Mlpovxog inavoSov. oiiSe yaQ ovSe rrtv Qcb^yv ovSe rtjv
xlvyaiv avrov Si a)Xov nvbg iyvcoQiactuev rj Sice rov rtjg
ctuum eorporis noltri, neminem etiam elfe puto, quern fugiat.
Sentimus enim ab imprelfione vehementinm pulfuum camera
nollram una cum ambiente illam cute impelli ; huic autem eft
adjuncta moti et prementis cognitio. Quinetiam recedente ar-
teria fentimus in ipfo corpore nolhro motum, liquidem intro
comprelfa, live ea cutis elt, live carnis pars, arteriam disce-
.dentem comitatur, prifiinam fedem, qua dejecta erat, oc-
cupans, limulque fit ut in receffus cognitionem veniamus.
Nam fentimus pri.^os, minium affectus corponun noltro-
rum, deinde quae iios induxerunt foris objecta. "Qaexe
quum recedit a premendo arteria, quia fecundum partes
noftras attingentes earn motam fentimus primum in vehe-
mentibus pulfibus, ea dicimus ratione contractionem etiam
oecurrere fenfui, concelfo feilicet ut, quae affectus nobis
creant, fenfibilia appellemus , atque comprelfionis inaequa-
litas prementis annunciat reditum ; neque enim vel robur,
vel motum ejus quicquam erat quo cognosceremus , nifi
7 y 4 rAAHNO T nJBPI AIAI'NSi2ES22
Ed. Chart. Vlir. [112.] , Ed. Bat III. (56. 57.)
&Mif)ta>g dviaov. empal.Xovxcov yctq rjfjdtv xovg 8ay.rvl.ovg
xoig ocpodqoig aqtvyuoZg , r] uev nqatrt] ngoafioXt] pqccyit nav-
XcXobg co&cZ Ttjv aq>?]V, ano xavn/g S’ ad y.ai [ral.Xov ayqi
xrjg xefeyrtjg eiuxdvtxac t] ftlMpiq ,?jrig IvSdxvvrai StjXovort
xtjv re xivtfaiv y.ai xrjv Qcbfitjv xov bcnco&ovfi&vov. . •davfiaaxbv
ydq St], o-izcog oi dfjvSqoi acpvyfioi, xuv fieyiaxoc xvyydvmaiv
bvrsg , ovy bnmg fuxqoi n av(5y)xeXcog cpaivovxcu ■d-hfiovTcov,
aM.cc y.ai navxdnaaiv acpavi^ovxat. xaixcgioeog ayvoatv, cog
yorj xatv xocovxatv imnoXijg tpavciv, aacpvxxov dvai cptjaei
xov dv&qconov, cov avxog v.ay.dtg ijipaxo ipevdcog ocnocpt]-
vocfiivog. ot ocpoSqol S’ anav xovvavxiov eqeiSovvcov lay v-
q mg Seovxac xatv dcnxofievatv elg xt]V xtjg (jut fit] g ccvxcdv Scu-
yvcoacv. ocnatd-iTa&ac yaq xtfvixavxd aoc fiaXl.ov So^ovaiv,
orav ini nl.uov avxovg (tidtq. y.ai yovv y.ai xtjv avaxoXtjv
ala&t]Xt]V oi ocpoSqoi fiev anavxeg eyovai, x cov dfivSqutv S’
ovSeig, avxcov Se xatv aqtoSqdtv aXXog dl.Xov fiaXXov, rj
ccao avro to fj.dl.Xov xe xai ijxxov iv xjj aqioSqoxtfXi, rj Sid
fieyt&og xai puxqoxtjxa, t\ Sid axl.tjqoxtjxa xai fiaXaxoxijxa,
compreflio inaequalis. Nam vebementibus pulfibus, ubi
digitos injicimus, primus occurfus admodum impellit parum
tactum, ab hoc etiam atque etiam ad finem usque comprimit
magis, unde lane motus ai’guitur et robur ejus, quod re-
pellitur. Mira enim res eft, quonam modo languidi pulfus,
ut lint maximi, lion parvi tantum, lipremas, videantur,
verum etiam omnino fenfum fugiant. Quod ft quis leniter
efle illos tangendos ignoret, fortafle abolitum bominipul-
fum dicat efte , qui quidem mentiatur inde , quod non recte
eos teligerit. Contra plane veliementes, quo ipfonim de-
prebendatur robur, requirunt ut qui tangunt digitos
valide infigant ; repeUi enim hoc tibi turn magis videbun-
lur, quo eos urgeas magis. Unde etiam contractionem om-
nes veliementes pullus fenfibilem babent, languidorum vero
nullus ; atq&e inter veliementes alius alio magis, prout ma¬
jor, vel minor fit vebemenlia , aut pro magnitudme et par-
vilate, aut pro duritie et mollitie, aut pro celerilate et tar-
24>rrMQN AOrOJS A.
795
Ed. Chart. VIII. [112.] Ed. Baf. Hr. (57.)
jj diet pQadvxtjxa xal xayog. oaxig yaq av fieyiaxog •& aua
xal acpoSqoxaxog xal axXtjQog, xa$ oaov oXov re fieyt&ei
fuy&rjvai axXtjQoxtjxa, xal fit] xayvg , aaq>tGxaxt]v ovxog eyei ■
xtjv GvaxoXrjV. ol 8’ aXXoinavxeg xatf oaov av xovxcavxivog
eXaxxov tj nXdov fiexd/wGi , xaxa x oaovxov Qqov ij yaXencb-
xxqov yvcoo&tjGovxai. nQoae&tfxafiev 8 * Ini xtjg xaxa xtjv
cxhrjooxrjxa xal x 6 fidye&og fii^ecog to , xcclf oaov IvSdyex at, •
T ov8e yaqiv , iva fit] rig vnovotjat] Svvaa&ai noxe yevda&ai
xov avx'ov clfia acpvyfiov man to fidyiaxbv xe xal oepodooxa-
r ov, ovxco xal axXtjQOxaxov. ov yaQ otov xe avveX&eZv coa-
niQ Gq>o8qoxt]xi to fidye&og, ovxco xal oxXtjQoxtjxi , fieyiaxovg
fiev yaQ xal acpodQOxaxovg acpvyfiovg noXXaxig av evQOtg,
axhjQoxaxovg 8“ clfia xal fieyiaxovg xovg avxoiig ovx av ev-
qoig, ov firjv oiidk axXtjQovg afia xal fieyiaxovg, aXU 6 fidaog
cxXrjQov xal fiakaxov acpvyfiog, 6 avfifiexQog xe xaxa cpvaiv,
afia xm fieyiaxco noXXaxig evqiaxexai. xal fiev 8t] xal
cxXtjQov afia xal acpodQov rov avx'ov e vqtjaeig noXXaxig,
xal axXrjQog S' afia xal acpodQoxaxog eaxiv oxe epaivexat,
ditate. Nam qui maximus fimul et vehementiiEmns du-
r usque lit, quatenus coirjungi cum magnitudine durities va-
leat, atque non velox, hie apertiflimam habet contractio-
nem. Omnes alii, quatenus plus vel minus de illorum
aliquo habeant adjunctum, hactenus facilius percipientur
vel aegrius. Addidimus autem eo in commiscenda duritie
et magnitudine, quatenus valeat, ne adducatnr quis pofie
unquam fieri, ut idem fimul pulfus turn maximus et vehe-
mentilfimus turn evadat durilfimus ; neque enim conjun-
gatur ficut cum vehementia magnitudo, ita cum duritie.
Maximos enim et vehementilfimos pulfus fubinde invenias,
at duriffimos eosdemque maximos nunquam reperias , ac ne
duros quidem pariter et maximos : caeterum , qui inter du¬
rum et mollem medius eft pulfus, qui et moderatus eft fe-
cundum naturam , cum maxirno connexus frequenter inve -
nitur. Etiam durum fimul ac vehementem non raro eun-
dem cernas, adeoque durus idemque vehementiffimus noir-
7g 6 r a Aim or iiepi jiatnuaeqa
Ed. Chart. VIII. [112. n3.] Ed. Baf. III. (57.)
aq>odqbxaxov ds xai axhjQoxaxov oiixex av tvQoig xov av~
r ov, byoTicQ oids fisyiaxov xt apa xai acpodQOXaxov xai xa-
yyxaxov , c/Xll ot fisyiaxoi xai ocpodQoxaxoi xoimhtav. jdv
v.al xct/ti g daw, d ds fit], alt, ovds [ SqaiStig yt. d fisv ovv
ivtdiytxo xov aiixov a/iaytvsa&ai acpvyfiov acfodqoxaxov xs xai
f isyiaxov xai axhjqoxaxov xai (i qadvxaxov , fj naamv aaqttaxaxij
' xmv avaxoVdv ini xmv xoiovxmv scpa'wtx av. inti d ’ advva-
xog rj (ifcig, 6 aqodqoxaxog s'xt xai [isyiaxog xai fit] fialaxog
xai 1 at] xayyg IvuQytaxaxrjV s%tt xr\v avaxo).r\v. aacpij ds xai
6 acfodqoxaxog yt xai [isyag xai axi.rjoog’ xai fdv di] xai oaot
acpodgoi ■& afia-xai fityakoi xai axhjqol, xai xovxmv rjxxov
(jLtv ij xmv nqoa&tv, oyuog S’ sxi aacpijg i/.avmg r) avaxoir;.
xovxmv d’ r,xxov, alXa xai avxrj acKfijg fj xov aq>odqov xai
(uyaXov xai fialaxov. aacpyg d’ ext xai rj xov acpodgov xt
cifia xai avfipixQOv xaxa [isyt&og xai axbjQoxtjxa ' xovxov cT
aaucftaxsQav s/ti xt]V avaxo’UjV, [n3] oil jxijV adiayvmaxov y
6 fieyag uiv, avfiutxQog di iv xaig Xoinaig diio diucpoQuig.
xai oaxig ds xaxa rag xqtig diacpoQag avjxpexQmg syu, dijXij
nunquam exifiit, at veliementi Annum et duriffimum nun¬
quam eimdem invenias : neque etiam qui maximus et idem
vehementiffimus tardilfimusque fit, fed maximi et vehe-
mentiffimi plurimum etiam celeres funt; fin minus, at non
tardi. Atqui fi idem poffet pulfus vehementiffimus fieri et
maximus et dnriffimus et tardiTfimus , appareret in talibus
pulfibus omnium apertilfima contractio. Quae quando non
poteft niixtio fieri , vehementiffimus adliuc et maximus , qui
neque mollis, neque velox fit , clariffimam adducet contra-
ctionem. Claram etiam vehementiffimus certe et magnus et
durus ; et etiam vehementes fimul et magni et duri, quo¬
rum minus quidem quam fuperiorum , manifefia adliuc fatis
tamen contractio efi: praeterea his minus, fed evidens
tamen contractio vehementis, magni et mollis : manifefia
adliuc vehementis firmil et moderati magnitudine et duritie ;
fed hoc obscuriorem habet contractionem , non tamen quin
poffit dignosci magnus et inoderatus in reliquis duabus difle-
ventiis. Imo vero qui tribus difierentiis efi moderatus,
2&TIMQN A0V02 A.
797
Ed. Chart. VIII. [n3.] , ^ Ed.Baf. III. (57.)
xal ?] rovbe Qvato/.rj. bvayvaspiorog b’ tj re rov acpobpov re
y.a.1 fiixpov. navriog d’ o roiovrbg y.ui GxXrjqog eon, y.al
rj rov fiatQov per xai oxXtjgov, GVfiutrQov bt xarit rov rovov,
en fio'kXov uGacfrjq. el be [uxpog xai firt axXtjqbg ei'tj xai
GviAuiTQog xara rov rovov, Iv.avtag yiyvfivaGuevqg alG&qoewg
6 roiovrog btlrai iipog rrjV yvmoiv, en be fiuD.ov el (iixpog
y.al naXay.bg a>v , (lerplcag e/01 rov rovov. auvbqog be acpvy-
(wg, elre jieyaXcp uiyvv[ievog , ei're juxqip , btjXtjv eyu rtjv gv-
GtoXrjV. rm jt lev ovv / leylorq 1 rtjv uqyljv ovbe /. uyvvrai n ore,
y.a&amQ ovbe raj Gxhjporanp , [leyaXio da \u7VVX(n tl*v
irore, aXlu navnag 6 roiovrog sayurmg fiaXaxog eonv. el
be rip GxXrjqip [iiy&alt] , fjuxqorarog o roiovrog avuyxijq
Zarai. yqij roivvv rov (lovXofievov aGxtjoai rtjv bxptjv, uIgQu-
veo&ui rijg ovor oXijg evapycog, avro re rovro npcbrov bri¬
ar aa&ai to napaXeicp&ev vno rwv nQiGpvreQcov , a>g ovre
navrbg GCpvy/iov bvvarov ulabavea-d-ai rijg ovoroXijg, oi.{);
lov aio&aveo&ai bvvarov Ofioloig eorlv anavratv aaqitjg,
ercetia be xal rovg biopiGpovg iMHvija&ai rovg vcp tjjiibv uqri
perfpicuam adhuc contractionem liabet. Verum non facile
veliementis et parvi contractio cognoscitur, qui omnino
etiam durus eft. Ac parvi durique, fed contentione mo-
derata, etiam eft obscurior. Jam ft parvus, nec durus
fit et moderate robore, ut deprebendatur is , fenfam ilagi-
tat probe exercitatum , atque adhuc magis , qui parvus et
mollis contentusque moderate fit. At languidus pulfus,
neque cum magno conjimctus , neque cum parvo , apertam
'obtinet contractionem. Omnino is cum maximo unquam
commiscelur, nec vercr cum duiiffimo : cum magno fit ut
commisceatur, fed prorfus eum mollem oportet elfe: quod,
fi. cum duro conjungatur, is neceife eft fit minimus.
Quare qui exercitare tactum volet ad manifefte fenliendam
contractionem, hoc in primis fcire debet, quod praeteiitum
ab antiquis eft, non cujusvis pulfus polfe contractionem fen-
tiri, nec quonun poffit pei’inde omnium elfe claram. Ad
haec diftinctiones quas tradidi modo memoria funt tenen-
rAAHNOT IIEPI JIAPNQ2EQ2
798
Ed. Chart. Vlir. [113.], ^ Ed. Baf. III. (5y.)
ytyqaiifievovg , 'Lva fiijt itp tov aSvvatov avrijg alo&eo&ai,
yXi-/oy.iVog egtvQiav.uv , tit anoQcbv anoatij tiktvtcdv anct-
■atjg tag avaKrdrjtov , (xrjt icp cov Svvatov [lev alo&SG&ai ,
aacpmg de, nqcotocg avtocg ey/tiqecv , avtcov rt tovtcov ano-
yvcq t ijg tvqeatcog, xal nqog rtjv tmv akhov tjytriacv anoxvsoc
navtanaow. aiX icp cov ivaQytGtdttjv GVGtoXijv cpaivtaftac
avfi^t^Tjxtv , an 6 tovtcov aqgaG&ai , rrjv tt tijg xtcqog Ini-
fioXijV, cog uot[tttL , noiopiitvog v.ai pct(ivtj(ievog cov uqrjtat
oxoncov, cog ypj ndvtcog rj ocpofrqbv , rj ovv. apcvdqov yt tov
ofvyuov tivai tov jxaXXovra notjotcv alo&ij trjv toTg dnto-
f cevoig ttjv ovotoXifV. v.ai tovto pcev aycoqustov vnagyecv
avtco Sec, nqog de trjv Gacptategav Scayvcocnv ov oiuv.oa ovvtt-
Xti to (leyz&og , tivai de tcva v.ai nuqa t ijg Gv.Xtjqotijtog cocpe-
Xtcav v.ai tijg (tqadvtrjtog. aatt [irjt ev dfivdqm note cscpv/ficq
avGtoXijv aia&ijtrjV dvvaG&ui yeveo&ai pent avaiG&ijtov ev
ocpoSqcq , pcdXXov tt xai rpttov evaqyij naqa tavtbv tov tjcoti-
v.ov v.alov/xtvov tovov, rjttov tt v.ai pcaXXov ivta&evta v.ai
naqd to noGov tijg dcaatoXijg v.ai itaqa to nocov tov tt
yitiavog tijg aqttjoiag v.ai tijg xivrjGtcog.
dae , ut ne, ubi fentiri nequeat, invenire a veils, deinde de-
poiita fpe , omnem tandem > ut non fenfibilem, relinquat,
neque ubi poffit fentiri , non aperte tamen , bos primo ag-
grediens, quum borum defperet inventionem, turn abos
eum plane pigeat inveftigare. Yeruin in quibus apertiffi-
ma cerni contractio folet, ab bis initium fumat, atque ma-
num, ut praefcripfimus , appbcet, cum memoria prop ofito-
rum, quae tradidimus, plane vel vebementem, vel non
languidum certe oportere eHe, qui fenfibilem tangentibus
fit repreafentaturus conlractionem , atque boc babere fixurn
debet et certum: ad clariorem autem notitiam non parum
magniludinem referre, accidere item a duritie nonnullam
opein et bercle a tarditate etiam. Proinde nec in languido
unquam pulfu fentiri contractionem , nec in vehement! non
fentiri , idque magis et minus clare , prout ipla vitabs, ut ’
vo cant, contentio major fit vel minor et pro diftentionis
quantitate ac pro qualitate arteriae timicae et motus.
2&TTMS3N AOrOS A.
799
Ed. Chart. VIII., [n3. n4.3 ^ Ed. Bah III. (5 7.)
Keep, ax, Iv ovv oloxlrjqov eywoiv oi qiiloua&eTq
x?]V odov rijg ciGxijoecog, fir/ xo xadolov fiovov aQxeo&afiev
uvxijg uqryxoxeg, ano rivtov aqyea-0-ai ocpvyfiwv ngoat/xu
yv/iva^eiv X!/v aq>tjv Iv rw ^rjxetv_ xrtv avoxoltjy , alloc xal
oioxiaiv vnuqyovaiv ovxoi voaovat re xal vyiaivovaiv , icpe^ijg
aiTceofiiv. el yaq exi rovxo fia&oiev , qaov, olfiai, rov nqo-
xnyitvov rvyotev. ini [lev ovv xbbv vyiaivbvxcov boot avuue-
tqoc re rr\v e%iv elai xal rrjv opvatv evxqaxoi , xal rijq r\h-
xlag iv axfijj fiahaxa, xal rbov c bqcov rov exovg iv r <5 rjqc
xal yijv inoixovaiv evxqarov , evqcoGxovai xe xal Ivnrjg xal
■ Seovg xal nltjofiovijg xal xivrjaeoog ixxog elaiv, ovxoi navxeg
acpoSqov xal fieyav eyovai rov acpvyixov. el §s xal yvjiva -
aaivxo ovpfiexQa xal lovxqoig [oerqlotg ■d-aly&etev , ij olvov
fif] nolvv navv nqoGavrjvayfitvoL rvypiev, r\ -O-vuoTvxo , ij av-
dqfcoivxo, oil [teyalovg exi xal acpobqovg aitlwg, alt elg
axqov fieyiaxovg re xal acpoSqoxaxovg elgovai rov g acpvyuovg.
[n4] ol avxol de vooovvxeg ovxoik rov axqi($Jj xqiraiov, ij
xavaov rov imeixij xal anlovv, ij nva allov &eq[ibv layvQcog
Cap. YI. Quare ut ftudioll abfolutam eXercitandi
viam liabeant, non folum generale praeceptum explicavifle
contenti fimns , a quibusnam initium ordiendum Jit tactus
in coritractione indaganda exercendi , fed eliam quibus hi
infint in aegrotis et valentibus, deinceps aperiamus; JNTara
hoc II etiam didicerint, rninori negotio votum, arbitror,
aflequentur. Ac de fanis quidem qui moderato funt habi-
tu et natura temperata, in vigore aetatis , maxime vero ex
anni teinporibus , regionemque incolunt temperatam , robu-
ftiqne funt et omnimoerore, metu, laturitate, motu vacni,
hi pulfum vehementem et magnum omnes habent. Qui fe
moderate fi exercitaverint, fotique lint modicis balneis7 vel
vini non permultum hauferint, vel iratihnt, vel operam
Itrenuam aliquam naverint, non magnos jam et veliementes
tantum, fed quam maximos vehementilEmosque pulfns ha-
bebunt. Ilidem, fi laborent iincera tertiana, vel ardente
miti et Umplici , • ant qua alia magnopere calida et veluti
8oo taahnot tiepi /haenheeqe
Ed. Cliart. VIII. [114.] Ed. Bar. III. (57. 68.)
ml olov "Qeovxa nvqexov, ml xwv ecptjiieQWV xivu xwv ini
fiovfidiai mi iymvGeai ml xbnoig [lexQioig GvviGxapievwv , [u-
yiaxovg ml xotf sTgovaiv ml Gcpodgorccxovg acpvyuovg. el
dexivce [iev co v emov naQefy avxotg, xivade/itj, Gcpodoovg
[iev y.al [neyakovg exi eyoiev av, aiX ijxxov, el ovxcog exv/ev,
ti xivog axp,at,ovxog ml byiaivovxog , ov [itjv Gvu/iexQov rr,v
elgiv , alX xjxoi niovog, % layvov, ywQiov oly.ovvxog yivyQov,
anxoio xwv Gqivyfiwv, oipodgovg [iev evQrjGiig avxovg ml
fieyaXovg, alX ovy o/ioiovg xolg nQoeiQij/ievoig. ov [irjv a/J.a
xanl xwv xoiovxwv unuvxwv , iq> wv 6 Gcpvyfiog exi [livei
GtjiodQog ml fieyag , el xa$ ov einofiev xqonov anxoio xijg
ciQxr[Qtag, alo&rjGTj xtjg Gvaxol.ijg , evaQysGxaxa 3’ ecp wv
eioqxai [neymog xe ml ocpodQoxaxog. oxi [iev ovv el GcpoSoo-
xaxog (58) eiij, [laXkov i[inlnxei xij acprj, ml diu xovxo rj
ecpodog aiixov aacpeoxeqa ylyvexai, nqoa&ev eXi/Orj ‘ oxide
y.al el [liyioxog, cod’ av [lakioxa (ia&oig, el vor/oeig, oxi x o-
. Govxov. iv reel's GVGXoi,aig rj aQxtjQla xuxw necpvxe cpegeG&ai,
fervente febre , praeterea diariarum aliqua , quae ex bubone
proficiscuntur et ex aduftionibus , modicisque laffitudinibus,
maximos etiam turn et vebementiifimos pulfus babebuuL
Porro li quaedam borum quae retuli, eos leneant, quae-
dam non, veliementes quidem et maguos vel turn obtine-
bunt, non perinde tameu. Exempli gratia, fi cujus ju-
venis, qui fanus fit, non tamen babitu moderato, fed vel
pinguis , vel gracilis , loci incolae frigidi pulfus tangas , ve-
bementes eos et magnos invenies , at non fimiles tameu
prioribus. Verum enimvero in iis omnibus, in quibus pul¬
fus adbuc manet vebemens et magnus , fi quo diximus modo
tangas arterias , fenties contractionem clarilfime autem in
illis, quibus maximum elfe et vebementifihnum diximus.
Atque fi fit Vebementiffimus , facere majorem eum lie in
tactu impreffionem , . itaque manifeltiorem elle ejus impetum,
fuperius explicavimus. Quin etiam fi maximus fit, bac
facillime via cognoscas , fi intelligas tantum in contractioni-
bus folere arteriam descender e, quantum in dilientionibus
2&trMSiN A0r02 A.
801
Ed. Chart. VIII. [n4.] ^ Ed. Baf. III. (53.)
oaov iv rcei? SiaaroXaTg avco cpsosrai. si 8s rovxo , (isxa
fisyfoitjg diaaxaascog sxaxsQav avayxtj cpsosa-&at rrjv s tivrjoiv,
avco fdv iv rco StaaxsXua&at , narco 8* iv rco avaxeXXso&ai,
Stars rrjv fisv avco -dsev ini nXstaxov, rtjv S’ aepluxao&at.
rov 8 acpiarao&ai rtjv ala&rjacv iXsyojisv , ov rov acpsaxavat
yiyvsa&ai" icp oaov ovv av^ij&rj to acfiaxaa&ai rut re rtjg
8iaaxuascog xai rear ov%qovov [uys&si, xai ij Scayvcoatg hxi
roaovxov aitxov aacpsaxsQa ysvrjocxai. Sia rovxo ecpafisv
slvai rtjv n^cbxtjv aaxrjaiv rtjg acftjq ovx ini rdbv acfo8qoxa-
rcov fiovov, aXXa x ai fisyiarcov ajca noisia&ai acpvyfiav, xai
fj.tjS’ atxscog navv xivovjdvcov. iXsjf&tj S’ ore xai ij axXtjno-
rtjg avvxtXsZ n nqbq rtjv rtjg auaxoXijg Siayvcoaiv , ov firjv
rtjv alxiuv smofisv inti, vvv 8 ’ ovSev xcoXvsi xai ravxtjv tjdtj
nooa&uvui. rco yao nXrjyijg (Siaicp fidya avjifiaXXsxai xai rj
rov ■fixcbvog rtjg aQxrjQiag axXrjqoxtjg. scat] 8 ’ avxo xuni rcov
ixrbg aacpcbg, si r ij car) outfit; ^Qutfisvog , rj Xl&ov oxXijqo-
raxov insosidoig oxcoovv, ij %vXov, ij n rcov fiuXaxcov.
avayxtj yag , olfiat, noXv &axx ov rs xai fiaXXov vno rov
ascenderit. Quod ft eft, non poteH maximis intervallis
non , ferri uterque motus , furfum , dum diftenditur , dum
contrahitur , deorfum, ita ut ille quam longifiime furfum
currat, hie recedat. Diximus autem nos fentire recedere
arteriam , non receflilfe , itaque ut maximum recelfus fpa-
tium et tempus erit, ita ejus erit aperliffima cognitio. Quod
fuit in caufa cur dicerem elfe primam tactus exercitatio-
nem, non in vehementiffimis tantum , fed et in maximis
fimul pulfibus fubeundani, qui non perinde moveantur ve-
Iociter. Diximus etiam nonnihil ad contractionem perci-
piendam facere duritiem : cujus tamen illic caufam praeter-
ivimus, quam hoc loco nihil caufae eh quin adferibamus;
nam ad vim ictus magnopere refert durities quoque arteriae
tunicae. Id etiam in rebus extra corpus pofitis aperte per-
fpexeris , li aequis viribus vel lapidem cuipiam duriffimum
impegeris, vel lignum, vel aliud, quod molle iit. Sane
muito citius et magis prematur neceffe eft a lapide et ever-
oai.exus tom. vxn. E e e
802 rAAHNOT HEPI JIArN.Q2E.QJS
Ed. Chart. VIII. [n4.] Ed. Eaf. III. (58.)
Xt&ov ■&Xuf&riva’i x £ xal avaxpanrjVut xo inzQubov q npog
xov %v%ov. xw S’ avakoyov sytiv ad r»? y.uxa to diasTekhadat
(jiu xfjv aia&t]<}iv xov avaxtXXeo'dai iracpzoxzQai yzvqoovxai
xwv avoxokwv at rhayvwoug, bnoaai fiiaioxeQaig snovxai Sia-
axokalg. ysyag §e acpvyybg ovxe QqSlcog ylyvvxai xw sxktiQw,
xai xqgSia&iaug iv alg zlg xavxov ijy.ovtnv iv xe xij n iqI xwv
y.uxq xovg Grpvyyo vg alxtwv npayyarecq y.ui x ft ntgl xijg Si
avxwv nQoyvwaiwg iQovytv. iv de xw nuQOVTi xoaovxov an-
’/.iozi xoig dsayoy.iv.oig, nayaSttyfiaxog zvzv.a, ya&tZv, wg xoZg
iuyvQoZg yiv T/jy'fyoTixqv Svvaiuv , ijv y.al Qwtlv.ov xovov i'vioi
xwv laxQwv -v.aXovGt, Tckrjyyi/.^GOvGi Si y.ara xqv Siaixav
alia xi xiva, ovy tjy.iaxa Si y.al nzpl Tag xwv oivwv ovx iv
xaiQw noatig oi xoiovxoi Gv.unmxovoi ocpvyfioi. xai yap ovv
y.al ini xovrwv wonzo xunl xwv eynQoo&zv dptjyivwv rj av~
■cxoXr] xtfS aQxrjQlag ivapyijg. oxi Si y.al rj pQadvxijg icp oaov
MV§ii xov xqovov xrig uTtoywQtjGiwi , ini xoaovxov ivaqyesxi-
qav ivdzi^zxcu xyv y.lvtjoiv, ovS" uvxb yukznov ovXXoyiattG&ui1.
xal Sia xovxo xal avxq avvitkzZ xi npog xqv Siuyvwaiv. oiov
yiv ovv zlvat yQrj aqsvyfiov xov alG-Orjxljv yekkovxa noitjativ
xljv ovoxokijv, avxccQxwg zvgijxai.
tatur . quod impetum fuftinet quarn a ligno. Jam quod
(■yiolentiae diftentionis femper respondeat contractionis fen-
fus , boc contractiones clarius dignoscentur, quo violenti'o-
ribus fuccedant difieniionibus, At non facile magnus pul-
fus. commiscetur cum duro, et affectus , in quibus congre-
diuntur, in opere de caufis pulfuum et in opere de praefa-
gitiOne per eos explicabimus : lioc loco tantiun fatis fit ti-
ronibus exempli gratia didicifle : quibus valida facultas
.vitalis elt, quam eandeni quidam medici ^dtalem contentio-
nem appellant, fed in victu offendunt et nonnufiis in aliis, in
primis in vini intempefiivo potu, bis tales pulfus accidunt.
Itaque in bis, ita ut in prioribus, aperta eft arteriae contractio.
Jam etiam tarditatem, quantum tempus auget l'ecefl'us, tanto
ofienforam efie manifeltiorem motum , ne id quidem col-
lectu elt difficile; quain ob rem et baec ufum ad cognitionem
aliquem praeftat. At qui debeat pulfus efie qui fenfibilem
contractionein elt rqdditurus, abunde declaravimus.
24>rTMSiN Aoros A. 8o3
Ed. Chart. VIII. [n5.J Ed. Baf. III. (58.)
Keep. [1 15] TIoicq 5s xivi xqonio xrjv bupoXrjv
xijg yunog nqoGtjxsi noitla&ai, ptxct xovxo .fjptv tyxqxsov
sgxIv , aqa yt dia navxog uvco&tv x ijg aq xtjqlag, tj xax co&tv,
t] noxs psv ovxcog, note 5 * sxuycqg, xal nbxtqa QViftovxag,
j] ifiavovxag, tj snixi&svxag ani.wg, rj noxs ptv ovxcog, noxs
5’ ixdvcog, cog av rj xov acpvypov Sitjxut cpvptg. ov5s yaq ovSs
sxsql xovxcov ovS'sv dtcoQiaxcu xolg nqo rjpwv. rjpstg 5s xui
xavxa fyxrjocfvxtg , oau xto xs Xoyiopaj xal xjj nuqa ntql
avxcop i^ivqoptv, tig x 6 xoivbv cpsqopxtg xuxa&tjaopcv , tp,
ti psv avxccQv.fj cpalvoixo, nav rjdt] x 6 Stop syoi nag rjpmv 6
loyog, el 5s prj , aiX ini nliooLyt xoTg yqtjaxoig tvqtjpsvoig
a?.Xog rig xal uXkog qctov s^svqtcxot xo Xtinov. si pep. 6rj
psxa xov &Xi^HV smfiuWoipiv xi]V acprjv , ovStpiav tvolaxoc-
ptv alo&tjxijv diacpoqav ix xov xaxco&cv , rj avco&tp xtjg aq-
xtjqiag inccpsqsiv xrjv yicqa. xal ti xpavovxig 5s povov, olov
alcoqovvxtg xovg Saxxvlovg, ovd ’ ovxcog ovdtpiag ala&avo-
pi&a diacpoqag. o 5s xqixog xqonog x tjg impoh/jg, b ptxa%v
xov tibiptiv x £ xal xpccvttv smnoXjg, ovds ovoxrjvai Svvaxat
Cap. YD. Deinceps quo modo fit applicanda manus,
nobis inquirendum eft , an perpetuo fuper arteriam, an fub-
ter , aliquando hoc modo , aliquando illo , et utrum compri-
mendo, an palp and o , an applicando tan turn, an interdum
lioc modo, interdum illo, ut natura pulfus Jerat; namnec
de his quicquam majores noftri explicarunt. Nos autem
his inquirendis , quae ratione et ufu confecuti fumus , in
medium proferemus; quo, li fufficere quidem videantur,
omnibus fuis partibus et numeris doctrina a nobis Et abfo-
luta : fin minus, complurium quidem et utilium invento-
rum certe ope alius atque alius quod reliquum ell inve-
nerit. i Itaque li comprimendo applicemus tactum nulla
differentia fenfibilis ex manus fuper arteriam vel fubter ap-
plicatione iuveniatur : vel, fi palpando tantum, veluti sus¬
pends digitis, ne. turn quidem ullam animadvertamus diffe-
rentiam. Ac tertius applicandi modus, qui rnedius eft in¬
ter compreffipnew et palpitationem levem , ne obiri quidem
Eee 2
8o4 rjJHNOT TIEPI JIjrNP.EESE
Ed. Chart. VIII. [n5.] Ed. Baf. III. (58.)
xaxco&iv anropsvoig xtjg aQxrjoiaq. bcXvGat yao ctnaawv xtj-
yiY.avrtt '/£>] xrjv ficqa x&v *.axct nQoa’iQcGiv v.ivrjGecov olov
nccQirov ini&ivxa. xovxo 5’ d dgocoaifitv , vno xov (jctQovq
xaxttcpeQoptvqg xijq Kara Xryv ctQTtjQux V inacptjg, anoQQVfjGi-
xat. xccxcc tovtov ovv x'ov xqonov xijg ini^oXijq f covov avia-
■O-tv eaxiv aipao&ai , xdxoo&ev 8’ ovdinoxt. ylvtxou <5’ iv
avxoj noXXaxig (isv xainuvv Gaiprjq rj ovoxoX?], noXXaxiq 8'
afUiVQO. i uev, oi) iirjv adijXog yt xolg Tjaxijiiivoig, ini fisv rdv
aq>o§Q(ov xal [ityaXcov xal (uj xayjcov avanyijq, ini da xwv
ovufxtXQcov iv omccai xoig alQt]ji.evoig yevctnv apavocc. xo 8
on Q-Xiftovrcav xovg dqsodqovq xal yaydXovg xal yd] xaytiq
GCpvyyovq ivaqytGXKxrj naocov soxai ovGxoXt] , : nQoa&tv c'i-
Qtjxai, xuq 8’ alxLaq Xovxcov ov yaXtrioV coy iv ixdvoiq
tlnov HgiVQiaxeiv. tig baov yaq vno x?jg aqxtjqiag ScuGXtXXo-
fxivrig- avax'QinaG&aL Gvjt^cdvet x rjv aqtijv , tig xooovxov ano-
ycooovatjq avxjjg ala-d-fjitjv dvdyxtj yivta&ai xrjv GVGxoXrjV.
avdxQemxai S’ iv fikv xouq •d-Xtytaiv ini nXiov y iv xoig
nQottQtjfisvoig ocpvyuoTq } iv 8s xouq ipavGaoiv tig Igov xta
fitjd.oXcoq. v.axu 8k xug yuxalgv xovxcov impoXag, ag olov
potefi, fi inferne tan gas arteriam, fiquidem liberare oportet
turn manuin omnibus voluntariis motibus et veluti langui-
dam admovere: quod fi fecerimus , ne arteriam contrectet,
a gravitate deprefla. delabetur. Proinde hoc, modo attin-
gendi fuperne tantum licebit , inferne nunquam tangere. In
eo antem frequenter contractio multum aperte patet , faepe
etiam obscura exiftit, non tamen quin exercitatis animad¬
vert! poffit. In vehementibus et magnis, nec velocibiis ma-
nifefia eft; In moderates per omnia liaec dicta genera ob-
feura. Nam fi vehementes „et magnos vel veloces pulfus
comprimamus, fore manifeftifEmam omnium contractionem
nuper diximus. Quorum caufas ex iis. quae de illis narra-
vimus facile invenies. Nam quatenus tactum ab arteriae
diltentione accidit repelli , liactenus recedente ea fenfibilis
contractio fiat necelfe eft : qui repellitur, fi • compreffuris
majorem in modum, in pulfibus quidem commemoratis : fin
palpaveris tantum , perinde ac nihil : at in ni anus applica-
1 ■# rz ' MZ2N A0IV2 A. g 05
Ed. Chart. Ylir. [ii5.] . Ed. Baf.IH. (58.)
jr aptifiivyg t tjg ytip'og eXeyov yiyvto&m, avfeyixQwg dvaxqi-
nexai. matt y.cfl rrjg avaxoXyg ydXXov enl xatg -&7.hpcai jjirefj
iv taig ditXaig impoXaig ala&yatxat, xal ovS'sv rtxxov xdxco-
■O-ev cmxoyevwv rj uvw&tv. oyoicog yap axoXov&ec j tatf tx.ct-
xeoov tj dept] avaxtXXoyevy xy aQxtjpiu. yprj de xui avxrjv
iivai t'qv ' dnxouevyv yeipa yy yovov tvaia&yxov ,, uXXu y.ctl
ya7.ax.yv. ovxw yap vmxplgei pqdUog uvxy sc cd t(ov I7.uyi-
gxcov ala&uvta&at xivyaewv. on yev ovv wcnep opwyiv tt
v.al uv.ovoy.cv exipmv exepoi cpvati ptXxiov tt x.al yetpov , ovtm
teal dice ryg ucpijg ula&avoyt&u , npodyXov , olyat, nuvxl
tovto yt vnupyti ‘ oxi S’, el npog tovxcp v.al yuXaxy rig y
avaxaaig uy ryg iv toig duiexvXoig aapxcddovg cpvatwg , etoi-
yoxepov xt x.al yu7.7.ov ev tea npoaninttiv tyv upxyoiuv dva~
tpenoyivyv xuxce yeiQovog ev rep avateXXea&ai Siaatctattog
evtyO-yaexat , ovd* avxo voy'iCfo toig yeyvyyivoig xwv eyirpo-
a&tv tlpyyevwv aaaepeg elvat. ov.iyyv ovd’ art xuxu ye'iQo-
vog cptpoytvy diaoxuaewg ivapyeoxepov alad-yaexai ryg ov-
axoXyg, ovde rovt ddqlov, wax tvXoyov xyv yaXdxwtepav
tionibus mediis inter illas, quas fieri quail remi/Tamanudi-
ximus, moderate repellitur. Quo magis contraction em
comprimendo quam tantum attingendo fenties , nec mi¬
nus , li interne tangamus , quam li fuperne ; quod periude
Utrobique arteriae contractionem tactus fequatur. At enim
manus, quae tangat, non modo prompte fentiat oportet,
verum etiam mollis lit : nam lie demurn facile confequatur
ut motus vel minimos animadvertafc Nam hoc ; fane
quemadmodum natura eJt comparatum , ut alio alius videa-
tur melius deteriusque et audiainus, ita etiam tangere .nos,-,
equidetn fugere neminem . pnto. Hue jam 11 flatus quidam
mollis accedat carnofae digitorum -naturae, promptius et
magis in occurfu arteriae everfae, interrallo majore, dum
contrahitur ilia, fore ut ablegetur, nec hoc puto ante di-
ctorum memori obscurum efle. Nec vero etiam quum per
lougius fertur intervallum, clarius fenfiu’am elTe contra-
clionem , lioc fugit quenquam. Quare molliorem manum
TAAHNOT- nJSPl AIATNS22EQ2
806
Ed. Chart.1 VII. [ii5. 116.3 Ed. Baf. III. (58. 5g.)
ytLQct xijg axltjQoxsqaq %mv aXhav hxiGijg iydvxav axoipeaxs-
qov alo&dviaQcu xijg [1 i&]- avaxohijg. xtcpai^v ovv ijSq eni-
&ivrtg t to 7.oyia iuxapaivwp.tv icp snqov. tyrrjoscog owqg
rots iaxqoXg nsqi xijg xatd rag dqrqqiag ovGroXijg xai xmv
fikv leyovtiav alu&tjxijv, xu>v ft dvaia&rjrov imciqyuv avxijv,
idri%a[iev t]uug fujx s diunavtog ala&rjxtjv fifjr avaiG&qrov
rTvat dianavtdq. xai nqatxov [xsv rovg acpvy/iovg svnofirv
acp cov ear iv ala&tjxrj, Stvxiqov de rctg dia&eosig Iv alg rovg
xoiovxovg e&vQtjGopiv G<pvy[iovg, [lira xavra ds nag fiiv
dixxto&at nqoGtjxtt rov povXopivov axqipddg ulad-avto&at xijg
avaroTJfjg, onoLav d ilvax yqij xtjv snifiali.ofxtvqv ysiqa.
Kscp. 37 . Tovrcov d - ovrcog iyovrcov igijg av urj
oxoneTa-dai , noxtqov oXfjg aiGd-avofisd-a xijg xs diaaroXijg xai
xijg avGrohijg, fj fioqiov rjfidg ixareqag diulav&uvu , xai ci
diaXav&uvti, x i xovro sari xai nooov. aqy/jv ds xai rovuo
xu> loycq xrjv ntqi xijg diaoxolijg xivtjaiv noifjaofic-9-a xai
nqcoxov per dvaixvijaofiiv r][idg av rovg, (dg noX’kuxig ini
(5g) noTXwtv dqqcdariav fuxqovg xai dfivdqoiig iyovrcov rovg
ocpvypovg, oloi [tufaora xoXg xt Gvyxonxofiivoig yivovtai
duriore, fi reli quorum aequa Tors fit , ratio dictat exactius
contractionem fentire. Itaque fi fummam orationis feceri-
mus, alio tranfibimus. Quandoquidem inter medicos con-
troverfia eft de arteriae contractione , quorum pars earn
fentiri confii’mat, pars non fentiri, oftendimus nos neque
perpetuo fenfibilem , neque perpetuo infenfibilem efie ; ubi
primum pullus, in quibus fentitur, aperuimus, deinde fla¬
tus, in quibus lllos iudagabimue pulfus : denique, qui fen¬
fire plane contractionem cupiat, quomodo tangere ille de-
beat, qualemque elle inanum conveniat applicandam.
Cap. VIII. His conftitutis , deinceps erit explican-
dum, totamne fsntiamus diftentionem atque contractionem,
an pars nos utriusque fugiat, et fi iugial, quae liaec fit et
quanta. Atque hujus etiam inflituemus orationis inilium a
niotu- diftentionis. Ac primum nobiscmn repetemus faepe-
numero in multis aegrotis, quibus pulfus parvi funt lan-
guidique (quales habent prae caeteris ii, qui fyncope coni-
JS&TTMS2N A0VQ2 A,
807
Ed. Chart. VIII. [116.] , Ed. Baf. III. (5g.)
oytSov cinaoc xoTg dno&vtjoxovot , xivlg ftsv xcbv laxqcbv Ini
pquyv xtjg xivtjotcog alo&dvovtui , xivlg d? ovd' o'/.cog *
Scvttoov d ’, oxl xai 6 altos laxQog noV.dxig naqd xo
nQoatjxbvxcog xt xai dxqipcog, rj qcfSvficog xt xai aiui.cbg anxe-
o&at, noxi jisv alo&dvtxai xtjg xivtjotcog, note S’ ov. oxav
ovv xtjv avxrjv aqxtjqiav b juv xig xcbv laxqcbv aocpvxxov
bndoytiv, b ds xig ocpv'Quv ext Xeyti, xai noVdxtg o alxog
laxoog Iv ivi xaiogj naqd xdg Siacfbqovg tnifioldg xtjg ytiqog
iv jitqti xdvavxla cptjoi, StjXov cog diacptvytt jioqiov xt x rjg xi¬
vtjotcog xtjv ucptjv. cocog xig iqtX x ov dqioxa fdv ntcpvxoxax
xalhoxa d’ bxi^aXkovxa xtjv yicqa , xtxqijijidvov S’ axqtpcbg,
anaotjg alo&avto-Oai xtjg diaoxoltjg. xai ncbg xovtov tvqtj-
oo/xtv ; xig tjiuv eyyvtjotxai cyvoiv av&qconlvtjv tig xooavxtjv
axqlfStiav uiodrjotcog tjxtiv, cog fitjbev avxrjv jirjSs xov/.dyioxov
naqtX&tcv ; eycb (dv ydq old* ini xcbv ixxog xolxcov ocoud-
xcov, cov eoxiv avxcbv acpao&ai (itjStvog ininqoo&ty avxog
exeqov, Svvalutfv dv aXaQavtlouoQai (kfialav Sidyvcooiv, ovy
oncog eni otojiarog, ov nijiiiktj xai vjdvtg xai dtqjca nnoxuxui
piuntur et qui de vita deoedunt prope omnes) quosdam
medicos mo turn aliquantisper fentire, alios haudquaquam :
secundo loco , prout accurate et fedulo , vel fegniter atque
negligenter tangit, eundem medicum interdum jnotum fen-
tire, interdum non fentire'. Proinde, quum eandem arle-
riam quidam medicus non pulfare , alius pulfare etiamnum
dicat, atque idem frequenter medicus eodem tempore pro
diverlis manus applicationibus vicifiim contraida dicat , par¬
tem motus fugere. conftat tactum. Dices, praeclariffima 11a-
tura praedituin et manum rectiffime applicantern experien-
que totarn fentire diftentionem. At liunc quomodo inve-
niemus ? Quis nobis humanam naturam I^ondebit earn iri-
tegritateni fenfus aflecutam, ut nihil illam ne fubtiliffiniuin
quidem praetereat ? Ego quidem certe nec exteriorum cor-
porum liorum , quae licet praeler ullum impedimentum
ipfa tangas, jactem confummatam notitiam eJfe , nedum
corporis, quod adeps, membranae, cutis niunit ' crafiior
8o8 r A AH NOT JIEPI AlArNP.2ESi2
Ed. Chart. VIII. [u6.] Ed. Baf. III. (5g.)
na-fvxtQov ai>Tov noXXdxig xov xtjg dQXtjQlag awfiaxog. el 8d
xig ovxwg taxi ftyaovg, dog dnav&adloao&ai xe xai cpavat
xrjV nQwxtjv OQHt}V xtjg xivr/oewg yvwq'dQeiv iv xaig diaaxoXaiq
Xtjg dQTijQiag, ijddwg av avxov nv&oiutjV , v.axa nolav im-
fioXijv xtjg ytiQog xovxo diayiyvwaxei , noxiQov in tnoXijg
xjtavwv, tj •&X'i@wv, rj dfiiuoxwg intfdXXwv. incog (itv oyv,
idv xig xwv fieyaXwv . r/ aocptaxdov , boot xu [iev EQyu xtjg
xd’/ytjg fidyqi xoaovxov xQijiovxdg elacv, waxe ^8' el nvQtxxei
Xtjv aQ’/flV b uv&Qwnog tlddvai, xw Xoyw d’ vneQcpdtyyovxut
xtjv aXtj&eiav, ovde el nXeiovg eiaiv inifioXai xtjg yeigog, old*
el xatf sxuaxtjv avxwv duxcpoQccv xivoc Xufitiv eaxiv ,. 6 xoiov-
xog iniaxaxai. xai Xtjooq avxw fiaxqoq elvcu Sogei x a tjyd-
xeqa y.ai ov8" vnoyevei xtjy ccQytjv vn axovaai xwv Xbywv.
uXk rjfieig waneq y.ai xaXXa xct nQoa&ev, ov xco y.ai xavxa
nqog xov xtjg dXtjdeiaq iqaaxijv, v.uv tig rj, Xdywpev, dog tj
fiev fidnt] xwv enipoXwv, t] dfitaoxog, xoaovxov aladrjxov
g%ei xtjg y.ivtjoewg, e'y ye xotg ovx a/ivdooiq a<pvyp.oig, oaov
xai tj bi}ug‘ iv yaq xoig djxvdQoig xai xtjg otftewg avxtjg e'Xax-
x ov aia&rjaexai. t] devxdqa Se, xatf tjv &Xipopev, iv yev
ipfo fubinde corpore arteriae Quod II quis tam lit audax
et arrogans , ut dictitet in didentionibus arteriae primurn
fe motus cognoscere impetum, hbenter de ilto quaefierim,
quanam ipfe bunc manus applieatione deprehendat, utrum
leviter palpando, an premendo, an nulla vi admovendo.
Sane fi de magnis ille fophiftis forte fit, qui in operibus ar-
tis hactenus verfati funt, ut omnino an homo febricitet
ignorent , verborumqne jactatione ipfam veritatem fuperent,
baud ilte fcibcet, nec an plures lint applicandae manus ra-
tiones , nec an inter fe illae mutuo diftent, noverit , nofira-
que ftomacbum illi fecerint, nec ullo modo me fuilinuerit
audire. . Verum enimvero uti aba, quae ante tradidimus,
ita baec veritatis fhidiofo, etiam fi folus fit, dictemus.
Nempe media appbcatio quae citra ullam vim fit, hactenus
motum fentiet in pulfibus certe non languidis , quatenus vi-
fus : in languidis vero fentiendis etiam vifui concedet. Al-
Z&TTMGN A0r02 A. 809
Ed. Chart. VIII. [116. 117J Ed.Baf. m. (5g.)
■xoig ajivbgoig ex 1 xai jxalXov x rjg ngoxegug acpavij xrjv v.i-
v/jaiv Igyuaexai xrjg agx rjgiag, ev be r oXg eqpobgocg ngoxega
diayvcbatxat. rj be xgixtj, y.afi? rjv oTov alwgovjuv xrjv /HQ a,
■sutvxtkwg oXiyo/goviov xrjg xivrjatwg aia&rjaixai. [117] xov-
xwv be y.ai xag anobefeeig neiQa&wuev ilnttv, an avxwv xS/v
ivagyuiv lajiftavovxeg xag ug/ag. xi S’ av evagyeaxzgov cl'/]
xov naaag xag agxrjgiag jl/jx oif/ti jirj& ucpTj (paivio-Q-ai s u-
vovjiivag, ak).a jiovag oaag x 6 degixa xal.vnxu , y.ai xovxo
[it] navv na/v, xag S’ vno aagxbg y.gvnxoutvag , rj y.ai xivcov
aD.cov ear/xaxcov, acpavrj xrjv xivrjaiv e/nv, nXrjv ti noxt xarv
in ixuaevmv exxuxevxcov la/vgwg aie&rjxrj yevotxo; y.ai av-
x oov de xwv ala&rjtrjv ail xrjv xivrjaiv i/ovawv ugxtjgiwv baa
yvjxvoxega jiogia y.ai vn avxcp xcjj degjiaxi, aacpiaxegav
OijJii Xi y.ai aqirj xrjv xivrjaiv evbtixvvxai. y.ai rj jityiax/j xwv
agx/jQiwv rj y.axu xrjv ga/iv acpavrj xdcog e/ovaa xrjv xivrjaiv,
exxaxdvxog xov £c oov diaarjjiaivti v.axa to emyaaxgiov" cS
drjXov oxi xa jiev xovcpoxiga ou/jiaxu gadicog avvt%aigovaiv
at agxrjgiai diaaxiXlojitvai , xa be (tagvxtgu bva/tgiaxigov.
tera, quum premiums, in languidis fupra primam motum
arteriae obscurabit : in vehemendbus prae caeteris percipiet.
At ter da, qua velud fuspendimus manual, motum fane
quam breviffimum fentiet. Sed baec faciamus quoque ut
demonftradonibus confixmemus, ab rebus evidentibus ex-
orii. Quid vero clarius hoc lit, quam omnium arteriarum
nec vifu nec tactu motum videri , fed earum duntaxat,
quas cutis contegit., neque ea ci-affior, at Tub carne abdi-
tas, aut Tub aliis corporibus, occultum habere motum, nil!
quando magnopere intabuerint quibus funt illae fubjectae
corpora, itaque fentiantur? Imo vero quarum fendtur
motus, quo funt arteriarum nudiores partes ipll fubjectae
cud, hoc vifui clariorem motum tactuique repraefentant.
At maxima quidem arteria, quae fecundum dorfum Jlta eft,
cujus fugit pridem motus, iimul atque contabuit animal, ad
abdomen motus apparet. Unde liquet leviora corpora ar-
terias lacile, ubi diftenduntur , una fecum attollere, gra-
8io r A MINOT I1EPI MAINSiEESiA
Ed. Chart. VIII. [117.] Ed. Baf. III. (59.)
oacc S ' waving fiaqdct, xavx ovSoXeog xtvovatv. ext S' uv
ftaXXov o Xdyw ftd&otg aaq>wg, d Iv xaig inicpavij xtjv xivijaiv
eyovGutig dqxrjolaig e^co&ev inipaXXoig n y.axct xov Sdqpia-
rog excQOV Gcnpa Xenxov, olov qp vXXov, rj vpeva, 77 o&onov,
rj qaxog, 77 ri xotovxov ctXXo. cpaveixai ydo aoi xtvovfievov
avxij StaoxeXXondvy. Sevxeqov S’ av&ig laov mifiaXXovxi t<5
nqoxdQto , tcqXXo) vvv rstxov aucpoj cpaveixai xtvovfieva , xal
el xqtxov hufiaXXoig } tjxxov ext ftaxQcq, y.al el xdxaqxov ye
xal Tcdjjxrxav , cnaxe y.al el Jiavxanuaiv axlvtjxa eival aoi Solgei
ru enutel[teva yeyovdvcct. y.al el (iev ext 7 taXXov acpoSqog 6
acpvy (tog e’di], nXeio.vcnv inl&eaiv dvd^exai Gwjxaxwv , el S'
1JXTOV, IXax xovcov, eVSk fxijSoXcog ettj GcpoSqbg, doing av ovSe
xrjV ivog dvmypixo Gcnpiaxqg dmfioh'jV. el Se teal cifivSqov
avxov huvodjGaig yivopevov , ovy oncog x 1 xav e%w&ev enixei-
(idvcnv xcq Sdquaxi ov xivd/aei ocnpid xcov, aX)l ovS' avxo n oX-
Xav.ig to Siqua. v.al ydo ovv xai cpatvexai x ovtf ovxcog yiyvo-
ftevov , elg oaov ydq av evQcnaxoxeqog 6 xovog 77 xijg aqxrjolag,
eig xogovxqv oijjet to Sdqita xivov/xevov. ixXv&dvxog S' waving
viora aegrius , praegravia vero non movere prorfus. . Quod
dico multo animadvertes manifeftius , II arteriis praeditis
illuftri motu foris corpus aliud fubtile ad cutem imponas,
ut folium, xnembranam, linteum , panniculum, aut aliud
tale quid : fcilicet una cum arteria diftehta moveri cernes :
si iterum priori tantundem apponas , jam multo amborum
obscurior motus erit : si vero tertium addas , adbuc longe
obscurior: itidem H quartuin et quin turn, tandem impoli-
torum motum oninino abolitum putabis. Jam II velie-
mentior pulfus lit , plurium onus corporum feret : Iln mi¬
nus vebemens , pauciorum : quod fi nequaquam Jit veHe-
mens, fieri poteft ut nullo onerari corpore fultineat. At
vero li praeterea languidum efle finxeris, non mo do foris
cuti corpus impofitum non movebit, fed nec ipfam inter -
dum cutem. Id quod fie coultat Habere : nam arteria quam
fuerit contentiffima , tarn maxime cutem confpicies moveri:
contra quum exoluta multuui contentio fit, plane non mo-
2$¥TffiiN Aoroz A. 81 l
Ed. Chart. VTII. [117.] Ed. Baf. III. (09.)
too tovov, itavxantuaiv axivijTov cpceivexcu. mg ovv 77 pep
ixsyvQOTtQct xivyoig rijg aortjQiag oil to dtojice jiovov , akXos
) tai noi.Xa xmv e^codzv iniTi&zpevoov awfiaTcov rjdvvaTO esvy-
xlvziv , rj d’ ua&tviOTSQa to dsQfia (rovov, t] d* srt jiaXXov
ravrrjg cqiptaffTorepa oi/de to SzQfia, ri SuvjiaGTov , ilvexi
Tctvrtjg stsqccv 7cu7.iv ug&zvcGTzquv , rj f ii]8k Tovg vnoxeifizvag
ifievug T atg UQtrjQiaig , fiyds ttjv mii.z7.rjv zigu'iQHV dvvrjGiTCuf
Tig ovv atfrj rijg roiavrrjg ala&rjGzrai xivyazeog ; ovdefilce drj-
Xovou. itQog yao av Toig zlorjjizvoig ovds tovt sativ zhcztv,
to; &7X\pcu nQOGijxzt to xara t ijg aQTijQutg SzQjia mzaavrcc
Toig daxTvkoig, iv unavTijacafizv ilJuncog uvuepzQouzvca Tea
ccpvyiieo. xal yan bci tcov l-fpvxcov alcj&i]Tt]V xivyeuv, ujLvdqav
da, ■d-i.ixpuvTcov fjfieov to Szofiu navTii.ijg uocpvfya yivzxai.
t t nor ovv out nuoza&cu tijv /iijds xi> dzQjxa xivzTv dvvaue-
vrjv ctQTrjQ'iav, ti hqogsti (SccQtivoifUV avztjv xoZg daxxvXoig;
y dijXov OTi xal to aeo'Qofizvov Tyg x ivycsicog nQoiscpnoXta&uig
to d ’ o7.ov uyvoziv pot doxovai tijv ex xyg avaxoyiyg S-dcsiv tcov
uqxijQicov oi diGtuCpvTzg cog to hqcotov fizQog Tijg diaaTO-
7,ijg cda&rjTOV iaxiv. ovSzjda yaq avvcov too dd^axog ame-
veri videbis. Quurn igitur arteriae validior motus etiam
multa corpora exlrinfecus impolite, nedum cutem, fecum
movere valuit, languidior auteru tan turn cutem, et qui lit
multo hoc imbecillior , lie cutem quidem , quid habet admi-
rationis, li alius etiam hoc infirmior exiftat, qui neque
membranas, quae arterias coutegunt, neque adipem fubve-
here poflit? At quis tanget huuc motum tactus? nempe
nullus. Neque vero ad haec illud respondeant, compri-
mendam digitis cutem elle quae arteriam tegit, ut pulfui non
fatis ascendenti occurramus; qunm in his, quorum fentitur
motus, fed languidis tamen, li cutem comprimas, omnino
pulfus confiftat: quid jam ilia, cedo, arteria Get, quae lie
cutem quidem poteft movere, li digitis earn infuper premas?
an non reliquam partem motus etiam amittet? Omnem iguo-
rare mihi videntur ilti arteriarum fedem, quae ex difl'ectione
perfpicitur, qui primam diftentionis partem feufibilem pu-
tant efle, quum cutem nulla ex illis atlingat. lm0 fi quae
8 1 2 rAABJSQT JIEPI JIArNS32EQ2
Ed. Chart. VIII. [117. 118.] Ed. Baf. III. (5g. 60.)
r at, alt el xai rag nivv doxova ag nqocpaveZg elvai xai nhj~.
g'iov avrov rcaqadeiqag exareqmSev i&eloig irciaxoneZaSai,
troXv rovv fiiaop cpaveZtai 001 rov re deqfiarog xai rov yi-
rmvog rmv aqtrjqimv. xai yaq av xai aronmg inenqaxro (io-
vov rov ro rrj cpvaei , xairoi ficjdev elxTf dijpiovqyovGTj , xara-
Gxevaaai [lev oqyavov •nuvrij diaGtelleo&ai dvvafievov, ymqav
<T avrcp fj/jdefiiav rtaqaGyeZv iv r; xivrjaetai. alX ovx eyei
t av{? ovrmg, nolloii ye xai deZ' cpaiverai yaq iv raZg ava-
rojiaZg evqvymqia rig Ixavij iteqi rijV aqr rjqiav, elg ijv iv
raZg afjerqorsqaig a aqxwGeaiv [n8] rj cr«p£ anoytoutvtf
xwlvei diaatilleG&ai ro ayyeZov elg baov inecpvxei. xai dia
rovro fiixqog ionv 6 rmv nayemv ocpvyfiog. ro fiev yaq fiijxog
avrov fiqayvreoov yiverai, xai ro relit og arevoreqov , rm
it Irj&ei rijg oaqxog &h^6fjevov ' r] d’ elg vipog avodog xcolve-
rai rf/ rmv inixeifiivmv aomarmv evrqocpice ft aqvv&eZaa . rmv
d‘ layvmv fiev rijv e%iv, r alia 5’ evqmotmv, Ixavov fiev to ye
nlaxog xai ro fiijxog 6 acpvyfibg eyu , agioloyov de xai rtjv
elg vipog avaftaaiv. en de piallov icp mv yulaqov iGti ro
deQfia xatadrjlov yiverai to rov dta(6o)Gr^uarog avrov re
admodum videntur confpicuae efie , eique propinquae , has
velis excoriatas utrinqne infpicere, inultum cernes fpatii in¬
ter cutem et tunicam arteriarum interpofitum. Etenim te-
mere hoc natura unum condidiflet , quae tamen citra ratio-
nem molita nihil eft, ft inftrumentum creaflet efupd. in om-
nem partem poflet diftendi, neque locum ei ubi movere-
tur deftinaflet ullum. Atqui aliter res fe habet, et longe
quidem. Siquidem monftrant diflectiones circum arteriam
fpatium efle fatis amplum , quod caro , dum ejus moles au-
getur immodice quum fubeat, ne diftendatur vas , quantum
£olet, interpellat. Unde fit, ut craflis parvus pulfus fit, quod
-lnngitudo ejus imminuatur et latitudo fiat anguftior, quunj a
multa carne conftringatur ; ascenfus item ubertate corpo-
rum incumbentium depreifus inhibetur. Illorum vero qui
gracili corpore fuut, alioqui robufti, iufiguem latitudiuem et
Longitudinem pulfus habet, infignem etiam ascenfum. Ac
magis etiatn in his , quibns cutis laxa eft, perfpicuum inter-
2&TTMS2N A0r02 A.
8x3
Ed. Chart. VIII. [n3.] _ Ed. Baf. III. (60.)
xal rov rtjg aqxrjqiag yixavog. d yuq ovxcog syovxog o<po-
Sqog 6 escpvypb g, rj prj apvSqog y utj, bvvrjay to vmIov
vnaV.arxcov xai note pav vnnov, nor a de nqtjvsg noiov-
fitvog rug diaepoqag rcbv rrtg aqxrjqiag diaoxaateov, ag iycb
vvv iinov, ep coqaaai aacpcbg rjj &Xiipu. rep pkv yaq nJ.axai
xai rip [xrjy.u to nqavag ejyijpex nkioviv.xiiv aoi epavairai, rip
S' vxpu v.ui rcq yqovcp to vnnov. ainov d ’ apepoiv to
yukuqov rov Siqpaxog , iv pav roig vnxioig esyrjpaat rrjg %u-
q'og cog av aveo&tv enixdptvov vai vaxaninxov ini rrjv uq-
rrjqiav , iv da roZg nqrjvemv cog av varco qinov ixy.qtpavvv-
pivov T£ i eat nkt’iejrov aepiesrapevov. dia rovxo iv piv roig
vnxioig esyrjpaesiv iv rep diioxaa&ai rrjv ccqrrjqiav ano reov
viprjkoxeqcav ini xu nhxyia mqiqqeov , dinlovxai rt xai oiov
qvndovxai , v.ui nktiesxov a&qoiQopiVov ivxav&a y.calvu
vara ravxa paliora rcc ptqrj , to psys&og rov esepvypov. iv
ds roig nqavimv ovdapov (luqvvov , ovb's diaxeolvov rrjv xi-
vrjcnv rrjg aqxrjqiag, ovde rov piyi&ovg rov vara rov oepvy-
pov acpaiqtixai. nebg ovV ov v.ui v.ux 'u to jxa&og ini . nlsov
ivxav&a epaivtrai biuardlopivog o escpvypog, rj d ptj nltov,
vallum eft inter earn et arteriae tunicam. Namejus, qui
in ilatu illo eft, li vehemens pulfus, ant non languidus certe
lit, poteris membro convertendo, atque interim fupino, in¬
terim prono figurando , differentias , qnas nunc retuli arte¬
riae dimenlionum, manifefte premendo alfequi; nam longi-
tudine et latitudine pronam figuram attendes praeftare, alti-
tudine et tempore fupinam. Caufa utriusque cutis eft laxi-
tas, ut quae in fupinis manus figuris fuperne incumbat et
decidat in arteriam , in proriis deorfum vergat et dependeat
plurimumque diftet. Quamobrem in fupinis figuris , quum
diftenditur arteria, in obliquum ex altioribus circumfluens
complicatur et quafi l-ugas agit, atque hie in magnum acer-’
vum collecta, magnitudini pulfus in his maxime partibus
obfiftit, in pronis vero, quia minime deprimit, nec inter-
pellat arteriae motum, nihil quoque de pulfus detrahit ma-
gnitudine. Quomodo ergo non et hie plus in prolunditate
item diftendi pulfus videtur, aut fi non amplius, at aeqne
3 1 4 rAAimoT nEPi JUrNR2ESi2
Ed. Chart. VIII. [Ji8.] ^ ^ Ed. Baf. IH. :(6b.)
alia to y igov xvt xaTce to vtitiov; on r5j tov nlaxovg xt
y.ui tv, tov (itjy.ovc, r av^rjoei xaxuxQvnTcTai to fia&og. xal
allwg, oimtQ evexa navtu xavxa Uynat, yoovca niton (fcu-
vopsvrjs wg -nQog Trjv otpiv xmto&ai Tijg sv xolg uvea [itQtGt
rov xmlov xtrauivi^g xijg aQTijQiag, ovficpaVTcc&Tcu xal ij
tig vipog avoSoq fiu&v ylvsG&ai. to yuQ iv ) tQovco niton
(paivoptvov avw cptQc<j&ai Qadicag avand&u t rjv of tv, cog
scarce pd&vog StaoTaGtag svpsy\iivov , to St fSQtTai fiiv
xaxa Tfjg i'aijg , noog ye Ttjv alrj&uav, onwq av iyij ■Heotcag
r, aQTrjoia , tw St n^oxtoav tig to StQfia StaSiSoo&ai t tjv sv
• roeg vnxloig Gyrjfiaat x ivrjcnv o ’yQovog av^avoutvoq , wg nQog
Ttjv oftv , 6 Tijg SiaoTolrj g Tip tov pa&ovg ovxcag Gvvavgu
.cpavTUGLCtv. t avTa ts ovv t a cpaivopcva xal alia tiva na-
Qunl.ijma r a xtQwva (isqt] Trig StaGTolrjg ixquvytiv svSd-
v.vvTai t rjv of IV. offov St sgti TavTijg xijq xivljatcog to Try
ofti ala&rjTov, togovtov xal xr\ a^tuGTw atpfj xaxa yt xovg
sscpoSQoiig acpvyyiovg, ini twv yt ccfivd^wv, sluxxov nollaxig.
qavtQov piv yccQ, wg ovy. ivStytTui xutu tov toiqvtov
ut in fupina figui-a ? quod fcilicet Tub latitudinis longitudi-
nisque inci-emento latet profunditas. Et alioqui, quum
(cujus Iiaec omnia nomine commemorantur) longiori tempo¬
re videatur, quantum ad conlpectum , artei’ia moveri, quae
in fuperioribus artus regionibus locata eft, fimul intelligitur
major in altnm etiam ascenfus fieri. Quod enim in ascen-
dendo longius tempus videtur ponere, hoc facile vifum indu-
cit longiore fe fpatio profectum efie. Atqui hoc veliitur
per aequale fpatium, ut vult quidem veritas, quomodocunque
locata arteria fit: fed quia prior nimirum in fupinis figuris
mo tus fub cutem fuit diffipatus , tempus auctum diftentionis,
quantum vifus judicat, fpeciem fimul auget profunditatis.
Atque baec quiclem evideiitia exempla aliaque id genus de¬
clarant diftentionis pi-imas partes effugere aciem. Quantum
autem hoc in motu a vifu feiititur, tantundem etiam in non
yiolenta tactione in vehementibus certe pulfibus: nam in
languidis quidem fubinde minus. Siquidem in confpicuo eft
2<prrMQN Aoroz a.
81 5
Ed. Chart VUI. [118. rig.] , Ed. Baf. III. (60.)
tQonov xijg inarpijg altj&eir&ai xa>v nqroxiov xijg SuxoxoXijg,
aV- ov'S tl ipavoig en nxoXijg, 61 ov cclcogtSv xtjv ytiqa. Xombv
ovv , iintq aga, iv xaig &Xi§ovoaig imfioXalg xijg ytigog
xuc&eo&cu dvvaxov xoiv nqoaxwv. xijg StacrxoXijg. aXX bxi yt
■fty vmxu itavxag xoig ocpvypovg, aXX tintq olbv Tg, y.axa
fiovovgxovg ocpoSqovg, avxixqvg SijXov, u xi fit^ivjfitd-a xcav
ilqtjfidvay. xovxo fisv Stj rjfuv /.ityoi xoaovxov nqoiXjXv&t,
TO pqxsc aXKrjV xivu. impoXijv (iv/x aXXov oyvyyibv cbfio-
■Xoyija&at x r/V aqy)]V xijg diaoxoXijg alaO^xijv iyywqtiv igya-
&o&at , n Xrjv xijg (xtxa dXiij.yewg iv xoig oyodqoig yivofiivijg,
'i%ijg S’ iScafitv, d xovx eciixo to ivStybjxtvov bvxcog aXtj-
&eg sax tv, ij fiovov nt&avov* i/iol pbv yuq Soxti nuv xovxoig
dxcuptvyuv sxi x a ixqcbxa xijg diaoxoXijg, ov fitjv ofioiiog y
wontq ini xoiv aXXiav (Ufvypwv , aXXit [119.] navxtXmg iXu-
yioxov ilvai to Xav&avov. (ia&oig S av, tl vojoaig , wg
avayxatov ioxi xjv ex xijg aqxrjqiag aqyofiivijv xivrjoiv Sia-
do&ipai, nqibxoig (iev xoig ntqixufiivoig otbfiaoiv , tixcc
xco digpaxi navxl, vial tot ijSt] xoig ijtuexiqoig SaxxvXoig.
noil elle eo attingendi modo prirnas difientioiiis partes fen-
tiendas , ac ne II palpes quidem leniter, velut fuspenfa ma¬
im. Reitat igitur, ii modo poilit, ut Tnanibus . cum com-
preflione applicatis fentiri primae partes diftentionis pojQSnt,
Atqui non in omnibus pulfibus polTe , fed , fiquidem poffint,
turn in folis vehementibus , ii quam memoiiam babemus fu-
perioruni, plane teitatum eft. Ac hoc quidem liactenus du-
cttim eit, eo quod aliam manus applicationem nullam in.
confelfo lit, nee alium pulfum (ii a manus applicatione, quae
compreffione in vehementibus pul fib us obitur, discefllmi fit),
difientionis initium oflerre fenfibus pofle. Deinceps vero
videamus , an id, quod praeftari videtur pofle, plane fit,
-verum , an verifimile tantum. Equidem vel in Lis latere,
nos cenfeo diftentionis principium, fed 11011 perinde tamen
atque aliis in pullibus : verum efle quod fugiat quam mi¬
nimum. Id intelfiges , ii cum animo tuo. cogitaveris motum
quem arteria orditui- , impertiri neceflario primiun corpori-
biis, quae illam cingunt, deinde univerfae cuti, turn digit's
8x6 rAAHNOT UEPI JIArNQ2EQ2
Ed. Chart. Vlir. [119.] , ^ ' Ed. Bat Ilf. (60.)
ovxovv evSsyexai naviontaoiv ayoovov elvai xtjv ovx co yivoui-
vtjv xijg‘ xivtjoecog fiexaXtjxpiv. el ds xovx aXijfteg ei'qrjxai, Xav~
ftavuv avay/.albv taxi xrtv aqyi]V xijg xivrjoecog. aXXa xqx to$
itoXv jiaxqoxepag alaftavtoftac xijv acp rjv xr\g fiexa to avn'Qtj-
aai xrjv aoxqqlav itqo xov dcaoxsXXeoftai yxyvo/isvijg rjov-
fiag ijixeq rrig • fiexa to SiaoxaXrjVai noo xov ovviQavttv.
ovx aXoycog av xig vnovorjoecev , excpevyovxcov 77/ tag fioqlcov
rival v rijg ivxbc^ XLVrjoemg xovxo yiveoftai. dijXov yap, tog
simp ahptrov to nocoxov trjg dcaoxoXljg, ext] av xal to rtjg
avoxoXijg eoyaxov adtayvcooxov. ov yap av note nXelovog,
rj fiutpvog ai'oftoixo xcvrjoe cog xax a xtjv ovaxoXtjv r\ acpt] , ex
ye aofiivioxaov eoxl xqv xtjg xotjg alofteoftai xljg dcaoxoXijg.
SijXovot 6s x ovxo ol jxrjdoXaig avxtjv alofttjxtjv eivai Xeyovxeg,
ovx bX’iyox xov apiftfiov ovx eg , ovx evxaxacpQOVtjxoc xaxa xtjv
iv xrj Xeyvt] xQi^rjv. tjfuxg 6\ on (lev alafttjxt]., ■ xal noxe,
(tuXioxa cpftavofiev tjdtj dediSayoxsg , ovvanedefeaiuv 6e xal
cog ovx ivdeyexui xxXtiovog aloftuveoftax xxvrjoecog xtjv acftjv iv
noftris denique. Quamobrem non poteft In ilia diftributio-
ne motus nihil poni temp oris. Et fi hoc vere dictum eft,
needle eft motus initium lateat. Imo etiam (quia tactas
qnietem percipit, quae poftquam confederit arteria, ante dis-
tentionem fit, multo ilia quiete longiorem, quae a diften-
tione prins, quam confideat, fit) recte putes hoc eo confe-
qui, quod interni motus nos aliquae praetereant partes. Ne-
que enim hoc obscurum eft, fi initium deprehendi diftentio-
nis non poteft, quin contractionis quoque incognitas finis
fit. Etenim ampliorem nunquam, aut majorem motum in
contractione fentiat arteria, praeclare enim agitar fcilicet,
fi parem liceat ac in diftentione fentire. Teftes huic rei
illi funt, qui plane illam neg'ant percipi pofte fenfu: quo¬
rum numerus late patet-, virorum fane in artis commenta-
tione non contemnen dotum . Nos vero fentiri illam et
quando potifllmum , jamdudum docuimus, fimulque demon-
ftravimus ampliori motui non efle tactam fentiendo in con-
traclionibus, quam in diftentionibus , nifi fiat ut quantitas
z&rrmnN Aoroz a.
817
Ed. Chart. VIIJ.D19.] Ed. BaL III. (60.)
talg GVGtoXaZg rjneg ev rats diaatoXaZg , nXrjv el yetaftoXr)
store v.ata to noodv trjg diaGtoXrjg rj trjg GVGtoXrjg yiyvoito,
tovto d 5 ev rat's avatrjfiatixaTg avcouaXiaig Gvufiaivet. xaia&oa
toivvv v.ai dice to trjg ivtog rjgeyiag yeye&og excpevyeiv trjv
alaStjoiv note to te trjg GVGtoXrjg negag v.ai trjv trjg dia-
GtoXijg agr/ryv, v.ai rjyiv rjdrj v.ai to i’tagov tddv tfltrjyatiov
trjv ngoGrjxovGuv b/etar teXevt tjv. Hgtjg yag rjv tea negi trjg
diaatoXrjg, ei eativ alG&rjtrj nuaa, to negi trjg GVGtoXrjg
oyoiarg iniGV.aipaG&ai. < paivoye&a d' e| tov negi trjg diaato-
Xijg eenoyev rjdrj xal tov negi trjg GVGtoXrjg nenXrjgcov.evat
Xdyov. el yag ovx evdeyetai nXeiovog alo&eG-dat v.ivrjGaarg ev
rat's avatoXaig , aXX rjtoi trjg eatjg trj v.ata tag diaotoXag,
rj oneg aXrj&e g, iXuttovog, nctorjg d\ oyv. alo&avoyt&a trjg
ev rat's diaatoXaig, dijXov dag ovde naarjg ala&avoye&a trjg
ev rat's ovGtoXaig.
Keep. Aointov dd ovtcgv dvoiv ngofiXypatury, tov
te noaov ava'iG&tjtov sort trjg diaatoXrjg eineiv xai tov
noaov trjg GVGtoXrjg, eoiv.ay.ev xal negi tovtcov e| av elgrj -
diJlentionis , vel contractionis incidat in mutationem , quod
.quidem in collectivis inaequalitatibus ufu venit. Age jam
hoc conftitutum etiam ello , fenfum ahquando ob internal
quietis naagnitudinem turn finem fugere contractionis turn
diJlentionis initium, deque jam altera nobis quaeftio recte
atque ordine eRo confecta. Nam quaedioni quam de diJieii-
tione, an tota fentiatur, habuimus proximum erat de con-
tractione Jimiliter quaerere ; fed quum tractavenrii de dis-
tentione , videor mihi etiam quod de contractione erat di~
cendum aflecutus elTe. Nam majorem motum Ji in contra-t
ctionibus non Jentimus’, fed vel parem ac in diftentionibus,
vel quod verum1 ell, minorem, omnem autem in diftentioni-
bus non percipimus, planum ellnec totum nos in contractio-
nibus fenfuros.
Cap. X. Porro de duabus quaeftionibus, quae etiam
redabant, ut quanta didentionis : pars non fentiatur expli-
caremus et quanta contractionis, videmur ex antedictis fum-
GALENUS TOM. VIII. Fff
8iS rAAHNOT KEPI JIArN82ESi2
Ed. Chart. VIII. [119. 120.] Ed. Baf. III. (60.)
xafttv eytiv ijdq to. xa&oXov. roaovxo yaQ avalo&tjxov xijg
diaGxolrjg 6 la-yog aniStfev, oaov iv xa> fitxa& yiyvtxai rrjg
it nqibxrjg oqfiijg xov xiviia&ai xijv uQxrjQiav xal xov diccSo-
tfryvai xtjv nhyy?iv ayqi xtjg xifuxsqag acprtg. xax ttdij [5a
t tfivovxtg avxo, iiktiaxov [xev iv xoig afivdqoTg re ccfice xal
fityakoig tv'Qrjadptv, cov sutrcdAijg ixpavo(iiv, ekayiaxov d iv
xotg (jcpoSQoig, ovg &U(jovxeg dnyivd>Gxo[iev, ftiaov 5’ a/Mpolv
iv xatg fitGcug impblaTg xtjg ytiqog, xav xavxaig 8e itaqa
to mpodQov ij ov ocpodqbv tlvaixov aqtvyftov aviaov. httibtj
xoi igov ala&avoiitdu xrjg avaxolrjg, oaov it tq xcd xijg dia-
'ox'olrfg, jj (foa-yeX xivi fitiov, tit] av xal to xtjg avaxoXifg
■avaiG&tjxoV r\xoi xoooviov , ogov xal to xtjg diaoxoXtjg,
'tj §Qayu xivi itkiov. xa jiev ovv itocoxa ^r^ftara xal otovd
cxoiytla toil loyov
( Ktq> . /.) xa ittql xmv xvquaxaxcov (itqmv xov Gcpvy-
fxov aytSov ijdq xilog eytt. xa yaq vitol.oiita Svo xaxa x 1
ov[i[i26](Sepi]x6g [iuU.ov , ov xvquog ovde itqwxcog ioxl fib-
Qta xov Gcpvyp.ov , ij x ivxog xal fj ixxog rjavyja xtjg aqxijqlag.
mam jam conlecuti. Tantam fcilicet partem oltendit oratio
lion fentiri diftentionisj quanta inter arteriae primum im-
-petum inotus et ictus usque ad noltrum tactum difixibutio-
nem interCedit. Quam li fpeciatim diflecemus, plurimam
in languidis fimul et magnis, quos tangimus leviter, repe-
riemus , minimam in veliementibus , quos comprimeiido di-
gnoscimus, median! inter utramque in manus mediis.appli-
cationibOs, in bisque prout veliemens erit, vel non velie-
mens pulfns, impareim. Jam quando tantam fentimus con-
tractionis partem, qiiantam diftentionis, autpaulo minorem,
erit etiam contracfionis pars ilia, quae non ferititur, par dis-
tentionis parti, aut aliquanto major. Habes .de pi'imis
quaelfibnibus et veluti elementis disputationis.
Cap. XI. Quae de pulfus principibus partibus di-
cenda erant, pene jam percurrimus, nam duae quae reli-
quae funt per accidens potius, noil proprie, nec per fe
partes pulfus funt, arteriae externa fet interna quies; fed
2<PTnmN A0T02 A .
819
Ed. Chart. VIII. [120.] , Ed.Baf. III. (60. 61.)
bid Ss xai dia xovxcov nftoyiVcoaxiTai nvoc, irepi rijg diayvw-
ffecog avxwv avayxaiov dneiv. r rjv fib ovv exrbg rjavyiav
ooiTm g btipukhov x rjv ‘/dqa fiakiax uv yvcoQiaaig mjXvxt] rig
iauv, rj d xai OXtftiv i&elocg b roig atfod/joig StjXovoxi
ocpvyfioTg , dgroaovrov (ha^bfitvog , dg oaov ovSb xcoXvaai
t tjg xivtjaecog’ rtjv Ss ivxog d &Xifioig dg oaov tj naftovaa
aqioSQortjg eyyutctu, fiaXiav av ovxcog Siayvoitjg. xai xrjv fib
exrog tjQifdav objvay.oijjag diayvcbay Siovrcog ant6(6i')fitvog,
r 'rjv d’ svrog, cog xai nQoa&tv dqtycai, avv roig avaia&rjtoig
fioQioig sxcct sqag rwv xiviyatcav, tov r t rijg avaxoXijg niftaxog
y.al Ttjg aoytjg tov diaoxeXXio&ai. rag S' ah lag xovxcav ov
yaXsixov fib ovd' avxco r ivi rwv ivxvyyavovxcov i%ev(tiaxeiv,
d fit] ftartjv rwv s'finQoa&tv tjxovaiv, diQtjaovrai Si y.al nqog
i]fjubv ovSb ijttov Siu fiftaytcov. bed toivvv olx bSsyevai
yvcbvai, d Toiavxtfv two. ttjv b.rog tjQifiiav 6 acpvy/ibg ixoitv-
xai, fit] avyycaQt]aavTig y.tvtj&ijvai rrjv aQxt]Qiav cog oaov
olbv Tt, xmXitofuv S\ ovav afiixqoTiQov ini&lipwfitv , SijXov
cog ovx av xroxe aacpcbg ala&tjabfu&a tov it oaov Ttjg ixxog
quoniam quaedam denunciant, de iis dignoscendis operae
pretium eft ut verba faciamus. Ac externam quidem quie-
tem, fimpliciter niamun admovens, maxime quanta lit
percipias, aut ft premere etiam libeat, in vebementibus qui¬
dem pulfibus bactenus urgendo, ut ne motui obfis, inter-
naxn autem il prernas quoad tibi per praefentem vebemen-
tiam liceat, ita maxime dignosces. Externam certe totam
. quietem , fi or dine attingas , plane animadvertes, internam,
quod etiam ante dictum eft, una cum partibus, quae non
poffint fentiri, utriusque motus, fine contractionis et initio
diftentionis. Quorum caufas non magno negotio etiam qui-
libet inveniat, ft attente auscultavit fuperiora, faciam ta-
men Ut fummatim ipfe quoque explicem. Nam poftea
quam fieri non poffit, ut cognoscamus, quantam pulfus ex¬
ternam quietem effecturus fit, ft moveri arteriam, quatenus
poteft, proMbeamus (probibemus porro , ubi nimiurn com-
primamus) profecto, quam magna fit externa quies ft prae-
terquam concedit nobis, praefens vebementia premamus,
Fff 2
820 rjJLRNOT ILEP1 JIJVNQ2EQ2
Ed. Chart. VIII. [120.] Ed. Baf. III. (61.)
. rjQifiias, cl S-Xipoijuv vn sq.t)jv naqovaav acpoSQOTtjTU. aXXa
I'ffcagng sqtZ to fisv trg dtccGToXrjg psyt&og ■&Xi§ovtwv %m-
XvtG&ai, t tjv 8e xivtjoiv epcpaLVtG&ui nfyqi navrog, anw-Ou-
a&ai a/uq vno -trig ccQTtjQiag aviovoqg %r\v acptjV , xal tots
ndvcG&ai tcqwtov dodoviitvijv t s v.al xivov^isvrjV in avitjg,
oTav xqxeivt] navorytai. tovto ’3* on iptvdog Igtiv iv
tv> xa&6Xov xal dioqiafiov StZrui , yvwGOjit&a qqdlag , av
tu>v sjmqoa-div- avanvtja-d SificV , ijvht eXsyofitv, cog su vovfii-
1 irjv Tfjv ccQTtjqiav ivtovt GV^aivsi f i>] Gvyxivtiv lav Ty t a
inixtuisva, vixt]&tiGav vno tov fitxQovg ccvroov. ovx ovv ov8
on OTav nisQwjisv, tvXoyov Igtiv ayQi togovtov yqovov tiqols-
vat t>]V xlvijgiv avrijg eclfv&tjrijv Iv anaat ToZg aq>vyftoZg, tig
o gov ad-Xintog Tt xal a[iiaGtog ovgu nqo'irj. wars xivov[isvrjg
. xara tov iavrtjg Xoyov Tqg uqTrjQiag r\Gv/at,uv noXXay.ig
tf/uv 9jS>j dolgovoiv ot atpoy/iol, xal togovtco &ccttov aQyta&ai
Tqg rjoifitag , ogio ula&tiTijg xtvfjaicog TjxoXov&ijaav. inti
d’ oaov co&tZ Ttjv acpt]V 6 aqvyuog tv to) diaGTeXXta&ai ttjv
aQrrjQiav , togovtov xqv t<o GVGTtXXtod-ai yiyvtTcu to alG&tj-
tov, avayy.rj na.Ga [itjds t<ov nqtaTwv (ioq'aov Ttjg avGToXijg
non percipiemus perfpicue unquam. At fortafie dices dis-
tentionis magnitudinem compreffione prohiberi^ motum ta¬
rn en perpetuo apparere , rejici enini ab ascendente arteria
tacturn, ibique defiftere primum impelli ab ea moverique,
oibi ilia fimul quieverit. Sed hoc falfum effe, lx univerfe
dicatur , ac requirere diftinctionem facile perfpiciemus , h
quid priorum meminimus, quum diceremus, arteria dum
movetur, fieri interim nt. fecum incumbentia £ibi‘ corpora
non moveat, eorum oppreiTa pondere. Quare nec quum
prern dmus ratio dictat tarn diu fenfum durare ejus motus in
omnibus pulfibus , quamdiu , quum non premeretur, vel ur-
geretur , progrediebatur. Proinde quum arteria fua ipfius
ratione movetur, quiescere jam nOs fubinde arbitrabimur
•pulfus, atque eo quietem ocyus ingredi, quo fenfibili motu
proliibili fuerunt. Quum vero quantum pulfus tacturn in
diftentione arteriae impellit , tantum, dum contrahitur’, fen-
tiatur, omnino necelfe eft, quum finis non fentiatur diften-
2&TTMSiN AOr02 A. g 21.
Ed. Chart. VIII. [laoj - . Ed. Baf. III. (6iJ
aUr&aVia&ai , ctvaio&yTmv ytvoyiymv rmv. iayarmv Tyg Sia-
Gzolijg. nqjg ovv Svvarov ay.qiflcoq Siayv&vai Tyv ixtog yqt--
yiav rov oi'vcog amoyivov a g oyn .ivSiyi.Taig ytTquv yaq
Set to noaov Tyg -dlhptmg nqog Tyv qtbyyv Tyg aqvyqiag, dg
togovtov &ll@0VTag , dg ooov yySev xmv iayciTmv ryg xivy-
Gtoog yqqimv avaiG&tjrov karat. Sylov ovv tag ovv. ivSiytrai
■Olifciv iv anaotv , alX iv roig ocpoSqoig yovotg, OvS" iv
Tovvoig dg togovtov, mg xivyaai tg> fiiaim ryg impolyg Tyv
qmyyv Tyg aqryqiag. aGcpaleGrarov Ovv, OTav Tyv ixrog
yovyiav diayivmoxttv i&ilyg , aptaGTmq sni^eillttv Tyv ayyV
Tyv S’ ivzog ex rmv ivavrimv , d yy fiiaQoio xai dlifioig,
ovx av yvmqioaig. axolov&yGat yaq Set Tyv acpyv yiyqi nav-
.Tog GVGTiXlofikVTj Ttj aqryqiq, Uliptiv S ’ iv Toig atpodqoig
ybvoig iyymqii. Sylov ovv mg xai iv Tovxoig yovotg Sia-
yvmqiait Tyv ivxog yavyiav, ov yyv ovSr iv Tovxoig axqiftmg,
alia nollaxtg yev ovyvgo yd'Qovo g ymq ovrmg iari, nol-
laxtg S oliym yiv , oymg d’ ovv evi yd^ovog avryg inaio&y-
Gti. nqooiqyovTat yaq l| ctvayxyg Svo yqovot rmv avaio&y-
T mv yoqimv exaviqag rmv xivyamv, 6 yev ini niqau ryg
tionis , nec contractionis initium fentiri. Qui ergo lion
convenienter-tangit, quomodo dignoscere plane extemam
quietem pollit? Nam qu an tit as compreffionis ad roliur me-
tienda arteriae eft, ut eatenus comprimamus , quatenus ex¬
trema motns pars nulla fenfum effiigiat. Unde conftat non
efte in quibusvis premendum, fed folis in vebementibus :
neque liic tamen adeo , Ut vi applicatae manus arteriae fu-
peretur robur. Quare cautilEmum erit, ubi dignoscere ex-
ternam quietem voles , citra ullam vim applicare tactum,
contra internam , ni urgeas comprimasque , non cognoscas,
nam contractioni arteriae conftantiffime tactus adliaerere de¬
bet, premere vero nifi in vehementibus non licet. Ita li¬
quet in bis etiam fobs dignosci pofte internam quietem, imo
lie bic quidem exacte, fed nunc multo majorem quamre.
vera eft, nunc paulo attamen adbuc earn majorem animad-
vertes. NecelTario enim duo ei tempora accedunt partium
infenftbilium utriusque motus, et quod ad finem contractio- .
8a2 rAAHNOT IIEP I AlArNSiS. 2$TrM. A0T02 A.
Ed. Chart. VIII., [120.3 Ed. Baf. III. (61.)
avGTolijg , 6 8? Iv ccQ'/if: Tjjs dtcuGTolijs, tov allor cilia [ilj-xog
b/pv tcov, wg I’lmQoo&iy edd%apev, ovx 100V ad to ttqoglov
egtccc tco yfiovcp Tijg evtog t]GV%ias ovt axQipqs notf %
Siayyaaig.
nis eft et quod in principio diftentionis : quae qnum aliam
alias longitudinem habeant, ut ante explicavimus, neque
parem Temper acceffionexn tempus internae quietis habe-
bit, neque exacte unquam dignoscetur.
TAAHNOT IIEPI AIATNi22EI2S
SOTTM&N AOrOS B.
Ed. Chart. VIII. [121.] Ed. Baf. III. (-610
Ktcp. a. ^Gjtco? fiev ovv yprj rce fieqrj rov ocpvypov
Siayivcoaxtiv h> rep izqo rovSe Xoyiq StSrjXajrai' dbg S> av rig
y.ai rcc -rot's fieqsaiv avtoig inaqyovra yvwq'dQuv ixavog siij,
vvv eQovjUV, and rov rrfi diaorolqg kq%cc[Uvoi Xoyov. y.ai
yaq y.vQwbrarov rovro rdav rov ocpvyfiov fuqmv sc al TcluarrjV
(iiv syov ri]V nomikiav rijg Siayvcbaewg , jiXeiorqv Ss rrjg Si
savrov nqoyvaaswg rrjv yqtLav, ovroov Ss nXtiovcov ray vnaq-
yovrwp ratg SiaoroXuZg , xvqiobrarov anavrmv y.ai scar a rov
GALENI DE DIGNOSCENDIS PVESIBYS
LIBER H.
Cap. I. Superiore commentario de partibus pul-
futun dignoscendis . egimus : nunc, explicabimus rationem,
qua in partibus ipiis , quae iiifunt , poflis perfpicere, adeo-
que initio ducto oratipnis a difteritione, quod maxirae prin-
ceps laaec pulfus partium lit et plurimam habeat cognitionis
varietatem, plurimum etiam ad praefagiendum ex fe prae-
ftet ufum. Nam quando complura funt, quae diftentionu-
bus infunt, praeter caetera eft peculiaris proprieque ad
g24 TAAHNOT IIEPI JIArm2ESi2
Ed. Chart. VIII, [iai.] Ed. Baf.HI. (6!.)
xffg ovolag xwv ocpvyfiwv fiahoxa hoyov rj i tiVJjoig ioxiv.
dndorj 8s xivrjou ygovog re rig ev q> ylvtxai aviifisfaxt xai
xdyog, jj (}ga8vxt]g, ry bfialMXtjg, tj dvcafia/.La , xai n gbg
xovxoig ex t didozjjfi.ee xaS ov cpdgtxai. nigl xovxcov ovv
ngtbxov Xtyeo&u, xai yag oiide SoxtZ rot's nktioxoig xwv la-
xgtbv trig a fisv fj x ov ygovov xrjg xivrjotwg ilvai diayvwoig,
exega 8 * tf x ov xdyovg xs xai xtjg pga8vx>jxoq. tl yag yveo-
o&tlrf nooog xlg Ioxiv 6 ygovog, ev&vg xai noxtga coxscag, if
pgadteo g, rj avfifitxgwg - xtxlvtjxai , 8/fbov vnagyttv cpaolv.
ifiol 8 ’ saiga (itv tj xov ygovov cpa'lvtxai diayvwoig, aXhf
8s if xaxa Pgadvxtjxa xai xdyog. ov yag tl pgayvxtgog 6 xffg
xivtfatcog UJj ygovog, ffdtj xai xov ocpvyfiov wxvxtgov ilvai
cpjffii. xrjv 5’ andxtfv xoTg ovxwg vTcoXafifidvovoiv ex xov
xaxa. xov xayvv xai pgadvv ocpvyfiov ogov vopfcco ytyovivai,
os, suv i usv xov& o yoovoiv ovxoi dtfloT, fioy&rjgog ioxiv,
tl d’ to s wtTg axovoyitVy 6 fitv ogog og&og, ovxoi 8' ov
ovviaoiv avxov. Isyti fiev yag b ogog, xayvv that ocpvyfiov
xov sv okiyw ygbvia xryv xlvtfoiv mgiygdcpovxu xai figadvv
xov sv icoXhg. xov S' okiyov xai xov nolXov ngog xl htyo-
eas ex ratione fubftantiae pulTuum motus pertinet Om-
nis porro motus tempus habet quo fit* et celeritatem, vel
tarditatem et aequalitatem , vel inaequalitatem , ad liaec ubi
feratur fpatium. Quare de bis dicamus primum. Neque
enim putavit medicoruin maxima pars, diltinctam rationem
effe tempus motus dignoscendi et celeritatis tarditatisque ;
nam ii quantum tempus eft, perfpectum Jit, ftatim etiam ce-
lerne, an tardus, an moderates motus Jit, planum ajunt
eJTe. Milii vero aliter tempus videtur dignosci , aliter tar-
ditas et celeritas : neque enim Ji motus fit brevius tempus,
continuo pulfum dixero celeriorem eJTe. Sane quod illis
impofuit, qui in ilia opinione funt, ego definitionem eJTe
celeris et tardi pulfus duco: quae fi ut illi aecipiunt, ita
fignificat, non valet; Jin ut earn nos intelligimus , baec
con fiat, illi parum bene afiequuntur. Definitio baec eft:
celer pulfus eft qui pauco tempore motum Unit, tardus
qui multo. Nam quum paucum et multum ad aliquid rele-
z&rrM&N Aoros s. 025
Ed. Chart^ VIII, [121. 122.] ^ Ed. Bat III. (6i.)
pevmv, ovroi (ikv oiovrat rovg rmv ffcpvyfimv yqovovg aU.tj-
7.oig naqafiaX'liG&ca. [122] to d’ ahyfreg ovx ovrmg eyei.
ttollay.ig yuq % rov [laxqoreqov rov yqovov eyovrog ucpvypov
xi vijffig mxvrtqa rijg rov (iq ayvrtqov iyovarjg soriv. xai
rovt d firj rig axqifimg diayvobj , no7,ld v.al fieyaXa rmv ex
x tjg dice oq>vy/icov nqoyvmfftmg evqiffxo/jidvmv ayvotjffti. zoig
[isv ovv t][i6jv ntnuqafiEvoig in avrmv rmv aqqmarmv xai
ronovg nenov&orag nollaxig dqrjxormv, nqlv yv/ivmoai roe
fdqrj , xai rmv eiuywofievmv re xai nqoyiyovormv alrimv
xai avfinrmnatmv Hxaarov old’ on rmv vvv Xt%d-ijeopevmv
ovdiv aniarov ilvui do|a. rtjv yaq dxqi^earanjv anaumv ni¬
ff temp Efffflxaaiv ovroi dice rrtg rmv nqoqqtj&svrmv aKrj&dag,
roig d * aXXoig amarog rrtv yt nqmrrjv 6 Xoyog cpaivtrai
xai ■d-qauvg , droffovrovg n xai roiovrovg larqovg oyaV.E-
ff&ai Xsyoijuv iv ralg rov rdyovg rt xai rijg fiqadvrrjTog dia-
yvmotffiv. tl d’ cevdojoiTO rig xai nqouoXro rmv vvv Xtyo-
fievmv inaxovuai Xoymv, old ’ on x%V [it] rtXimg -avrov ndom
martveiv, dXX anoarijom rov navranauiv anioztiv rolg Xt-
rantur, hi pulfuum temp ora inter le mutuo arbitrantur con-
ferri. At res fe ita non habet, quia motus, longiore tem¬
pore praediti pulfus eft non raro velocior eo qui brevius
obtinet. Sane multas res et praeclaras , quafe ex praefagi-
tione per pulfus aperiuntur, niii hoc probe dignoscas, igno-
rabis. At qui quidem noftri fecerunt periculum , quum iir
ipfis aegrotis faepe locos affectos prius declararemus quam
partes infpexiftemus , praeterea unamquamque caulam et
fymptomata, quae confeqUebantur anteceflerantque, his nihil,
fat fcio, eorum quae nunc narrabo novum videbitur, nam
hi habuerint fidem omnium certLCGmam , adducti praedicto-
rum veritate , aliis autem priino fuspecta erit oratio et le-
meraria videbitur, ft tot talesque medicos in pulfu celeri et
tardo dignoscendo lapfos dicemus Quod ft quis fuftineat
et animum inducat, quae dicam audire, profecto ft non
omniuo fidem faciam illi, eum dimovebo certe ne omnibus
quae a me dicentur fidem deneget, neque enirn quae apud
8 26 FAAHNO T HEP I AIArNGEEQE
Ed. Chart. VIII. [122.3 Ed. Bah III. (61. 62.)
yojidvoig. ov -/uq oiov re fieranelaai gadlcog negl rwv ex fia-
xgov iqovov nufinoXlotg c bfioXoytjiidvwv } xal udXiatf, orav.
ovrw rycefmoXXijg re xal axgipovg 8d/jrai &e wglag, xal el rrj
■Oewglcf 8d rig avrwv nagaxo).ov&dj(62.)aeiiv , alX Xva xal rrj
nelQu ye xglvtj , naftnoXXtj? ye delrai xard rrjv acpijv rgiffig.
6 yovv pvQfiT]xiC,(ov xuXovjievog acpv/fiog , dxQifiovg ala&rjaewg
Seopevog tig dutyvwaiv, dag ov elg iayarrjV d[iv8gorrjru re xal
(uy.ooTrjta xaranenrwxwg , rljv doyhv oX mg earl Xav&avwv
rovg dyvpivdarov g rr\v dcprjv. ware noXXdmg daepiixrovg elvai
Xdyovai rovg uv&Qomovg icp wv 6 roiovrog evglaxerai aqivy-
(iog. el rolvvv roTg rayiv elnovaiv avrbv dvriXeyoipu, xal
nb&ev eaydXrjV Seixvvoipu, rig dv fioi xgnijg ydvoiro ; rovg
yaQ jirjff. el r'tjv agy/jv 6 acpvyjrog ovrog vndgyei rta vo-
aovvn diayvwvai Svvapdvov g nwg dv nolog rig ean 81-
dugaifu ; ravr uga xal Xdyeiv bxvw negl rijg roiavrtjg dew-
glag. dgxel yuo ini rwv egywv 8eixvvvat rijv vnaglgiv avrljg.
inel 8 , oneg eldyxhj xal xaragydg, ov ngog rovg noXXovg
ravr a ru ygufifiara' avyxeirat , dXXd rov eva rwv pivglwv
mnltos confefla jamdiu et certa liabita funt , de his facile eft
quempiam abducere, idque maxime , quum adeo multam
ipeculationem accuratamque poftulent. Quin fi fpeculatio-
lie etiam ea aflequaris , ut experientia tamen aeftimes , om-
nino multum deftderes taetum exercitatum. Nam pulfus,
qui formicans appellatur, quum fenfunj, quo dignoscatur,
exactum quaerat, quippe qui in extremam recidat imbecilli-
tatem parvitatemque, femel lateat in tangendo rudes adeo,
ut homines frequenter confirment, in quibus talem pulfum
animadvertunt, pulfum non habere. Itaque ft hos qui ce-
lerem eum defendnnt efle refutem et unde factum fit decja-
rem ut errarint, quemnam feram judicem? Nam eos qui
ne hoc quidem dignoscere valent, adfitne omnino hie pul¬
fus aegroto, qua ratione qualis fit docebo? Quamobrem
non faciam, ut de iftiusmodi fpeculatione narrem, fatis eft
enim , fi operibus comprobem efle eum. At vero quod ini¬
tio teftati fumus, quia hosce libros vulgo non paranms, fed
iimun qui iuftar fit mille expectant, commenlationem ejus
2$T. rmSiN A0T02 S. 827
Ed. Chart. Vin. [122.3 Ed. Baf. III. (62.)
cfeiov avapeni, Si ixetvov yQqnxiov rove, Xbyovg, ol pvQ taxis
hqotcQov ms aSvvaxoi re xai aldCpveg itQonqlaxiG&rjGovrat,
nolv els rov a£tov acptxia&ai. Siofiat yaQ iym vvv axooaxov
nvbg, oiog r\v’AQ'fiyivr\g, xv einm ’jiQog ainov ovrmoi’ ri Sr/
nor, m yevvaioxaxe , ravxa yQacpetg iv rm ntqi ocpvyftwv gov
yQamiaxi , ntQt rov iivQiMjxit,ovrog Gcpvypov Stahyojievog mSi
nmg xaxa li^tv •, ovv&erog Si jJtoi SoxtZ ehat ix f uxQorijxog ,
afivSQortjros , nvxvoxtjrog, avayxaimg Se xai rayvrTjxog. ov
yaQ olSa r i cot (. hvlerat ro jcavxmv eayaxov elQt][ievov. ware
ra ye tcqo rovrov Gvvir\\ii re xai anoSiyo^at navrog fiaXKov
alrj&rj re ovra xai aoi noinovra. ro S’ avayxaimg i^tvy&ai
rayvxtjra rm pvQ[it]Xfl‘ovri n mg etQtjx at 'Qrixm. nliov yaQ iaxt
rov xpikmg Qtj&ivrog cev, ymQig rov itQOGxua&at ro avayxaimg.
xai ryv (iev av xai rovro tpevSog. cdX avev HQoa&ljxtjs etQt]-
fiivov ev fiovrj rrj rijs betptjg afiaQrict iepaiver av eyetv r?]V
anax?]V , ro S’ avayxaimg n qoGxeijievov laytxrjv riv vnb-
hjtptv Ijicpaivu. rig ovv ear tv ccvrrj /xadeiv edeo/x^v. iym per
yaQ ovSe piav uvayxtjv OQm , Si i\v aQQmaxov re xai j xvxvryv
nomine feriptis mandabimus , quae prius ut ablurda et info-
lenfia fexcentis convitiis confcindentur quam incident in
dignum. Taiem vero ego in praefentia , qualis Archigenes
erat, defiderem auditorem, ut ita hominem appellem:
Quid tu haec tandem vir egregie in libro tuo de pulfibus
feribis, quum de pulfu formicante bis verbis difleris ? C011-
ftare mibi exparvitate, imbecillitate , crebritate videtur et
vero necelTario ex celeritate. Non enim extremum iilud
omnium fatis quid velit oapio , uam priora aflequor pro-
boque veriffima efle et perionam tuam deoere: boc vero,
cum formicante conjunctam neceflario celeritatem efle, quo-
modo interpreteris quaero. Nam plus valet ac li abfolute
dictum fit, non addito neceflario: tamen fit mendacium ni-
bilominus : fed fi nibil eflet adjectum , error mauafle ex ta-
ctus offenfione videatur; nmic quando additum, neceflario,
eft, rationalem prae fe fert aliquam fufpicionem. Quae au-
tem haec fit discere optarem. Equidem nullam video ne-
ceffitatem, qua adductus imbecillum, crebrum et parvum
828 pa Aim or iiepi aiapnqpe&z
Ed. Chart. VIII. [122. ia3.] Ed. Baf. III. (62.)
xai fuy.oav xivtjGiv tv&vg xai XaytZav tlvai i>0[uco. ovds yaq
avrog 6 [ivgiirfe, w naga/w/iog 6 ocpv/fwg, reap caxscog y.i-
vovfdveav larlv , dXXa pqaydag (isv avxoiv xai dfivdgag xai
nvxvdg rug xivrjotig ogcofitv, coxdag 8s ovdapmg. ,[i23] xivi
yaq xovxoov i§ bcvdyxtjg wxvr tjg snexai ; noxtqov x ft d[ivdq6~
xt]Ti ; aXXd &av[ia£oi[i dv, t'C rig xoiv <xXXcov dndvxmv ini-
atjg iyovxcov, did rrjv aSqwGxiav xijg dwautcag eaxscog xivtjos-
xat, xovvavxiov yaq unav ini xoTg dXXoig coGavxcog syovGiv
7] gcofiT] xijg Swansea g nqoatovaa xaydav xrjv xivrjGiv iqyd-
'Qixai , cog xuv xoig ntqi acpvy/icov alxtoig dnodtixvvfitv. aXX
ovd’ rj nvxvoxi^g .alxia xov xciyovg. xig yaq dvdyxrj xov itv-
xv tag Id&ftvq&sv tig xov Utiqaid nogtvofitvov tv&vg xai xqe-
yuv dXXai {isv 7&Q aixiai xov nvxvcog xt nqdxxtiv , dXXai
8s xov xayicag. dXX iaiagdid xijv [uxqoxijxd cpijoiv e| avay-
xtjg that xop nvQwxiCovxa Gcpvyiiov xayyv, xi yaq dXXo xig
huvor/Gti; ' tvKoyoV'ntV ovv to yt xoiovxov, ti 8k xai aXi]&sg
TjSij Gxonovnsv. avayxaiov gitv yaq ioxi x!jv dqxtjqiav xar a
fifTayvtdxqg Siuaxacteog cptqo/j.£Vt]V iXdxxova yqovov dvaXovv
motum. ftatim putem celerem elfe. Neque vero ip fa, de
qua nomen pulfus invenit, formica celeriter movetur : fed
breves ejus elfe et languidos motus crebrosque confpicimus :■
celeres autem nequaqnam, Quani autem harum celerilas
riecelfario coraitatur ? - imbecillitatemne ? imo vero mirabor,
fi quicquam, quum caetera omnino pari momenta lint, ob
virirnn imbecillitatem movebitur velociter, quum plane
contra aliis limili in forte pofttis robur facultatis conjuii-
ctum motum celerem reddat, quod in caufis pulfuum often-
dimus. Quin nec crebritas caufa celeritatis eft-, nam quis
AtLenis iter Piraeum crebro faciens continuo etiam currat
neceflario ? etenim crebrae actionis aliae funt caufae , aliae
celeris, Sed parvitatem fortalfe dicet elfe in caufa, cur
necefiario formicans pulfus celer fit, nam quid aliud exco-
gites? Habet fane hoc certam quandam rationem, fed ve-
r 11 nine etiam fit, Lie quaerimus, 11am fieri non poteft, quin
arteria quae breviftimo vebatur inter vallo, minus confumat
2'prrMQN A0TO2 JB,
S29
Ed. Chart. VIII. 03.] Ed. Baf. HI. (62.)
ijittg ora scares ptyiarijg icpsgtro , ov pijv ijrtg Iv bXiyg y 06 via
ittgiygaiftrai xivijaig, avayv.atov sari ravrijV taxtiav tivai.
r tjv ovv iv itoXXg ygovia yivopivryv axsiav elvai Xsytig ; lacog
av rig btavsgoiro. iyia S ’ ov ruvrryv qnjpc. xa&oXov yan
ovx a%iS> rov ygovov to itoaov iittoxontia&ai povov, aXXce
v.ai rrjg Siaaraattag. orav ovv i&tXy g itv&ea&ai pov rijv iv
bXLytg ygovtg yivopevijv xivijaiv, oitoiav rivet tivai (pijpi, itg 6 a-
&tg tv&iwg ro itoaov rijg Siaaraatcog, iv aitoxgivm v.ai aoi.
tl Si pt], aXX iya> itgoo&rjism xai Sicogiapsvmg igtb, rag iv
iXarrovi ygovcp yivopsvag xivyatig ovx e| anavrog tivai rcbv
iv nXtovi avvrtXovpsvcov mxvregag. aXX tl piv 6 avrag
vitagyu Xoyog rig r t ygovcg irgog rov ygovov v.ai rij Siaara-
ett itgog rt]V Siaaraaiv, laoSgopovatV tl S' ijroi rov ygo¬
vov itgog rov ygovov, ij rijg Siaaraistwg itgog r rtv Siaaraaiv
6 Xoyog ptiC,tav y avoir o, rrjv piv wxvrsgav ovroog, r t]V Si
(IgaSvregav i'ata&al cpqpi xlvijaiv. spot piv tigijrat ro itav’
av S’ tl piv ivoijaag, syoi ray av ijSij rr\v itgparyv.ovaav 6
Xoyog rtXtvrr/v’ tl S’ ovv. ivotjaa g, ifyyrjaopdi aoi Sia
temporis quam quum feratur maximo, nihilo magis tamen
qui pauco tempore motus circumfcribitur , fimul celer is ne-
ceflario erit. Quid tu, quaeres, num ergo, qui multo tem¬
pore fiat, efle dicis celerem? Ego- vero neque hiinc di-
co , omnino enim non modo dico rationem habendam quan-
titatis temporis, fed et fpatii. Quum jam motum, qui pau¬
co obitur tempore, de me quaeras, qualem dicam effe, quo'
responfum tibi dem , continuo quantitatem fac fpatii addas.
Si fupprimes , addam ego, atque dillincte dicam, cauteque
motus, qui brevi tempore obeuntur, non effe prorfus Ins
citatiores, qui majore efficiuntur. At fi proportioni tem-
porum fpatiorum respondeat proportio, neuter alterum an-
tevertit ; fi vero aut temporis ad tempus , aut intervalli ad
intervallum major proportio fit, turn unum celeriorem fore,
alterum tardiorem motum dico. Habes rem univerfam:
quam tu fi es afiecutus , recte forfitan hie finem faciam ora-
tionis, fi non intellexifti , accipe prolixius quod paucis
83o tAAHNOT IIEPI AIArNSiEESiE
Ed. Chart. VIII. [123.] Ed. Baf. III. (62.)
fiaxgorsgcov to rayscog slgrjusvov. oaai fiev sv wrote ygovoig
ter a firjxt] 8isgyovxai , xivrjasig ravrag laoygovovg rs xal loo-
Sgofiovg ovofittfyfuv' oaai 8 ' sv Yam fisv ygovm, ftsiQova 8'
avvovai diaaTTjfiara , ravrag axvregag. ofioieog Ss xal oaai
Siaaxrjfxa fisv i'aov, sXuxrovi 8s ygovm. naga8siy(iarog 8*
svsxa Svo nvsg avOgmnoi aradiovg nsvrrjxovxa disgysa&maav
agqjuu, loodgopov g av sinoig rovg roiovrovg ’ si 8' 6 fisv
■ixsgog mga jua diavvasisv, 6 8’ sxsgog rgiaxovxa , dijlov cog
&at rov av tit] xivovfisvog 6 ngoxsgog 6 rrjv fiu’Qova Siaara-
civ sv Yam ygovm 8isX&mv. si 8s rovg nsvrrjxovxa aradiovg
6 ptv mga fua, 6 8s rgialv si ovrmg sxvys Siil&oi , dtjlov
mg 6 ngoxsgog mxvxsgog, si' ys to iaov . diaaxtjfia &axxov
rjvvasv. sv jisv Sr] rovxoig ovSsv aoacpsg. Yamg 8' sv r otg
icps%rjg , av ys jirj ngoaeymat rov vovv‘ ngoasyovai 8s xa-
xiiva naganhjaimg rovxoig serai aacpij. noirjamjisv yag Svoiv
nvmv xivrjasmv rrjv jisv sv mga jua nsvrrjxovxa , rrjv 8'
sv rgialv sxaxov nsvrrjxovxa diavvovaav cxaSiovg. aga ovv
xal ravxag av tinoijuv laodgojiovgg navv fiev ovv. si
yag rj rovg nsvrrjxovxa xivrj&siaa aradiovg sv mga jua
perftrinxi. Qui pari tempore par fpatium conficiunt, mo-
tus ]ios uppellamus aeque diuturnos et celeres, qui rero
pari tempore majora inter-valla emetiuntur, hos celeriores:
liaud aliter qui par fpatium , fed minore tempore. Atqne
exempli gratia, duo quidam homines ftadia quinquaginta
una liora percurrant , aeque veloces hos dixeris. Sin alter
mia hora liaec confecerit, alter triginta lioris, liquet cele-
rius fe priorem mo-vifle, qui majus pari tempore fpatium
perenrrerit. At vero li quinquaginta. Itadia liic una liora,
alter tribus perficiat, plane prior celerior eft, ii quidem par
fpatium confecit citius. Nihil lie difficultatis ineft, fed pofl-
hac erit fortalfe , nil! animum intendas: nam nihilo fecius
attendentibus ilia non fecus atque haec aperta erunl. Er--
go faciamus in duobus motibus alterum una hora quinqua¬
ginta con deer e ftadia, quid hos, nonne aeque celeres elle
dicemus? Verum. Nam Ii ille, qui confecerat una hora,
2&TTMQN AOrOZ B,
83*
Ed. Chart. VIII. t>5. iri.J ^ Ed. Baf, III. (62.)
rat? rgialv etvye Hivovjievtj , navrmg'av nov nul amt] ngbg
to vs ntvt fjxovru to vs inarov EKivlj&t]. Hal el romovg
t gialv mgaig y.tvovfievi] fua fiovov mgct HivrjOeiaa ervye , nav-
rmg av nal t/de roiig nevr rjxovra fiovovg iv.ivry&r]. tour eTev
av laodgofioi at ev i'aoig ygovoig ttra Siaarijfiara negaivovaai.
nnoaiyeiv ovv del rotg rerun) diaaraaecov /. itjxeai Hal roTg
rmv ygovmv , iv el fisv ov eyet Xoyov rj diaoraaig ngbg
rtjv diaaraaiv, r ov am ov 6 ygovbg eyoi ngbg rov ygo-
vov, laodgopiovg eivai Xaycopev rag xivt/aeig. [i24] ft S
ijroi fieiC,ov eyoi to Siaaxrjfia ngbg to Siaarrjua ijneg
6 ygovog ngbg rbv ygovov, tj 6 ygovog ngbg rov ygovov
ijneg rj Siaaxaaig ngbg rtjv diaaraaiv, fiijy.ert laodgopovg
avrag eivai vo[ii£miiev. ear to yag r\ fikv Siaaraaig rtjg dia-
araaemg rerganluuiog , 6 be ygovog rov ygovov SinXa-
aiog ' Stjiov mg fieiQova loyov rj Siaaraaig e%ei ngbg rtjv
diaaraaiv tjneg ygovog ngog rov ygovov , Hal ovzmg y avoir
av rj eriga rmv HiVrjaemv mv.vxtga. (page yag eivai rijg fiev
rtjv diaaraaiv terganoaimv ntjyemv, rtjg Ss txarov , rbv Se ygo-
fiadia quinquaginta, tres fit horas motus , omnino etiam fu-
pra quinquaginta confeeiflet centum. Si item qui tri-
bns horis haec pereurreret, , unam tantum horam fuifiet
motus, hie fcilicet quoqUe quinquaginta fola progrefius es--
set. • Sic aeque erunt celei'es qui paria fpatia paribus
temporibus obeunt. Quare advertendae fpatiorum funt
longitudines et temporum, ut fi quomodo fpatium fpatio,
ita tempori respondeat tempus, aeque celeres efie dicamus
motus. Si vero majorem proportionem babet fpatium ad
fpatium quam tempus ad tempus, vel tempus ad tempus
quam fpatium ad fpatium , non amplius aeque celeres lios
motus efie exiftimamus. Nam fit fpatium Jfpatii quadru-
plum, tempus vero temporis duplum , certum eft fpatii pro¬
portionem ad fpatium majorem efie quam temporis ad tem¬
pus. Itaque aller motus velocior erit. Jam illius efio fpa¬
tium cubitorum quadringentorum, liujus centum, ac tempus
PAAHNOT IIEP l JIAPKiiPEQE
832
Ed. Chart. VIIL [ia4.] Ed. Baf. III. (62. 63.)
vov xtjgnQoxs'gag fisv SvoXv, xtjg 8’ ixeoag fuag wQag, si xoivvv
t] fisv sxsqa xcbv xivrjoecov sv dvoTv cSoaig xtxqaxootovg Siff/.&s
rj d’ irsoa iv [ucf xovg sxaxov, SJjXov cog, idv [isv x/jv
nqorsquv xovg tv.ax'ov fiovovg xivovfisv>]V vorjacofisv , iv &qag
tjpUau jiequ xivq&qcjsxcu. xal ovxcog mxvxsQa xtjg dtvxsqag
ysvrjcfxToct , %r\v 'ia ryv didaxaciv iv skdxxovi y.QOVco xivtj&sTcra.
iccv 8s x'rjV dsvxsQav xovg xsxQaxoaiovg votjumjxsv xcvovfisvqv,
xsxxccqcov coqwv avxt] Ssrjosi, xal (63) ovxcog eoxfu (jQaSvxiqce
xtjg ngoxsqag, so ys xo caov Stdaxt][ia nXsovi XQovcp xivrjosxat.
cpavtQov ovv cog, oxav fj didaxaaig xtj diaaxdaei naQafiallo-
(isvrj ptlCoVtt 7.0/0V S%1J , X q> XQOVCO XOV XQOVOV TCaQajASXQOV-
l isvov xtjv xoiavxxjv xivtjaiv coxvxsqccv avayxaiov vndqytw"
ft d’ e’fMxahv r\ xrjg n Qoxsqag xivrjoscog didaxaaig nQog xqv
xtjg dzuxsQag B.dxxova Xoyov siysv ijneQ 6 yqbvog nqog xov
XQovov, ccvayxaTov civ rjv xrjv xiQoxiqav slvac. §QaSvxtqav.
tiotjcsixcu 8s xal avxov xovxov ixaQdSsiy/ia. votjoov ydq fiot
xrjg xcQoxsqag xivtjascog xo fj.sv 8idaxt][ia xov xrjg dtvxsoag
8icx<Jxrjiiaxog elvcu dinldaiov , xov 8s y.Qovov xov %qovov
prioris duarum, alterius nnius liorae, fijam duabus horis
alter motus cubita quadringenta confecerit, alter centum
una, conftat, fi prior em centum tantum cubita moveri fin-
gamus , bora dimidia confecturum : itaque altero erit cele-
rior , quod par fpatium breviori tempore emenfus lit. Si
vero fecundum quadraginta faciamus progredi , quatuor hie
horas requiret, quo nomine erit priore tardior, quippe par
fpatium percurret longiore tempore. In confpicuo igitur
ell, ubi fpatii cum fpatio collati major lit proportio quam
temporis comparati cum tempore, eum motum necelfario
celeriorem elfe. Contra li prioris motus fpatium minorem
habeat proportionem ad fpatium alterius quam tempus ad
tempus, priorem necefle fit tardiorem efle. Atque hujus
etiam exemplum proponam. Fac mihi prioris motus fpa-
tinm fpatii fecundi motus duplum efle, tempus autem tem¬
poris quadruplum. Si jam prior quatuor cubita progredia-
tur quatuor horis, alter una hox-a duo, planum eft, li duo
2<t>rrm&N Aoros b. 833
Ed. Chart. VIII. [ia4.] Ed. Bah HI. (63.)
x txqanldotov , acre tl xvyoc xrjv fiev nqoxtQav x erxaqag mj-
yug -ter xaqcjiv coqaig xivtiad-ai , xrjv Xomrjv de dvo xti\ytig
wqu. fiia , d/jXov cog, eav xrjV nQoxeqav xovg dvo [tovovg ntj-
yug vorjacoiiiV MVOviisvtjv, dvocv wqucv xivr\otx av,y.ul ov-
x cog etsxai -trig devregag xrg rovg avxovg dvo ntjytcg wqct juq
xivovfievrjg fac tdvxeqa. av $ rj devxeqa rovg xexraqag nrj-
-yug y.ivt]&tj, dvocv mqaiv y.ivrfirioixai, xccl ovxcog e'oxac xtjg
rovg xeooaqag xeooaqm nivovfitvtjg coxvxtQU. to ydq caov
dcccoxt][icc ■O'ccttov ctvvati. xovxov xoivvv vnoxtiycevov , dvo
x cvccg ivvorjGwfitv rjdij oqwyfiovg avicsovg xijg tig vxpog avodov.
xavxrjg ydq ficchexa -trig diaoxdctcog tig xov loyov dto/rtOce,
xccl itoirjGW/itv el fiovlti naqaduyfiaxog evexa to fiev §a&og
xov (la&ovg dtxunXdoiov , xov de /qovov xov yqovov dmld-
<jcov‘ ccq ov cpavtqw g rjyuv, text [itfivrjict&a xcov 'nqottQtjfie-
vcov , o ocpvy/jiog 6 dtxuTilacnov eycov to vipog coxvxtqog
eaxai nolv -&axegov ; tl ydq xiyv ccvxrjv xivtjcsiv diacpvhxxxcov
6 tantcvog dtxuxig a.v%r\Qtlr\ xccxd xrjv xov (Sa&ovg dcccoxaoiv,
ofiolcog [itv vcpijXog y tv r/otrca ■&uxtQcq) ygovcp de noXkm ixXiovi
7] xax extZvov. tvgt&ri xoivvv xanttvog xig ocpvyiiog pQctyv-
ygovcog vipfoov- nokvyqoviov pqccdvxtQog, xccl xovx ^v to
tantum cubita priorem ftngamus progredi, duabus ea Loris
confecturum , quo tardior altero erit , qui eadem duo cubita
percurreret una Lora : et alterum , J1 quatuor cubita eme-
tiatur, duabus id Loris facturuar, unde illo, qui quatuor
cubita quatuor , progreflus Loris eft, velocior erit, ft qui-
dem par fpatium ocyus confecerit. Quo quidem conftituto,
diios jam fingamus afcenfu impares puITus, nam Lane in
primis dimenlionem in Lac difputatione qnaerimus, ac facia-
mus, iilubet, exempli gratia, effe profunditatem profun¬
di tatis decupiam et tempus temporis, duplum , nonne aperte
perfpicies , modo fuperiorum memineris , pulfum cujus de-
cupla eft altitude multo. fore altero celeriorem? Nam liu-
milis, ft in eodem- conftans mota ,. decuplo in profunditati?
dimenfione increverit , fiet i}le quidem aeque ac alter altusj
fed tempore longe majore quam ille, Inyentus igijtqr quir
dam eft Lumilis pulfus, brevi tern pope drn-ans , qni alto.diu-
GALENUS TOM. YIII. Ggg
834 TAAJOKO T IIEP I JIArNP.EESiE
Ed. Chart. VIII. [124. i25.J Ed. Baf. III. (63.)
keyopevov Vi ctQyrjg , cog exsQOt pev y\ xov yqovov xijg xivrjoeeog,
ixegct 8 ' tj xov yoovov xov xaypvq ioxi Siayvcooig. alt useoq
peype pev loyov imvoeZxai ravxa , xaig d’ ahj&eiaig ov cpai-
-Vixcu. xal pij v tl nupafiaklaig axpexiov xog iiyiaivovxog oepvy-
pov nai8og cepvypqj pvQpijxCCovxi , 8exankadiav xtjv tig vipog
-t vQrjaug avoSov. el 8e ye xov avxov xovxov axpaCpvxa dice-
{hQpyvag pexQicog, rj lovxooeg , rj rpitpeestv , i] yvpvcta'ioig elg
•&vpov xiv a, xal beyavaxxrjotv ipftexlloig, ov dexankaciov, cilia,
nivxe xal Sexanluenov tvQrjottg avxov x 6 vipog xtjg xaxa xov
■ iv rep rcuidl pvQptjKiQovra aqivypov xanuvlqg Siaaxaaeeag. all
o pev iv rep iraiSi pvppiy/.iQeav vno xtjg ijhxlag eiti^Soif&eZtai
■rcQog to fit] navxelcog poudvg etvai, xov 8' iv rep yeqovxi
-pvQpijxV'ovxa xtg av tl8cx>g anrtoSai ocpVypov [i25] xayvv
■elvai key oi ov pallov ij xov oxcohjxl^ov xa; xovxov pev ye
PpaSvxeQog ovx old’ eo xig allog ivapyag epaivtxai cscpvypog.
6 pev yaQ pvQprjxi^eov dice ^ayvxijxa Xr/v ivaoyrj diayveocnv
ixniepevye, 6 8s GxmlrjxiQeov ovS ’ aoacpcog sou (jQadug,
■alt eii teg xig dellog IxaVcog aaepr/g. x i 8rj nox jovv xai xov¬
xov iv xoZg x ay id iv ot irleiestoi xaxaQi&povvtai , el prj x i
tin-no fit tardior, id quod eft, de quo initio agebatur, aliara
rationem dignofcendi temporis. efie motus, aliam teraporis
celeritatis. At enim haec verbotenus fortaifis finguntur, a
-vero autem abfunt. Imo fi juvenis valentis compares pul-
fum cum pueri formicante, decuplum afcenfuin offendes.
^)uod fi bunc ipfum juvenem excalfacias moderate, vel bal-
•neis, vel frictionibus , exercitationibusve , ac turn bilem
moveas illi, et ftomachum facias, non decuplam, fed quin-
decuplam ejus profunditatem inveneris bumilis dimenfipnis
pulfus in puero formicantis. Verum in puero formicans,
ne fit femel tardiis, fubfidium ab aetate habet, at in fene
foi-micantem , fi pulfuni nofti tangere, celerem non magis
dicas quam vermiculahtem. .Nam hoc baud fcio , an tar¬
dior clare ullus pulfus videatur. Formicans enim qua eft
brevitate , apertam cognitionem fugit, vermiculans non ob-
feure quidem eft tardus, fed fi quis alius, abunde perfpi-
cuus. Quid igitur inter: celeres bunc qnoque plerique re-
2&TFMQN st0r02 B.
i 835
Ed. Chart. VIII. [125J ^ ^ Ed.Baf. III. (65.)
izqbq xov ftv^ftryviQovxa 8iaaw%uv ofiokoyiav povliy&ivxig <hg
vniQ avaio&rjxcav savxav anocfaivovxai ; ftixaninxovxooy. yaq
tig allrfLovg xwv otpvyficov xovxcov (tqS'uoq vai x ijg. ftkv xov
oy.mXfjxi^ovtog^qSicog kayattfg y.axanxutaimq xov ftv(>ftjjy.i£ovxa
yevvcooijg, xijg 8k xov ftVQftry*it,ovxoq nqwxrjg avTgtjaiwg xov
axiakrfxiXflVxa , (paviQmg axonov avxoig idoxet xayvv ftkv ti-
nitv xov sviqov av xwv, |S qaSvv 8k xov sxiqov. anti xoivvv
hvyyavov ovx OQ&d>g xayvv uoqy.oxtg xov (iVQfiqxiQovra , Sia
xovx i£ axoXov&iag vnkftuvav ovxco xptvdtog xt y.al yaviQtog
kvaQyrj fiayofiivov bftoXoytjaai to v.ai xov Gxmi.iyxiQovxa xa¬
yvv ilvai, xaixck axtahyxo g dxa^pvdiv avxov nogiia , va&a-
itiQ xov [ivofirjy.igovxa fivgurjy.og , ooa n ccg wxitov £co cav,
tltf a/ta ftkv ovxcog tixa^oyaiv, ct ft a 8k xaytiq ilvai cpaaiv
ovx alo&avbfavoi xijg ngog savxovg ftayyg. inti S’ c«na£
ilg xrfXiy.avx * ivinioov aptaoxtjfiaxa v.ai xovg ini., xatg
oxoftayixaZg Sia&aoioi acpvy/iovg anavxag xayiig ilvai
Ityovaiv, ov8 ’ avxovg anavxag ovxag xayiig, v.ai aX~
"kovg pvqiovg, ovg ixapcod-i [taXhov ilmiv oixuoxiqov ioxiv.
ferunt, nifi. confenllonem cum formicante , lludentes fervare
eos non fentiri ftatuunt? Nam quando in fe facile hi pul-
fus mutuo convertuntur et vermiculantis facile extremus
delap fus formicantem gignit, fimiliter primum formicanti's
incrementum vermiculantem , plane illi novum putaverunt,
li eorum alterum dicerent celerem, tardum alterum. Ac
quia femel non probe celerem appellarunt formicantem, id-
circo rem ex confequenti tarn falfam, tarn etiam plane diflo-
nam fuftinuerunt admittere, vermiculantem etiam celerem
elle. Et quidem vermis eum greflui comparant et formi¬
cantem item formicae, animantium vide quam velocium,
et qui fimul ita comparant, limnl . elfe celeres contendunt,
nec animadvertunt, quam fecum pugnent. Pollquam vero
intantos fe crrores femel demlferunt, non dubitant etiam
in ftomacliicis affectibus confirmare omnes efle pulfus cele¬
res , quum ne hi quidem lint celeres omnes , ac vero alios
etiam fexcentos, de quibus alio loco dicere magis convenit.
Ggg 2
7g36 rAAUNOT IIEP I JIATNI22EQ2
Ed. Chart. VIII. [125.] Ed. Baf. III. (63.)
■arcavvcc S' aiiroeg tjxolov'&tioe rce roiavrct acpdlfiara Sice
•ro rljg evvoiag rov rdyovg ccSiceQd-qeordv re xal ricevrcj ovyxi-
yvfiivov. [iovji yotQ rij (jQayvrtjn rov yqovov v.qivovreg rov
rayyv ocpvypdv, fit] npooSioQ^ovreg Se nwg eyti fitye&ovg,
acp wv xpevSed g eSo^aoav , and rovuov ev rjj Siayvcdou ucpdls-
lovrai. alt Tiyicic, eneSd^afiev, oIu.cu, oacpcdg eregov [iev eivai
rov dhyoyooviov , cog av ng.ovrco xaldouey ocpvyfeov , ertoo'y
Se rov rayvv. ,moavrasg Se veal r edv evavricov avxoTg ereqpv
■yeevrdv n olvyQoviov , e'reqov Se rov /? qaSvv . Idcog ovv ol'u
■to rxcev ?]Si] •KiitXr\QUi(5&ai rov loyov, xal yiviaoxnv i raepedg
on rayvg ocpvyfiog fiqadeoq Sitvcjvoytv. eyed S' rygdfiiqv feiv
anoycopfjffai rep oxe'fifian rooovrov loyov, ov (irjv y ovxcog
eyu r ultj&eg, celt eon rce vvv elqrjfitva hqoo'huov ri rTjg
rov rayeog re - xal §QaSeog ocpvyfiov Seayvedoecog. ev cenavit
yaQ rovreo red itQoeiQr](ievcp Idyca naQa^cellovreg allr/laig Svo
Mi>rjoeig, rl]V pev ftQuSvreqav, rtjv S' cdxvregav aneSefeapev,
ov ptjv negl re (%> ceSelug xal rayelag ecnopev ri. n cepnolv S'
Qui errores mutuo confecuti illos funt ob notionem non dis-
tributam , nec diflinctam celeritatis , prorfusque conlufam.
Nam quum illi de celeri pulfu ex Tola temporis exiflimarent
brevitate , neque etiam de ejus magnitudine ftatuerent, quae
falfo illis in mentem venerant, haec in errorem ipfos in di-
gnoscendo impulerunt. Sed nos clare , ni fallor, alium
oltendimus brevi tempore durantem elle, ut fic appellem pul¬
fum, alium celerem, fimiliter contrarios his alium diulur-
num, ahum tar dual efle. Hie tu putas fortafle abfolutam
omnibus partibus ellg disputationem , teque manifefto co-
gnoscere , celerem pulfum differre a tardo. Ego vero ni¬
hil magis in votis habeam, quam ut de cOmmentatione tan-
ta disputatio detrahatur. At re vera ita non habet, fed ell
habita oratio ad - celerem pulfum et tardum dignoscenduni,
veluti quoddam praeludium. Nam per totam banc quidem
•habitam orationem- duobus inter fe motibus conferendis
uninn tardiorem efle, alteram celeriorem oltendimus: nus-
quam Yerba fecimus tamen de tardo et celeri. Sane quam-
24>rrMS22T Ji0r02 B.
83y
Ed. Chart. VIII. [125. 126.] Ed. Bah III. (63.)
oaov Sievrjvoyev rj ^Qa8vxeqav beyeiv xivrjoiv, Zj fcudeZav,
xai av&ig mxvxsoav, Zj c oxeiav. avx'ixa rov fitv dnovxa §Qa-
Svreqav eivai rtjvde ztjv xivtjaiv htaveqiaxiofrev ryrnvog <py-
oiv avrtjv tlvai |S qcxSvxsqccv ’ ael yuQ exioag jj (jQadvxeQa M-
yerai /? QuSvxsQa . rov d’ elnovxa ftoaSeiav eivai r rjvde rivet
xlvijmv ovx ex snavEQCDXcbitzv tjoxivog, ij yeloioi 80^0 fiev
elvat. xai acpvyfiov d’ tl yalqiiev that ^qaSvxeqov , Zj {)ax-
rova, navxoogng rjfiag eqrjaerai, rivog Pqo.8vxzqov XeyofteVy
Zj rivog d-axxova. (jgaSvv 8* elnovxcov , tj rayvv , ovxdr ov—
Selg tnavzQioxa rivog. uq oiv o [tev rayyg xai fiquSvgrwv
aithbg hyofidvcov elolv, 6 de S-axxcov re xai (jQadvxiqog ran
exegov; tamg .fisv rig ex ngoyeloov &rjoti rpvtf. mg akqQsgj
Sjioi S' ovy ovxcag eyuy Soxei, ccXXa xcafinoXhjg biirui ov.i-
ipeoag rci-r ak%a xai on xoivrj nleiovav ngay/xomov eaxlv
t] roiavxi\ &ecoQia. ov yao 8'tj negl rayiog re. xai pgadeog,-
9] -Ouxxovog xai ^QaSvxeqov diogloao&ai %gf] , [126] negl fie-
ya7.ov 8s xai fuxgov xai / uefijovog xai /uxqoxsqov xai reap
plurimum inter eft, tardiorem dicas motum an tardum , nee
non celeriorem an celerem. Exempli gratia, fiquis; ali--
quem dicat motum tardiorem .effe, quaerimus, quonam ■ dicat
effe tardiorem eum, Temper enim qui tardipr eft, alio dici-
tur tardior: fin tardum dicat aliquem motum effe, liaud-
quaquam interrogamus quonain, nam ridiculi liabeamur.
Sic fi pulfum tardiorem effe dicamus aut celeriorem, erit
omnino qui de nobis , quonam tardiorem dicamus , vel ce¬
leriorem, requiret ; Ted tardum quum dicimus, vel cele--
rem;, nullus jam rogat quonam. Nunquid igitur celer et
tardus abfoluto fermone proferuntur, at celerior vero tar-
diorque referuntur ad alterum? .Sane hoc fortaffe quis
prompte pro vero probabit. Mea vero longe alia ratio eft.
Adeo multae eft res cogitationis deliberationisque , quum
aliis de caufis, turn quod ad plures res pertinet ea fpecula-
tio, neque enim de celeri et tardo, vel celeiiore et tardiore,
diftincto et definito eft opus, de magno autem parvoque et
majore atque minore aliisque quorum idem ufus eft negli-
TAAUNOT HEPI AIArNQ2ES2
$38
Ed. Chart. VIII. [126.] Ed. Baf. III. (63. 64.)
ixO.wv xa>v ovxco feyo/tevcov naQakvndv , al£ inioxexfjaa&ai
noxtQa xavxov sail fid^ova (pccvat xai fieyav ocpvyfibv, xai
fiMQoxtQov av v.ai fj.1y.Q0v , ij diacpsQovxa nyaypiaxa vnoxeiv-
xai xovxotg xotg bvoy.aat. v.ai xov fjsv fiu'Qova voovpuv ad
xov fuxQOXEQov fx'diflva , y.ai xov fiixQoxiQov xov fiu'Qovog
fuy.QoxtQov , xov fisyav 3’ ovStvog fieyav, aXK anXtbg, cogtciq
oiids xov./uxQov ovdevog fitxQov, a)£ anlbbg. xa £ avia
xaieniQi pQayvxifjoy xai §Qayeog y.ai fiay.goxeQov teal fiaxqov
xai n'/.axvxEQov y.ai uhxxeog xai axtvoxsQov xai oxt(6i)vov
xai vrj Ala fia'kaxooxeQov xai fiaXaxov xai axXfjQOxeqov xai
axXrfQov xai xojv ciU.aiv anavxoov oilxeo. Xiy.ofiivwv atgiov
SioQiaaoO-ai. oyeSbv yuQ tig oi.rjv xrpi laxQixrjv xai xag a/.Aag
Se x i’/yag anaoag ixxeivexai to axeuua. xai ya(> ■&aQfioxtQov
liyofiiv. xai &tQfiov xai ipvyQoxeQov xai ipuygov xai IgijQOXtQov
xai JgqQov xai vyQoxtQov xai vyqov , xai xa y ini natrt xov-
%oi$ ni.iov ye xai noXv, xai nakiv eXaxxov ye xai bViyov.
icp ivog ovv xivog xov loyov bog ini nagadtiyfiaxog (Saoavir
oavxeg, tifiev xvyoifiiv evQovxeg x t n'keov, ovxoog ijdij xani
gere par eft. Imoattendend um eft, periiideiie fit, fima-
jorem tlicas ac magnum pulfuin, et item minorem ac par-
vum, an diverfae res Tub bis nominibus. lateant. Majorem
quidexn Temper accipimus ininore majorem, atque minorem
majore minorem, magnum vero nullo magnum, fed abfo-
lute, .itemque. parvum nuUo parvuin, caeterum abfolute.
Eodem modo de breviore et brevi, longiore et longo, latiore
atque lato, anguftiore anguftoque et bercle etiam de molliore
et inolli , duriore et duro , denique de omnibus aliis , quae
in.eutn ufurpantur .modum, diftinctione eft opus. Quippe
baeo confideratio pene pertinet quum ad totain medicinam,
turn vero ad alias, artes omnes: etenim calidius dicimus et
calidum , frigidius. et frigidum , ficcius et.ficcum, humidius
etliumidum, denique plus et multurn, iimiliterque minus’ et
parum, Una igitur in re fermonem pro exemplo explora-
bimus , ubi fi indagando nobis quid profectum fit , ad alia
Win omnia viam et rationem hape faciemus, ut traduca-
2&TTMQN A0TQ2 B.
8%
Ea, Chart, yrir. [126.] , Ed. Baf. III. (64.)
ralht navra iitTacpdgtiv ntigaaofit&a rtjv fie&oSov, tl S7 .
anoQrjaoptv , avrrjv yovv xr\v dnoglav ini navra iitTotaojitv,.
y,ai Svoiv &ute()ov , tj %Qt]<ji{ia)TaT?]V tig noVLa (it&odov e%tv-
QrjGOfisv, ,t] rtjv oirfaiv tov SoxtTv ytyvcoaxtiv a (uj yivcooxo-
fitv uno&rjaopii&a. (pegs §rj ngoxtytiQio&co ycig rjfuv tig
t ijv axsipiv to Tt g.ty a xai to fiixqov , ony Siaqitgu tov jrti-
Xfivog Tt xai (iixqoteqov. xai ngtoTov [isv an ctvrcgv tojv
xara TOV §iov Xtyofisviov, EV oiantg tl&iofit&a Tt xai TtSigayv- .
fit&a, t'l voovjxtv to. fisya xai Tp to (iixqbv, dvafivijaoiuv
avTolq. aqa yt ntqi to iiiXfiV Tt xai ixixqiov. r\ pttCfiV fitv .
ovx avao-fput&a tov Isyovrog dnXcbg, tl [it] ngoo&titj to
Tivog Xsyti iiuQov , yidya S’ cinl.wq avroi Tt Xtyofitv xai tcov.
uXJmv axovofitv avtv nQOG&ijxrjg ; do ovv Tmvxa&'iavrd
\ ItyofiEvmv egtI to fiiya xai xo fuxqov; ah)l tl tovto, nav-
Toog Srpiov&tv *j ovulag sori Sijhcaicufd, r\ noiOTtjTog, ij Tivog.
tcov xaTce Tag atlag xaTtjyoQiag Xtyofieviov, omiag fxkv. ovv
ovx egti d'rjhaviy.a, xa&dntq Hcoxga rtjg q IlXaxcov ij 'innog
ri dv&Qomog , ov [iqv ovde noiov Tivog, ovv ovv oyijuarog,
mus, fin haereamus, ipfam etiam hanc liaefitationem tr'aUs-
feremus ad omnia. Alterutrnm quidem certe, aut yiam
rationemque invenerimus ad. multa accommodiffimam.,i ant
inanem fcientiae eorum perfnafionem , quae ignoramus , de-
pofuerimus. Age jam fumamus. in manus magnum el par-,
vum , ut expendamus, quatenus a majore et minor© diftent!
Et primum de rebus omnibus -mundi^ in quibus quidem ver-
fati fumus et educati, quid intelligamus magnum et • quid
parvum, nobis ipfis fubjiciamus: fimilimodo, quid majus
et minus. Nonne majus, ut quisquam abfolute dicat,' non
ferimus, nifi addat, quo dicat majus, magnum autem. ab-:
foluto fermone et ipfi proferimiis et alios citra additid-
nem audimus? Nunquid igitur per fe dicuntur et abfoluto.
fermone magnum et parvum? At fi. eft, nimirum vel fub-
fiantiam fcilicet denotabunt, vel qualitatem , vel abquod
afiud praedicamentum ? Atqui fubftantiam non fignificant,"
ut Socrates, Plato., equus, homo. . Nec vero edani quali-
S4o rAAHNOT JIEPI JIATNG2EQ2
Ed. Chart. VIII. [126.] Ed. Bah III. (64.)
ovde yqcafxaxog, ovSk ■d-eaicog, ovre Sianlaoecog, ovdolcog
oydevog tcov ovrco leyofievcov. alt ovSk to nov Srjlovv ni-
cpvxev, rj to non , ov fitjv ovSk to xtiodai, t] tytiv, % noitiv,
7] naoytiv , alt ev fiovoig avra 5eT ‘QrfXtXv rotg xaxa to nooov,
rj nqog tI Ityofiboig. eavovv, coomq oliycq nqoo&ev 'scpai-
vtxo , nq doxy xrjg nqog xi xaxty/oqtag tyeo&ai, xara ttjv tov
nooov tyjTtjnov avxa. i tod firjv anoqcoTaxov eoxiv oqioai
nqlixov XQfj voiiv ixanqov avxcov, aqa yt to fib oxadiaiov
fdya, to Se myyvaiov fiiy.qbv. xai fitjV to fib oqog fitxqbv
leyofiiV, xav oxadiaiov t; , tov 5k [ivqfirjxa fiiyav , nafinotv
Siflovoii myytog anoltmofievov. alt iocog cpijoi Tig, dneq
tcov Tjfiexeqcov ixaiqcov kjqxeaev tivi, nooov fib ti dqlovo&ai
nqog-avxmv, ov pjv aqicoqtofibov ye tovto , xu&amq to
nodiaiov, alt cog sxtlvog eleyev, iv nlam n xai aoqioxcog'
aq ovv eyofitv oqoig mqilafttlv to nlaxog avxcov, coomq
tcov allcov tcov ovuog Ityofibcov 01 ov yoqov s cal noleag y.ai
oqovg xai oxqaxt' fiaxog xailifivtjgi exaoxov yaq tovtcov
tatem ullam, neque figuram igitur, neque colorem, neque
pofitio'nem, neque conformationem et paucis nihil iftius ge¬
neris. Quin nec ubi indicare vel quan do poIKnt, nec item
fitum, nec habi turn, nec actionem , nec palfionem. Sed in
illis haec folis funt quaerenda, quae in praedicamehto.quan-
titatis, ant ad aliquid funt. Atque ii, quae nuper noftra
lententia erat, non vldeantur ad praedicamentum relationis
pertinere, in quantitatis erunt quaerenda. Porro plenum
ell difficultatis llatuere , quantum intelligere utrunque opor-
teat, anne inllar iiadii magnum, et cubitale parvum.
Atqui moritem, etiam fi magnitudine fit iiadii, parvum dici-
mus , et formicam magnam , lodge quidem cubito. minorem.
Dices fortafle , quod familiar! cuidam meo fatisfecit , quan-
titatem quidem ab iis fignificari, non certam tamen illam,
ut pedale, caeterum ut ille dicebat, latam et indefinitam.
Nunquid igitur finibus altitudinem eorum complecti pofl'u-
mus, ut alia id genus, nimirum chori, civitatis, montis,
exercitus, itagni ? quippe quae cum quantitate incerta om-
2<PTrM!2N A0r02 B. 84 1
Ed. Chart. VIII. [126. 127.] ' Ed. Bar. III. (64.)
fXcTa noaoxijxog aoQiaxov leyaxai, dvvaxov [itv efottiv, Sg
ovvt x oiig xqtig, rt xixxaqag zoqtvxag tjSrj voov/itv zoqov, oil
fiijv ovSs xovg fivQiovg sxi * [127] xa&antq aids it ohv, ovxe
xijV hi TQtcov olxiwv avyxtiuevrjv ovxe xr\v tig yillovg oxa-
diovg htxtxaiisvriv , ovd ’ oqog oil to TC^/vaiov fiovov, alia xi
[itiCflV , ovd ail izahv x 6 [tiyjqt xijg atlrjVtjg avuxtxafitvov,
ovxe lluvtjv avaxaxtxtjv vdaxog afirpoqcav xqiwv , ov fitjv oiid *
Saxe xijv yrjv olijv inixlvQuv. exaaxov yaq xovxmv tl xal
fir] dvvaxov axqtpc og atpoqiaai x 6 itoaov, alX igevqeTv ye dv¬
vaxov itolla amfiaxa navxtlmg iy.mnxcoy.6xa xrjg vorjatwg
aiixSv i<f iy.axtqov , xa [ikv xa (iijdinm , xa de xa [njxix
uvat xijhxavxa.
Keep. (1. T'mg oiiv oqoi xa jityalcp xe v.al afuxqa,
xa&amq sxaaxcp xav iiQrmtvav, oiix fyo/uv elmiv, alX tig .
xoaovxov ext nlaxog fj voijaig exxtxaxai xov jteyalov, Saxe
xai avxov xov xoafiov navxog tVittiv , to xi fittQov dvvaixo xig
voijoai, xai xovxo dh-exai x ijp xov [ityalov xaxijyoqlav.
alia xai [liiQuife xai xavonp xal xiy'/qog xal tl xi xovxov
nia dicantur. PolTumus dicere non. tres nos, ant'quatuor
faltatores cliorum intelligere , non tamen jam mille: nec
etiam, civitatem , li qua tribus conftet domibus, nec quae
mille ftadiis exporrecta eft: neque montem, qui cubilalis
lit, fed' qui major, neque tamen qui lunam attingat: neque
Ilagnum collectionem aquae trium ampborarum , non tamen
ut univeriam terrain inundet. Nam uuiuscujusque liomm
quanquam adamuDGm nequeas quantitatem conliituere, multa
tamen invenias corpora, quae ab eorum notione utrinque
deflexeriiut, liaec quod nondum, ilia quod non amplius fint
talia.
Cap. H. Qui ergo termini magno et parvo ftatuan-
tar , ut commemoratis omnibus , non eft, quid dicamus ; imo
vero adeo intelb'gentia patet late magni, ut ipfo etiam uni-
verfo mundo, verbi gratia, ft quid excogitari majus poflit,-
lioc magni fit obtenturum nomen. Nibilominus formica,
culex, milium, et fi quod hoc minus fit animal, vel gra-
842 IAAUNOT HEP I JIArMiEESiE
Ed. Chart. VIII. [127.] Ed. Baf. 111. (64.)
fuxgoxagov tir\ Ifiov, ij onsgfia, 8t’/ixai xtjv xov (isyalov
xaxiyyogiav. ov yag fivgfit fiovov , alia xsyyjgog rig teal
v.wvanp fieyag leytxai. dijlov ovv to yt xooovxov, cog sxa-
axov xoig ofioyivscu nugaftallofiavov % fuxgov, rj fieya Is-
yojXcV , anlag 8* ov8dv. xai xavxy dirjvtyy.s to fiatCfov xov
fiiyalov, to fikv fiuQov navxog xov [uxgoxsgov Svvua&ai
ja%ov Isyeo&ai, to fxsya d’ ov navxog, ov xivog [ut£ov,
alia to 1 uovov xcov ofjioytvcov. ovxco 8k xai ntoi /uxgoxsgov
xai fuy.gov yok) Siogfcto&ai y.ai nigi xaysog xai Qaxxovog y.ai
(Sgadtogxai (igaSvxtgov xov avxov xgonov, sc ye xai ’innog
(SgaSvg leytxai xtg y.ai fivgfitfe xayvg. bfioioog 8s xai tcov
alloov sxaoxov wvofiaofisvaov tvgtj&itg k'v xa xocg xwv ocpvyficov
ysvujiv an aoi xai xaxa xijv oltjv iaxgixt/v. rfdrj 8k xai xaxa
xov ovfinavxa §iov tcov av&gconwv xai oxltjgov xai oxltjgo-
xtgov xai f talaxov xai fialaxooxtgov xai nvxvbv xai nvxvo-
xigov xai xalla navxu naganlr/oia xa fikv ngog sxtgov
o xi dtjnoxa nugafyullixai , xa 8k ngog fiova xa xaxa x 6 sv
avxoig yivog. ag ovv ij8>] to nav eyofitv, rj xai xovxgo xig
hum , accipiat magui nomen : neque enim formica tantum,
fed et milium et culex magnus dieitur. Tan turn ergo con-
ftat, imamquanque rem cum ej us deni generis rebus colla-
tam Tel parvam vel magnam dici, abfolute ' nihil. Atque
hoc quidem inter majus intereft et magnum ,. quod majus
omni minore polIit majus dici, magnum vero non quolibet
majus, fed tantum eis, quae funt ejusdem generis. Eadem
de minore et parvo dillinctio ed, nec non de celeri et ce-
leriore, nec fecus de tardo et tardiore, dquidem equus
quispiam tardus dicatur et formica velox. Simili ration e
aha cuncta videbis appellata efle quum in pulfuum omnibus
generibus turn per totam medicinam, et hercle per totam
mortalium vitam, durum durius, molle mollius, crebrum
crebrius , breviter alia id genus omnia partim cum altero
quolibet comparata, partim cum iis tantum, cum quibus
conveniunt genere. Quid jam igitur fummamne alfecuti
I'umus, an vero hie etiam fermo poilulat dillinctionem ?
2&TTMQN AOI'02 B.
843
Ea, Ch. art. ym. [137-] f 3 Ed. Baf. III. (64.)
rep loyep leenee deopeespeog’, ov yap anaere xoeg he xavxov ys~
vo g to peeya napafSallovzag ovxeog bvopaQofttv. oil yap av
AyjUsd g ■d ctfia xal A lag Heyovzo ptyai.oi xal Uolvdapag
zed Mleav , te yt r ov jib Aiavxog 6 Ayllevg, rov ds Me-
% eovog Holvdapag ijv pteQeov, allot Sijlov on rep peeesep re
xal ficTQeep xal avppexpep npooayopivoptvep xad-* ezauxov
ysvog aontp xavbve xal xpmjplcp valla naoapez/lovxtg,
oesa per vnsp aiixo, payola nctvx time leyop&r, boa e?
svavxea, opexpa. xal xovx eaxev pkv xav rep (Seep, navxl,
paleerxa d’ ovv Iv raeg xiyvaeg' ntpl yap rtjv rov ovfijistpov
&r\pav e/ovesev anaaae, xal rov x ixnopeQuv esntvdovoe raeg
oveseaeg ntpl ag xaxayeyvovxae, xal noli) esezeov edtjdoxsvat
rovSi revet eprjoiv 6 eazpog, oxav vnep rijv rov rpeepopedvov
aebpeaxogij epvesiv , xal oleyov av&eg, oxav anolemjxae ovpe-
petxpeag x ov x piepopedvov. ovxea yovv u&lejzij Svo pevag xpeeov
oleyov dlvae Idyovxtg, rep voesovvxt nollaxeg anayopivopeiv
yvlov nxeoavrjg ixpoq>jjoae Itxaveov, eog nldov ov rov ejvp-
[isx pov. xal pedyav ovv ejepvypov xal fuxpov ipovixtv rov
neque enim li cmn omnibus, quae fnnt ejusdem generis,
magnum comparemus, Ilatim fic nominamus. Neque enim
Jimul Achilles et Aiax dicentur magni, nec Polydamus et
Milo, JI quidem Ajace. Achilles., Milone erat major Polyda-
mas, fed plane cum medio et mediocri atque moderato,
qiiod vocant, unoquoque in genere, veluti cum regula
arbitroque caetera conferemus: turn quae illud excedunt,
magna elTe dicemus omnia: quae contra, parva. Id quod
uTu venit in omni vita, in arlibus quidem utique maxime,
nam ad moderati omnes examen referuntur : atque hoc fup-
peditare eflentiis, in quibus verfantur, Undent. Ac multum
cibi dicit medicus fumpliffe quempiam, ubi corporis natu-
ram nutriendi excedat, rurfus parum, ubi infra mediocrita-
tem ejus lit. ! Nam ea ratione athletae duas minas carnis
parum dicimus elTe, et frequenter aegroto interdicimus cre-
inoris plifanae pelvim exorbere, ut fupra mediocritatem.
Ita magnum eliam pulfuin et parvum dicimus, qui a medio-
844 rjAHNO T 1ZEPI AIArNQSSEQJH
Ed. Chart. Vlir. [127, 128.] Ed. Baf. ITI; (64. 65.)
i^iGxdysvov xijg ovuyixqtag , v.al xovxovg yev no7.7.ovg ixa-
xtqovg, Sva Se xov avfiysxQov , ov XQy -&r]qdcjal xs v.al xy
[■ivrjyrj naqa&sysvovg inayiiv xoTg alloig dnaatv [128] oiov
jxexoov xi Sixaiov mi avxrjg xrtg cpucjicog cbqwysvov. oncbg
ovv aircov ilgevgcoytv , ij§>] oxonwysv. ini xovxo yuq 6 nag
antvdst 7.0 yog v.al xovxov yaoiv sl'qtjxai xa nqoa&sv anavxa.
tvgotytv 5’ dv avxov, tintq Svvaiys&a. ysdoScq. ^qrjacyov yuq
xovxo nqbg xo xuxa ndvxcov xcov ovyyixqcov Sva TJyyov sypv,
v,al yrj tyxsTv avdig, oncog ykp tvqmxuv yorj xo v.axu xr\v xi-
vr\ow ovyysxqov , oncog St x ov vuxa xrjv (65) rjowfiav , ij xo
xijg aqxyqlag acbya. v.al nqcqxov yev xovx idcoytv, tl yoy
va& Sxaoxov ysvog acpVyybv Sva tyx uv xov ovyysxqov , rj
nXsioyg, allov yev cog iv ykixLu avyyexqov, alXov S’ cog
iv Slgsm acoydxcov, aiJ.ov S ? cog iv xqdaecnv , alXov S’ cog
iv cbqatg, rj ycbqaig, rj v.axaaxdascjiv , rj SnixyStvyaaiv , rj
rpvyixalg Siu&icsiGiv. iv unaoi yao xovxoig xovg yev yeyd-
7. ovg, xovg 8s yixqovg, xovg 8s avyyexqovg 7Jyoyev slvai
critate deflectit, atque hujus utriusque magnum numerum
efle , mpderatum nuum , qui indagandus nobis et ob memo-
riam ponendus', omnibusque aliis applicandus eft veluti
menfura quaedam aequa ab ipfa conftituta natura. Qnem
quomodo invenire poflimus .reliquum eft ut confideremus :
nam eo tota oratio properat, cujus quidem nomine retuli-
mus quicquid ante dictum eh. Invenerimus autem il¬
ium, modo' poflimus, via et ratione.. Quippe hoc ad il-
lud interelt, ut unam viam ad omnia moderata unam-
que rationem habeamus ,. nec . denuo needle habeamus
quaerere , quo pacto inveniendus lit in riiotu moderatus,
quo pacto in quiete , vel in eontentione , vel in arte-
riae corpore. Ac primum hoc videamus , utrum linguli in
lingulis generibus quaerendi pulfus moderati lint, an pin-
res , alius pro aetate moderatus , alius pro habitibus corpo¬
ris, alius pro temperamentis , alius pro anni temporibus,
alius pro locis, Ilatibus, vitae inftitutis, vel animi affectibus.
Pro his enim omnibus alios magnos, alios parvos, alios mo-
2<Z>TrMQN AOl'02 B. 845
Ed. Chart. VIII- [128.] _ Ed. BaE IIL (650
ayvy/iovg , xal rovg [iev rayeTg , rovg 3s pqadeig, rov g 3s
ovftfistQovg , xal xard rug aklag StacpoQug moavuog. xal
ray av nvi 3o\tit rovr evl.oyoneaov elvai xal rrj yoela y.a7.~
7.ov ofiol.oyovv , r 6 xa<f exuorov ytvog otpvyixcbv sva no is tv
rov ovpjUTQOv. emoxtipcbfud-a ovv uxQifStGrtqov avro, xal
HQoysiQiodjisvoi ydvog sv ocpvyfidov tog tv naqa3eiy[iari r 6
rwv iA.eyd7.cav re xal fuxQaiv, vneq tov ollyov SfmqoG&ev s7.e-
yofiev, rov fieoov avrav, xal rov oviAfAerQov ifeevQtiv nsiqu-
&d>nev , 13 la [iev sv rfkixiaig, I8ia d’ iv Sqaig re xal yp-
quig xal cpvaeoi xal XQcuseoi xal rot's dl.Xocg dnatji rots rotor-
rots • aqxeati yaQ, el roird’ evQoifiev, elg rrjv yqeiav , tire
■jtQoxeirai [asv qfitv rov olxeiov exuorov rcdv elQrjjA.tvcov acpvy-
fitbv tldevat, xal rag tig ro itaod tfvtnv ixrqondg arrow 3ta-
yivcooxeiv. r\ Se vvv tlormsvtj 3i3aoxa)ua tpaivtrai rov-tf
tjfuv exnoQiCovoa. axeipcdfie-tf ovv axQificbg, el dvvarov e| tv-
qtlv avro. cpaivtrai yaq i/xol /rev yaT^ncbrarov , tocos 3e xal
aSvvarov. tj yaXenorijg 3’ iv rm | u>j3iv rtbv eiqejfisvcov idta
deratos dicimus pulfus efle:.jam hos celeres, illos tardos,
quosdam moderates , parique modo in caeteris differen-
tiis. Forfan autem hoc probabilius alicni yidebitur ma-
gisque confonum ufui , fi cnilibet generi unnm aflignemus
moderatum. Ergo accuralius hoc disceptemus, atque unnm
fumamus genus pulfuum pro exemplo , fcilicet magnorum et
paryorum, de quibus egimus paulo fuperius; ac medium
eorum et moderatum demus operam ut inveniamus, figilla-
tim pro aetatibus, ligillatim pro anni temporibus, regioni-
bus, naturis, temperamentis , aliisque id genus omnibus:
nam hoc nihil defideremus ad ufum amplius, JI invention
fit, fiye proprium infiituamus cujusque memoratorum pul-
fum fcire, fiye etiam ejus a natura receflus dignoscere.
Quod praefens nobis doetrina yidetur fuppeditare. Quare
etiam atque etiam videamus, poflitne hoc inveniri. Mihi
quidem fane difficillimum yidetur atque adeo non pofle
fortafle inveniri: ac difficultas quidem in eo eft, quod nihil
ex his, quae commemoravimus , feparatim licet et lolum
846 TAAH.NOT ILEP1 JIJrNQEESiE
Ed. Chart. VOT. [128.] Ed. Baf. III. (65.)
y.al naff' avxo lafietv SvvaG&ai. . note yao IS la y.al v.a$
avrtjv eaxiv ISetv x r\v lv reus <3 Qaig SiacpoQav xwv acpvyfimv
avtv ocbfiatog, o xal fit] xgaoecog mag e’yei v.al egecag v.al fy.t-
y.lag v.al xcav allcav xcav elQtjfitvcov ; max ovx av fycug elnelv,
fjQL [ikv xtjltxovxog Gcpvyfiog olxeiog , ■&Iqu S ’ 6 xijlixovxog.
locaxtj&elg yap lv xivi xcct Isyeig Gcbfiaxi, nbxeQov lv S-eotio-
xsQca xt]V xftmiv, tj tyvyooxiQco v.al layvca, tj ncc/tV xal ax-
fiatpVTog, rt ysqovxog, tj tpv/^m %coql(0, tj &c(Jfica , v.al av-
dftog, tj yvvaiv.bg, y.al xaxa xag allag Siacpogag (aoavxcag.
coerce epaivexal Setv vara xtjv olt]V xcav vnoxeifievcov Gcofiaxcov
cpvGiv Imay.ontia&ai xov olxetov xe y.al ovx olxetov Gcpvyfiov,
Iva elScafiev, el ovxcag exvyev, bxi Aicovi fiev 6 aqtvy/ibg xrjki-
xovxog laxi (pvaet, Qecavi St Ttjhxovxog. alba xal xovx
drorcov., ov fiovov xca XQtjvai x utf exactor dv&qoonov ISlav
t/fiag fyeiv fivrjfitjv xe xcav olxelcov GCpvyficov xal fit] SvvuG&ai
nefyl fitjStvog Siayvcavai fitjSev co ngioxov ovx Ivxvyyavofiev,
•alia xal xca firjS ’ an avxov xov Alcovog, el xvyoi, xov eva
xovxov xov olxetov Gcfvyfibv lv exaaxcp yevei Svvaxov ISict
fumere. Nam quando feparatim et folam cemas pulfuum
pro temporibus anni differentiam citra corpus, quod jam
fuum temperamentum habeat et habitum et aetatem el alia
quae diximus? Itaque fit ut non poilis dicere, hie pulTus
peculiaris veri eft, ille aeftati : nam te quis roget, quo tu nam
in corpore dicas, in calidiore temperatura, an frigidiore,
gracili an corpulento, juvenis an fenis, in frigida regione
an calida, et viri an mulieris, nec fecus in reliquis diffe-
rentiis. Quocirca in omni natura videtur propofitum cor-
porum proprius eile animadvertendns pulfus etrion proprius
quo feiamus Dionis verbi gratia pulfus talis natura eft, Theo-
nis talis. At hoc abfurdum fit, non tantum quia necefie
eflet , qui pecnliares Gngxilis homiuibus pulfus fint et qui
non peculiares , feparatim meminifie, et nihil nos polfe de
quoquam, hifi ufus nobis cum eo interceffilfet, cognoscere;
verum etiam quod ne in ipfo Dione quidem verbi gratia
■ unum hunc proprium pulfum in unoquoque genere fepara-
21 PrrM&N «ioro2 b.
847
Ed. Chart. VIII. [128. 129.3 ' t Ed. Baf. III. (65.)
xai ycoftlg rijg rcov s^co&tv noayuarcov ntQiGraatiog lafiuv.
itors yccQ xal Itjipu; itortQa rov iv ytificovi JUovog, rj rov
Kara ro StQog, Kal noreqa rov iv'Pcofiy, jj rov iv -difivg,
Kao rov lcr/vor£Qov ytyovorog, rj rov nayvrsoov, xai aqyort-
qov , rj bunovcortQov Sirjyrjiidvov , xai ivSttGrtQov, rj Sax \n-
ksartqov Sirjrtjfievov , xal olvov, rj vScoq rrsmoxorog, r
Sixfuovrog; ov yaQ s'anv avtv rovrcov xal akhov [ivqicov
itiQLaraoicav ISltc nore xal ravro kajitiv to dUavog sco/ra.
fisvst roovvv xal vvv ert rj e§ agytjg anogla. rbv yaQ rr]
oh] cpvoa rov vnoxufiivov acoparog olxtiov acpvyfiov , bv St]
xai GV[i[isrQOP ixakov[itv, Iv i’aco rco (itrQLOv tvQttv aSvva-
rov[itv. a]itivov ovv [129] oacog fix] ravrt] (itriivai rt]V tviqI
rov Gcpvy/iov Siayvcoaiv, akX cog roTg uoayo/ievoig iyQaxpa-
fisv, icp sxuarov rcov ilQtj/Jievcov alricov rrjv rQonrjv ix(ia&iiv.
e'an yaQ nv tvqsiv rov roiovrov (,u&oSov> rjv xal vvv naQa-
yqaxpavng itobrsqov icpt^tjg imaxtxpcbfit&a , nortq avraQxijg
eariv tig anav, rj xal avrtj xara r t ikhnrjg. tit] S' av t]
/xi&oSog roiaSt , nQoytiQioan&vcov f][i(ov evtxa naQaduyjxarog
tim poiTemus et praeter rerum extemas circumftantias fu-
mere. Nam quando fumes tandem? Dionisne hieme,
an Dionis aeftate, et utrum Dionis Romae, an in Africa;
jam gracilioris , an corpulentioris ? praeterea ejus qui otio-
fins egerit, an laboriolius, durius an lautius vixerit? turn
vinum, an aquam pota verity an htiverit ? Neque enim
eft ab bis aliisque circumftantiis fexcentis feparatum fu-
mere et folum corpus Dionis. Itaque nondum explicata
prima dubitatio eft, Jiquidem pulfum tod naturae propofiti
corporis proprium, quern quidem moderatum hoc eft me-
diocrem appellavimus, non valemus invenire. Praeftiterit
igitur non ambire hac ratione pulfuum notitiam, fed ut
praefcripft tironibus, in fihgulis quas narravi caufis edisce-
re variationem. Nam aliquam. poflis ejus viam atque ra-
tionem invenire, quam hoc loco prius' adnotabimUs ; deinde
infpiciemus utrum omnia praeftare queat, an aliqua ex
parte etiam claudicet. Porro via ratioque haec, ut exetn-
TAAIINO X- IIEP l dlJI'NQEEQS
Ed. Chart. VIII. [129.] Ed. Baf. Ill, (65.)
tv xi rap zQtntip zovg a<pv/[iovg nscpvzozav alziav, oiov
yvuvaatov. nqozsdtvrog yaq azonsXa&ai, xiva zqonov zap
mpvyfiav eoyaatrai yvfivaaiov zrjv zqonijv, kaftav ovv nv
uvfl'Qomov , andaag avzov zag diaqioQag zap acpvy[iay ini-
azzipai nQoriQov, tlza yvfiydaag av&ig iniazsipai , zig flip
avzav i^tza&ij, zig 8’ i^tkv&i] , zed fii’/oi noaov, zed ovzag
s^evQtjG tig, ono'aov necpvzt yvfipaaiov zQsntiv zovg aqivy/iovg.
ouoiiog 8s zed ntqi kovroap zed noudrav zal i8 to fiazav zai
zap dkkav dnavzav, iz zijg za-O- tzaozop av&Qanov ntiqag
tzoifiov tvqtiv zag zqonag. ovza fitv 77 ntiqa p«< 77:77, za 8s
zap ini zij xoiavrrj ntiqct koyiojiav ovzszi quSia. zivdvvog
yeeq aontQ ip naorj ntiqa oqiakijvui naqa zo aSioqiozov,
ovza zavzav&a. 8iyag 8s zovz avzo adioQiozop yipszat,
zo flip za fii] ztfitiv zb zoivbv tig zag iv avza naaag 81a-
epoQecg , zb 8i za [irj ozeipao&ai zoig zqsnovoiv alzioig xiva
[lip itQorjyovfisvcag , rj nqcbzag, 77 01 rag av zig ovofiaQtiv i-Os-
kiq , xiva 8s zazd GVfifitfirfzbg tjxokov&rjot. zb [iiv drj firj
ztfivtw zb zoivbp tig zag iv avzco naaag Siacpoqag zoiopdt’
pli gratia viam fumamus de canfis quae alter andis funt pul-
fibus, ut exercitationem. Nam fi. confiderandum venit,
quemadmodum pulTus exercitatio immutet , delige hominem,
cujus attendas prius omnes pulfus, inde exercites, tumqne
de integro attendas , qui illorum fit intenTus et quis exolu-
tus et quantum, atque lie invenies, quantum exercitatio pul-
fus pollit immutare. Haud aliter in balneis, potu cibisqiie
omnibus facto de lingulis hominibus periculo, facile altera™
tiones inveniemus. Haec facillima. experientia ell'; verum
quae ab experientia ineundae rationes funt, non perinde fa-
ciles. Nam quod eft in omni experientia, id hie item, ne,
dum nihil difiiriguimus et confiife rem tractamus, offendamiis
periculum eft. Quod fit bifariam, ut res non diftributa, vel
diftincta lit, par tim. quod commune non dispartiamus in fuas
omnes partes , partim quod alterantibus caufis non attenda-
mus, quae praecipue, vel primo vel quocunque velis no¬
mine vo care , et quae per accidens fuccefierunt. Atque
commune non fecare in omnes fuas differentias tale ell,
Ed. Chart. VIII. [129.] _ Ed. Bat III. (65.)
deTrai yaq 6 7.oyoq, Tv f, oaqajg, naqadtlyfiarog. ting ano-
yrjvaixo r dv yvfivaoafitvav rovg acpvyfiovg xoiovodt yiyvt-
o&ai, fir; dioqiodfitvog, firjtf a rcvi Xiyij too yvfxvaaaydyoq
jxrjn nag ytyvfxvaojxiva firjxt non (ifjtf onoaa, naqa rq
[irj rdfiviiv to xoivov ilg rag diacfoqdg earful?]' xLvi yaq xai
)Jya xoj yvfivcuja[iivw , nag rjhxtag eyovxi, nag de lo'/vog,
rj aadiVciag, nag da yyfxdv, nag be e%twg, . nag be
y.quotag, nag 8k njg xdv [xoqlav tov odfunog avpmtjycceg,
nag be tov - nqog to yvjivuoiov b&ovg. tig Tooavra yaq
biaiqcZxar to xivi. to da ndg iyvfivuouxo ncthiv tig ii)Xug
T£ftvsxcu Siaqiooag, aqa yt ovvxovag , rj ov, xalo%sag, rjov,
v.ui ofialwg, rj ov. xutf ixaoTov yceq xovxav ovy daavxag xqa-
nrjaaxai. bjioiag da nod ntql to non biacpaqovqav dvuyxrj
ytvio&ai ttjv Tqonrjv. op yaq ion Tavxov ibrjboxoxcc yv/xvbh-
%uv rj vrjoxiv, xai Ivnovfitvov rj yaiqovxa, xai nqb&.vftov
rj qa&vfiov, xai iqqiyaxbra rj biaTt&tqixaoixivov , xai nlsovce
tov diovxog rj ilaxxovu , rj avfijxixqa xiy.oifxrjiA.avov. djxotag
be xai ntql to nooov tdv yvjxvaolav rj Tqonrj didcpoqag.yevrjr
otxai. ov yaq daavxag -xd ovfiixtxqa xoZg nlaioaiv, rj eJ.ax-
uernpe requirit oratio ad claritatem exemplum. Si quis
exercitatoram tales dieat efle pulfus , neque diftinxerit, nec
cuinam dicat exercitato, neque quando, neque quantum,
hie eo quod non divifit commune in differentias lapfus eft.
Cuinam exercitato inquam, qua aetale, quo robore, aut in-
firmitate, quibus humoribus praedito, quo corpore, qua'
compage corporis partium , quam ad exercitationem confue-
to: fciftcet in tot membra dividitur cuinam. Jam quomodo
eicercitatus eft in alias etiam difterentias feinditur, an valide,
necne; Geleriter, necne; aequaliter, necne; in quibus omnibus
non eodem modo mutabitur. Jam etiam diverfam efte pro tem¬
pore alterationem oportet; neque enim a cibo fubire exer¬
citationem perinde eft ac jejunum; nec perinde eft triftem
atqne hilarem, alacrem ae'fegnem, rigidum ac excalfactuin,
item eum qui plus jufto ac qui intra modum vel mediocri-
ter dormivit. Similes immutationis differentiae manabunt
ex quantitate exercitationum, liquidem' moderatae aliter,
gaxexus tom. Vrn. Hhb
85 O PAAHN02 IIEP1 :AIArNQ2EQ2
Ed. Chart. VIII. [129. i3o.) Ed. Baf. HI. (65. 66.)
togiv vnaXhx^u xovg acpvy/iovg. to ds xaxa avfi^tjxog, rj
TtQcorcog ytvaa&ai xrjv xqontjv, coda yotj Siooitia&ai. ■ fiy n
aqa naqttTwpaxoov fiev tjv fiaoxog , uqtgayAvia 5’ am<a
yvfiva^nj&ai qvevxcov alg ttjv yaaxiqa nkaibvav yvfimv [ioy&t]~
qoov, i] Saxvao&ai to o TOfice ovvefit] xqg yaoxqog t ij xaxiu xwv
yvyuov, tj (jaqvv&ijvat xto nXfj-9'u-, ij avatQtnto&ai Tt xai
vavxiav , xai dice xavxa tov av&qoanov tj avaXvuv , r\ ix-
Xvaa&at, rj xataxjivyta&ai , rj nvLyao&cu. tovxcov yaq sxa-
axov uKhouoati xovg Gapvy/xoiig xai Tig laarg oltjoaxai xaxa
tov tov yvjivaaLov Xoyov avxovg Taxqa<pdat. xai yaq at ufoy*
{hoqixog wv, xai xoig xaxa -dojqaxu xai nvavfiova vootoda-
axaqog , ao^iyavog toxacog yvpva&o&ai, Svonvovg ytvoixo ,
(66) xqanfjoovxai jisv oi. oepvyjioi xaxa tov xr\g Svonvoiag
loyov, xaco g S' oirjaaxai xaxa xa yvjivaaia. nag oiiv %qi
dioqSgaa&ai nqog to [itjdev b> xrj naiqct GtfaHao&ai , aiqijxai
fiev exaqoo&t fiaxqoxaqov, alqrjGaxou de xqvxav&a Sta figayacov.
[i3o] naaag xag alqijfiavag diacpoqug tig xqaig xavxag avit-
yayav yqij xag xa&elov, to [iky i-noxaifiavov owfia naqaXayx-
Qavovxag alg xtjv natqav , vytavvov xa xai xaxa [i^da/ilav xwv
atque plures, vel pauciores, commulant pulfus. At per ac-
cidens , an per fe, mutatio fiat, ita eft diftinguendum ; ec-
quid fuifiet excrementis plenus et quum coepit exercitari,
fiuente in ventrem vitioforum humorum copia, vellicari
contigit os ventriculi humorum vitio , aut copia opprinii,
auteverti, ac naufeare, eoque vel fatiscere hominem, vel
languescere, vel refrigerari , vel fuffocari; horum enim al-
terat quodque pulfus , quos aliquis forfitan ab exercitatione
exifiimabit profectos. Nam fi qui plethoricus fit ac tho v
race et pulmone afiecto, fimul ut coepit velociter exerci¬
tari, in dyspnoeam incident, pro dyspnoea variabunt pul¬
fus, et tu putabis fortaffis pro exercitationibus. Ergo ut in
experiundo non faUaris quomodo fit diftinguendum, etfi
alio loco fim longius perfecutus, fummatim hie tamen per-
ftringam. Omnes commemoratas differentias ad tres has
reducemus generates ; corpus propofitam defignabimus ad
experientiam , quam fanjnn fit ac nulli obnoxium externae
2&rrMSlN A0T02 B.
85i
Ed. Chart. Vin. [i3o.] Ed. Baf. III. (66.)
t^io&ev tQonrjv Svvaoxtvofiivov , to n Qooayofitvov S' avxco
yvfivaotov ovfifiexQov xrj itoooxtjxt cpvfaxxxovxag , iv Se tr/
TQonij oxonovfitvovg , fir] t i Kata ovfipiprjxog UTcr/vxrjotv , xai
ov xatce tavxrjv tov yvfivaotov trjv ipvotv. av yaq ilg tavxa
tee XQta {Htnyg, Qcedteog e%evQ rjoetg, ncog y.ai fity.Qt noesov xqs-
riet to itQoxnov aixtov. you ovxcog H-totai oot xa& exaoxov
tISog alxiov xrj nuQCi trjv tQonrjv exfia&ovxt yQrjo&ai nQog
tag ev taig voooig Stayvcboetg, QqSlorg evQioxovxt, nooov fiiv
ano tcov e%oo& tv alxUov exQantjoav ol aepvy/ioi, nooov S'
ano tov voorjfiaxog. coot ovxext ooi Strjou nQoytyvebaxttv
ftotog 6 efvoti ov/ifiiXQog, alXa tov exaoxco tmv vnoxtifievaiv
olxttov emoxafievog , tig ooov ovxcog brio xt xav aXXcov al-
ticov xai avxov tov voorjfiaxog ixQanrj , yvwftiQtiv Svvtjor].
xal firjv el fir] n(bg tavxa Seoifie&a xijg tov ovfifiexQov yveb-
oicog, ex neqtxxov tyjxrjeofuv avxov. nwg ovv eQovfikv tiva
fieyav, rj xayvv , nqiv tov avfifitxQOV e^evQitv; ext yaQ eotxe
to aqyjqg epvXaxxeo&at tJjxrjjia. tl Se xai Seofie&a tov fie-
yav, rj xayvv Xeyeiv; anoyQrjoet yaQ rjjuv tmv tQoncov ftovcov
alterationi , turn exercitationem , qua ad id utemur, mode-
ratam quantitate fervabimus , atque in mutatione hoc atten-
dimus, ecquid cafu inciderit, non ex ipfa natura exercita-
tionis. Si enim tria haec refpicias , nullo negotio invene-
ris, quemadmodum et quatenus adventitia caufa immutet.
Itaque li omni in genere caufae, alterationem experiundo
addidiceris, utendi tibi ad dignoscendos in morbis pulfus fa-
cultas erit, facile quantum ab externis caufis alterati pulfus
fuht, exploranti, quantum item a morbo. Itaque nihil
erit quod labores, ut quaiis lit qui natura moderatus eft,
praefeias ; fed ft qui lit lingulis, de quibus agitur, peculia-
ris, teneas, quatenus mutatus hie eft, cum ab aliis caulis,
turn vero ab ipfo morbo, nolle poteris. Atqui nifi ad
haec ufus nobis moderati pulfus erit, nequicquam eum quae-
remus. Qua igitur ratione aliquem magnum dicemus, vel
celerem incognito moderato ? nam manere etiamnum vide-
tnr prima dubitatio. Quid autem magnum nobis opus eft,
aut celerem dicere, cum alterationum nobis tantummodo
Hhh 2
85a rAAHNOT HEP l JIJrNSiEEP.2
Ed. Charti VIII. [i3o.] Ed. BaL III. (66.)
[ivrjpovivuv wdt na>g liyovoi’ yvfivaoia qv^fitXQa xovg
cyv/fiavg tig [ilyt&og xal xaypg xal atpoSqoxqxa xal nvxyo-
xijxa TQtn u, xal xovxo cprjfsofitv- xal xovg allovg (iovlopi-
■vovg dqlovv sv yvfivmioig qiaoxeiv. fiayalovg xal xaytig xal
-ecppd^ovg xal nvxvovg yiyvtGftqi xovg oqtvypiovg. alt Tj/uig
xtQwxov fihv ov% anlag eQovfitv iv yv/xvaoloig, alt iv xoig
:qvyfi£XQoig, nqoaQriaofiiv^ xa yag itltia xqg cpvaeag xov yvp-
vatpjitvov qd/iaxog dg sxiqov cISog TQonijg fiediovqoi xovg
acpv/fMvg. &nHxa cT oiid’ anlag ovxa [uyalovg xal xayug
igovfav , alia xal fid^ovag xal •8-axxovag xalaqoSooxagovg
xal nvxvoxtQovg xal xalla nana qr/oouev ovxcog ygijvai 11-
ytivr biovoxi Xax arj*iv xag qhxlag psyisxoi pev ol xwv
axjiatpvxath! , pixgoxaxoi ol %av yigovxav , ol de xav
xiaqaxpa'u.ovTqyv ptiCovg pev . xav iv xoig ytqovaiv , ilux-
xovg Se xav iv xoig axpa^ovatv. xal xqxa xag wgag moav-
xoog xal. xax ' alia ncivxa xtjv avxqv noirjqope&a didaoxa -
liar , iv- ixaaxm xav ytvav- xovg oqvypovg allrfloig naga -
pdllovteg,- ovy anlmg vrtsg avxav anocpaivojitvoi. r<p. pev.
ovv ipmigixa xct/a av agxeaeitv q xoiavxrj didaoxalla. xal
Xatis'fit meminiffe, ut dicamus- in liunc modum: Exerci-
tationes moderatae pulfus in magnitudinem, celeritatem, Ve-
hementiam: et crebritatem convertunt ? Quod dicemus alios
quoque, quum id fignificare volunt, in -exercitationibns di-
cere, ' magnos, celeres, v-ehementes, crebrosque fieri pulfus,
Nos vero primum non' abfolute in exercitationibus dicemus,
fed in moderatis addemus. - Nam naturam quae corporis
exercitati excedunt, pulfus in aliud vertunt genus mutatio-
nis. Deinde non ita dicemus abfoluto fermone magnos et
eeleres, fed maj ores, celeriores, vehementiores, crebriores,
aliaque dicemus ita effe omnia ufurpanda, ut, pro aetatibus,
maxi naps juvenum elle, fenuin miniums; eorum quorum
inclinat aetas majores • quidem quam fenuna, tamen mino-
tes quam juvenum. Pro .regionibus eodem modo et pro
reliquis omnibus idem- pr-aeferibemus , inter fe omni m ge-
nere pulfus conferentes, Hon abfolute de iis decernentes. Ac
empirico forfitan fatisfaeiat baee inflitutio , de qua accura-
z&xrMsm Aoroz b. 853
Ed. Chart. VIII. [i3o.] ^ Ed. Baf. III. (66.)
iur o/.iyov av. pip tar eqov vtt'eq avrijg imaxtxjjofit&a' %& dk
rag it quit ag xai avvtv.riv.ag ovofiu'Qofiivag air lag iv.aarov
roov acpvyyav e^tvQtZv (SovXofitvm v.ai ovv loyco tt xai fit-
O-oSco rtjV rt'/yrjv aoxqvvu to avfifitrQOV iv.uarcg tmv ytv&v
bvayxaZov inLorao&ai. cftqt yaq ^rtta&aL dia rt fiixqog b.
rov naibiov oxqvyfibg, Hr a anoqtZv -tjfxag air lag tbloyovg.
xai yu(> v.ai unoqrjaofitv , av fit] cp&avoofitv axqifi ®S i%t]'rax6-
rtg tag rmv (ityukcov tt xai fiixqmv ocpvyficov.ttjg ytveStatg ai-
r tag. oil yuq tvQrjooytv ini rmv naidcov rag rovg fitv.QOVi
yevvmaag. xai fit]V ti xai xatf IV onovv 6 rtjg altiag Xo-t
•/usfiog acpalloito, xqv toZ g akloig iv olg timoQtiv Sov.tZ Si-
v.aUog vnonrtv&tjatrai. navrr] yaq ofioXoytiv avrov, eintq
a).t]&t]g iariv, iavrcq nqoatjxti. . dice ravr ovv avayv.aZov
sniaraa-O-ai rov avfifitrqov. iff cog yaq xai 6 rov tcaidog vnsq
rov aififitrqov ianv. ‘Hgocpilog yovv nors fitv tvfif/t&r] rov
ucfv/fiov rovrov ovofia'Qu. ribi] nor ovv, cpcjaL rig, bAqyi-
yivt] g fiiv.qov uiitbv tlvai cptjuiv; Zawg av tinoifii cfoi rt]V aU
tiav tt]g (hacftitviag , av nqorsqov yvcqg , on to rcQov.c'ifievov
anodddtixrat , ro dtZv tig rtjv ntqi rcbv iv ocpvyfioZg alricov
tius nos paulo poll viderimns. At qui primas ftudeat etcoit-
tinentes quas vocant, caufas inveftigare cuj usque pulfus et
ralione artem viaque tractet, Imic cujusque generis moderh-
tum operae pretium ell noflei Quaeratur enim cur par¬
vus pueris lit pulfus, deinde caufae nos probabiles deficiant,
nempe enim nos deficient, ni fedulo prius caufafe quae ina-
gnos pulfus et parvos gignunt, expenderimus ; neque enim
in pueris caufas x-eperiamus , quae parvos generent. Atqui
ft vel una in re, quamvislevi, caufae ratio claudicet, fimul
in reliquis, ubi videatur abundare, merito titubabit, ubique
enim Ubi, li quidem vera eft, conftare ilia debet. Quo xiia-
gis neceflarium eft nofle moderatum, nani poteft etiam pueri
pulfus moderatum fuperare. Heropbilus certe infigniter
magnum interdum hunc pulfum vocat. Quid tandem igitnr^
quaeres, parvum Arcbigenes ilium nOminat? Fortaffe cau-
fam tibi diftenfionis aperiam, ft noveris pritis inftitutum pi'd-
baLum effe , debere ad commentandas pulfuum caufas viruiii
854 rjLABNOT 1IEPI ytlATESiSEP-S
Ed. Chart. VIII. [i3l.] Ed. Bah III. (66.)
[i3i] &naoiav iniaraa&at rov ovuntrgov avdgi Xoyiv.tg %
iivai (iovloiityo) , y.ai avv ra rijg air tag Xoyiajia navi Ini-
Grao&ai ngorygr]\dva. y.ai rovro [ikv laagrjrrov, [egtiyag
rig fit] {lovlcG&ai Xoyty.bg tlvai ,:) to S ’ oXiycg ngoG&tv ava-
fihj&kv , tog a%iov oxtipciog, ijSt] ■&iaGa>fii&a , to pijSdvu
tcbv S[meigixav , dvvao&ai rrjv rrjgijaiv axgiffi y.ai Siijgd-gw-
t ilvrjv noirjoao&ai, nglv rov anXag ov^irgov s^tvgiiv.
inudt] yag avra ngoxtirai firj povov it rgenn rovg aipvy-
fiovg tig-raypg, rj fisyi&og, rj n rav aXXav rj nagovaa nt-
gidracng, aXXa y.ai (nsygi noaov rginu yiyvaaxuv , t; yag
oXt] ygeia trig 8ia r av Gipvypav ngoyvojaiag Iv rovrcg jia-
Xiora mgit-f ixai , to d’ ayjgt noaov r genii diayivaaxuv afirj-
yavov ayvoovvraro star a cpvaiv, ctvayxrj ngoiniarua&ai to
vara cpvaiv iy.aorov rav voaovvrav , it [isXXti to noaov rijg
nagovaqg rgontjg biayvdaiG&ai. ov \ir\v anaoi ye roTg vo-
aovaiv vyiaivovaiv dvlrvyiv, iv lx rijg ntigag (na&oi, ilra
[Ulivtjusvog nagaftctXXoi roig voaovai rr\v, cpvaiv. nag ovv
eridvvijGirai di i/mugiag sytiv to ngoxu[uvov, % naXtv xuv-
qui rationem fequatur et cum cauTae confideratione omnia
inftituat fcire, pulfum moderatum tenere. Sed hoc levius
eft fortafle , dices enim nolle rationalem te efte. Quod ve-
ro paulo ante rejecimus, ut rem magnae confideratioiiis,
nunc disculiamns , nili vere moderatum prius pulfum inve-
nerit , neminem pofle empiricum diligenter obfervationem
et accurate inftituere. Nam pofteaquam propofitum eft
illi j non modo an mutet in celeritatem pulfus, vel magni-
tudinem, vel quid aliud , praefens circumftantia, ut cognos-
cat, verum etiam quatenus alteret (nam praefagiendi ex pul-
Jibus in hoc potillimum omnis ufus vertitur) quatenus au-
tem alteret , nili naturam perlpexerit, nulla ratione cogno-
fcat, needle erit, cujusque aegroti naturam praefciat, modo
nofle magnitudinem velit praefentis alterationis. At enim
non omnium aegrotorum ufus eft confuetudine per fanita-
tem, quo experientia earn [ addisceret, et inde memor, iliius
cum aegrotantibus compararet naturam. Qua igitur ratio¬
ne potent etiam experientia quo intendit afpirare? au .hic
2i>rrmsiN aotoz b.
855
Ed. Chart. VIII. ^ Ed. Baf. III. (66.)
xav&a xaxa xoivoxtfxag rivag rj TrjQrjaig i'axai ; nag xal xlvu
tqotcov; ov yccQ ex? ofio'uaq evxav&oZ Svvaxov , tug ini ray
egw&ev alx'uav, xa pay alia (fvlaxxeiv axQenxa , fiovov S'
vnallaxxxtiv xa& o xryp rifOtjaiv inoiovfie&a. xal yaQ xal
jji otbfiaxa xal apffiaxa xal oafial xal fitjxrj xal nlaxt] xal fia&t]
acofiaxcoy xal Xenxoxifxeg xal nap] xal r/ xaxa yivrf x t xal r{li-
xlag xal poqaq xal copag xal xtfV naQOvaav xaxctaxaaiv Sia-
(foqct naaiv eig uvayxtjg vnciQpi xoTg uv&Qconoig , (Sax ineiSrj
’paqlg fiev xovxcov ovx av evQOiq ovSeva, xrjv xrfQijaiv be xijv
iv avxoTq -piano v ayayeTv vno x coy o’kiyov nqoa&ev eiQtjfie-
t ’cov, bil x oov e^co&ev alx'uav xQonwv ixtQag xivog tf/uv
Serjaei fie&oSov. oxi Se pAeitov eni xovxov xrjv xrjQijaiv noirr
aaa&ai, fia&otgav, el firf loya> fiovov, alia xal Si avxeav
xi ov SQyeav idekoig HgevQloxeiv ctv&Qcanovg Svo xaf? ev xi
fiovov sxaaxoxe SiacpeQovxag, iv Se xoTg alloig anaoiv c baav-
xcog eyovxag. ov yaQ evQtjatig QqS'uag nqoq xca xal na/i-
nollag yiveoOai xag xmv enalla^ecav ovVpyiag xal fiaxqoi
fiev %q6vov Seia&ai UQog xifv xtjQijaiv, aiiry/avov Se xivog xal
etiam ex communitatibus quibusdam erit obfervatio? At
quomodo et quonam pacto? neque enim'perinde hie atque
in caufis externis, alia fixa ferves , unum quod obfervas
immutes. Quippe colores, figurae, odores, longitudines,
latitudines, profunditates corponnn, gracilitates, corpulen-
tiae, differentia generum, aetatum, regionum, temporum
anni, -praefentis etiam flatus, neceffario omnibus adfunt ho-
minibus. Quare quandoquidem quin babeat liaec reperias
neminem , difficulterque Tub pauca ilia, quae paulo ante re-
cenfui, reducas liornm obfervationem , in externarum cau-
farum mutationibus alia nobis opus eft via et ratione. Jam
quam ardua fit lioruin obfervatio , cognosced , fi non ratione
tantum , fed et velis experimido inveftigare duos viros fem-
per una aliqua in re differentes, in aliis omnibus conve-
nientes; fane euim aegre invenias, ut omittam quam multae
exiftant alteralionum conjugationes ef quantum obfervatio
lemporis requirat, quautam autem memoriam et quam prae-
856 FAAHNOT IIEP I JIAFNQEEQP
Ed. Chart. VIII. [i3i.] ' Ed. Baf. III. (66. 67.)
&avfiaa!tfji fivrjfitig. ra,n yap alia xai ra fitjdsv tig rtjv
rQonrjv rmv ocpvyfimv diacpsQovra naoacpvlaxrtiv avay-
xaXov sou fisypi nltiorov roig ifmtipixoiq , iv avto yt rov&\
on firjSiv dtacpsQti, ptfiaiag imyvwoi. xai rovx sou to jxa-
hota zl]V aloybv rt xai ape&o8ov xiyijoiv tig anspavrov u
yqovov fitjxog ixxon'iC,ov , xai 81a rovr uti epufitv, womq
ovv xai 8i ireqmv ktsStiiga, r ijQtjoti fiovi] overrjoao&at rqv
rsyvrjv , aptv loytofiov rcbv advvauov vnaqytiv. x.civ tl ovy-
ywQij&tfy yt ravra rtavta, to yovv itooov trig x atf exaorov
avxmv TQcmijg apvifpovtvxov ytvrjotrai ixqog fi>j8iv fiirqoy
d>QiOfievov avacptQtLV tffimv -tag 4$ bntofiolag xai rag iv-
8dag 8vvafisva>v. nwg yap av ug fivrffiovtvotitv anavxa
ravra , ovfinli^ag. C67 )• allrjloig r a roXg owpaoiv t%
avayxrjg vnctpyovra fj.tr a rov xuft* Sxaorov avr av. no~
oov; nayrcog yciQ tf ovfinloxv rouxSt, rig s'orai \ rep Itv-
xtp flip ini. rooovxov , tvQvorepvip 8s ini rooovrov"
ofio'uog 8i naytl fisyqi rooovSt xai nlaxovg xai pa&ovg
rov star a to otopta fisyqi rooov8t, nqovjxovxi, apqtvi ovxi
xai naidi xai iv coqu. Stoivjj xai iv yao'ua qivott 1 pvypio
claram. Nam praeter alia etiam quae nihil referunt ad pul-
fuum mutationem, obfervare empiricos quam diutillime
oportet, ut hoc faltem, interefie nihil, certo feiant; atque
hoc illud eft quod in primis obfervationem iftam a ratione
et compendio remotam in immeufam prolixitatem temporis
producit. Qpod eft cur Temper "clamemus , ut etiam alias
docuimus, ut obTervatione tantum artem conftituas, remota
ratione, fieri minime poITe. Et ut ifta omnia admittantur
certe, quod nullum habeamus certum modum , ad quern ex-
ceflus et defectus referamus, magnitudinem alteration^ in
iis fingnlis nunquam complectetur memoria. Qui enim
poffit quisquam memoria haec omnia tenere, connexis inter
fefe his, quae corporibus uecefiario comitantur una emu
quantitate fingulorum ? Omnino connexio hujuscemodi eri t. ;
albo eatenus, Iato pectore eatenus, item corpulento hactenus,
corporis latitudine et profunditate tanta,' masculo et puero,
tempore aeftivp , in loco natura frigido, in fiatu . ficco talis
Z&fTMSiN A0r02 B.
857
Ed. Chart. VIII- [i3i. i3a.] , ^ Ed. Baf. III. (67.)
5 tai iv xaxaaxdau Igqqct xoioadi rig 6 acfvyfibg iaxi. xoiuvxag
yuQ xwag avjj.n7.oxag aneqavxovg xo nXq&og vno jiqdivbg uv-
Socbnwv [irjxi xqqqd-qvai fitjxt fivqjjovev&qvai dvvajievag,
u).t ayqc Ibyov fiovov iv xaig xcov aocfiaxmv diaxQifiaTg xo
dvvaxov iyovaag , [i5d] in avxdov Si xd iv i'qycov xtjgxiyvqg
uSvvuxovg i&fltyyojitvag , ava.yv.aiov s’axai Gvjjn7.ix.HV. at 8e
dq xai xd) imllov rt v.ai tjxxov anaai xoig alqqjisyocg al
xoiavxai ov£tv%eig /liXXouv dlh)Xwv Siucpeqeiv, waneq ovv
diucpiqovGiv, clg ooqv djjqyaviav a^ovGi xov xqqqxixov, oiuat
nqodqXov vnaqyaiv. aycaivov ovv 10 cog jjq diaxqipaiv ere,
prj<? iyyQOv’iQuv , ivSatxvvjjavov to ya7.an ' v xai aneqavxov
xqg ijjnacqixqg xqqqaacog, ai.T. avx'ov dilfeat [xe&odov xiva Xo-
yixqv, o] yocbfjavoi xo naqa xqg ijjnaiqiag yqqoxov. ixoifjcog
),7]xp6fie&u. rig 8* av alq jji-doSog; q xoiciSt’ fiakiaxa x'qv
aqiaxqv xov ocbuaxog qjjcov Ogevqov rag x.axaov.tvqv nqcbxu
(lev iniaxiipUG-dai yo'rj, noioi nvtg ol xax avxqv iloi ocpvy-
fioi, xai xov’Q' ovy anXddg ovd* cog sxvya noiqxsov, 0.7.77 iv
xoiavxxj xaxaaxaGet lapovxag xov avdqamov , iv otu x'qv
oixtiav xivqaiv ot ayvyjjoi cpvXdxxovacv vno (j qdavbg xdjv
pulfus erit. Eas errim complicationes infinitas numero
(quas nemo mortalium nec obfervaverit, nec complexes me-
inoria fuerit, fed in disputando tantum comparari poffe fo-
pbiftae jactent, in arte vero adminiftranda inanes depreben-
dantur, nec, ulla pofle facilitate parari) erit contexere ne-
ceffe. Jam fecundnm magis et minus in omnibus, quae
narravimus, iftae inter fe conjugations different, ut Certe
differunt, ad quern Iluporem obfervationem adducent aper-
tum effe cenfeo. Proinde fatius fortaffe fit , ne bic longior
fim, nec immorer in deinonftranda difficultate empiricae
obfervationis et immenfa longitudine, verum rationem ut
aliquam et viam tradam , enjus praefidio omnem facile,
quem experientia oftendit, fructum capiamus. Quaenam
tandem eft ilia via? haec eft. Ubi optimam conftitutionem
invenerimus corporis noftri, primum animadvertendum eft,
qui ejus pulfus funt, neque obiter id vel negligenter , fed in
eo ftatu bominem accipiemus , ubi fuum proprium motum
858 rAAHNOT HEP1 A1ATN&2EQE
Ed. Chart. VIII. [i3a.] Ed. Bah III. (67.)
a^co-Osp ahlcop TttQapnevoi. ysvoixo S’ up xovro iirjx UQyia
ficxxocc xaxsGyrjfisvov jirjtf inoyviov ysyvjjLPaGfiipov , alia
f/njS‘ iv aaixitf fiaxga ysyovoxog, rj agzuog iSrjSoxoxog. tlvou
Ss ynt] xal to nsgisyov svxquzop Srjlovozi xal top av&gmnov
i'%a> rap ipvyixwp na&rjfiaxcop , ip yaXrjVrj y.a&agu xrjv ywytjp
sypvxa. (isxu Ss xavxa rag uoy&qq ag xov Goofiaxog xaxa-
Gv.ivug tvgopxa hqcoxop flip Ugagi&itrjGaa&ai xag Siacpogag
avzwp, snsixa Ss xag xs vntgfiolug xal xag ipSsUtg xag iv
avzaig xaxiSovxa xjj Gv/i[xsxgcp xs xal aglaxrj naga^aXXsiv,
xal loyiaaG&ai fisv Tcgaxop, oaop slxog SiaXXaxxsip xovg ip
xaig xoiavxaig yvotGi oqivypovg xcop ip xrj ag'iGzrj , snsixa
xal Si avxijg xijg nsigag (SaGapioai top loyop, si ogoloytl
xotg ivugysGi, xal xovxo nollaxig noirjGapxa xal Si aaxrj-
ascog fiaxgag top xs XoyiGfiov xal xrjv acprjv yvfipaaapxa,
, xoxs pojxi^sip tjSij (iiflaiwg bt'iGxaG&ai top xs avupsxQop iv
unaGi xoig yspsaiv xcav acpv/iicov xal xovg oxuogovp viugfia).-
lovzaq xovSs, rj skXs’vnopxaq. itiol (isv sYgrjxai x 6 nav'
oqzig Ss rj xrjv cpvaip xov atbjxaxog f]n<ov, rj xag poyjdqgag ovx
pulfus a nulla externa caufa immutati retineant. Hoc fiat,
II non in longo otio fit verfatus, nec recens exercitatus, nec
vero etiam diu jejunaverit, vel modo comederit, aer prae-
terea temperatus fit oportet, ipfeque omnibus liber animi
afiectibus et tranquilliflimam mentem habeat. Poftea inve-
ftigandae funt corporum vitiofae confdtutiones , tumque pri-
mum earum recenfebis differentias , deinde quos in illis ex-
ceflus repereris atque delectus, Iios ad moderatam et opti-
mam conferes. Jamque quum animo reputabis primum,
quantum oporteat iftarum naturarum pulfus diflidej-e ab op-
timae pulfu, deinde ab ipfa experientia rationem hanc, fi
conftet veritati, explorabis. Quod quum fubinde feceris et
longo ufu rationem exercitaveris et tactum, turn putabis de-
mum certo te moderatum tenere in onmi genere pulfuum,
illosque eLiam qui aliquo modo ultra liunc funt et citra.
Habes fiunmam. Proinde quicunque aut corporis nofiri
oplimam naluram, aut vitiofas non novit, aut ratione qui-
2&TTMSIN A0r02 B. S5g
Ed. Chat. VIII. [x3aj % ^ , Ed. Baf. III. (67.)
olSev, fj 7.oyq> [iiv avxag smaxeipato , diayivwoxeiv (f ivxvy-
yavwv ovx efitkertjoiv , ovSs av eyoi nTJov lx xov naqbvxog.
loyov. dtxaiwg ovv iaxiv halva nqoxeqov ixpa&cbv ovxcog'
ini xaSt Tj‘/aLV. xal yaq ov xtjv xvyovaav Iv avxatg tvorj-
au (huffwviav rolg re naXatolg laxQolg ngog 'aklrjkovg xoZg
xi vewregoig ov ngog aiJhtjlovg fiovov, aX7.a xal ngog xovg
it alaiovg. ovxt yag rig rj agioxt] cpvmg bb[ioX6yi]xai naoiv
ovxt rwv fioy&tjgwv 6 agi&pog tvgijxai mug. xal xa otjtula,
8i (ov rig rj rag agioxag, r\ rag poyjhjgccg yvmgLtpi, nav-
xanaotv oXiyoi rwv laxQuiv eygaijiav. el (Si xal xavxa navxa
rolg SfiitQOG&ev (bfioXoytjxo re xal dtovxwg evqtjxo, diayi-
vwoxeiv yovv in avxwv xwv egywv rag cpvoeig lygtjv ngoxtgov
aaxrjGavxag , xal ovxcog buytiqeZv xy 1 xegl xovg acpvyfiovg
xtyvy. xaya xivig ayfito&tjoovxaL rw nXrj&ei xtjg ineiaayope-
vr\g ■frewgiag, aTX rjnelg y ovx ay&eo&ijaofie&a nqonrfhaxiQo-
fievov xov ngay/xarog. ovSs yag rjknioanev noxe nuvxceg
ageaxeiv, tj wcpelrjouv avxo. navv de rovxo aaipcog xal axgi-
§wg emora/revoi, n7j)v ivog xov xrjg afaj&tiag igaoxov, xolg
dem perfpexit eas, fed ufu ut dignosceret non laboravit,
niliil Irnic fi-uctus feret liic fermo , fiquidem ilia prius funt
ediscenda, poltea liuc veniendum. Etenim in non parvam
incidet controverfiam , quam veteres medici de liis inter fe
liabuerunt, et juniores non folum inter fe, fed cum veteri-
bus etiam. Nam nec' optima natura, quae fit inter omnes
convenit ; neque dum vitiofarum ell inventus numerus , et
figna quibus vel optimas, vel pravas cognoscas, admodum
pauci medici literis prodiderunt. Quod fi vel liaec omnia
apud majores noltros confefla fint et ordine inventa, debe-
rent tamen naturas discere prius experiundo , itaque ad ar-
tem fe de pulfibus conlerre. Erunt fortafie quibus longitu-
do displicebit liujus, quam induco, contemplationis. Nos
vero fi inltitutum nolhum fugillent, non ofiendemur; ne¬
que enim probatum unquam iri Iperavimus omnibus, aut
ufui futurum. Nam quurn admodum liquido et certo fci-
rem, praeter uuum veritatis amatorejn, reliquos omnes
rAAHNOT HEPI JIArNSi2E£22
860
Ed. Chart. VIII. [i32. i33.] Ed. Baf. III. (67.)
dXkoig anam Irjqov itvai paxqbv do^cu rovg roiowovg loyovg,
ini rrjv didgodov avrmv hqanopeda rov eva rmv noXXmv
nqortpijGavrec. el Ss 81] xai tjpag rig avrovg i&edaaro neqi
roig vogovgl rd re nqoyeyovora xai peU.ovra nqoXsyovrag,
oipai xairovrov, el pi] navrdnaGiv eii] xijcptjv , eQaa-drjGe^
(i&at rijg ■&emqiag, el xai paxqoreqa cpalvoiro, %Qf]Gipov ovrco
xai xalov reXog inayyeVbo] iev?jg.
Keep. y. [i33] Ma&mv ovv rig nqbreqov mg
r rjv doiarrjv rov am pa rog rjpmv yvmq'iQeiv cpvaiv, ereqm&i S’.'
nvrijg eiqrjrai rd yvmoiapara, rov Iv ravrr] gcpvypov phov
dnaomv. rmv dVi.mv iorco xai olov n peroov xai xavova rbv-
rov iv anaoaig ratg neqi ocpvypmv nqayparelaig , ■ rov avppe~
rgov re xai perqiov vcp fjpmv pepvtjo&m Xeyopevov , a naqa^
(SaXIovreg rovg alXovg dnavrag raydg xai fiqa8eig xai peyd-
Xovg xai pixqgvg eTval epapev. 6 8’ iv r?j ovppirqm re xai
xard ndv apiorij epvaei, rovrov ov8e xaido&ai- dtxaiov owe
peyav owe pixoov owe rayvv owe (SqaSvv , d)X ovSe
(jxh]QOV , r] paiaxov , f] n rmv aXkmv rmv rag dperqlag
8i]iovv rmv ovopdrmv. dlX mm rep iv rm neqi xqdaemv
pro nugis meris habituros quae doceo, tamen aggrelfus fum
ad liaec explicanda, ac unum ilium multis praepofui. Por-
ro autem ii nos ipfos quis de aegrotis vidit praeterita et fu-
tura praedicere, liunq eliam puto, nifi plane lit fucus, etiani
il videatur longior , quum tam utilem exitum tamque prae-
clarum polliceatur , lianc commentation em amplexaturum.
Cap. III. Qui ergo ante intellexit riaturam corporis
noftri optimam cognoscendam eiTe (cujus nos alio loco in¬
dicia prodidimus) hujus feiat pulfum eiTe inter omnes alios
medium, et veluti menTuram quandam regulamque in om¬
nibus lucubrationibus de pullibus liuuc moderatum et me¬
dium a nobis meminerit appellari, cum quo ubi alios om¬
nes comparamus, celeres, tardos, magnos, parvos dicimus
effe. At pulfum moderaiae naturae et undequaque opti-
mae noil recte vocaveris magnum , parvum, celerem, tar-
dum , nec etiam durum , vel mollem, nec quoquam alio no¬
mine, quod immoderatioiiem interpretelur. Imo ut in
2®?TMSiN A0r02 B.
86 1
Ed. CLait. ynr. [i33 .] ^ Ed. Bar. III. (67.)
7.0 yip xqv dqiGxqv anaacov xqaoiv ovxt •&iqpqv sq.ap.tv ovxt
ipvyqav ovxt ^qgdv ottf vyodv ovxt pa7.ay.qv ovxt ax7.q-
qccV vndqytiv, (dndaag yuq xavxag vntqflol.aTq xt xigl r.ai
sHthpiqi xqg xt piag ekdvqg xqg tvxodxav xt xal avppixqov
Gvviaxaad-ai ,) ovxco xal vvv ovxt piyav ovxt pixoov ovxt
xu’fvv ovxt (jQadvv ovx d7.X ovdev oaa xqg ptxqibxqxog
8-iuxaxai xov sv xjj xuTJuGxy cpvatt aqvypt v ovxt nqooa-
yoQtvGoptv ovxt voqooptv. ovdt yuq avxov xov uv&qomov,
sv to xov xoiovxov tvQioy.outv acpvypov, ovStvl xmv xag upt-
xqiag bqT.ovvxcov bvopdrcov n qoGayoqtvoptv" ovxt yuq nayyv
ovx iG'/yov ovxt fitqpbv ovxt qivyoov , q vyqbv , q %qqov,
ovxt uTX ovdsv xoiovxov, dTX tvxqaxov' xt xal Gvpptxqov
ditaGi rot's poqioig xov Gmpaxog ovopaQoptv. sv xovxiq xoi-
vvv, oxav yt pa&qg avxov diayivooGxsiv , anaaag xag Siaqo-
qug x&v Gtpvypav iniGxtxpdptvog, ptpvqob xt xal xqiviov nqbg
avxov g xovg aXkovg anuvxag ocpvypovq, q ox7.qqovg ovxoog,
q pulaxovg , q aqaiovg, q nv/.vovg , q x 1 xcov aXKav avdlo-
yov xd7.u. cmox ovv qdq sytiv xo nuv doxovptv , ov yuqov
opere de temperamentis omnium oplimain temperaturam
nee calidam effe docuimus, nec frigidam, nec .Occam, nec
liumidam, neque moliem, neque duram, (quippe liasce om-
nes qnibusdam exceflibus defectibusque conftare unius illius
temperatae et moderatae) Cc nunc etiam nec magnum , nec
parvum, neccelerem, nectardum, nec quicquid aliud quod
a mediocritate deflectit, pulfum optdmae naturae vel appel-
labimus vel intelligemus. Nec vero etiam ipfum liominem
in quo eum pulfum reperimus, ullo nomine quod quidem
moderationem non fignificet, nominabimus. Noii euim
craifum, non gracilem, non calidum, frigidum, hunudum,
liccum, nullo denique alio nomine, verum nominamus
omnibus partibus corporis temperatum et moderatum. Ad
quem quum dignoscere quidem ilium didicifti, pulfuum om-
nes differentiae perpenfae cave excidant, et ubi aeftimes
ad illas reliquos omnes pnlfus, vel duros ita, vel molles,
velraros, vel crebros , vel alio nomine ad eundem modum
voca. Nunc ergo, quando fummam confecuti videmur effe,
86a - r A Aim or uepi AiArnsiSEns
Ed. Chart. VIII. [i33.] Ed. Baf. III. (67. 68.J
av tit] xivrjaal rivet anooLav avayxaiav , 'tva bb%avxtg pyStv
ivoija-0'cu [irjdento, nooG&etvai rivet ra Xoya miQceOeofiiv dto-
Qujfiov , og vjfiag thigh rt aua y.al didalgu, hqcotov fiev, cog
rjSrj to nav eyofitv , ecpi^ijg Se rtjv rtXtarcertjv rav n^oxiijii-
vmv ivSt^trai Siayvaaiv. aQxreov ovv ijd)] rijg anqjoiag xal
(irjveov , tog ova ivSlytrai naaag rag iv ru> Gaytan nHfvzviag
aQTijQiag ovv i'oag aXXr(kaig vnaqyuv ovr tig laov SiaoreX-
XtaQai. ncog yctQ ivStypiro rrtv ini rijg qaytag aqr^qiav
rcctg xarct rov rQayijXov, ij rag (laayaXag rt y.al rovg (3ovpa-
vag, 77 avrr\v imjv vnaQytiv, rj rtjv Siaaroi.tjv avrijg rats
ev.iivav SiaaroXatg; noXv Se Stj (ictXXov ovSe ratg v.ara rovg
uyy.mvag re xal lyvvag, xal \iaXXov in ratg xarct rovg xaq-
novg rt xal rovg ragaovg, xal noXv Srj fiaXXov en ratg
■ v.ara rovg xc/orpyovg rt xal rovg SaxrvXovg. ovv ovv ivSi-
ytrai xarct to no(68)a6v rijg SiaaroXij g eva acpvyfiov tlvat
rov ovfifJiirQov ovS" iv avratg ratg ctQioraig tfvatoiv, alia
to (ilv iv rtj xivrjoti rt xal ra rov a xal rotg aXXoig yevtoiv
eva rvy/avtiv tlxog vn ctQyovru xarct naaag rag . aQrtjQiag.
oil yaq oTov rt xarct cpvGiv eypvrog rctv&Qconov , xal (laXtcra
■ non fane incommodum erit Ji dubitationem quandam necefla-
riam exeitem ; quo fi nihil durn inventum arbitremur, ex-
plicationem fermoni apponere conemur , quae adducat nos,
fimulque doceat, primum fummam nos jam obtinuifle;
deinde abfolutiflimam eorum notitiam, de quibus agimus,
commonftret. Ac exordienda quidem modo dubitatio eft,
dicendumque non pofle omnes, quae in corpore funt, arte-
rias neque efle aequales inter fe, nec aequaliter diftendi.
Qui enim poflet dorfi arteria arteriis colli, aut alarum et
inguinum, vel ipfa par efle, vel ejus diftentio illarum dis-
tentionibus? ac multo vero minus arteriis ulnarum atque
poplitum, adhucque etiam minus arteriis carporum et tar-
forum, adhucque minus arteriis temporum digitorumque.
Non poteft itaque pulfus unus in quantitate diftentionis mo-
deratus efle, ne ft optima quidem fit natura, fed in motu
et robore, caeterisque generibus ufus efle per omnes arte-
rias poteft. Neque enim poflunt, dum in natura fua con-
2&TTM&K A0r02 B. gg3
Ed. Chart, vnr. [133. i34.] ^ Ed. Baf. III. (63.)
tov rtjv agiartjv xextijiiivov xccraoxevijv , rag fitv nvag rwv
agtrjgiwv datrov, rag St xwctg (joadvtegov , i] rag /isv aqo-
Sqotsqov , rag S“ a/iySgottgov , rj rag (tev oxhjgoreQov, rag
Si fialaxcoriQov , jj rag [iiv nvxvortgov, rag S * ocQaioregov
ocpv^eiV ak’ka naQanXrjoiwg aXXtjXaig re xal rij xagSlu nuaug
avayxaXov xiveia&ai, rep <T oyxw [i34] xa&amg ra aco/iara
avrwv Sitjveyxev, ovrta xai rag Siaarolag elxog ilvat Siacpe-
govaaq. i'aco g ovv rig r/yriaerai ngbyuoov elvai rtjg anogiag
rrjv Xvaiv. ovSiv yag xwXvti rytoi rwv xara rovg xagnovq
fiovcov ocqti]qicov anto/xevov ael nrjXixog fiiv iv raXg aniaraiq
(fvaeaiv 6 iv avtaXg iau ocpvy/iog iniaraa&ai, nrjXixog Si
rwv iv raXg aXXaig exact og 6 rovtco naQafiaXXonevoq , Jj y.ai
vr\ /It ft rig i&iXoi, xal rwv xara rovg ragoovg, ?j ri [tegog
aXXo rov awfiarog, (unvijo&ai ygij rov noaov 'xr\g SiaotoXijg,
ini ye rijg agiorrjg cpvoewg, tv eyij fiexgeXv rovtoig rovg iv
roXg avroXg fiigtaiv iv raXg aXXaig cpvatot yiyvoycivovg acpvy-
[tovg, ovSiv aronov ovrt yaXmov ovtt Svoyvwazov eatc&ai'
aXK 6 rav t a Xiyav ovx oTSev iv roXg n egl rr\g agiorijg rov
Hat homo, praefertim il optimam adeptus conftitutionem
fit, quaedam celerius arteriae, aliae tardius , vehementius,
languidius , durius, mollius, crebrius, rarius pulfare; fed
fimilem quum inter fe mutuo, turn cum corde motum om-
nes necefle eft liabeant; magnitudine vero, ut eorum dif-
ferant corpora , ita diftentiones par eft efte diverfas. Puta-
bis igitur ad manum efte folutionem haefitationis , quod nihil
caulae fit, quin qui carporum tantum arterias Temper tangat,
quantus in optimis naturis fit pulfus earum noscat, et vero
etiam quantus in aliis quisque, fi cum hoc comparetur. Et
hercle fi velis arterias etiam tarforum pedum tangere , aut
partium aliarum corporis, diftentionis retinenda quantitas
eft in optima quidem natura, quo poilis ad hos aeftimare
earundem partium pulfus, qui in alias naturas incidunt;
neque hie quicquam confecuturum abfurditatis aut difficult
tatis, neque multum laboris in cognoscendo fore. Verum
haec qui dicit, in hbro De optima corporis conftitutione
864 r^AHNor- iiepi jutnqeeqe
Ed. Chart. VIII. [i34.] Ed. Baf. JIT. (68.)
adpaxog xaracxtvijg aitoSsdsiypevov , dg i'v xa psyaXoig y.al
pixQolg adpuaiv opoiag ovviGxaa&ai nicfvy.iv r\ xoiavxrj cpv-
irig. ft yap xemx syivaoy.av, ovy.ex av ovxe xdv aQxijQidv
■avxdv xav y.a& exaoxov ^poqiov ovxa xdv xax ccvxag Sia-
axoldv xov i'aov ivopiQsv oyxov sv unuaaig seven xatg aqi~
axcug (pvosGiv, a).t. sgulXaxxea&cn stare* xs xa ptyid-rj xav
aauaxav y.al xag pixnbvrjxag , biaxs f idvtiv xb l| ctQyrjg ano~
qov , oil dwapsvav rjpav Eva ovppaxqov eigivotTv xaxet xb it o-
ubv xtjg Siaoxolijg. uo ovv algiov inuS?] xtlscog finoqi^xupav,
wwvxcov ftavpciGcu xav laxqdv, psyalovg pev atl y.al pi-
xqovg, mg Eivysv, bvopatpvxmv acfvypovg, mjliv.og 8i xig b
GvpptXQog, a ituQadallovxsg avxovg svqrjaopsv, ov didaaxov -
xcov j soixaai yap ovS>~ tig svvotav xiva ditjq&qapsvtjv acpiy-
&ccx xov xoioitrov acfvypov, alia pallov i)> xa nobg x l xaxij-
yoQsiV piya, ij piy.oov , iv u >a xa ptfeovu xa star pi-
y.obxsqov. syd yovv y.al xav v.a<f qpag aqiaxav laxqdv ,
oxav cnpapsvol xivog peyav, rj piy.oov iinaoi xov Gcpvypov,
em&a itollaxig itvv&avaG&at,, xivog avxbv paitpva leyovatv,
ignbrat demonftratum efie, aeque in magnis corporibus ae
in parvis conftare earn naturam pofle. Quod fi fciret, nd^-
quaquam neque ipfas arterias lingular urn partium putarqt
neque diJlentiones earum parem poflidere in omnibus opti-
mis naturis magnitudinem ; caeterum prout magna lint cor¬
pora velparva, ita variare. Unde fit ut nondum discufia
prim a fit haefitatio , quia moderatum nnum invenire in dis-
tentionis quantitate non valemus. Proinde operae pretium
efi, quandoquidem hie prorfus haeremus, oinnes medicos
demirari, qui magnos temere appellant perpetuo et parvos
pulfus; quantus autem moderatus fit, ex cujus compara-
tiohe alios reperiemus , non tradunt. Videantur enim pa-
rum difiinete illi ejuscemodi pulfnm concepifie , fed referen-
tes potius ad aliqnid, magnum vel parvum dicere, perinde
ut lriajbrem et lnihorfem. : E'fuidein etiam nofirae memoriae
1'oleo " praefiantiflimos medicos , ubi tangentes aliqnem ma-
gnuin vel parvum elle dicant, frequenter rogare, quonam
JS&rrMSlN A0V02 B.
865
Ed. Chart. VIII. [i34.J ^ Ed. Bat III. (63.)
ij rivog piy.oortQov. ol Si rov Marie cpvctiv cpuoiv. avdig S'
av ipcorijaavrog spov , rov rivog y.ax'a cpvmv, ov% on cog alg'utv
tyrijGtcog iivai voptCflvat rtjv iqcortjaiv, a17.ii y.al ■d-avpaCpv-
aiv, ft rivog all.ov vopSCptpi Hytiv n7.rjv avrov rov voaovv-
rog, ovntq av iv rip naqovri rvy/avcaoiv anroptvoi, inti
rovro yt yal rovg naXSag t]S>] yiyycoaxav cpaaiv, cog ce).7.og
u7.7.ov ptiQovce rt xal pixportqov iv avrto rep vyiaivtiv eytt
ocpvypov. ocq ovv ovroi pev ovrcog, ol Si rovrcov §t7.riovq,
ol roe mql acpvypmv fjuXv ovyypapupara y.ara).in6vrig it to cog
vnolupfiavovaiv, rj xiextXvo napanJ^aicog; ot yt SI] 7Xyovaiv
riQog piv xal cpfhvoncoQov rie piaa ptyiarovg ipyaQto&at
rovg mpvypovq , yeipiovog 8s xal -Oinovg tla/iorovg, . ol Si pt-
ragv rcov tlpijpivcov xaipol piaovg ptyakcov rt xal pexpiov.
ovSi yap ovS * ovroi Soxovai poi liytiv ani.cog rj ptyul.ovg,
rj piaovg, a7J, iv rip npog rL Sia rovro yovv xal npoon-
Qiaoiv avrwv rtvtg iv rip 7.oycp to cog iv copaig, coSi ncog
ypacpovrtg' ipog piv xal cp&ivoncopov ra piaa ptytarov g
cog iv copaig ioyuQtrai rovg acpvypovg. ol 8 ’ air ol xcev raXg
ilium dicant major em, aut quo minorem. HU naturali re-
fpondent. Iterum quum quaefivi, quo illo uaturali? non
modo exidimant non dignam invedigatione quaedioneni,
verum etiam demirantur, cujus putem eos alius dicere ac
iplius aegroti, quem in praefenti tetigerint. Quin hoc la¬
tere ne pueros quidem autumant, alio alium per commo-
dam valetudinem majorem et minorem pulfum habere. An
fie quidem hi, qui vero his praedant, qui hbros nobis de
pulfibus reliquerunt confcriptos, aliane funt in opinione,
an in eadem ilia? Hi quidem certe dicunt vjeris medium et
autumni eflicerc maximos pulfus, hiemis et aedatis minir-.
mos, quae inter haec tempora intercediint, medios inter'
magnos et parvos. Nam videntur milii ne hi quidem abfo-
luto fermone proferre magnos, vel parvos, fed referre ad
aliqnid. Itaque ex illis funt quidam qui fermoni addant
illud (pro anni temporibus) et feribant in huuc modum, Ve¬
ils .medium et autumni maximos , pro ' anni temporibus qui-.
dem , pulfus efllciunt. Iidem nec in aetatibus feribunt ab-
oauenus tom. vni. Iii
866 rAAUNO T HEP I % I ATE S3. 2ES3 2
Ed. Chart. VIII. [i34. i35.] Ed. Baf. III. (68.)
jjltxcaig ovy an). dig yqucpovoiv, Soneq sregog , /ityalovg fitv
iTvat rovg axycaCpvrcnp , (uxqovg 8k rovg rcuv naidcov v.ai rwv
ytqovxcov , alia xqvxav&a nqooyqacfovoiv , cog iv r\kvv.iaig.
wo-9? ovxcog Ityovot rovg ‘[ityalovg xai [uxqovg, cog el v.ai
fXcCC,ovag sltyov v.ai (uv.QOitqovq , allijkoig naqafiallovxeg
8t]lovoxi avrovg , oix iv rcg ov/ifiirqcp. oxi 8* allfjloig, Sij-
7.0V olfiai .xqt avrijg vnaqyuv rcov ngayfiarcov rrjg qivaeag,
into cov.dia[i35]leyovrai. oi yaq 87} navrcov ye rcov avSqco-
•ncoy ansavxcog ol oqivyjioi [ityioxoi rvyyavovaiv owe g iv xolg
fisooig rov riQog, all exaorov xara r tjv 18 lav cpvaiV. xai
rov to fityxoi xai avro naytc loyiofiw navxanaoiv uSiaq-
■Q-qwxov xai ovyxf/v/ievoy. lijqog yaq oi ofuxqog, tZ rug
oi'oixo xcq yplwSti xe xai S-eqy.cq xai diaxael rrjv cpvoiv, rj to
ivavxiov ayrov rcg cphyfiaxwSu re xai ipvyqcg [iiyiprovg iv
ijgog [liocq yiyveo&ac rovg otpvyfiovg. iv fiev yaq raig Siuxqi-
fiaig xai \ii%qt loyov .raj av .Zocog 8o%eie yiyveo&ai, netqta-
fiivoig 8 ’ ovx av tvqt&eiev. rovg [ikv yaq ■deqfiottQovg xai
%rjQortQOvg xqv xqaoiv ovv, .dvufitvovxag oipei ra [litsa rov
ijqog, alia noli nqortqov rovg ocpvyfiovg fuyiarovg ocpcov
avrcov Zoyovtag , roig 8’ ivavxiovgavxocg rovg vyqortqovg
folute , ut alii magnos elfe juvenum , puerorum parvos et
lenum, fed addunt hie quoque, pro aetatibus. Proinde lie
pronunciaut magnos etparvos., ut li majores dicant et mi-
nores; nimirnm eos inter fe invicem conlerentes’, non cum
ipfo moderate. Nam mutuo ipfam puto demonBrare re¬
rum, de quibus dilferunt, naturam, nam non, omnium mor-
talium medio vere aeque pulfus maximi funt , fed cujusque
pro fua natura. Porro id ipfum quoque craffa ralione om-
nino indiltinetum eft et confufum , nugae enim lint merae,
ii eenfeas illi, qui biiiofa, ficca, calida et aduila natura eft,
aut contra, qui pituiiofa atque frigida, maximos medio vere
pulfus elfe. In disputationibus ita ntique et verbotenus
forlitan videantur habere ; quod ft pericnlum facias , non
reperiantur. .Quippe calidiores • et ficciores temperamento
non expectare confpicias medium ver, fed multo habere-an-
te fuos maximos pulfus , jam contrarios his humidiores et
2<t>TTMSiN Aoroz B.
867
Ed. Chart, VIII. [i35.J Ed. Baf. IU. (C8.)
Tg xai ifjv/ooxeqovg htixuva noXv xcbv fiecroov x ov rjqog, ijStj
iov Beqovg dqypfidvov. fibvovg tie iov g irjv aqiaxijv xuxu-
axtvtfv iov ocbfiaxog eyovxaq ev loXg fiiootg iov ijqog eauv
tvqtiv fityioxovg aqiav avxwv xoiig ocpvy/iov g coyovxag. ovxco
Se xai xaxa rag ffhxiag t/u. xai yaq xovxcov at fiev tvxqa-
101 xoZg (idaoig iov tfQog, at Se Svoxqaxoi n qoxtqov, oj voxe~
qov, fieyioxov g eyovoi iov g oqivyfiovg. alX ovStig icov iaxqwv
ovSiv rffiiv xovxcov dicoQioaxo , aiX cog av itavxcov av&qumcov
bfioixog Staxi&tfievcov ev exuoxTf icov cbqcov, ovxcog anoxqivov-
lai. xaixot iu y ' Innoxqdxovg ovx olfiai iiva lav&dvtiv,
once ie xai 61a mqi xcbv c oqtbv d'qtjxai naq avxcp, oaqicog
evSnxvvfievcp , firjxt cpvotcg (irj& ifkixiaq anaoaq nqog xcbv
avxmv coqaov cooavxcog ScaxiBeoBai. lovg fiev yaq o ytificbv
loyvqoxeqovg xai vycecvoxeqovg xai xaxa navxa ptlxiovg,
xovg Se io &eqog eoyaQtxai. it cog ovv evSeytxai rov cbcptlov-
fitvov rep pianxofievco xrjv aircrjv eyuv xqonijv xwv ocpvyficbv;
mog S’ ovx aiSovvxui yqacpovxig rjfiiv dnlcbg ovxcog xai aSio-
qioxcog, rfqog xd fieoa fityioxovg eqya'Qtxac xovg oqivyfiovg; il
yaq firj nqoo&tirj xiai fityioxovg, ovSev e/ia&ofitv. mog S’,
frigidiores longe ultra medium ver, ineunte jam aellate ; foli
vero, qui optimam funt nacti conftitutionem corporis, in-
veniantur medio vere maximos fuos pulfus obtinere. Ea-
dem in aetatibus ratio ell, inter quas temperatae medio ve¬
re, intemperatae ante vel poll habent pulfus maximos. Ve-
rum nullus liaec quisquam medicus diftinxit, adeo ut ii omnes
homines parem ftatum in unoquoque anni tempore haberent,
ita respondeant. Tametli Hippocratis fcripta neminem puta
latere, quaeilleet quam multa de aunitemporibusreliquerit;
qui aperte oltendit, nec naturas, nec aetates ab iisdam anni
tempoi-ibm perinde omnes allici, quosdam enim robufiiores
limul hiems fanioresqne et in omnes partes meliores, ali-
quos aeftas reddit. Qui fiet igitur ut quod commodat juxta
atque id quod officit, mutet pulfus? Quin autem illos pu-
det adeo nobis nude fcribere et praeter omnem diltinctio-
nem , medium ver pulfus creat maximos ; nam ni additum
lit, quibusnam maximos, nihil didicerimus. Quin porro.
868 rAAHNOT UEPI AIArEQ2E€i2
Ed. Chart. VIIL [i35.] Ed. BaL III. (68. 69.}
Qxav tlncoaiv &£Qovg xal yuuwyog fuxQovq yiyvso&ai xoitg
oqivyfiovg, ovS‘ aygi tow, oioxsqcc xcov coqcov xovg ocpvyftovg
ficxooxsQovg EQyaQtxai? ToX/xcoai nQOOTtetqayQaqittv ; oil ydq
drjnov [uxoav yt qtijoovatv ilvai xijv ScapaQxiav , 11 xig to &&-
Qog tow yupcovog 0101x0 ' [uxgoTsgovg sQya&o&cci xovg otfvy-
jiovq, to il xvyoi {liiQovag loyutflixo, ij u xov ytifubva
roil ftigovg, SjlTcaXcv eyovxog xdXrflovq. o xi ydq civ xig uittj
xcov xoimv xovxcov, text to ■Osoog xov yuacavoq, uxt xov yti-
fiavoc xov ■diqovg, ij tnioijq iv dficpoxsgoig uvai xoiig oqivy-
[lovg, oix aXij&ivou, fiij nqp<s&iig to xicnv, tl 8s ngoG-dsig
x t xal 8ioQioaixo , xaxa xs xdg cfiatig xcov gcouutcov xcd xdg
ifKixiaq , sxaoxov xcov tqicov ahj&eg ysvijosxai, xcc&dmo tj/uv
iv xo eg ISloig negl xovxcov loyoig. dtooifyxac. dXK ovfi- ccvxov
sxaoxog ovx ccXXrjlovq slgtXeylgcxi (69) mol xovxcov ridvvq&ij-
oav, cog ixoXXa pip ifieudg, npXLu d’ ddcogtoxoc Xsyov-
cuv, ovSi dice fjdav ccLhjV alxiav to xocovxo na&dvxsg
ij ox 1 xov GVfipsxQov xaG- sxaoxov ysvog ocpvyfiov navxana-
<nv apaOmq tiyov. rj Sea xi, xcdxoc ncoi navxcov ovxco m-
m\ otog cci’iijioig iniQovxiq, tciqI xovxcov olds fyxovcuv oXcog,
quum dicant, aellate et Heme parvos pulfus fieri, hoc cer-
te , utrum tempus reddal minores pulfus , non fuftinent ad-
jungere ? Neque vero parvum fcilicet peccatum dicent, fi
Heme putes aeitatem minores pulfus efficere, haec vero
forte majores efficiat, vel fi hiemem aeftate , quum contra
fe res habeat. fram quodennque dicas de Hs tribus, five
aeitatem Heme, five Hemem aefiate, five pares utrobique
pulfus efT>, nil! addas , quibus , mentie'ris. Sin appofueris
et d'iftinxeris pro naturis corporum et aetatibus, unumquod-
qne ex tribus verum fit, quemadmodum nos, ubi de Hs pri-
vatim egimus, explicavimus. At neque fe ipfum quisqne,
neque fefe illi mutuo potuerunt hie coai'guere, quod turn
multa falfa, tnm mnlta indiftincta dixerint; quod illis nulla
alia re ufu venit, praeterquam quod moderatum cujusque
generis pulfum ignorarent prorfus. Nam quamobrem,
quum inter fe mutuo. tarn decertent acerbe, de hoc ne ver-
2&TTMSIN A0r02 B.
869
Ed. Chart, ynr. [|35. i36.] Ed. Baf. Iir. (69.)
aXXa raXauudgeog nagaxgt'/ovoiv ; 8c ovStv akko ij ore ns-
epvgijfavov re xal aSiag&QW rov vneg avxiov sypvreg top vovp,
In' ye rig ngcoxcp ccpaXevxi navreg r(Xo).ov&i(tjap, e7xa negi
rwv aigioXoycov oiSefaav ug avra roc rijg rsynjg egya (Ska fay
ij- wepiXeiap tloepiooidvcov it ixgdg egiljovrcav owe aXXjXoig
favov , aXXa xal ‘HgocplXa. xal ravxa (dvr 01 rijg e'gidog
vneg adtjXcop itgay(iw raw Gimorcefdp/jg xal noXXwv xal fia-
xgedv Xoycov, iv cmodeiy&rj, Stoidvcav , fi36] itegl r top ovxcog
ivagytdv, dog xal dia favijg rijg alo&rjtjecog tv taxi XufaZv, ovx
avtol dioogurfdvoog ygaqtovatv ovre rovg ayaXevxag sXey/ov-
eiv, ovS* et rig reap naXaiGtv exegov n naga r'o Soxovv av-
roig eygaifts, (ivqpovevovGip. ai.Xct fuy.gov (dvr op rov nai-
8og elgtjxaui opvyfav , axsavxoig 8s xal rov rov ytgovxog
fiixgov , onoxegog 8 avrwv [iixgoxegog, ovxin yguyovai,
xatxoi aatpiog HgocplXov roPCg re fa nagsgyoog hnvyyuvovatv
avrov roig (tifatoig vn eg aficpoxsgiav ytygayorog. oj xal
yeXoiav ioiog noted ra roiavxa diog'iC,sa&ai favXoptvog avroTg,
Gig ov8e ret ngu>xa xal anXovGxaxa xaXCdg, tigiftat. (uxgov
bum quidem faciunt, fed praeteimittunt mifere? Nullum
fane aliam ob caafam , nifi quia nihil eoruxn quum intellige-
rent liquido, fed confufe omnia et minime diftincte , trnrnn
fcilicet qui prime hallucinates eft, fequuti omnes font; et
deillis quae nihil prope artis adminiftrationibus nec obfunt
nec accommodant, acriter non matuo tan turn inter fe, fed
cum Herophilo etiam digladiantur , idque quum contentio
illis de rebus obscurius exiftat, quae longam quaerunt quo
declarentur et prolixam orationem ; de rebus vero tarn Cla¬
ris, ut vel folo fenfu deprehendi poflint, neq- e feribunt
elimate , neque repreliendunt errantes , nec vero fi quis ve-
tcrum quicquam fcripGt, quod a fua fententia abhorreat,
meminerunt. Caeteriun pueri elTe confirmaverunt parvum
pulfum et item fenis parvum , utrius autem lit eorum minor,
praetereunt, tametfi de utroque Ileropliilus plane, li dili-
genter ejus libros revolvas , confcripht. At ridiculus Urn,
qui baec explicata ab illis pofbulem, quum ne prima qui-
dem , nec limpliciHima i-ecte atque ordine tradiderint. Ita-
8 JO PAAHNO T JIEP1 JIArNSiSE&S
Ed. Chart. VIII. [i36.] Ed. Bai. Ill; (69.)
y ovv Isyovoi rov rov naiSog oqwypov, ‘Hpocpilov ptjd f-
manors piv.pov slprjxorog, alia, note psv imvov rip jztyddsi,
izort de cfeioloyov , rj ncog ovrcog bvopuQovrog. slra rig per
rj huvovaa rag dprijQiag alria tyycovai mi rrov tig rovd?
‘Hpocpilcp ytyoappevcav ovdkv napaltinovoi , r ay S 3 tig r a
epya rtjg re/yr\g Siacpspov rcov decopriparcov , ovr timing
ovr si fit] Y.almg syQaifJiv 'Hpocpilog , ovSsvog eri [ispvfjvrai '
cb nqog rcbv &swv, ov.nolv psvroi (lelriov tjv, ptj ntpiroy
rirraoaq vcp ' Hpocpilov Isyto&ai rag Siomovoag id "Cfba SyT
vdptig tflrtiv, prjde my.pwq ipi^tiv rs mi dvnliytiv avraj
sieqi yt rovrcov, alX simo tfiovlovro mrapalltiv rs mi
di&,tley%ai avrov tUuj bjpovvra, rcbv roiovrmv avrov pvt;po-
vsvtiv, a cpavspwg roTg svapytoi pd^trai , mi ravra paprvr-
pcov dcn&pov ovx oliyov a&potoai mr avrov Svvdfuvoi;
rovg rs yapped? ’Hpocpilov ra ntqi ccpvypwv npaypartvoa-r
ptvovg mi ayiSov rovg vvv dnavrag s%ovoi paprvpovvrag,
cog 6 rcbv naidcov ocpvypog pixportpog son rov rcbv ytpov-
rcov, mi nollca ye rig piy.porspog. Sort rig spoi npcbijv
que parvum dicunt pulfum pueri, quem mmquam Herophi-
lus parviun.appellavit, fed modo fatis magnum , modo in-
Cgniter,, vel ejuscemodi quopiam nomine vocavit. . Turn
quae canfa Jit , inquirunt , quae arterias rnoveat et eorurri
quae de hoc feripfit JHerophilus , praetermittunt nihil, de
praeceptis vero quae ad artis opera interfunt, rectene He-
rophilus , an fecus tractayerit , verbum nullum , o Dii im-
mortales, fecerunt. Atqui nonne longe praeiliterat, ii quod
quatuor ilatuit Herophilus facultates , quae animalia guber-t
nant et moderantur, de hoc nihil quaer event, nec atrociter
rixarentur , vel eum oppugnarent, fed li confutatum homi-
nem J vellent et convictum inanium fuarum nugarum, ea
proferrent quae refragantur his quae funt plane evidentia,
idque quum adverfus ilium tantum poffint eogere teftium
numeram ? Etenijn quum illos, qui poll Herophili aeta-
tem de pulfibus funt commentati, turn fuperltites pene orn-
nes iehes habebunt, pulium puerorum minorem fenum effe,
atque adeo multo quidem minorem. Etiam quidam mihi
JS<I>rrMQN A0TQ2 B.
87*
Ed. Chart. YIII. [i36.] , Ed. Baf. III. (69.)
i'qiuGxt xaxaytXav oXov zov igwrljiiaxog , ovde ^tjirjiiaZog
c&,iov iivai to TtQuyfia. ztoXv yuQ (iiv.goxeqovg vnagyttv zovg
xdtv naidcov > xal dice zovxo xal [mg (itjde yeyodcp&ai ziriiql
avxodv. zoiovxovg ovv (ivgiovg syovxtg fiagzvgdg xal rdX7.ce,
qiiXovtixovvnq atl ngog 'Hgocfd.ov, ovx did' omug za xoiavxd
7iaQce7.i7.olnaai r tjv agytjv, ovd ’ tl yeygacftv avxce yiypcdoxov-,
aiv. ovdt yuQ avxtjg ztjg largixijg avxoTg ream cpQovzlg eoxiv,
uXXa (iovov exdvmv zdov Soyfidxcov , a zees ev zaig diaxgi^alg
qiXvaglag av^tjaai dvvaxai. xavx ovv IxXiyovai (iovov zap
‘ HgocpiXov ftipX'uov za xtipaXaia, za de a7.Xa navxartaaiv
vniq^alvovoi, xal dice zovx ovd * oXcog coceat zi yiyqcKf tv
cHQoq>iXog, tig (isv za ztjg ztyvtjg egya (itydl.wg diacpcqov,
Ivavziov d ’ olg ovxoi Xsyovot. dice zovxo yovv xal mol zddv
Qv&(iav 00a ( ilv eyQtjv avxovg ext naidag ovxag ev zotg ztjg
fiovoixtjg didaoxaXeloig exfia&iiv, xavx ovdoXcog tig zce .ztjg
iaxoixtjg avyygdfi(iuxa cpegovoi, to zedv oiptfia&dtv n d\>i][ia.
ndayovxig , ovdt auuntjoai dvvdiitvoi, xcjv txtoag fj rtyvtjg.
•nedg d' and gv&fiov dtT otj/inovo'dat , ovxex ovdelg eygaipev
avxtdv. ceXt HgocpiXog yt ztjv Ivavxiav odov- loop avxoig
nuper ridens , univerfam quaeftionem diclitabat npn dignani
elTe rem , de qua disputaretur, longe fiquidem pueforum
minores effe, quo rectius nihil de liis proditum literis efle.
Tales quum liabeant fexcentos telles et alioqui Herophilum
perpetuo oppugnent, ifta uiiror, quid femel praeterierint,
nec etiam an. liaec fcripCerit feiant. Nimirum non mul-
tiun de medicina laborant, . fed de his duntaxat fententiis
quae nugas eumulare in disputationibus poiTunt. Quare
liaec tantum ex Herophili feriptis capita decerpunt , caetera
repudiant .prorfus , quod in caufa eft , cur ignorent Hero¬
phili fcrip.La, ft quae xniriftce ad artis opera faciunt, fed re¬
pugnant fuis decretis. Ideoque de rhythmis etiam' quae
prima aetate debebant in muficis ludis addiscere , haec te-
mere inferunt libris medicinae. Quibus accidit quod fero
discentibus folet. Nam tacere etiam ft ad aliam artem fpe-
clet, non valent, rhythm us vero quae fuppeditet figna, nul-
lus illornm feripftt. At Heropliilus, qui aliam viam ac illi
87a rAAHNOT IIEP I JIArNQ2EQ2
Ed. Chart. VIII. [i56. x37.] Ed. Bat III. (69.)
naqaltmti pep a naqa toig povoixotg ij \qrjv pepa&qxipui top
a&cog xrtg Teyptjg nenraiSevpepop , tog btcarapivoig <? avvoXg
SiaXeyerai , to yqrjGipop tig rtjv laTqtxrjp avxcbp Xapfiaviov.
ot 8 ’ oxctv rt]V -O-avpaGTrjV ravrijp, cog avxol xaXovai , Ttyvo-
Xoyiav rtjv ittql xwv qv&pmp didgeX&ooGip , ovxer avroig pihu
Setlgai, nmg up tig Iv.avog nqoypcopai n 81 avxcbp, Grjpeub-
Gaa&ai yevono. TaVx aqa xal top naiScop ccpvypbp pixqov
ItyovGiv, ‘ HqocpiXov xavavxla yqacpopxog, ovSs piyqi togov-
tov diUGxeipaG&ai OTXOvSaCflpxtg , cog ipporjaui dvvij&tjpai,
noia tig naqa xoig ap&qcbnoig peyahj "/.oil ptxqu diaaxolt]
Xeyexac. xal yaq ini xvaxecop xal cpvGibp yalxtvxixwp xal
ocgxcqv xal yuGTsqcov xal prjxqcbp [i37] xal navxog ankcbg tov
xoiKoxrjXci Tiva xexxtjpipov peyakag ts xal . pixqceg elco&ape v
8iaaxoXag ovopaXpiv. xal nolhxxig ye pixqop pep top oyxop
tlpai cpapep t ijg yuGTqog, psyaP 8 ’ ii Tvyoi top Tqg xvGxecog,
xal pixqop pep top tov (xgy.ov , peyap de top t r\g yaoxqog '
eircoipep d’ ap noxe xal Ttjp xvgtip tig oyxop Tt peyav xal
SiaGTohtjp acpixeG&ai peyiaxrp), top S’ aoxov xal top aaxxov
lecutus eft, praetermittit quae discenda de muGcis erant,
irnbutis probe in arte, mox, ut ft ea teneant, apud eos
diflerit, quod medicinae conducit ex iis accipiens. Illi
vero ut praeclaram iftam , quemadmodum ifti appellant,
t tyvol.oyiap de rhythmis enarrarunt, nihil poftea ftudent
oftendere, qua ratione ex illis praefagiendi quid, vel de-
nunciaudi comparer facultatem. Itaque etiam puerorum
efle ajunt parvum pulfum, contradicente Herophilo, nec
vero liactenus ftudent perpendere, ut quae apud mortales
magna et parva diftentio dicatur, queant aftequi. Quippe
veftcarum, follium fabrorum, utrium, uterorum, omnium
denique rerum quae praedita cavitate aliquafunt, magnas
et parvas diftentiones folemus vocare. Itaque parvum fae-
pe effe lumorem ventris dicimus, magnum etiam, verbi
gratia, veficae et parvum utris, ventris magnum. Dicemus
etiam interdum magnopere vefteam intumuifle et diftentam
efte maxime: utrem autem et faccum qui viginli ex ejusce-
S^TTMUN A0r02 B.
873
Ed. Chart. VIII. [i37.] ( f Ed. Baf. III. (69.)
U-/.OOL noli.axig eavxcbv IvxoS xoiavxag xvaxeig 8e£aa&ai dV-
vuycevovg [irjSsnoo xrjv fieyccxijv eyeiv diaoxolt]V. loyitppt&a
y'aQ, oTfiai, itQog xijv exaoxov xwi> aw/iaxcav xoi7.oxt]xa x>jv
diaoxaaiv avxov yjjrjvai naqafiaXkeiv ovy air?. cog anoqiaive-
e&ai xaxce navxcov ivi (tixQco ygcoftivovg'. ecrrr yag xi xo fie-
xqov iv exaaxcp, xa{? o fiijxe xdvia&ai xovg rag xotloxt]-
x ag eavxcbv ivxog eyovxag yjx&vag fitjxt ypi.anovg tlvat
avn§t^rty.iv. ox av ovv ijxoi xaaig iv avxoTg, r] y.o&oxrjg
cpaivrjxai , xoxt (uycclag xai fuy.oug }.iyo[iiv vnaQ%ziv "rag
SiaoxoXug,} rjvixa 8k ftiyte aia&^xijv xoilortjxa dvvaxov ext
&eaoao&ai [trjx ijdrj novovaiv ot yixcbvig vno xtjg SictaxO^S
xtivofiivoi, fitxQiav xe xiva xai oviifiexQOV xai xaxce cficsiv
xaj cco/taxt xi] v xoiavxryv dcaoxaatv iivui cpapev. xt 8i] ovV
yal&ibv ex xovxcov oQfirj&ivxas ivvotjaai negi. xtjg aQxtjffiag,
cog xai xavxrjv oa>]ia xotkov vnaQyovaav , avayxaTov oQOvg
eyuv xtjg ecf ixaxeQa xivijoeeog, xai ftryt tig aptxQov diujxa-
c-frai ( Qayijvai yaq av) [irjx’ elg ihxyioxov avaxeUea&ai’ x w-
J.vtiv yaQ xijv xmv yixmvcav cpvaiv, oxtygav xai 8vagv]mxa>-
xov imaQyovaav ;
modi veficas capiant, nondum maximam diftentionem efle
confecutos. Cenfemus enim, ni fallor , ad cuj usque cavita-
tem corporis efle diftentionem aeftimandam , non abfolute
pronunciandam ad enndem ubique modum. Nam eft certus
in qualibet re modus , in quo nec intendi tunicas , quae ca-
vitatem ipfam complectuntur , nec remitti contingit. Ergo
ubi advertitur tenfio et in illis, vel cavitas, turn magnas di-
cimus etparvas diftentiones efle, quamdiu nec fenfibilem
etiam cavitatem cernere poflis, neque dum tunicae laborent
diftentae, modicam illam et moderatam et nativam corporis
diftentionem dicimus efle. Quid ergo eft diflicultatis ex
bis progreflos arteriam intelligere, quum lit corpus et hoc
concavum, babere terminos oportere motus fui in utramque
partem , nec nimium difteudi (rumperetur enim) neque in
arctiflimum confidere; obftare fcilicet naturam tunicarum
duram, quae aegre contrabilur ?
8y 4 TAAMNOY UEPI 4IATKQ2ES22
Ed. Chart. Vlli. [137.3 . ■ Ed. Baf. m. (% 76.)
Kaq>. S'. 3'Eguv ovv xig avxaqxtjg diaaxoXrj xrjg aqxtj-
iqtag, ag firjie diaxaiveiv (irjx cmo%iituv x 1 yaXaqbv avxijs
[ioqlov, ?jv avfifitTQoV x uvai (pfjGOfnv xai scare: cpvxnv’
it da (irj, sc a& svaxul.xbv avxov av&QConov avayxao&qoo-
[tt&u Xeyeiv (uyakovg re seal fiixqovg xal ovfifiarQovg vnaq-
yuv Gtpvy^iovg , xaixoi duvov Iv aqlaxy cpvau xo [iij navxag
ilvcu avfinexQOvg, itoXv be dtivdxiQoy xov avxov oqivy/iov
pay av &’ clfict xai fuxoov scat ovii/itxQov ycvac&ai, xoXg fiev
fiMQoxsQoig n a'Qa^aXXofUvov fisyav , xoig be fiet^oat fuxqov,
afupbxiQoig <5’ bfiov ovyuexQov, deoy, oxav [xev xa fuxqo-
xtqcp naQa^aXXi]xai> puCfiVa xaXsTv avxov , oxav be xa jiit-
tflVi,. fuXQOXiQOv, afupoiv be [isgov. ovxeoq (70) yaq ijpXv
%%eoxi sc aXtiv xovg Iv xaig uQtGxatg cpvaeai ocpvy/iovg, ccXXrj-
Xcov (lev [JtzCQovaq xi xal [uxQoxeqovg, ovppexqovg d’ anuv-
xag, eiitiQ xi xav ayeaxeqat Xey&evxav fivtjyLOVivoifitv, onoxav
nqbg xt]V cfvaiv xov vnoxeifievov oco/iaxog caxoftXennv ecpuoxo-
(iev btiv, oxav xo GvjxuaxQOV xe sc at xo fieya xal xo fuxqov
e&vquv fj riyoxtlpevov, oxav b* anXagaXX^Xocgnaqa^dXXcoHev
XI a p. IV. Quare eft quaedam jufta arteriae dlftentio,
lit ne.que contendatur , neque laxam quampiam fuam par¬
tem relinquat , quarn effe moderatam et naturalem dicemus j
fin minus,, in uno eodemque Iiomine dicarnus necefle erit
magnos, parvos et moderates pulfus efle. Atqui in optima
natura abfurdum eft non omnes moderates efle, et longe
Iiercle abfurdius, ft idem fit pulfus magnus fimul et parvus
ac moderatus, : magnus , ft cum minoribus comparetur, ft
cum majoribus,: parvus, utrisque fimul moderatus. Opor-
tebat vero, quum minori confertur, eum majorem appel-
lare, quum. jnajoribus, minorem, quum utrisque, .medium.
Eo enim pacto nobis vocare licet optimarum naturarum
pulfus, inter Xe illos quidem majores.et minores, omiies
tamen moderates , fi quid antedictohim meminimus , quum
natur am. dicer emus propofiti corpQris fpectandam efle, ubi
indagare moderatuni,. magnum et parvum inftituimus. Quod
fi corporum inter fe fimpliciter coniparemus magnitudines,
js&rrMQN aotos &
875
Ed. Chart. YIIL [i37. i38.J Ed, Bat III, (70.)
xovg oyxovg xcov owpaxcov, pet£ov f ikv xai e'Xaxxov xai
{Usov apyoiv ovopat,uv , peyav Se xai pixqov xai avpptxqov
prjStnm. to p'ev yaq pet^ov rov iXaxTovog iaxiv vneqeyov, to
Se peya rov opoyevovg avpptxqov ptiCpv , max apyoo pev
iv xa> nqog xi Xeyta&ai, alia xo ptv ptiQov •jtqog anavxa x a
pixqoxtqa naqafiaXXcoptv , to Se peya nq'og iv pbvov to opo~
ytveg pexqiov" d yaq Ixdvov puQov tnj, peya xeltixai, av-
TLGTQoefa Se Tovxoig ini x t pixqoxtqov xai pixqov yqrj votiv.
avpptxqov Se xai pexqiov that Xtxx tov to xaxa xr\v oixeiav
(pVGiv eyov, toGTceq aGvpptxqov xt xai aptxqov to naqct r tjv
(pvatv. inti xoivvv ioxi acbpu xoiXov rj aqxrjqia, xrjv Siaoxa-
aiv avxijg avayxij noxe pev olxdcog T£.[i38] xai avppixqtag
Trig xt yqtiag , r\g evtxa nqog xijg (pvocoog iyivtxo xoiaixTj, xai
nqoaexi xwv ynibvoov xmv avxijg, noxe S’ apexqcog imxtXtZ-
a&ai. Sdxvvxai .8’ iv ixeqotg, tog iv xaig aqiaxaig (fiataiv
dg xoaovxov SiaGtiXXtG&ut neyvxtv, tig oaov xtjv xt yqiiav
txavcog nXriqwGtti xai ptjSev xovg ytxavag Xvn tjoat. xov ovv
povXoptvov evi xavovi nqoGtytiv iv xaig xtbv peyuXcov xt xai
majus , minus, medium inter utrumque nominabimus, ma¬
gnum autem , vel parvum , vel moderatum haudquaquam ;
nlajus enim eft quod minus excedit, at magnum quod mo¬
deratum fui generis. Itaque refertur utrumque ad aliquid,
fed majus ad cuncta minora comparamus, magnum ad
unum duntaxat ejusdem generis moderatum, quo ft majus
fit, vocatur magnum. Idem vice verfa in minore et parvo
accipiendum eft. Moderatum et mediocre efle dicendum'
eft quod in fua propria uatura conftat, et immoderatum im-
modicumque quod naturam fuam relinquit. Quando igi-
tur corpus eft cavum arteriae, diftentio ejus necefle eft in¬
terim proprie et moderate, nt poftulat ufus, cujus gratia
creata a natura talis eft, praeterea ut ejus poftulant tunicae,
interim immodice perficiatur. Oftendi autem alio loco bac-
tenus earn in optimis naturis folere dilatari, quoad ufus
abunde impleatur et nibil offendantur tunicae. Proinde qui
regulam velit attendere in maguis pulfibus et parvis digno-
8 7 6 rAAIINOT IIEPI 4IM'N82EQ2
Ed. Chart. VIII. [i38.] Ed. Baf. III. (70.)
pixqibv aqtvypwp Siayvdatai', ttjv vq'kjtijv cpvaiv i&VQovva,
Xal yvovxa pidg agt^Qiag rtaxivoaovv , iv avxij top rt xov
cm pottos oyxov rov r t xijg diaoxoXijg pipvtjo&ai yoy xal
avXXoyi^ia-Oai , ptyQt noaov rrjv ptiQova ravxtjg uQxtjQlav
dxog sytiv pitfcovcc, xod xr\v diaaxoV]P iv xatg dgioxaig cpvae-
mv‘ tlx el piv tvQiaxoixo xqXixavxqv rjUxtjv eoia&ac oxoya-
tpixo , ovppttQov ovxco xaliiv xov acpvypov ' d S’ rjtoi pd-
%ova xavxi\g, ?/ iXaxxova, piyav, rj pixqov. tiasxai Si xo
xtjg aQttjQiag peyt&og ini xijg aQiaxtjg yvoiaq ijxoi bid xtjg
dvaxoptjg, tix ovv xaxd niQinxmmv uxe xax imxtjdevatv yt~
yvopivtjg, tj avXKoyiaaptvog iv. xmv iv xoig niql xijq aQujxtjq
xcexaaxtvijg d^psvcov. xairoi xav d ptj yiyvmaxrj rig ioxiv %
ctQTtjQia xoig x rjv aqiaxtjv cpvaiv eyovaiv , aX%a xov yt acpvy -
pov avxwv ptpvijpivog , tlx av&ig avvxvyobv sxeQco xivl xal
Svvaptvog avXXoyiaaa&ai, nbxiQov dv.bg ptiQovag xovxov r\
pixQoxtQug ixiivov tag aQXijQiag s'yiiv , ovxcog tjSq naoafidX-
Xuv x s x(3 xaxd xtjv SiaaxoXrjv oyxco bvv^aixai xal axoyaQi-
o&ai, noxepa qvpptXQog, r\ psyag, ij pixqbq b acpvypog iaxiv.
tl pi v yaQ oaco cpaivtxat piltpvag tag uqtipiias eye tv 6 naqa-
cendis , optima natura inventa , cognitoque unius in ilia ar-
teriae cujuscunqne tumore , corporis atque diftentionis , re-
eordandum illi et aeftimandum eft, arteriam hac majorem
quanto oporteat majorem habere diftentionem in optimis na-
turis. Quae ft tanta reperiatur efle, quantam fore conji-
ciebat, lie moderatum.pulfum appellabit: fin vel majorem
hac, vel minorem, magnum, vel parvum. Arteriae .depre-
hendat in optima natura magnifudinem , aut per diflectio-
nem, live ea cafu, five de induftria fiat, aut colligendo ex
fignis , quae in libello de optima corporis conftitutione pro-
didimus. Quod fi nesciat etiam quanta fit arteria praeditis
optima natura, pulfus quidem certe eorum memor, fi in
alterum poftea incidat et colligere poffit, utrum par fit ma-
jores hunc, an minores quam ilium habere arterias, cum
tumore jam diftentionis conferre poterit, atque conjectare,
an magnus, an parvus, an moderatus pulfus fit. Etenim
fi quo videtur arterias majores habere homo qui compara-
2<r>rrMQN <doro2 b.
877
Ed. Chart. VIII. [138.3 , Ed. Baf. III. (70.)
pa7.X6u.cVog av&Qconog , roaovrm xai xrjv Siaaxol.ryv avxcov
syot [is%ova, cvhhitqov igovfisv Toy ocfvyfioy- tl <T ijxoi
nXiovi to rrjg aQxtjQiag peyt&og rjmQ to xijg SiaoTolrjg vi tsq-
fiaXXuv do^iuv , ?} iXaxxov tirj, [isyav ovTtog rj [tixQovxaXe-
oofup' si fiiv to Trjg aQxrjQcag cm pet cpaivoixo fiti^ov rtrce() to
tcov acfvyuav, fuxQov' si Sk to psv Trjg aQXtjQlag eXarroy,
to Ss tcov ocpvypcbv fitt^ov, yciyav. ovxco ds xai xaxaxu Xomcc
yevrj tcov acpvyfimv to ts xaxa tijv xivrjaiv avx qv, iv co to-
yog ts xctl PqaSvx^xa Siayivarcxoiav , xai to xaxa t rjv ijQs-
fiiav, Iv at nvxvoxijxa xai aQaioTtjxa, xai to xaxa tov tovov,
iv co ccpoS^OTijra xai afivdgorqTa , xai iroouiTi to xaxa to
acbixa Trig dpr rjoiag, iv w axXriQOTrjTa xai fiaXaxoxtjxa. iv
anaai ycrQ xovxoig top ts avufitTQOv ini xijg aQcaxrjg yvctcog
i^svarjeo/uv TOt/g TS apergovg rj Si vniQpol.rjV, ij Si sir-
Xtcqjiv , ovx aXXrjXmg , aXXu Taj GV[ip6TQip naQdgsxaoopsv.
tar, hoc majorem etiam habeat diftentionem , moderatum
dicemus pulfum efle. Quod G arteriae magnitudo videatur
fuperare magnitudinem diftentionis, aut Gt minor, magnum
tunc .vel parvum vocabimus; G arteriae appareat majua
corpus effe quam pulfus, parvum; Gn arteriae minus et
pulTus major , magnum. Haud aliter in reliquis generibua
pulfuum , ut in genere ipGus motus , in quo celeritatem et
tarditatem diguosciinus ; in genere quietis, in quo crebrita-
tem et raritatem ; contentions, in quo vehementiam et re-
miflionem ; ad haec corporis arteriae, in quo duritiem et
inoIGdein. Nam per haec omnia turn moderatum invenie-
mus in optima natura turn immoderatos vel ob exceGumj.
vel ob defectum, non inter fe, fed cum moderato compara-
bimus.
rAAHNOT nEPI AIArN&SE&S
2®TrMi2N Aoros r.
Ea. Chart, yin. [I3g.] Ed. Baf. III. (70.)
Keep. a . ^Ort p'ev rp tov avfifierpov mtf emazov
yivo g Gcpv/fiov vorpoig re ml diayveooig tpyictai ztjg tibv apis-
tqcov ml cog iv toTg apiatot mitmevaufievo tg aco/iaaiv at
uq vrjQiai naaai GvpifUtQov Gcpv’Qovai.v } iv tip n go tovxov
Xoycp dirjkd-ofiiv' tig tlva ds %Qt] Gxonovfievov yvcoQiGfiata,
m$ ov tivu XQtp iqoTtov inifiallovza to~g ocpvyfioTg tovg
daxtvXovg aaxeiv trpv acprpv Siayvcoatixtpv itoifiov yiyve-
c&ai trpg te GVfifietQlag ccvtiov ml trpg aperpiag, i(pt%?jg
tQOVficV } unb tov mtcc ttpv xivrjGiv cco^ceptvoi yevovg. ott
GALENI DE DIGNOSCENDIS PVLSIBYS
LIBER III.
Cap. I. Moderated pulfum in quovis gen ere in-
telligentia et dignotione priorem immoderatis efle atque ar-
terias in corporibus optime comparatis cum mediocritate
quadam pulfare, in fuperiore libro declaravimus. At quae
refpicienda fint indicia et quomodo pullibus applicandi di-
giti, ut tactum exerceas ad facile prompteque cum medio-
critatem eorum dignoscendam, turn exceflus et defectus,
deinceps dicemus, inducto a genere motus exordio. Atque
VAAKNQT JIEP1 41JrNS2. ^OT, A0T02 F. 8 79
Ed. Chart. VIII. 039- 1*0.] , , Ed. Bat HI. (7° )
pav ovv ro noaov rov yqovov. povov ovy txavov yviaqiapa
ovpudxQ ov r e xai aqvppdxqov r.iVTjGtmq, alloc v.ai rag dut-
araotiQ xatf a»v ijvdy&ij to xivovuavov dmft.dnuv %Qt] , due
x av spnqoa&av avxaoxwg enadaSgapa v, sv-d-a v.ai rov g dgyyov-
pevovg xaxag rov oqov rov raydog acpvypov diqXdylgapav } ov
ptjv avxoi y ainopav onag axoveiv yarj fitXnov, alia vvv
iqovpav. ovre yaq pay.Qov diijaopa&a Xoyov , cp&avovrag 00a
nQog rrjv votjaiv avrov avvxltZ did rav spnqoo&av d^rjyrj-
aao&ac, v.ai dlhog yodjaipog rjpZv 6 Xoyog d'crxai nqog rd na-
qovxa. rov roivvv iv bl.iya ygova naqiyqacpovTog rjpZv rtjV
v.tvijoiv acpvypov raydog hyopdvov xai pqaddog av rov iv
noXhp nqiv 1 uiv dioqia&ijvai rd aijpaivopava rav ovopdxav
alxorag iacpdXXovxo nvtg , oioptvoi radix ov etc re rov noXXov
xai rov nXt'iovog, oXiyov r av ndXiv xai oXiyardqov dtj-
Xova&ai. dedgavxav d‘ tjpav rd nqog oxiovv ro rvyov ixa-
oxoxa Xayppava, rd de n qog ro avpparqov opoyaveg povov,
[i4o] ovxdxi yaXsnov ovds vvv tivai, nag Iv bXiya pay yqb-
vio xijV rov raydog acpvypov xivijaiv naqryqucpao&at Xdyopav,
temporis quantitatem folam moderati motus et immoderati
non idoneum lignum efle, fed et per quae vectum intervalla
fit, quod movetur, refpiciendum efle, fupra abunde de-
monfiravimus, quo etiam loco illos confutabilnus, qui defi-
nitionem perperam celeris pulfus interpretantur, at nos ta-
men ipfi, quemadmodum potiflimum accipienda fit, non
aperuimus, fed nunc id faciemus. Neque enim multis ver¬
bis opus erit, quod quae ad earn pertinent intelligendam
jam ante expofuerimus ; nam etiam interefi ad rem praefen-
tem baec narravifle. Quum ergo quis terminat pulfus pau-
co tempore motum, nobis celer vocetur, et tardus, qui
multo. Aute liorum nominum explicatas fignificationes non
injuria quidam funt hallucinali , exifiimante3 idem'multum
acplus, paucum et paucius fignificare. Nunc quia often-
dimus baec quidem ad rem quamhbet Temper referri , ilia
vero ad moderatum tan turn fui generis, omnis jam fublata
eft difficultas intelligendi, quemadmodum celeris pulfus
pauco tempore' motum dicamus terminal! et multo motum
68o rAsiHNOT iiEPj jiArNQxms
Ed. Chart. VIII. [i4o.] ■ Ed.Baf. III. (70. 71.)
ev it oXXm 8s xrjvxov (jQaSiog. tl yuQ tp&avoiptv yiyvmaxov-
xtgeni noaca yoovo) riootjv ijvvat 8iaaxaoiv 6 ovpptTQog v(fvy~
pog, il& etsQOv xov ta'ov eyovxog yqbvov , eXaxxova xqv 81a-
araaiv evQoiptv, ev itoXXm yqbvoa xov xoiovxov eQovptv xtxt-
Vtjo&ai. -fravpateta 8s prjdtig, si Svoiv :-MVr\otmv x 6 nooov
xov yoovov xavxov eyovamv, xr]V exsQuv pbvov iv rtoXXip
XQova ytyovevai cpapev, ov prjv apqioxeQag opoioog. xai yaQ
Svoiv aucc naiScov ntpcp&evxcav tig 8iacpeqovxag xonovg , six
enavtX&ovxcov apa, xov pev txtqov htrjvtaapev, cag svbllyca
XQOVcp xrjv o8ov avvaaVTce, xov 5’ SrtQoV expe^aptv, mg ev
(71) noXX&. nQog yaQ to t r\g o8ov pijxog emoftXtnovxig bXt-
yov r\ noXvv xov yqbvov tivod cpaptv, ovy anXmg. v.atlt
x ovxo pev 8rj teal acpvypov eoovptv ev bXiyto yoovco yiyvopt-
vov xayvv tlvat , v.al pgadiiv ev noXXco, v.ai xovg oQOvg zoiig
tlQrjpivovg anod&optdcc v.a<f ov tlqrjxaptv xqouov e^ijyov-
psvoi. tl 8d xq> (ticciog 6 xoiovxog tlvai SoxtZ xQonog, avapvi]-
a&tlg oxi xaxa &<xtsqov otjpaivoptvov uxovovxmv xijg Xe^tcog,
ancSsiydqaav zptvdtig ot OQiopoi, ntioao&io vtOitlv exsQOvg
tardi. Nam fi hoc prius nobis conftet moderatns pulfus
quanto tempore quantum confecerit fpat'ium , deinde alte-
rius oflendamus, qui par habuit tempus, minus interval¬
lum, multo hune tempore dicemus motum efle. Atqui ne¬
mo mirari debet, fi duoriim motuum, quorum temporis
quantitas par lit, alterum tantum multo tempore dicamus
factum effe, non perinde utrumque. Elenim fi. duo pueri
dimifli in diverfa loca fint et fimul reverfi, alterum quod,
iter pauco tempore abfolverit, collaudamns , alterum culpa-
mus, quod multo. Nam ex viae longitudine aellimamus,'
quum paucum vel multum temporis dicamus , non abfoluto
fermone. Eodem etiam modo pulfum dicemus, qui pauco
tempore fit, celerem efle , ac tardum qui multo, definition
nesque probabimus illas ita interpretando, utdiximus. Quod
fi cui modus ille videatur coactior, memoria repetat demon-
ftrafle nos, fi altera fignificatione dictio accipiatur , defi-
nitiones falfas efle, detque operam, ut alias definitiones
20X. TMSiN A0r02 r. 88 1
Ed. Chart. VIII. [140.3 c c Ed. Bat III. (71.)
opovq. ov yap nag av oploatxo , vvv f/fiiv npoxuxai oxonuv ,
alia rag ivvoiag xav ixpayfiaxav axptfSag SiaQ&owaai, utj
nij oq>aJJvxtg Iv xavxaig xai ntpl xrjv Siayvamv avxav xav
cs<pvy(iav aq>a).a>[XcV. omp ovv avayxaZov rjv tig xrjv diayva-
aiv, vcp tjficov tlprjfitvov. tl Ss ng (jov7.oixo (w&tZv in
avxto avvTi&evou rcvag ooiopovq, ovx ay apt fiiv Zacog yiiuva-
aiov yvuvaaaix av, ov (it]V xoZg yt npoxti/iivoig avayxaZov.
o&tv ovd* rjfitZg mpl x ov it cog opl^tp&ai ypr\ xovq xoiovxovg
ccpvyfiovg ipovptv. ovxt yap avayxaZov o7.mq ovv, t( rep xul
avayxaZov cpalvoixo, xtjg npotiptjjxiv^g npayfiaxtlag oixtZov,
alt iv rco xtxapxa ntpl diaepopag ocpvypav Ixavag tlprjxai
ntpl avxc ov. xijg 5 3 ivvoiag povijg aSgicoGavxtg tig xa nooxtl-
P-iva 1 uvtjpovtvtiv , iixl to avvttytq x ov Xoyov fiexaficoutv. jjSq
yap Snip refill g tvpoptv iv avxoZg, tlntZv xaipog, tig xrjv Sia~
yvcoaiv avxov avvxtkovv (isya. pu/J.ov d‘ tl yprj xaXcj&tg tl -
ntZv, to nav ijdt] pij&r/otxai. a&ov/itv yap ovds xov ypovov
xai xrjg diaaxaotcog to noaov axontZv, aTX oide rag iv
flngat. Neque enim quomodo definiendum fit, hie inftitui-
inus disceptare, caeterum ut rerum diligenter atque accu¬
rate notiones conftituamus, ut ue il in his offenderimus,
fimul in dignoscendis pulfibus oll'endamus. Proinde quid
requiratur ad dignoscendum , declaratum a nobis ell. Jam
ii discere e tiam cupias haec definire , non ilia quidem for-
talfis ingrata exercitatio fit, non ad inftitutum tamen ne-
celTaria. Quo nos minus de iftorum pulfuum ratione defi-
niendi agemus : etenim quum omnino non eft necefl'arium
turn etiam fi cui neceflariuin videtur, nihil cum hac infd-
tuta commenlatione eft conjunctum, verum in quarto libro
de pulfuum differentiis fufficienter nos de his tractavimus.
jN'otionis tantum in praefenti , quando inftituimus mentio-
nem facere, leriem orationis peiTequamur, nam nunc qui¬
dem , quod in iis invenimus , locus eft dicendi , ad eum di¬
gnoscendum magnopere faciens , atque adeo , fi verum di-
cendum eft, fummam jam aperiam. jNec quantitatem tem-
poris , nec intervalli respiciendam cenfemus : imo ue- pro-
gjlleuus tom. vui. Kkk
88a r A ARNO T REPI JIArNQNEQE
Ed. Chart. VUI. [i4o.] ^ ^ Ed. Baf. III. (71.)
avxoig avaKoyiag , vtzsq mv iv x<5 srp 0 rovSt | SifiMcp didtjlv-
■9-afitv, rjvixa x'ov Lavrova xai x'ov §QaSvxtqov ISibaoxoaiv
acpuyfiov. ixu niv yaQ avayxauog uQrjtai ngo g to xijg nla-
vr\ g inioyslv r ovg raj irocrw rov ypovov fiovca diaxQivovxag av-
xovg, tig ds r iyv biayvaaiv yalena xai jxaxoa xai SvggvIXo-
yiarct xai dvaxqira xai aytbov aSvvaxa iuol y ovxu iffavjj.
to fisv yaq xayog xe xai xijv ^QaSvxtjta xaxa xijv nQojitjv oq~
fitjv xrjg aQxrjQiug yvcoQiQoj uv, x'ov be )J)yoV xov %qovov nqog
x'ov xqovov xai xtjg Siaaxaatmg itQog xijv Siacsxaoiv "w igtv-
(joi/iiv , naunoXXov Stoju&a yjjovov. Sax ovd* avajitvojitv
avxce Xoy'TQtG&ai nQog xijv ini xoov a^Qcbaxctov dtayvcoaiv, alX
wgitcQ tl xai naqbvxa xiva Otaoctfiivoi xvypijitv, uvxog 6 qoi-
X>og xrjg OQjiijg ixavbg to xayog ivbtflgao&ai, ovxcog eyti xuni
r ijg UQxrjOLug. xai -/ccq rj rjnuyjdvrjv , r\ izkc’kvpevijv e’axiv
tvQtiv xijv xivrjaiv avxrjg. sxaaxov yaq xS>v xivovjiivoov gco-
fiaxoov he TtZv xbncov iv oig exuaxoxa yiyvixai biayivaxjxoutv
oncog xivtixai. oxav fiiv yap iyyQoviQy xoig xonoig, (SgaSilav
that xijv xivrjaiv (fUfitv ' oxav S' anaXXaxxrjxai QqSimg,
portiones quidem illorum , de quibus verba feeimus in fupe-
riore libro , quum celeriorem pnlfum et tardiorem docere-
mus. Illic enim non potui ilia praeterire, quo erroi-em
praedicerem liis qui ex folius temporis quantitate de iis ex-
iftimant, quae ad dignoscendum laboriofe mibi et longa dif-
ficilisque aeilimationis et judicii adeoque impoflibilia prope
viTa funt. Nam celeritatem quidem et tarditatem, ut pri-
mum occurrit arteria, noscimus; rationem vero temporis
ad tempus et intervalli ad intervalluin ut exploremus, opus
nobis Ion go tempore ell. Itaque ilta nihil nos morantur,
ut expendamus ad pulfus in aegrotis dignoscendos. Sed
ut li ante oculos quempiam videamus, impetus motus
celeritatem potelt oltendere, ita ufu venit in arteria, nam
aut incitatuin, aut remiflum ejiis motum invenias. Om~
nia enim corpora quae moventur, ex locis, ubi moven-
tur Temper, dignoscimus quomodo moveantur; quae ubi
in ■ locis remorantur, tardum elle motum praedicamus,
ubi facile discedunt, celerem. Hie fcio futurum, ut
2$TrMHN Aoro2 r.
883
Ed. Chart. VIII. [i4o. i4i.] Ed. Baf. III. (71.)
a>y.uav. olda 8s cpvoixrjv ixdt^oyivrjv X>hxri<siv xov Xoyov, ti
to xivovytvov awya y.ai yivu scare: tc. Stixvvrai yiv ovv
xai aii to xovxo nuvxog yaXXov aXrj&kg iv xoig ittfti xrjg
xivrjatcog. [i4i] a)Xa vvv cpvJ.algcoyt&a xrjXixovxoig rjyag
avtovg itQoaaoxqv tyjxrjyaoi. orctQ Ss cpavxa&xai yovov rj
aiG&rjGig tig xrjv diayvooaiv xmv xayimv xt vml (igadioov acpvy-
[itav, xovxo uQxtX Xty&rjvai, to xrjv ysv anoXmovootv qiaivt-
o&ai xovg xonovg iv olg iy.aaxoxt yiyvtxai ycedtcag, xrjv d’
iitmXeov iv aiixco ytvovoav, xai xaXua&ai xrjv ysv wxtXav
ovxcog, x rjv 8e fiouStluv. scara xag 1st to tv xoniov ytxaftuGttg,
x?tg ala&rjGtoog xrjv diayvcoaiv noiovyivrjg ov scara xov xrjg
oXrjg xivrjatmg yqovov, ovx Idltz xai yovov ovd' oaa xu> noauj
xtaqafiaXXtxai. xai scara xovtf fjyZv sxoiytj xov xayovg xt xai
xrjg ^QaSvxtjxog rj diayvioaig yiyvtxai, ovx av ytvoysvrj , iitciq
avtyivoytv ixoaotrjxa yqoviov xt xai diaaxaatmv Xafiovxtg xag
iv aiixoig avaXoyiag oxontXo&ai , aXX ovx avay.ivoy.tv 8rj-
Xovoxi. scar a yaQ xrjv nQorxrjv impoXrjv xrjg oxpuag uyfjrjxio
Xivi yqovov @Qayvxrjxi nQoayqrjoaytVot xrjv yovrjv xov set—
vovyivov aooyaxog iyvmqiaaytv , icp ij GvvtXoyiaayt-Oa xrjv
cjuaeftio fe pliyGca offerat, an corpus, dum inovetur, etiam
maneat aliquo ruodo ; atqui in commentaries de motu illud
ita ut quod maxime probatur verum effe. At a tantis in
praefens quaeliionibus declinemus , ne implicemus nos.
Quod informat tantum fenfus ad dignoscendoi celeres et
tardos pulfus, hoc fatis eft ft dicamus, nimirum unum mo-
tum cedere videri locis facile , in quibus Temper fit , alium
diutius inibi commorari, itaque bunc tardum, ilium celerem
vocari. Nam ex locorum tranlitu fenfus dignoscit, non
ex totius motus tempore , nec feparatim et folo , nec qua-
tenus cum quantitate comparatur. Itaque celeritatis et tar-
ditatis facile notitiam confequimur, non perinde confecu-
turi , 11 quantitate temporis et intervallorum aucuputa , eo-
rum fuftineremus proportiones obfervare. Enimvero non
fuftinemus, nam ut primum aciem intendimus, momento
temporis moram nos corporis quod movetur, depreliendi-
Kkk a
884 rAAHNO T JIEPI jlATNSi2EQ2
Ed. Chart. VUL [i4ij Ed. Baf. IIL (71.)
jxtxa^aoiv. 00a yovv noqqw&tv oqwjjuv, soxiv on x avxa fisyqi
nXtlovog tjfitv fiivovxa q>avxaC,txai , xuv on xaytoxa xivijxai,
w v.ai dtjXov oxiavX7.oyiq[xw xrjv xlvtjeiv, ovx. aurdjrjQei yvw-
. QiCpjnsv. oxav ftiv yaq ixuarov xwv nqwxwv alo&t] xwv [io-
qlwv xov xivovfisvov owfiaxog iv xw nqwxw alo&ijxw xonw
xov nqwxov ala&ijxov yqovov vnofievri , xxjvtxavxa axlvryxov
j dvai doxit x 6 ftltnofitvov ’ Oxav Si x 6 nqwxov alo&tjxov /io-
qiov iv xw nqwxw ala&>]xw xonw xoV nqwxov alo&ijxov
yqovov ftquyvxtqov vno/isvT] yqovov , x/jvcxavxa xivtiG&ai 80-
xiZ. exaoxov [iiv yaq -xwv tlqijfisvwv tig antiqov xi[iVio&at
Svvaxai, nqog yt xr\v cpvoiv, alad-r]0ii 8s fuxqovjuva, nqwxa
xiva xal axfiijxa xsxxtjxai (Jtoqia, w xal dijXov on ovXLo-
yio[iw f iiv anaoa xlvijofg, ovx ala&rjou Siayiyvcoox.cxai. xw
8s Tcaqaxito'daL yisv alo&rjoii xov ovXXoyus[iov, xayloxrjv d\
tivai xov vov x rjv [itxa^aqtv, ov GvXXXoyiGficjj, noX7.ux.ig, aXh
.ala&tiGii Stay wwaxtaftai Sqxtt. wv yaq iv xw nqwxw nqog
ai'o&tjoiv yqovw xo nqwxov al<j&t]Xov poqiov iv xw nqwxw
nqog aio-d rjoiv xonw jxivu, xovxwv povwv xag xivrjotig ivaq-
mus, ex qua conjicimus tranfitmn. Quo fit ut quae emi-
.nus .cernimus, liaec nobis interim diutius videantur confi-
ftere, licet agitentur velocifiime ; unde liquet ratione nos
mo turn colligere, non fenfu deprehendere. Siquidem quum
jprima quaeque fenfibilis pars corporis quod movetur in
primo, fenfibili loco fubfiitat primo fenfibili tempore, turn
immobile, quod cernimus , videtur effe; at vero ubi prima
fenfibilis pars in primo fenfibili loco quam primo fenfibili
tempore fubfiflat breviore tempore, turn videtur moveri.
Singula enim quae diximus dilfecari , quod ad naturam atti-
net, in infinitum .polfunt, fenfu vero fi aefiimes, primas
certas habent et indivifas partes. Quod planum facit, ra¬
tione omnem motum , non fenfu dignosci. Quia vero fen-
fui ratio conjuncta eft et mentis eft transcurfus velocifiimus,
laepenumero non ratione, fed depreliendi fenfu videtur.
Nam quorum primo fenfibili tempore prima fenfibilis pars
in primo fenfibili loco manet, liorurn tanturn nos motus
2&rrmQN Aoros r. 885
Ed, Chart. Virr. [i4i.] . Ed. Baf. III. (71.)
ycbg oiioXoyovjiev , ovst ata&rjoecnv, aXXa ovX7.oyia(ia
veiv, moneg rtjg re ini yvcbpovoq axtag xai oeXfjvijg xai fjXlov
xai Tcav aargcov anavroov, oaa r aXXa nJ.eiarov yfitov acpe-
orrjxev. cov 8\ cbgigge&ij, §Qa-/vngoqb xgovoq rov ngcbrov
ngog aZa&tjtfiv, a%govog fj re pcovtj xai f/ i£ulhrfgig rcbv roncav
Soxii, navyug o n iv iXarrovi rov ngcbrov ngog aio&tjoiv xgb-
vcp yiyvirai, rovr ayjoovov elvat cpavr aCfxai. ravra fiev qvv
iSicf v.a),).iov necpiXoaocpijG&ai r cj> ngoijgrjixevcg r a re vvv ngo-
y.cifiivtt xuXcbg expav&amv a7,Xa re noXXa rrjg largtxrjg. tjfiiv
8’ agxiau y.ai ra rooavra ngog sv8edgiv rov (ir\ xqovop xai
Staortjuarcov iniaxoneiadai ro noaov, a7X avro ro noiov rtjg
xtvrjoecog, oneg earl (ilv SvGQtjrov , £§ cov 8 ’ einofitv ogficb-
(tevog, av ye fii] navranamv aSvvaroq re xai ar alaincogog
r/g, ov ‘/ui.incoq revlgy r cAij&ovg, elg Svva/uv av&gconivrjv.
etc S'e (laklov, el roiig avcopukovq xar'u xtrjpg xai (Sga8vrr]ra
acpvypovg Siaytvaxsxeiv /leXercbijg, ergoig av cog iv rep noico
xivrjoecog r\ yiytacg avxoig. jt nag yovv 8tacrroXfjg noX7.ay.ig
tj n'ev ag-/rj rijg xivrjoecog ivagyebg mxvrega cpaiverai, ro 8'
aperte fatemur non fenfibus , fed ratione anhnadvertere , at
gnomonis umbrae, lunae, folis, omniumque fiderum quae
a nobis longiffijne remota funt. Quorum autem , ut dixi,
brevius eft tempus primo fenfibili, nuljo tempore praedila
liorum manfio migratioque videtur ; quippe quod minus
primo fenfibili tempus habet, omni mora hoc putatur ca-
rere. Sed haec privatim praeftiterit eommentari enm , qui
cum haec de quibus agirous aveat probe ediscere turn alia
in medicina multa. Nobis vero fatis haec erunt ad demon-
ftrandum non efle temporum et intervallorum refpiciendam
quantitatem , fed ipfam qualitatem motus ; quae eft explicate
quidem difficilis, fed horum quae docuimus ope, nifi fis
prorfus ftupidus et iners, non magno negotio verum, ut
homjni licet, confequere, Multoque magis, fi dignoscen-
dos inaequales celerifate et tarditate pulfus mediteris , ori-
ginem ducere eos invenias ex qualitate motes. Ac unius
quidem diftentionis faepe initium motus plane celerius vide-
88 6 r A ARNO r REP2 AIATN£i2EQ2
Ed. Chart. VIL £ifi. i42.] Ed. Baf. IPI. (71. 72.)
i£/j S §QadvTiQov , ai&ig 8k to neqag wxvxtqov ov noaoTijrag
xtvccg, r\ xQovcov, ?j dvvapeav, r, diaoraoecov aQiOpovvzmv
f]p<bv, aXX avro povov to noiov zijg xivrjatcog axonovpevoov'.
ovxovv ov8’ enmoXrjg yjavozdov, bnoxav to ydvog tovto twv
ocpvypatv dmoxonoipt&a. t ov yixq e'£w ndqaTog t ?jg xivrjatcog
ovti og civ ala&avmptfia povov, ov naatjg avvijg. ex 8k tov-
tcov ovx aSijXov i)8i] to zoiig t oiovrovg acpvypovg StTv tivai
ziavtwg prize ptxQovg prjTt apvdqovg. [i42] ov yaq olov
t t TQi/ij t dpvtiv tijv xivrjcnv, ovze lv xuig pixqaig SiaoTctaaiv
ovx iv t atg aoQcbaroig dvvaptoi. xcokvti yctQ enl pkv tcov
nQoTtQtov rj crpixQOTtjg, ov% vnopdvovaa t opr\v tig alo&?jTct
poQict , enl Sk tcov 8evr sqcov rj aQQcooTia t Tjg cpvaeeoq, oxXct-
tpvaa nQog Trjv SXhptv. 8ta tovto yovv ovS“ ini tcov Xij-
OceQyixcov acpvypcbv eoxiv (fcoqaoai Tiva avcopaXlcev , da mg ov-
oav, oTi StXrai pkv 7tccv(j a)r mg ■d-Xiiptwq tig zrjv diayvcooiv,
ov% vnopdvn 8“ av vtjv vn aotjcoariag. ovvetbv ovv Ixavmg xal
TtTQipptvov cepa ntql xctg Stayvcbotig that %Qrj tov pdXXovxa
Ttjv nQoarjxovaav ixaarov tcov o<fvypmv s^evQrjativ inacprjV.
tur, proximum tardius, iteriMi finis celerior, nec hie quan¬
titates quasdam aut temporum, ant intervallorum, fed ipfam
unam motus qualitatem attendimus. Quo minus leviter
palpandum eft, ubi genus hoc perpendimus pulfuum, ni-
mirum fic extremum motus finem fentiamus duntaxat, non
integrum motum. Ex quibus jam fiquet ejuscemodi pulfus
prorfus non oportere parvos efte, nec languidos; neque
enim trifariam pofiis motum diftecare, nec in parvis inter-
Tallis, nec in facultatibus imbecillis, quod obftet illis parvi-
tas, quae dividi fenfibiles partes nonpatitur, bic impediat
facultatis infirmitas, quae concidit ad preffum. Quamobrem
nec in pulfibus lethargicis deprebenderis inaequalitatem,
quae tamen adeft forfitan , quia, omnino quo dignoscatur,
vult comprimi; at boc prae imbecillitate non fuftinet. Qua-
re qui euique pulfui inventurus fit coiltrectationem appofi-
tam, bunc fingulari prudentia efte et expertum in digno-
2&Trms3N Aoros r.
887
Ed. Chart. yiXr. [ife.J • Ed. Baf. III. (72.)
to yug 6 p'sv peyooxog ■& apa xccl GcpoSgbxaxog iayvgag avtyt-
xai •&7.iipta>g , n ov 8 alXmv exaaxog tig ogov ax’ ryxoo acpo-
Sgoxijtog, tj ptyt&ovg ivStbbg sytj, tig xogovxov skaxxovog;
ngbbxov p'sv uxgipmg ygtj noaov anolunovxai top ptylaxav
apa xal aqioSgoxarov dtayivooGxtov , Stvxtgov 8s ov7,7.oyCC)t~
a&cci noaov agy.tX x7jg ■&‘hhj)t(og bitviivai xoXg ovxcog syovaiv.
ixccxsgcog yag apagxctvuv avayxaXov, tv& vntg$a7Xooptv xtjg
avaXoyiag, tot eXXtonoiptv' scp cov plv yug uv sXaxxov ijStj
&lhpooutv , ixcptvlgtxao to xtjg svxog r/pag xivrjatcog, icp <ov 8*
uv n7Jov , xijg iy.xog. matt ngbaxov plv cevtbpaXbv not t xtjv
xtvrjatv ovoav ov yvmgiovptv , sntixce 8s xal iptvdcog xmtq
olqg anocpavovpt&a noTXaxig exp av iv xoXg psgtoo xaxcog
Siiyvmptv. to yag jjxoo xo ngoxtgov ccvxtjg pogiov wxvxtgov,
ij zb 8ivxtgov vnagyto , yiyvbaGxooxo 8 ’ ijpXv avxatv ■d-txxtgov
povov , uvayxg xigStxov piv bog avtbpalog iaxov r/ Gvpnuaa
xlvrjGig ayvotXv, snuxu 8 ’ rjtoi xaytXav , rj figaStoav avxrjv
tivuo vopiGoptv , ov8 I xigav anXwg -imagyovaav. vg ypg xi-
vrjGt tog xb plv ngoxtgov b\ pbgoov ooxv, xo 8s Stvxtgov §gaSv,
scendo oportet. Nam fi maximus pariter et vebementjfli-
mus validam fert comprelfionenr, atque alius quisque, quan¬
tum a veliementia vel magnitudine abeft, tanto minorem ;
primum quantum a maxirno et vahemenlillimo receflerunt,
ad unguem perfpiciendum eft; deinde ratio ineunda eft
quantum fufficiat compreflionis id genus pulfibus imperti^
vifle; utrobique enim offendamus necefle eft, live exceda-
mus proportionem , five non allequamur; quod ubi minus
jam premamus, praeteritura nos fit interni pars motus, ubi
vero amplius, externi. Itaque primum motum aliquando
inaequalem efle non percipiemus , deinde male . etiam de
toto motu saepe judicabimus , eo quod male perpenderi-
mus partes. Si enim vel pars ejus prima, vel altera cele-
rior fit et nobis earum tantum altera fit explorata, non pos-
fumus primum univerfum inaequalem motum efle feire,
deinde vel celerem , vel tardum arbitrabimur eum efle,
quum neuter planum fit; fiquidem cujus celeris erat pars
prima et altera tarda, hunc nec celerem abfolute, nec tar-
888 rAAHNOT IIEP I 4IAPW12E&2
Ed. Chart. Vm, [14a.] Ed. Baf. III. (72.)
xavzrjv ovx av xig ovx wy.uav anXwg ovzs (jqadtiay iv dixy
xaXiasisv. ovx ovv, xtqiaXtjv yaq bu&tvzag zcp Xoycp jjqi] ^s_
xa§aivuv eq> szsqa, r bv Gvfiiuxqov^ xaza xrjv xivtjoiv Gcpvyfibv
ini ztjg aqiaxyg xaxaaxetnjg hgtz aoai nqootjxsv, oitxaza 81a-
gx daecog xal yqovcgv noGoztjza, aXXa xul avzo ro iioiov, cog
iimofitv, oncog dnaXXaxztjzdi xdtv xoncov ecpaoxo/uv 8sZv oxo-
izsZG&ai, xai xovzov [ivt]]iovsvovxag, og fiev av &azzov ana)*~
hzzzofAivog cpaivyzai, xayyv , og 8* av pqadvnqov, fiqabvv
bvoiiaoai" inyaivsad-ai 8s xovzo xaz avztjv xtjv nqdzijv
impohyv ztjg acpr/g., nqiv xaza ndatjg ztjg Siaozdasotg ivtjve-
■f&aix'rjV dqzrjqiav’ max iimq OjiaXbg 6 Gqivy/xog sit], oinsqi-
fisivavzag xr\v oXtjv SiuGxoXyv he xov (isqovg av ztjg nsqi
ndatjg sysev zty.fzrjoaG&at' dv(0[idXov S’ ovzog anaoy r t %q ij-
vai naqav.oXovQztv iXtyo/zev, impaXsTv r s xrjv dqitjv diacps-
Qovxatg, cog av eyoi fisys&ovg xs xal Gcpodqozrjzog 0 acpvyfiog.
nsqi [iev 8 i] xov xaza xt]V xivtjoev yivovg Ixavd xal zavza
nqog ys zb naqov. av&ig yaq yydv iv xaig jzsqi xc ov ocpvy-
(mov Siayvdosaiv avayxaiov avzijg eozae fzvtj/zovtvaai.
Kscp. (S . Iliql 8e xov xazcc xo no gov ztjg diaozoXtjg
iq>t%fjg Xiymutv ' xqicov 8t] SeuaxaGicav ovgwv xov adjiazog
clum jure vocaveris. Quare, ut oratione in fummam col-
lecta alio me conferam , in optima confHtutione moderatus
liiotu pulfus erat, non ex intervalli nec temporum quantitate
exploraiidus; fed ex ipfa, ut diximus qualitate, quo pacto
discedat ex locis , dicebamus animadvertendum efle ; cujus
memores, qui decedere eelerius videatur, celerem; qui tar-
dius , tardum appellemus ; repraefentari autem hoc, ut pri-
mum eft. admotus tactus , prius quam totum arteria fpatium
confecerit. Proinde, ft pulfus aequalis fit, non expectamus
univerfam diftentionem, fed ex parte ejus facere de tota
eoiijectnram poftumus ; qui fi inaequalis fit, omnem aflequi
dicebamus oportere , tactumque pro magnitudine pulfus et
vehementia varie explicare. Atque de genere motus haec
in praefentia fatis funt: ejus eniin nos iterum in pulfibus di-
guoscendis mentionem neceife eft faciamus.
• Cap. -II. Deinceps de quantitate diftentionis agamus,
nam quum corporis arteriae dimenfiones tres lint, longitudo,
2<i>rrMQN uioroz r.
889
Ed. Chart. YIII. [i4a. i43.J ^ , Ed. Baf. III. (72.)
xijg otQxijqiag, fitjy.ovg xai nlatovg xai fia&ovg, ovStfuag olov
xt naoqg aio&to&ai. xtjg fiiv v.uxa to pijy.og avxixqvg dijlov,
[dv yuQ sayatov neqaxog sxoxsqco&ev rj ccqtijqicc acpv-
‘Qti, (jQCC'/h 8’ aiixijg 1 utqu xrjV acprjv vnsQpu)lo[UV , -otsov av
irrccoy.vnvrj rov oyxov xov n Qoy.tifievov oobfiaxog. avx 6 8k
rovx soxi to noiovv r\ fiaxqov, rj (jQct/vv ilvai xov acpv/fibv,
to til] Ttuaijg aipao&ai dvvaa&ai xijg aQXtjqiag xuxa xo.[i>jxog,
[i43] u/J. ilvai xi nakiv xavtav-Oa xatf ixaoxtjv cpvoiv ocb-
jiaxog imcfaveg vno x bo Siqpaxi, xy 8 * aqioxrj cpvati Stjkovbxi
TO OVflfXEXQOV , OV TO fJLBV 7l/JoV (UXXQOV., TO 8> s'kaXXOV
(tQtt/vv no hi xov ocpv/jxbv, ovx aqi&nqj 8ay.xv7.oov oQio&rjvac
dvvafiivov, woniQ xivsg, si fiev xoig xtxxanoiv vnoninroi,
fiaxoov tivui liyovaiv, d 8s xotg xqial, [isoov, d 8s xoXg 8vo,
finayvv. ov yaq ioxiv sv [isxqov ooofiaxog aqiaxrjg (fvascog,
alia xa-dr sxaaxijv ov yaltncog s^svqrjosig to xtoaov, omb
/iiag OQfirj&ilg, si fiovov av)J.oyioao&ai Svvaxog drj g to ava-
Xoyov. sxtivrj 8s ixakiv xovg u/.lovg na QufiuhlMV av&qcanovg,
xovg ioovg xaxa to xov navxog xov oaftaxog [irjx og ovx 03 g
EQiZg rj [xax.QOvg, rj figaytig sysiv xovg oyvyjxovg' waavxcog
latitudo et profundi tas, nullam polTumus totam fentire. De
longitudine apertiflimum eft, utrinque enim arteria usque
ad terminum extremum pulfat. At parvae ejus parti inji-
cimus tactum, quanta extat ex objecti corporis mole; quae
quidem ipfa efficit ut longus vel brevis pulfus fit, eo quod
non polfit attingi omnis artei-iae longitudo. Sit tamen Me
etiam aliquid in qualibet corporis natura, quod elueescat
fub cute, in optima. natura moderatum; fi quid fupra hoc
fit, longum; fi quid infra, brevem reddit pulfum, qui non
poteft numero digitorum definiri; ficuti quidam, fi quatuor
digitis obviet, efle dicunt longum; fi tribus, medium; fi
duobus, brevem. Neque enim corporis optimae naturae
una eft menfura, fed in una qualibet facile quantitatem afle-
quere, uriius ope, modo colligere proportionem poflis; cum
qua poftea fi alios homines conferas pares totius corporis
magnitudine, dices vel longos vel breves pulfus habere ; eo-
8 go rjiAHmr iiepi jim’nqzeqv
Ed. Chart. VIII. [i43.] ^ ^ Ed. Bar. Iir. (72.)
Si tj nlaxtZg , i} oxtvovg , rj vif'rjlovg , tj xantivovg, xal xaics
•tag XQtig diaoxaoag a{ia ptyalovg, % fir/.QOvg, nuvxayov
yaq ini to ovfi/itTQov avacpsqav xovg allovg xqivtig., oxi
Si v.atf exaaxov (iiv r cov allcov iv xoig oq> vypoig ytvcov tig
6 avimtTQog, iv fiovoo Si raj xaxa to noiov ovy anlaq ilg}
alia xatf exaoxov fiiqog owfiaxog idiog, efinqoG&tv tiqtjxai.
vvv 8' ov tovto nqovxuxo }Jytiv, alt HQtjfievcov vn ofivrjaav-
Tag in avxo to nqoxtMtvov inavtl&iiv tjSt] nqoorjxti'
■ oxqovxtixo S’, olfiai, liytiv, cog ovStjuug diaoxdotcog ccxqi-
ficog olop t t to noohv alo&rjoti SiayVcbvai. Z\ 8i alxla to
flip ti xoivov iv dnaoatg e%tt, to 8’ i'diov iv ixdotTj , nqbxt-
qov S’ tlqrjGtTai to xoivov . inti toLvvv ovdtfila (itv ioxi xwv
aoxtjQiMV yvfivtj, ntqixuxai 81 ndoaig ainaZg nollayo&t pip
iJMTXta t t xal lentoxeqa ad/iaza, nollayb&i 8s nltlco xt
xal nayvxtqa, navxi n ov dijlov , cog ovx i'oov anaoaig to
ala&qxov total xijg xivrjotiog, alia xaig [iiv n liov, ooaig
Hdxxovu xt xal ItnxoxtQa, xaig 8 ’ elaxxov, ooaig nltlo-
vd xt xal nayvxtQU ntQixtixai ocdjiaxa. to fiiv 8/] xoi¬
vov tovto, to 5’ idiov sxdoxrjg xcov Siaoxdotmv, x>jg yiiv
dem mo do latos, anguftos, altos, Immiles, ac in tribus limul
dimenfiohibus, magnos, vel parvos, ubique enitn ad mode-
ratuin referemus, quum alios aeftimamus. At enim fingulos
effe in fingulis aliis pniruum generibus moderates ; fed in
lola quantitate non plane unum , fed fuum cuique corporis
parti, antea explica vimus. Hoc tamen non elt hujus loci,
fed volui dicti vos admonere, itaque ad inftitutum jam par
eft reverti. InlKtui vero, ut puto, docere, lenfu nullius di-
menfionis exacte dignosci pofle quantitatem ; cujus rei caufa
partim omnibus communis, partim fua cuique eft. Primo
loco communem exponam. Nam quandoquidem inter arte-
rias, quae nuda fit nulla eft, fed veftiuiit eas mnltis lqcis
pauciora et fubtiliora corpora, multis etiam locis plura et
erafliora , plane. in aperto eft, non perinde omnes arteria-
rum motus pofie feniiri, fed illarum magis , quas pauciora
tenuioraque ; liarum minus, quas circumjiciiint plura ac cras-
fiora corpora. Atque liaec communis eft. Propria vero fingu-
2'MTMQN A0T02 r.
8§i
Ed. Chart. VIII. [143.] , _ Ed. Baf. III. (73.)
Kara r'o firjxog naymoXhiyp tlvat diayooav rov xar dlJ]-
frtiav vnunyovrog nqog ro yawofitvov , rijg ds y.ara ro nl.d-
rog ol.iyrjV, H.aylort]V ds r rjg y.arcc ro pa-frog, iv ftsv yaq rep
firjxsi 8vo xal rqug nrjyug irol1.ay.tg ineyovoqg ohjg rijg a<j-
rtjqtag, rquslv ij rdrraqai fiovoig 8ay.rvl.01g t] xivijoig epaivs-
rai rrtg dqrifqiag , rov Xoinov navrog did ro nl.ljfrog rmv
nqoxsiftdvcov owfiarcov iyy.a1.vnrofi.dpo v. Kara ds ro nhxrog,
orav vno rutv ixareqca&ev ip avrij ntqixtifidvcov nol.I.wv tj
nayeoov vnaqyov rmv fitfr avrep rep ow/iari rijg aqrrjqlag dv-
parbv ry rip aepijv hupdl.l.tiv firjrt did ro ndyog avreqp , rj
ro nl.ljfrog , tig rovy.rog fj xivtjmg diixvijrai, nol.I.ayofri fisv
ancolua navrthjg yiypsrai , nol.I.ayofri 5’ tig skayurrov tj xv-
prfoig csrspovrai , oh] d* ovdafiov (palvtrai, dia ro fir]ds rijv
aqrrjqiav tlvai nov yvfiprjv. ov fit]P ovds ro |S a&og dxqipiSg
sort nov yvfipop, iva y.ara rotro yovv rj xivijoig avrrjg anaacc
oacpijg (palvrjrai' dIX tl xal fii]dsv dl.I.o, ddqfia yovv avrep
ntqixtirai, di ov rov aepvyfibv alafravofit&a, navrcog nov xal
avrb xaraxqvnrov. onor ovv ovreog syti ravra, ntwarsov
svdti^aofrai rov rqonov rljg agio rqg diayveooteog iv ixaar-t]
larum dimenfionum, longitudinis quod permultum interllt
inter veram et apparentem ; latitudinis quod parum ; pro-
funditatis, quod minimum. Nam quum Jaepe longa tres
cubitos univerfa arteria lit, tres vel quatuor duntaxat digit!
percipiunt arteriae motum, reliqua pars a corporum obje-
ctorum numero occultatur. In latitudine quum prae cor-
poribus, quae illam utrinque cingunt, multis illis et craffis,
neque tactus ipb corpori arteriae applicari podit, neque per
craflitiem illorum et multitudinem foras mot us perrumpat,
multis locis omnino motus pent, multis etiam in maxim e
anguftum cogitur; totum vero, quod arteriam nullo loco
videas nudam. At vero ne profunditas quidem usquam
plane ejft nuda, ut pollit faltem in ea elucere ejus univerfus
motus; fed ii nihil aliud, cutis certe ambit earn, per quam
pulfum fentimns ; itaque tecta fueriL haec quoque certe ali-
quatenus. Quae quum itaiint, dabimus operam ut opti-
mam rationem monltremns dignoscendanim fingulaimm di-
TAAUKOT IIEP I JlATNQEESE
892
Ed. Chart. VIII. [i43. i44.] Ed, Baf. III. (72. 73.)
(SiccrrrctGU ' v.al negi nqcoxrjg ye XeyeG&co xtjg xaxd to (itjxo:.
OTI (lev 8tj teal Twvtr\v agiorTjv fiyijxeov, ijx ig av nXelaxrjg
ala&dvijxai xivrjGecog , dvxtxqvg Sijlov. cog ydq el v.al ndotjg
dhj&ea&ai Svvaxov rjv, tovx av rjv aqiaxov , ovxcog, k xeiStj
r ovx dSvvaxov, orav (itjdev r av ivd'eyofievcov avxijg yvioa&Zj-
vai (loqlcov Siaqievytj , xtjv dqtrjv aglartjv vo/uoxeov. ongog §“
av ug avxrjv noirjGaixo, neiqaxeov dnilv In o(ivtjaavxag nqo-
TcQOV cog iv xqtol Tovroig at xdov ala&ijTMmv yvcoaecov ana-
oai avvlcxavxai Siacpoqal, cpvati re v.al dGxr\ati v.al xqonco
xrfitnifiolrfi. [i44] og uev ydq av evaiodxjxoxaxov cpvoiv xe
xal to aiG&t]xr]Oiov eyrj yeyv/ivao[ieyov Iv.uvmg v.al xatf ov
yorj xqonov empdlXp xoTg alG&rjxoTg , ovxog av aqiarog eii]
yvojfimv x cov evxog vnoxei/ievcov ’ og 8’ av xaxd xi xovxav
ano’klmjxai, xa$ ogov av ccno/unijxai 3 xaxd xoaovxo yelqoov
elg dy.Qiffi diayvoooiv. dqrjfftxai ovv too necpvxoxi ftiv uqi- ■
(>xa, yeyv[iZ)(ivaa(i£vco 8s (ir) qu&v(icog, onmg av ini^dlhuv
x rjv acprjV dv.Qi§mg alo&dvoixo xrjg xaxd xrjv dqxtjQtav xivrjGiwg
tig dvva/uv dvO-qconlvijv. xal tnudrj neql nqoaxrjg Trig xaxd
menfioiium ; ac primo dieemus de longitudine. Atque effe
jranc cenfendam optimam , quae motus maxiinam partem
fentiat, elariffimum eft ; nam ut fi fenfire omnis valeat, pri-
;nom hoc fit, ita pofteaquam hoe non poteft, ubi nulla pars
ejus, quae quidem animadvert! poffit, lateat, tactum exifti-
jnamus optimum effe Quomodo autem earn poilis infti-
tuere , faciam ut declarem ; fi ob oculos prius proponam in
ti’ibus his omnes pofitas effe fenfibilinm eognitionum diffe»
rentias, in natura, exercitatione et modo applicationis. Nam
qui tactum natura appofitiffimum ad fentiendum et probe
exercitatum habet, turn etiam fenfibilibus decenter admo-
vet, optimus hie explorator fit eorum quae intus funt con«-
dita; qui hoc eft aliquatenus inferior, quam maxime ab
illo abeft, tarn pelfime abfolutam cognitionem confeque^
tnr. Expficabo igitur huic, qui optime natura comparatus
eft et exercitatus non fegniter, qua application tactus ad
unguem, ut homo poteft, motum fentiat arteriae. Et quia
2<f>rrMS2N Aoros r.
893
Ed. Chart. VIII, [>44.3 ^ Ed. Bar. III. (73.)
to fir/xog diaaxaaecog noov&eim&a Xeyeiv , xov tig xavxrjv im-
xrfieibxaxov xgonov xijg inaqitjg igovfuv. u&Xmxog fiev ovv
ixavxcog sgtco , noXXayp&i de xai xpavcov enmoXTjg y.ui oTov
aioogcov xtjp yeiga. ygijaxog d ’ 0 xoiovxog fiaXiaxu xgoizoq
Ip xocg fuxgoTg Sfia v. ai aggcoaxoig aq/uyfioig. •9-Xixpavxcov
yao xovxovgxaxa xi, itoXv xijg xivtfGtcag anoXXvxai, noXXuy.iq
de xai GVfiitaGa. naga xe yag xo noaop xijg •Q'X'aptmq y.ui
ngoGexi xo itoiov rov v.axa xrjp ccgxrjgiap xovov it ore flip
noXv cmolXmexai x tjg xivrjGtcog, itoxe 3’ eXaxxov, sgxi d’
oxe xai itaoa, y.ai dice xavxa aocpaltGxaxop eoxiv tig xrjv xov
f irjxovg diayvoooiv a&Xiitxag emfiaXXeiv xtjv CKprjP. y.ui yag
ot Gcpodgoi Gcpvyfiol cpegovai fiev aXvncog xtjp (itxgiav &Xtxf)iv,
a)X ovdtp ovd ’ ovxoi (iXaipovtai rpavovxcov a&Xtnxcog. oxav
ovv 6 xoiovxog xgonog x rjg enacptjg ygr^xbxaxog flip 17 xoTg
afivdgoig Gcpvyfioig, aft.afiqg di xai xoig ocpodgotg, aim civ xig
exegov arc av xov ngoeXoixo. ygrj de xai xovxo ngoodiogiGa-
a&ai cpaivofitvov ivagycog, cog iv xaig xaxu diacpegovxa tiogia
xov fity/.ovg xijg agxrjgiug &XhptGtv ' ovy ofioiag ev anuoiv 17
de prima dimehftone, videlicet longitudine , inftitui dicere,
accommodatillimum huic modum tactus aperiam. Omnino
non premat, imo faepe leviter palpet et veluti fuspendat
manum. Accommodatum eft hie in primis modus parvis
pariter et imbecillis pulGbus; nain lios ft aliquatenus pre-
mas , motus pereat magna ex parte et faepe vero etiam uni-
verfus. Nam pro quantitate compreilionis et qualitate prae-
terea arteriae contentions modo multum imminuitur ejus
motus, modo minus, eft quum perit totus. Quocirca ad
longitudinein dignoscendam furnrna cautio eft, ut praeter
omnem compreflionem tactum admoveas. Etenim modicam
compreflionem non graviter ferunt quidem pulfus vehemen-
tes, non laedentur tamen ne hi quidem, G in palpando nihil
premas. Quandoquidem igitur hie modus atdngendi opti-
mus eft languidis pulftbus, nee incommodus edam vehemen-
tibus , cave praeponas illi alium. Porro eft illud etiam ex-
plicandum, quod non obscure advertitur, ubi diverfas par¬
tes premas longitudinis arteriae, motum non perinde videri
8g4 PAAimOE IIEP I JIArNGPESIA
Ed. Chart. VIII. [i44.] Ed. Bah III. (73.)
xivtjocg cpalvexac fikanxopevt] , alX ev pev xocg avcoxeqov pt-
Qtai putfov fj (Slapr) , (jactytia S’ ev xocg v.axmxtqov , v.al ).ctv-
S-avovaa ye noXhxzcg ev xocg ocpodqocg ocpvypocg , ov prjv ev
ye xocg. auvdqotg. ev ye xovxocg el to xaxcoxeqov peqog'jdhipai-
(iev, evSrjlog fj neql xwv avcoxeqcov ycvexac (ft.afy. xcc <5’
avcoxeqa v.al xaxcoxeqa nag evxav&a yql] voeiv , ovx adrpMV,
oxc xcc notfqcoxeqa pev peqt] xtjg xaqdcag v.axcoxeqco , xa d’
eyyvxeqco xaXovpev avco xeqco. xovxo enl pev xmv v.mlmv veal
navv ovvtjd’eg ' enl de xmv ev xrj xecpaXij peqmv v.al xaxaxov
xqaytjXov owe e& opolmg. xocvov d* ovv £<p anavxmv, cog
ecqtjxac, to xcc xtjg xaqdcag iyyvxiqm Qfafiopeva peyabjv xrjv
fiXaptjv eqyaleo&ac xoTg ecpelgrjg, xcc d’ anmxeqm noXXaxcg
pev ovd oi cog alo&tjxtjv, oxav Iv.avmg rj ocpodqog 6 ocpvypog,
ecru 8" ore v.al cpacvopevqv ev xocg ov ocpodqocg. neql pev
ovv xtjg v.axa to ptjv.og dcaoxaoemg aqxeoec v.al xavxa , neql
de xmv Xocnmv duocv vdrj ley w pev, ag ovy ovxcog elvcu dvo yqtj
vopcQccv , mg enl xmv xexqanXevqcov v.al v.vftcv.mv ompaxcov
e'oxiv idecv , Idlcc pev to nlaxog, Id lcx de to fia&og uqicoq cope-
in omnibus olfenfum : caeterum in partibus alti'oribns major
eft noxa, minor in inferioribus. Et vero frequenter noxa
non animadvertitur in veliementibus pulfibus , fecus in lanr
guidis : nam in his ft inferiorem partem preJTerimus , lucu-
lenta fuperioribus noxa datur. Superiores autem et infe¬
riors quomodo hoc loco' accipiendae funt, non eft obscu-
rum : ut remotiflimae a corde partes inferiores, et vici-
niores appellentur fuperiores : hoc in artubus quidem per-
quam eft folemne , non item in capitis partibus et colli. Ita-
que ad omnes pertinet, ut diximus , cordi Tnciniores, ft
premantur, magnam injuriam fubjectis facere; remotiores
faepenumero nullam , quae animadverti polftt , ft bene ve-
hemens pulfus fit, interim tamen manifeftam in non vehe-
mentibus. Atque de longitudine haec fatis lint. .Nunc de
reliquis duabus agamus , quas non ita oportet duas nurnera-
re, ut ficut in quadrangularibus et quadi-atis corporibus
videas feparatim latitudinem, feparatim profun ditatem. di-
2&TrMQIi Aoros r.
8g5
Ed. Chart. VIII. [144. x45.] Ed. BaT. III. ftS.)
vov. aU. manto iv xvvXca xal <jq pa/pa ovyxsyvzat navza,
xctl pta rig ij yQappljg , rj smepavtlag ntQupsqtia cpaivtzai,
r ov avzov ZQonov fjytfctov iytiv xal snl r ijg anz/]Qtag, cpal-
vtrui yao iv raig avazopatg n ol'kayo&i pev xvhvdQoeiS/]?,
noXkayp&i 8s xcovottdrjg to ay/jpa. mag ovv bzrfi.&t xoXg
lazooig I8la pev ntql nl.azovg, ISla 8s ntql fia&ovg aQzrj-
qlag SiaXeyto&ui , deov , coontq tori rs keel cpaivtzai xazu rag
diaiQeotig , to pev re prjxog avzijg, to 8i n xir/Xov ovopaQtivg
apekei 7.ai ovopaCflvciv ovzco nolXoi noU.axig, ov pljV dice
navzog yt dwarov ovzt rovzotg ovx a/J.tp nvi ntql rwv
ivaqyatg cpaivopevcov Snyyovptvca pry/.og xal xvvXov ovopaXpiv
povov , a)X avayxao&rjaovzai n oXkuxig tlntiv nvee Siaozolrjv
avzijg vijnjlijv pev, axtvtjv 8s, teal avOig iziqav zantivtjv
pev, nlaztiav dt' y.al yuq cpaivtzai ravxf ovx cog ivuQycag,
cog apcpiopijzrjaai [i45] pijSeva. xal 8iu za. zoiavza cpaivb-
ptva Siucpeqovaug ivvolag nkaxovg zt xal (Su&ovg rjvayxcc-
o&tjpiv tytiv ini rwv uqt/jqiwv. aoniQ Si rag zoiavzag dia-
cpoQag alo&rjoti Sieyvcoptv, ovxci noIXuxig opoXoyovptv axqi-
•ftinctam: fed ficut iii cirCulo et globo confufa funt omnia,
una vero quaedam, vel lineae, vel fuperficiei videtur cii'-
cumferentia, fic efle in arteria putes: cujus cernitur in
dilfectionibus figura multis locis cylindrum , multis etiam
conum referre. Quomodo igitui' medicis in nxentem venit
feoxTum de latitndine, feorfum de profunditate difterei'e,
qnum deberent, ut eft et confpicitnr ex partitionibus, unam
longitudinem ejus appellare, alterum cix-culum, xxt certe
multi frequenter vocant? Non perpetuo poffunt tamen,
nee lii, lxec alius quisquam, quum de exemplis evidentibus
narrant, longitudinem et circulum tan turn appellare; fed
exprimet faepe necellitas, ut diftentionem altam quandanx
Tocent et anguftam*, contra etiam aliarn bumilem latamque,
eteuim hoc ita clarum eft, ut ambigat nemo. Sic propter
liaec manilefta eventa habere diverfas latitudinis et profun-
ditatis notiones coacti fumus. Porro ficut fenfu percipimus
eas differentias , ita circularem nos Dguram faepe auixnad-
8g6 FAAHNO T TIEPI JIATNClZEttS
Ed. Chart. VIII. [145.] Ed. Baf. III. (73.)
j?t3g xvxXonqij rrjv xivijaiv tj/uv cpaivtG&cu. xai vvv sqovfifv
vn £Q exarsqmv rmv 8iaq>oqmv xoivij, nmg av rig aqiora rtjv
hn§oXrjv n oiov/itvog rmv daxrvXmv diayiyvooGxeiv airag 8v-
vairo. xai yccq ov aptxqa rig anoqia 8o%mv av ev rjj 8ia-
yvmou ravry ntqi&/ZG&ai , xara [itjdifiiaV impoXijv anuatjg
rijg Siaoraoemg rj/imv alo&avtG&ai 8vvufievmvj [irfi orav hu-
noX rjg t f>avm[itv, tj yccq roiavrrj fiovmv rmv ioyarmv rijg xivrj-
aecog aio&avofisvi] r 6 nqo rov nav uyvorjGti , [iij-tf orav
ixuvmg -8-XiScaficV , nqog yaq rm xara rov g GqioSqovg acpvy-
fiovg fiovovg eyymquv rovro Sqav, s/inaXiv rj roiavrtj rij
n qoreqov rmv vareqmv rijg diaoraGtmg avaiG&ijrog e’arai,
rmv rtqmrmv [ibvov alaxl-avofievrj * xara ravra 8* ixavov d
phy nvi rmv tlqqfievmv sniftoXmv trig a yqrjGuiyii&a , rare
nqmra xai ra nXtvraia rov SiaGrr^iarog ayvorjGoyuv. on
8* uXrj&ig sGnv o Xsym, mioa-O-ug 6 fiovXofitvog yvmanat.
-d-Xixjjag yaq rov g acpodqovg ocpvypovg, rovrovg yaq [tovovg
iyymqu &Xl(kiv, ovx uanai itrfXixoi nveg tlaiv. anbXXvrai pkv
yaq rt xai aiirijg rijg xivrjGtmg iv raZg nXtiGraig rmv &Xtytmv,
mg x'ai nqoG&tv si'qtjrai' r o 8iaart][ia 8 ovxsti fuxqov, aXX
vertere' clare fatemur. Itaque de utraque jam differentia
dicemus in communi, qua potiffimum ratione applicandorum
digit orum ad eas pervenire dignoscendas queas. Neque
enim in iis dignoscendis mediociis ineffe fcrupulus videatur,
quod nulla admovendi tactus ratione valeamus fentire inter¬
vallum totum: neque quum leniter palpemus (nam ea ex-
tremas tantum partes fentiat motus : quae praecedebat, igno-
ret univerfam) neque quum premimus multum. Ut enim
omittam hoc in vehementibus tantum pnlfibus permiflum
elfe, contra ac prior poftremam partem ignorabit intervalb,
tanttrm fentiet primam. Jam ii alia utamur applicatione
inter illas media, et prima pars! intervalli et poilrema nos
fugiet. Hoc verum efle quisque experientia discat. . Nani
vehementes pulfus fi. premas (hos enim premere folos fas eft)
nescies quanti fint, quod pereat fere in compreflionibus , ut
ante fignificavimus, aliquid etiam de ipfo motu, ac interval-
lum non jam parva ex parte, fed pr ope corrumpatur uni-
z&rrMQN AOT02 r.
897
Ed. Chart. VIII. [t45.] Ed. Baf. III. (73.)
oXiyov Stiv oXov Siaqi&ciqtxai. rpavaag d av Tca7.iv intTtoXrjg
ov% fiavxevoao&ai tear a nij7.ry.ov StaaTrjjtuxog fj xivrjcug
rjvey&i j. rj fiev ovv anoqia toiavxrj. Xvaig S’ avxrjg to jirj
XrjTttv navxarg aia&rjcsti diayvcdvai to noaov xrjg SiaoxoXljg,
aXX tl xal 0 vXXoyiGjiqj xrvi Svvaut&a jirjStv rjytia&ai (Stfl.a-
<p&ai. nqoxuxai yaq rjjiiv ovx ala&qtm navxag yvurvai xa
avfi^i^rjy.bxa roig ocf vyjxoTg, aXX an7.ro g yvwvui. naoa jiiv
ovv rj toiavxrj yvmaig alo&rjoimg Stixat , oil jirjv fiovrjg ye
xavxrjg, ovS> cog atl xo nav tvqiqxtiv dvvajiivrjg, aX7i Ixavov
TCo7J.ay.ig tv ti xarv alo&rjxmv na&rjjiaxcov yvoiqiofia itoifj-
caa&ui xrjg xov nqayfiaxog oXtjg ovalag. sytt yovv ovxcog
v.unl xarv vvv nqoxujiivarv. el yaq htmoXrfi ipavoig, avay-
xuiov tjtoi xccxcc nXtlova ftoqia nqooninxovatjg alo&avtcs&ai
rrjg aqxijqlag, rj xax eXaxxova, petf rjv diayvcomv avXXo-
yiajibg alo&rjou naqaxitjitvog rjfcagilatqxtxai, jityuXrjv fiev
iivai Siaoxo7.t]V xrjv xaxa xa noXXa fioqia xivovaav xijv acprjv,
fiixqaV de xrjv xax oXlya. epeqe yaq iivai xvxXoxtqrj xrjv
nqosnxaroiv avxrjg , aq oil nqoSrjXov , tl fiev a%ioXoyog iirj xo
jityt&og rj xov xvxXov ntqtcpeqtia, xai xrjv oXrjv iivai Siaaxo -
verfum. Contra CL leniter palpes , per quantum intervalli
Ht motus delatus , non divines. Habes difficultatem quae fic
eXplicatur, Cut prorfus diiientionis quantitatem fenfu dignos-
camus, non laboremus, fed et ratione quadam poffimus nihil
laefam efle exiftiinare. Neque enim hoc nos iquaerimus , ut
fenfu omnino, quae accidunt pulCbus , cognoscamus, fed ut
limpliciter cognoscamus. Ergo fenfum requirit quidem omnis
tail's notitia, attamennon hunc folum, neque quad femper va-
leat quidlibet in venire: fed fatis eft frequenter, ftlenfibilisaffe-
ctus unus totius rei denunciet elfentiam. Eadem ratio' eo-
rum eft, de quibus nunc agimus. Nam C leniter palpes,
aut pluribus in partibus occurfum arteriae necelfe ell fen-
tias, aut in paucioribus: quo cognito, ad fenfum ratio ad-
juncta , nobis magnam dillentionem fnggetit efle, quae xnul-
tis partibus movet tactuin ; parvam , quae pancis. Age fad
circularem ejus occurfum efle, quid? nonne clarum eft ft
inGgni Ct circumferenlia circuli magtiitudine , totam etiam
QALEXUS TQM. VIII. £11
898 r a ah not HEPi JiArmznojs
^d. Chart. VIII. :[i45. i46.] Ed. Baf. III. (73. 74.)
Xt]V ztjg btQxtjqlag adqav ' el 8* q neotqiioHcc fuxqa,. xal zljv
SiaazoXtjp oXrjp layprjv elvai ; ovze yaq rrjv layv'rjv diaozoXtjp
fityaXoig oQi^etj&ai xir/Xotg Svvazop ovze xtjv aSqap fiixqotg,
bcXX ccvayxt], apaXoyop eyup zm no am ztjg StaozoXijg zo no-
aov zov neqiyqacpovzog avvtjv xvxXov. v.txza zavza de, xav &
fit] y.vxXog axqifyg ettj- zo neouq ztjg diaozoXqg, alt olov xo~
Xoftbg xaza fieqog, oneq iv xoig vtprjXoTg xal azevoZg tj zami-
voZg xal nXazEdiv evqiaxezai atpvyfioig , o avXXoyiafibg b zov
noaov ‘ztjg diaozoXijg bfzotmg av ylyvoiro. za ze yaq zijg 8iu-
avoXtjg za ze ztjg elgvifiog avbdov neqaza zfitjixaza xvxXov
yiavzmg eazaz, xal zavz tjzoi fiei^opa, tj fuiova xa$ exaze-
qm&ep tjzoi xoiXbzeqa ztjg nequpeqeiag zavztjg, tj xvqzbzequ
(pixivofieva napzcog tjzoi fiaxQozdqav, tj Pqadvzeqav anocfaml
ztjg axoiftmg xvxXozeqovg z'r\v Pvv (faipofidptjp yqafifirjp. xal
ovxoog zb z aviaov ztjg tig nXazog ze xal {Sa&og biaazaaemg zb
ze SiaazoXrjg oXtjg zb noaov avaXoyiovfze&a. [i46] cpeqe yaq
(fuiveij&ai xvQxozeqaq fiev xal niton t(y ijzeaxeqag zag iv zoTg
nXayloig ztjg aQztjqiag nqoan zcbaeig, xoiXoziquv' be mo g xal
craflam efle diftentioneni arteriae et univerfam diftentionem
gracilem , lx circmnferentia fit parva ? Neqiie enim magnis
circumfcribi circulis gracilis diftentio pdteft , nec cralfami-
nutis:' caeterum quantitati diftentionis neceflariorespondet
circuK : circumfcribenlis earn quantitas. Haud aliter'etiam
ii verus non fit et exaetus circulus finis diftentionis, fed
quali . mutilus partim, id quod in altis et anguftis, vel 1m-
milibus et latis ufu venit , ratio fimiliter fubducitur qnanti-
tatis diftehtionis. Nam turn diftentionis turn ascenfus
fines particulae prorfus erunt circuli , bique prout appa-
reant majores , vel minores utrinque, vel concavi magis hac
circumferentia , vel gibbofiores omnino, vel longiorem, vel
anguftiorem, vel latiorem, quam eft exacte circularis , baiic
lineam , quae in praefentia cernitur, oftendunt. Unde in-
aequalitatem nos latitudinis et profundi tatis totiusque quant
titatem' diftentionis .aeftimabimus. • Age enim videautur gib-
bofiores ac praeruptiores obliqui occurfus arteriae , prae-
terea cava magis quodammodo et humilior in proiunditate,
2®rrMQN Aoro2 r. g9g
Ed. Chart. VIII. [i46.] Ed. Baf. III. 640
ranuvoxsQuv xtjv y.axa fia&og, mars [itjds xvxXov niQKftQsiav
exi doy.ttv vnaoyuv, uXK olov iv&iCav yQafifit]V sivai) STfl.ov,
mg 6 xoiovxog aqiv/fioq nXarvq s'axai y.cd xamivog. rj fisv yaq
slg to ithxtoq xivrjaig snl nXiov sxxa&iTaa nXaxvv llxoxmg sq-
yatpix av, rj <T slg vxpoq y.ioXv&iiaa xcmuvov. SfinaXiv 8e si
ret iv xoiq nXayioig fioQta xijg xivrjasmg anoXtinoixo noXv xov
fitaov , to fieaov 8 avxo v.vqxov ixavmg cpaivoixo, brfhov,
tog 6 xoiovxog acpvy/iog vrfnjXbg fisv s'axai, axsvog 8s ‘ n avxa-
vtaai 8s axsvijg xtjg xaxa to nXaxog avxov nQoapoXtjg yivofii-
vtjg, cog fit] SoxsTv fiifiiima&ai fiovov xtjv iv xoiig nXayioig y.L-
vtjaiv, aXX oXrjv xtXtcog aixoXmlJvai, yaXaiov yvmvai, (iu)i-
Xov S' aSvvaxov, oaov y ird xovxoig, onoiog xig iaxiv 6
acpvy/iog. ti fit] yaQ dioQiafiovg xivag mxQaXapoifuv , owe
slaofis&a hoxsqov vxptjXog, ?j xanuvog , rj avftfisxQog saxi
xaxa to {lad-og. aitavxa yaQ slvat Svvazat. xal yaQ si
xansivog ufia xal axivog sit], xoiovxog (pavtjaixai, xal
si infitjXog a fia xal axivog sit], ■ xoiovxog cpavtjaixai, xal
si avfifisxQog xaxa (ia&oq . a fia xal axivog . to fisv yieQ
sivai axivco xm x oiovxio aqivyfim navxmg vnaQya 8ia xijv
adeo ut ne circuli quidem videatur circumferentia manere,
fed veluti recta linea efle, profecto apertum eft, talem pul-
fum latum fore et humilem. Nam motus in latum amplius
exporrectus, latum merito efficiat , at motus ascenfu pro¬
hibits humilem. E diverfo ft motus . obliqui partes longe
citra medium conftiterint, ac medium ipfum fatis videatur
gibbofum efle, plane is pulfus erit altus anguftusque, ft fe-
mel anguftus ejus in latitudine occurfus evadat, ut non mo-
do imminutus efle obliquus motus, fed et totus femel videa¬
tur periifle, diflicilis cognitu eft, vel potius cognosci non
poteft, quantum in his eft, qualis fit pulfus. Nam nil! di-
ftinctiones adhibeamus quasdam, non aflequemur, altusne
fit, an humilis, an moderatus profunditate : nam omnia efle
poteft. Etenim fi humihs fit pariter et anguftus, talis vi-
debitur efle , et fi altus fimul et anguftus , ejuscemodi appa-
rebit, denique fi moderatus profunditate una et anguftus, ta¬
lem dicas efle; nam angnftiam is pulfus prorfus ex motu
Lll a
SPP
rAAHNOT IJEPI JIArmSJZSiS
Glmt. vm; [146.] ' ^ Ed. Baf. III. (?4.)
to ptXcaog xiyfjqip xtposXvjttiiojy- tj S’ anogke ntgi tov
■fiq&avg iotiv, o Moiy ix npX'Xoij 8i.aottjii.arog , xqp 3| oXfyoy,
ffjv hi ovfifiitgpy tijy xiytjtnv agyojdvpy sytj, trjv ccvtijv tolg
hfin.oXtisg qntopevoi^cpqvTqpjav igyaoatai. ottyijg yag alo&tj-
poytai ffj$ yivtjqtfog. njog ovv diogiod-yottai ; noV.ayij per
yqitq/g tijg «<jo% na&tjpqqyp , 8ta n.avtpg da tip Xoyiopco.
Xtyffa dh ngptagq tee tijg qcpijg , etp 5>v iy/fogtl due tavryg
ft X pe§ttv pufig. iy.yxpgtjj 8* ini oqiodgcoy ocpvypcav , vttkg or
ugrjtfu noXXayig, on ppyoc dXtpovtcov tt]V agttjgiav ow.
pnpXXvvt.ai. pqotov ovv ini ye twv toiovupv yviogioai to
§q&og toy pcpvyfwv. .■d-Xfyavri yag ooi ray a pay xai 8i avtijg
tijg ffpijs, pap $ ytyppyceapavij it xai anaXt xai axgipaig
qiodaypptytj fspyoiy , ytftjottai tig deayveoaeg tov deaottjpatog
fife xiyjjftmg" el da p tj, qiX o yt ygdvog o tijg xivijotmg iy-
du^itaixq nqsov fijg Siaqtaotoog. ti yag oiog t eujg diaxgi-
vtiv idj.fi, pay WQt (W tijg xivtjotwg, iv a> tr\v xatu tayog
%t xai figadvrij-fa fSiafpgav tvgioxoptv, idiu Si tt]V xatu toy
Xgovoy, iv cp figa-yvygoyLovg xiytjoug Seayiyyaoxppty , ovxay
inhiJMto ip latjtudinem confcrpxit, Difficultas vero refidet
. in proftpiditate , quae et fi ex longo intervallo et fi ex brevi
yel mpdgratp piotutn ordiafur , eandem tamen tangentibus
reprapfentabit fpeciem, nam auguftum motum percipient
,Q ua ergo ratioqe explprabitnr? frequenter quidem etiam
taptus jdfrctibus , perpetuo tameii ratione. Primum de ta-
Jfpps affgcjtijras diceinus , in quibns polfis per eum manifefii
_deprelien4ere aliqujd : licet autem in veliementibus pulfibus,
_qui nt faepe monuimus, foli prefla arteria non labefactan-
ipx. Prqmpta ej-gp in illis quidem notitia profunditatis aft
pulfus. If am fi prefiferis, forfitan vel ipfo tactu, fi exer-
qitsdus fit et mollis fqaque fponte exactp fentiat, in noti-
jtiam aliquam pervenies intervalli motus : fin minus, tempus
certe motus quantitatem declarabit intervalli. Nam fi
(fiscernere figillatim motus qualitatem poteris , in qua diffe-
pentiam celeritatis et tarditatis reperimus, figillatim etiam
teipporis qqantitatem , ubi breves motus animadvertimus.
2&TTMQN Aoros r.
9<H
Ed. Chart. VIII. [t46. 147.] Ed. Baf. III. (74.)
Txev&dvoi xaxa xtjv ent&faipiv avxcdv ovdexeqov. ti <T dptcpco
7,d§otg, ov ya)^iudg GvJXoytTj negi xijg diatsxuoecog. cpeqe yccQ
tlvai xayiiav ftev xrjv xtvijotv, tco7.v/ooviov de, navxi nov dtj-
7,ov, cog v.acd fityioxtjg avxjj dtaoxacsecog ivrjvexxat. naXtv dvv
eaxco (jQccdtia xe xai (SfjayvyQOViog , tit] av, olucei, xalqdt '/.arc
eX.aytaxtjg dtaacdoecog evrjveynevr}. aqtoSoov ftev ovxog x ov
oqrvy/iov, xacd xdvde x ov xqonov dtayivcdaxeiv xov pa&ovg xd
hogov, a[xv§Qov d ovxog, rj ftev c{io&t]Gig cdcpeleiv rjfidg ovdev
ext dvvarat, xthpovxcov yaq dnolXvxai jiavxeXmg rj xlvtjatg ev
xoXgxotovcoig GcpvyfioXg, xcd Xoyco tie xtjvixaVra xd itdv e^tyviv-
x eov. elfitjoexai de mol xcdv ev xoZg acpvyfioig alxtcov , cog ov
nasi ndaatgdtacpoQaZg iiiyvvo&at dvvavxai, xai dioQiG&rjGtcac,
xivtg tltsl y.ai onoxe xai oncog. wot ex xcdv aXkcov xcdv cpat-
vouevcov IvaQycog eldevut x't xai tiiqI Xcdv ov q>atvof/tvcov .
ev exeivotg dcdayd-rjoeidi , xai dtdxi oxtvdg ■& dfta xai dftv-
dqo g acpvyftog ioprjkdg . ovx av itoxe yevotxo. negi [lev St}
xovxcov uQxeati xai xd xooavxa.
Ke cp. y . [147] Iltqi de. xcdv (jv&ucdv ecpslgtjg icjov/xev
iig xavxt]V xrjv xa%tv x?jg didacrxaXiag ayoycevoi xaxd xrjv
nenlxa te liarum, fi premas, fugxet. Quod II ambas aflecn-
tus fis, facile de intervallo conjicies. Efioceler motns et
diutornus, fane apertiflimum elt maximo eum fpatio deLrtunr
elfe, contra tardus efto et brevis ^ fit utiqne et hie miniiiio
Ipatio devectus. Atque hoc pacto fi veliemens lit pulfus,^
profundi tatis quantitatem dignoscimns,. qni fi langnidus fit,'
nihil* jam nobis fenfus adjumenti adferi-e poterit, qaod mo~
tus in ejuscemodi pulfibus comprelEone perditur univerfus,-
quare ratione hie tota res inveltigauda eft. DicemuS'autem-
de caufis pulfuum, non omnes cum omnibus- differentiis.
poffe confundi, diftingueinusque , > quae ifiaefint et quando
et quemadmodum. Itaque ex aliis, quae aperte font con-
fpicua, quomodo etiam aliquid de obscuris: deprehendas, in-
ibi docebimus, ad haec cur anguftus fimul et languidos pul-
fus altus nunquam fit. Sed de his hactenus.
Cap. III. Pofihac de rhy tkmis verba facieinus : qdem1
ordinem fecuti fumus doceijdi , quod' conjunets ejus cuitf
902 FAARNOT JIEPI JLArm2E£22
Ed. Chart. VIII. [i47.] Ed. Baf. HI. (74.)
olxubxrjxa xtjg diayiicibeag, btei xoi xaxa ye r r\v (pvoiv avxwv
raw TCQayucttwv x a xatf ty (ioqlov ucpiiy/iov xai fiahoxa xtjv
SiaaxoXqv avnaxapevcc yivt] tcqox'cQov i^Qtjv hie'h&etv , tog iv
roig tviqI diayoyag ocpvy[iwv inoirjaa[xev. ak% brei roc [iev iv
evl fiOQ'ua avviaraficva yevrj ret usv tlQtjiiivcov inoloma xoi-
vijg delxai SidaaxaXiag , ro de xwv qv&imov xotg nQoeiQtjfie-
vbigSno ydveaiv e t,evxxai xaxa rtjv diayvoxuv, tog avxog neqi
avxwv Xoyog ivde'fexai, St a xovx sqtdgqg sQovftiv neqc qv&-
(awv, x ov negi oxXtjQoxtjxog xai acpoSQOxrjQog Xoyov tig to
fxita xovxov . (jifiXiov (tva^aidkb\itvoi , toW exaaxov ray vno-
fjcvrjtiaxoov xefaiay e%eiv xbbv n a^axei/ievoov aklrfhoig xaxa
tryv . Siayvcotnv xdov ytvtav xijv StSaoxa/uav. btei xoivw o
Qv&fiog iv xto naqafia'kXciv xo.v %qovov trig diaoxoXtjg xai
ypbviQ x ijg avoxoJ.ijg yivexai, %Qt] Stjlovoxt Stayvcoaxixovg rjaag
imuQyeiv ISia nqbxeqov ixaxdqov xov •/jqbvov. xovto S’ ov
itavv xi oadiQV. . tv yaq iy xai tiqcoxw (jifi/uco Xt'/devxwv. avcc-
(ivtja&eiijiiev , rjvix tQqxovyttv noxiQa Tcaor/g alo'&dad-ai Svva-
x ov ion xrjg dtaoxoXijg xai xijg avaxoXijg, r\ Siaqitvyti xi xijg
fuperioris eft exploratio. . Nam natura quidem rerum fere-
hat, ut quae unain parte pulfus, maxime diftentione, gene*
ra confiftunt, prius exponeremus, quod in commentariis de
diffe're'ntiis pulfuum fecimus; verum qnia genera in una par¬
te pofita, quae de fuperioribus adhuc reliqua funt, flagitant
comniunem tractatum., rbythmorum autem genus adjunctam
cum fuperioribus duobus generibus babet cognitionem, Ut
ipfe de bis fermo docebit, ideo poftbae de rbytbmis narrabi-
mus, de duritie et vebementia rejiciemus in proximum li-
brum, ut abfolutam eomplectantur fingub commentarii ge-
nerum disciplinam, quae conjuncta cognitione funt. Quia
jam in comparatione temporis diftentionis cum contractio-
nis tempore rbytbmus conJKHt, prius paranda feparatim no¬
bis utriusque temporis notitia eft. Hoc vero parum facile
eft, nam (memoriam ft confervavimus eorum, quae primo
inbbro retubmus , ubi quaereremus, ecquid fentire to tarn
diftentionem et contractionem pollimus , an pars nos fugiat
24>TrmsiN Aoros r.
g°3
Ed. Chart, vm: [i4y.] , Ed. Baf. III. (74.)
y.ivrjoamg fjfcag ixaxtQccg, tlobutda oncog •/aXtnov sort, ycaXXov
S' aSvvaxov anavxog xov xaxa xavxag %qovov rtjv Siayvmoiv
TtoitjGua&at. SeSuv.zai yao ixti ru yt ngmra rtjg SiaoxoXijg,
rcc Si ttXivzaia rtjg ovoxoXijg ayvaora. xa&' ooov S’ civ rt
rijg xivtjoimg SiaXav&avT], xara roaovxov, olfiai, xml rov %go-
vov Sicccpevgttai. ztgmxov S' avxo rovxo nbcXtv avaixvtjoreov rt
xal Siogioxiov, mg ov ravrbv rjv x 6 r iv xq> ngcoxca fiifiXLm £7-
rrfiiv y.al to vvv oXiyov sfingoo'&av. ixti fiiv yog i'Qrjrciro mtgl
SiaoxoXijg anXmg, ivxav&oi Si rttgi rov xara to iv avrij ixooov
j [govov. iv fisv ovv x m fyxtiv anXcug ti naotjg ala&uvto&ai
Svvaxov ioxi rtjg SiaoxoXijg, oaov av Siacftvyy rijg xivijotcog
rryv aqirjv, rovx av aSiayvcoorov ilvatcprjooutv. iv Ss rjj Sict-
yVcbati rov xax avxrjv nooov rctjXixov ioxi ro Siaifxtffia xa&'
ov xuUvt]Xai oxoTCOVjit&a. y.al SiSuxxai (iixgm 'itgoo&iv, cog
tl fiovov rov negarog rijg SiacrcoXijg axgifiij rtjv Siayvmoiv
cypir\\iiV, avXXoyioyibg ijfiZv rtagay.cifuvog alo&rfoti %hv b’v*
Sei^iv rov xax' avxtjv nooov rtoiijoaxai. Svvaxov ovvioxi fit]-
Sevog ciXXov fiigovg rijg xiviyatmg nXr\v rov s%cb rcigarog ai-
o&avo(iivovg ooi] fitv rig ioxi xaxa rov %govov ayvotZv,
Htriusque motus) fciemus, quam lit laboriofum, adeoique
praeter omnern noftram facultatem , ut notitiam comparare
omiiis liarum temporis poflimus. Quo loco principium dis-
tentionis oftendimus et finem contractionis non cognosci
polfe. Jam quatenus aliquid nos motus latet, baetenus
etiam tempus fcilicet praeteribit. Primum id eft ipfum re-
petendum, declarandumque idem non efle, quod' in primo
libro quaereretur ac quod paulo fuperius , nam illic de dis-
tentione quaerebatur abfolute,’ Me de temporis ejus quanti-;
tate. Proinde quum abfolute quaeritur, an omnis fentiri
diftentio poffit : quae tactum fiigit motus pars , banc confir-
mavimus non dignosd; in exploranda autem ejus quantitate,
quantum promota fpatii bly ad vex- ti m us . Ac non ita diidum‘
diximus, modo. finis diftentionis babeamus veram’notitram,’
rationem nobis cum fenfu cohjunctam fubjecturam efle ejus
quantitatem. Itaque poftuinus., :quamvis nifi externum fi-
nem motus, partem.. aliam nuilam feutiamus, -quantum is^
rXAHNOS IIEP I JLAPNSi2ERS
904
Ed. Chart. VIII; 5147. i48.3 Ed. Baf. III. (74.>
x.cc& oooy, lvt]v.m%(u. 8iaotrjpatoq, Siayiyvmoxtiv. tommy ovy
to pev stiqov m t <# nqmcp fofilup rt]V tflxriaiv i'oyt , to 8 ’
ifriQOV ov itQO i toXhtv •sfcriffvpt&a 8it%i6vttg. ayapvtjodmpcv
ovp nuhv , tag lv- toTg otpodqoiq ocpvypoTq , it Vkiipcupty ovy.-*
petQotg *ttjv. ccqttjQLuy. , tit. psy nqtotcc. xivijactag yvmqiovptv,
ayvoriaoiuv 8k to noobv: tov 8iaatr}patoq. s'ti Ss v.ai, tovro
nQotsavapytjG&mpitv^. o lv tip Stvtiqm §ift,lu> xat dqyaq av&vg,
Mtiy&f]-, prj tavtov tlvtu-. noabtrpayqbyov xiprjoicaq 8-ttccguv
vmo. taypg, % (%><xSvti}tct biayiyvmoxuv.. tommy yaq r,piv tig
ta naQovtcL.dtl ndvtwv, 'tv aXQiflmg xai $u]Q&Qtopevmg udto-
ptv , *1 SicpJ]v.oyip 77 tov 8ia<rcrjpuioq v.atf ov trjv xivijaw '
lytjysy&di ov(ipe(h]v.£V Siayymaiq tr\q. tov ygovov, v.ai mg
IxatsQmv . eid'qd, tig lot iv q taypg rj pQccdvtptcc tjv.onov-
fttvtj. fittpu yuQ rj. pip nqtatt] Xty&ttaa tov diaotripatog to
itooop, 7j Se dtvteqct tov yqovov tijg xivtjoitog to. nooo v,.
9} St tqlzp. to.no19y.ttjg v.ivrjotmq. [i48] tig ovv ttyv mql
reap Qv&pepy 8tuyvu>oiv> ovtf ttjq. nQtottjg ovtt ttjq tQittjg-y
ah l’ avtij'g tijg-8tvv£Qag; povrjg dtbpt&a. toiavttjv, totydqom
liabeat temporis ignorare; attamen feire, quantum inter-
valli pervectas. fit., Horum alterum in priino libro discus-
film eft, alteram non ita diu eft quum explicavimus. Erger
iterum ad; inemoriam evoeemus , quod in vehementibus pul-
fibus , fi modice arteriam. compreflerimus , perfpiciemus
quidem initdummotus, fed quantitatem ignorabimus inter-
yalli. .Nec vero hoe praetereamus, quod initio ftatiin fe-
eundi librii tradidimus , non idem efle. quantitatem temporis;
examinare ac celeritatem. yel tarditatem dignoscere. His
enim nobis in praefentia omnibus opus eft, quo plane et di-
ftinete perfpiciamus,, ecquid inter fpatii dignotionem, quo
fertur arteria, et temporis interfitj et praeter utramque quan-
dam elle aliam yel celeritatis yel tarditatis aeftimatricem.
Siquideru prima quain commemora’rimus explorat inter-
vaUi quantitatem,- quantitatem altera, motus temporis, tertia
qualitalem motus. , Ad. rhytlimum igitur dignoscendum,
nec ; primam quaerimus , nec-. etiam' tertiamj fed ipfam tan-
ttimnindo fecundam.. On are inflituenda. manna ea. applies-
2&T. rMSiN A0r02 V.
9°5
Ed. Chart. VIII. Q48.J _ / Bi. BaC.III. (74. y5.)
tlvcu XQV xhv %ni$okr\v ztjg detptjg, ota fidhox av anaoav cr/.Qi-
fimg ■&tmQtyous ttjv xlpijaip xlyg dq{yS)zi]qiag. ag boa xaxd to
•jtqmzov ftipliop ciQtjrou, Zf]Z0VPzmp ryfimp , tl naorjg ala&rj--
aeo&ai Svvuxov ion xr\g xiptyotmg, dvafipifodijpai itqoorj~
xu yvovrag sv xcti zavzbp ixtipo n xai xovz tlpat to it qo-
plijfia xij' yt dupafiu , nQofialXto-Q-cu Si zij X&gu SLaqnqopzmg.
el Sty zaiixci nuvza nqoporjoaifiep , tloofit&a to yalenop Tryg
nqoxufisvtyg dtaypcboemg. i'ozco ydq tip a atpvyfiop tlvcei fieyap
fisp , alX dfivSqop ' ovxovp o Toy t i tovzov cpmqao&at Ttjg
Siaozaoemg dndotjg zt]V xivtjoiv , alia fiovop tov s'^co niqa -
Tog. moavzmg Si xai T/jg ovozoltjg, uneq aqa, tijp aq-yryv
fiopqp xai xrjv dnoymqrjoiv , alio d’ ovStP. inmoltjg ovv
ipavup Tap Toiovztop yqt] ocpvyfimp, a>g nollaxig tiqtjzai. Try
di TOiavzTf Tijg acpijg impoly tov flip Siaaztyfiaxog Trjg Sia-
ozoXijg to iioobp olop Tt Siaypmpai, tov Si yqovov Trjg xi-
prjoimg aSvvazop. ini Si Trjg ovozoltjg ov fiopov tov yaopov
xtyg xiptjOimg uSvpazov O-ivqup to nooop , alia xai tov Sta~
azi'ffiazog avzov. Tiling ydq aiizijg apato&rjzov yipofieprjg,
avuyxrj nupzmp bfiov twv vnaqyppzmp avxry t rjv anmltiav
tio eft, quae arteriae moturn accuratiffime intnetnr omnem.
Itaque primo libro, quae expofita funt, quum quaereremus,
poffitne fentiri univerfus motus, memoria repetenda funt,
fciendumque unam virtute efle et eandem quaeJtionem illam
atque banc, licet diverfis verbis ponatur. Quae omnia li
cum animis noltris prius cogitemus , praefentis diflicultatis
alTequemur explicationem. Sit enim pulfus quidam ma-
gnus , fed languidus , hujus nequeas fcilicet depreliendere
totius diftentionis motum, caeterum externi finis tantum,
fic etiam contractionis , fi modo tantum poffit, initium dun-
taxat et receflum, praeterea niliil. Proinde leniter funt
iIHusmodi pulfus, ut jam dixi faepe , palpandi : qua tactus
applicatione quantitatem animadvertere intervalli (diIlentio-
nis poteris , temporis motus non poteris. At vero in con¬
tractions non tantum temporis motus non invenias quanti¬
tatem, fed lie ipfius quidem intervalli, ram ilia ubi iufenfi-
bilis evadat, omnium finral quae ei infunt necefle elt fiat
906 TAAHNOT IlEPX JIAX'NP.EEPS
Ed. Chart. VIIL [i48.], Ed. Baf. III. C75.J
ylyvco&at.. wa% ov [xovov to noaov tov diaoTtjfiaToq re ttal
rov ygovov t% xiv/ioicog, aHbt v.cn to noiov, iv w xayovg re
teal figaSvTtjTog Siayvcoaig ?jjuv iycyvexo , navTunaoiv r)fiiv.
avaio&tjToy eorai. nbag yag av inxal dvvaivo Siayiyvmoxi-
o&ai to itooov T?jg xmjoecog , onov [xijdoXcog aio&tjaig yivtTui
xivrjaewq; vnagyuv yag Set ngotigov iljv ovoiav tov ngayfia-
Tog T*jg noiOTrjrog. Tavrcjs toivvv itawdnacnv iy.cpivyovarjq
tcjv ai'o&rjGtv, ovy olov re r tjv itoiorijTa diccy cyvcb ijxto&au
n bog ovv iv ToXg roiovvoiq o<p vy/xoTg olov re diayvbbvai .tov
gv&jiov, iv olg agSrjv [isv anbXwXtv rj gvaxoH] , Ttjg SiaaTO-
XtjgS’e fiovov to ixTog anoocoQtTUi nigag; akX qvS> in allov
rivbg Tcov afxvdgav olov re Ttjg ovoToXrjg cdo&ed&ai. fiovcav
Tolvvv r tov ovv. dfxvdgcbv yvcogiQovTiqTijv xivijoiv, rtjv iv rco
SicuneWiCT&ai xat ovoTEHta&ai Ttjv cegrcjgiav, fiovcav tovtcov
seal tov gv&fibv diayvcoaofii&a, . ovjxfUTgov ovtco Srfkovori tijv
stcipdkrfv to)V SaxxvXcov noLovfitvoi, xa&d ngoadev ilnofitv,.
cog firfS'ev Ttjg ixxog xadjoacag xoAvaai. fiaHisv yag tj §u
&UipavTcg xt]V agvijgiav nuvaaoOai Ttjv xivtjcuv avr/jg
avayxbxjofitv ,. tl fitj ng xuv Tovroig aStayvcooTog 6 gv&fiog’
jactura. Adeo non modo intervalli quantitas atque tempo-:
ris inotus, fed et qaalitas in qua celeritatis et tarditatis con-
tinentur indicia, unlia ex parte a nobis fentietur. Qui
enim motus etiamnum qualitas dignoscatur, univerfo fen-
fum latente motu? nimirum requiritur prius efientia rei
quam ipfa qualitas, quae quando effentia prorfus fenfum
praeterit, non poteft qualitatis parari notitia. Quae ergo
jam eft in his pulfibus ratio , qua confequi notitiam rhythmi
poilis, ubi funditus contractio periit et de diftentione falvus
et integer folus externus finis eft ? atqui nee fentire coiitra-
clionem in nllo languido alio poflis. Itaque quandoquidem.
mo turn diftentionis atque contractionis arteriae noscimus.
tantum in liis qui languidi non funt, in horum etiam folo-.
rum notitiam rhythmi veniemus, digitis ita moderate ;appli-
candis, uti dixinius an tea , ut. externi inotus ne quid inter-
pellent. Nam fi plus jufto arteriam comprefterimus , con-
ftftere ejus mo turn cogeinus ; nifi. etiam in his rhythmus non
2&n'M-QN. A0T02 r.
9° 7
Ed. Chart. VIII. [148.] , Ed.Baf.IIT. (75.)
h ye Siu navxog rjuug xu xe.nqcbru xijg SiarjToXijg xui ret
xei-evxuiu xijg, ovoxoXijg ixcpevyei, el pr/ n n uvxeXcog (iyayiog
bvrog xov Siucpevyovxog , ovSev 6 qv-dtxog [idyu (tephxipexuu
xw/jx yao up x ig einoi xui xovxo. Sioqta/iov (idvxoi Set xcq
i.oycq. xuxcc piev yuq xovg aqtoSooxaxovg ocpvyfiovg aJ.q&eg
uv evt] xo Xiyo/ttvov , v.axa Se xovg ulXovg ovxex ahj&tg, xui
fiukics& oaoi pcfoSqoxqxog bVvyov fiexe%ovcjiv. ixuvov yuq rtv
ini xovxcov xo Stutfevyov xrjv ato&rjaiv y.ai (l}.unxeiv fjSfj xov
qv&fiov Svpufievov. ex xcov elqtjuevcov ovv unuvrcov auepeg
yjStj yeyovev, tog ip xoig acpoSqoxuxoig fiovoig oyvypoTg fj Siu-
yvcoGig ioxi xcov qv&upv. ini Se xcov ukhov anuvxcov tj xui
nuvxunuocv ciSiuyvcot nog, cog ini xcov ufivSqcov, i] i toqqco
xijg ay.Qiftoiig , cog ini xcov ijxxov \iev cqtoSqcov, ovSenrco Se
uuvSqcov. ij / iev ovv unoqiu xoiuvxij. necquxeov S' uvxijv
iucv&ui xutf ooov ailov xe. nqcbxov ftev ovv ovx ini xcov U[iv-
Sqcov xe acpvypicov, oil [irjv Ixuvcbg ye ocpoSqcbv , opoiug xijg
(tlapqg ev xe xuig Siuoxolaig xui xatg ovaxohtig ytvopevtjg,
sveaxi ncog iv xev&ev nuquuv&rjoua&ui xr\v unoqiav. ov yuq
poffit dignosci, fiquidem perpetuo initium nos diftentionis
et contractionis finis latet, et nifi omnino parvum, quod
praeterit, fit, magnopere rbytbmus laedetur. Nam hoc
quidem fortajfis etiam admittas, diftincta oratione tamen
opus eft. In vebentiflimis enim pulfibus vera eft oratio , in
aliis fecus babet, praefertim qui vebementiae parvam par¬
tem babent, quod fatis magna pars fenfum in liis eflugiat,
quae jam offendere rhythm um valeat. Ita boc jam omnia,
quae attulimus , fecerunt planum, dignosci in fobs vehe-
mentiflimis pulfibus rbytbmos, in aliis vero omnibus aut
prorfus incognitos efle, ut in languidis, aut longe ab abfoluta
notitia abefle, id quod ufu venit in minus vebementibus,
non jam languidis tamen. Atque fcrupulus quidem bic eft :
bunc nos pro viriribus faciemus ut tollamus. Primnm
quia non cadit in pulfibus languidos et eos qui non funt ve-
bementes, fimile. diftentionis et contractionis incommodum,
lenit boc difficultatem nonnibil. Nam quam babeL ratio-
g08 FAAHNOX- ELEPI AIATEP.2EP.2
Ed. Chart, VIII. [i48. i4g.] Ed. Bar. III. (75.)
eyu Xoyov 6 nag xtjg StaaxoXijg yoovoq nqog x'ov navxa ztjg
GvazoXtjg, [i4g] rov avxbv iyti Xoyov xal xce Statptiyovx
avxwv x tjv ucptjv (lOQia, nqoq aXXrjXa 8r\Xovoxi, xal xa aw'Qo-
fxtva xov avrov e£t't nqog aXXrjXa Xoyov. wax tig xtjv an
avxwv nqoyvwaw ov fitya fttpXatpont&a ' StnXaalov yaq ov-
xog, tl xvyoi, xov navxog trig avaxoXijg yqovov xw navxl
xtjg SiaaxoXijg naqajjaXXoutvov , dinXaaiov 8" opoiw g ovxog.
xal amCpfitvov naqaiitxqov/iivov , ztjvanb xwv qv&fiwv nqo-
yvwaiv ofioiav e^ofitv ex xwv alo&tjxwv (itqwv xtjg xivtjatwq,
tjv av xal naaijg diixtjg aw^o/ievrig eayofitv. ini pivxoi xwv
afivSqwv ztjv anoqlav ovx e-tf biiolwq olov xt naqafiv&ijrTa-
a&ai. xal yaq tjv ol xov yqbvov zijg 8taaxoXijg xw Xoinw
navri naqapaXXovxtg tvqiaxtiv tvnoqiav 'Qrjxovaiv, xipdijXog
iaxi. ntiqaxeov 8e nqoztqov tvntXv avxtjv aacpwg, tiff ovxwg
omj nmqsbut&a dtixxeov. ov xwv xolvvv xtzxaqwv fioquov xov
acpvyjiov, SiaaxoXtjg xt xal GVGToXijg, xal dvoiv tiqtpuwv,
exeqag fiev ini xtj diaaroXf, nqb xtjg avazoXtjg, exeqag 8 ’ ini.
xtj avaxoXtj nqo xtjg dtaotoXijg , oaoi fiiv adiayvwaxov ala&ti-
ati xtjv avaxoXtjv tlval cpaaiv, 18'ux. fttv xov xtjg 8iaaxoXijg
nem totum diRentionis tempus ad totum contractionis , ean-
dem quum rationem liabeant inter fe quidem partes, quae
tacturn latent, etiam quae falvae funt, eandem liabebunt
inter fefe rationem. Itaque ex illis praefentire non mul-
tuin ialerpellabimur. Nam quum duplum fit, verbi gratia,
omne contractionis tempus cum omni diRentionis compara-
tum, duplum item Rt quod eR falvum , quum comparetur :
per rhytlimos praefenfionibus non aliter abundabimus, ex
.partibus motus, quae fentiuntur, ac R totus is falvus fit.
At in languidis non perinde dijEficuitatem explices : quippe,
quod invefiigant qui diRentionis tempus cum toto reliquo
confernnt remedium, adulterinum eR, quod vobis prius
faciam ut declarem , deinde aperiam ubi culpem id. Nfain
quum pulfus quatuor partes Rnt, diRentio, contractio efe
duae quietes-, una a diRentione ante contractionem , altera
a .contraciione ante -difientionem : qui efle contendunt inco-
gnitam contractionem, privatim quidein diRentionis tempus
34>rrMS2N AOI'02 r.
Q°9
Ed. Chart. Tin. [149.^ , Ed. Baf. III. (76.)
yqovov n&iaaiv, ov drj xivijGewg y.u1ovgiv , Id let de rwv imo-
7miti wv Svoiv peqwv , ov tjoiuiav rs v.ai avaroikijv bvofiutpv-
ctv, xal r ov rovrwv rwv xqiwv yqovwv nqog aklrjkovg loyov
qvd-pov elvai cpaoiv. 0001 de rijg GVGrolijq alo-O-aveod-ai cpa-
civ, ol pev nveq av rwv rov rijg diaatoi.ijq povov yqovov rw
rijg ovaroXijg naqa^di.i.ovreq rov qvd-pov yiyveo&ai (faoiv,
ol de nvtq nqoGvtpovGiv izareqcf rwv zivr/Gewv rov yoovov
rijg per avrrjv tjavyiag. rqiwv ovv rov rwv do%wv ovgwv n eql
rwv iv roig oyvypoTg qv&pwv, ol pev ano rijg devreqag opo-
’koyfjaovGi firjdev elneXv eyeiv nqog rag elqijpeva g anoqlaq , ol
d ano itQwrijg re v.ai rqirrjq iawg av evnoqeiv 8o%aiev , ot
pev, on rov rijg qiaivopiv/jg zivrjoewg yjqovov dnavri zip
7.oltcw rw rijg rjovyiag ini av rwv y.ai.ovutvtjg naqufiullov-
oiv , ol d*, on rov rijg cpaivopevijg y.ivjijiwg yqovov aua rw
XQovw rijg per av rwv fjGvyiag nqog rov lonzbv , rtjv aqyrjv
rijg avaroXijg oqov rijg rwv nqoreqwv dvoiv yjqovoiv ovv-
■d-eaewg noiovpevoi. a%iov d’ exareqwy ■davpctGai, rwv pev
nqwzwv, el r a neql rijg avoroXijg elqijpeva pApvrymai pova,
ponunt, quod fane motionis appellant, privatim vero tern-
pus reliquarum duarum partium , quod quietem et contra^
ctionem vocant , liorum trium temporum mutuam propor-
tionem rliytlimum elTe confirmant. Qui vero contractionem
jdicunt fentiri , Jiorum alii dillentionis tantum tempore com-
parato cum tempore contractionis , rliythmum dicunt fieri,
alii' utrique motui tempus attribuunt quietis, quae iplum fe-
quitur. Atque quum tres hae fint de pulfuum rliytlimis
opiniones, qui a fecunda Ilant, ad dubia ilia aperte fe faten -
tur quid dicant non liabere , qui a prima et tertia , non de-
iici confilio fortallis videantur: illi quia confpicui motus
tempus reliquo omni comparant quietis, ut ipfi vocant, lii
vero quod confpicui motus tempus una cum tempore con-
fequentis quietis reliquo , initium contractionis ftatuentes
ter min um conjunctionis priorum duorum temporum. Ope-
rae pretium autem eft utrosque demirari : primos, ft ea tan¬
tum meminerunt, quae de contractione funt dicta, quae de
g ! o rjAHNO T TIEPI Jls/rN.Q2ES12
' Ed. Chart. Vlir. [i49-3 Ed. Baf. IIT. (75.)
roar ini Tijg dtaavoXijg {jtj&evTcov buXa&opevoi. iv yaQ rot's
apvdQoXg ocpvypotg to [rev noabv tov diaGTijparog iv taig
diaatoXaig avXXffyujjidj yvcootov sdetxviipev vnaqytiv, tov
dsyQovov Tijg xivrjoeoog adiayvcooTciv vnaqyav, povwv twv eu¬
ros avxrfi niQKTcov dg avofhjoiv ijxovtcov. ovx old ’ ovi> oncog
Xeyovai nagaftahluv tov yjqbvov Tr\g diaGtoXijg rtu Xoina nav-
r lj xal yaQ tov TavTTjg yqovov to ala&ifrov oXi/ov navrana-
giv, d prj t i r ovx avTO povov i&iXovGi naqapaXXuv T<a Xoina
tcuvtL xal ysvon av ovTcog 6 Qv&pog avvoig loyog tov
cpaivopevov yqovov TtjgxaTci ttjv diaavoXijv xmjoecog noog tov
Xoinov anavra. tovto S’ dXeya/vat, dvvarov pev ti Xeyov-
aiv, ov prjv ml %Qt]Gip6v ye , prjdtvbg ex tov toiovtov Qv&pov
nQoyvcoa&rjvai dvvapevov , xatf ov 6 yqovog tov cpaivopevov
psQovg Ttjg diaGToXtjg rq> Xomm navxl naqa^aXXeTcu ra>
avyxeipevco ex r e tov Tijg ixxbg rjQipiag xal Tijg GVGToXijg
xal tq'uov tov Tijg ivTog rjqepiug xal TttaQtov tov pij cpai-
vopevov psqovg Tijg diaaToXijg. nqog de to prjdev /QrjGipov
ex Tijg TOiavTtjg diduaxaXlag dvvao&ai Xafitiv, en xal tijv
'diftentione , haec eos latuerunt ; nain quantum lit in diften-
tione intervallum, in languidis pulfibus ratione demonftra-
vimus fciri, tempus vero motus non polle cognosci, quod
ejus tantum externi fines ad fenfum perveniant. Miror
igitur quemadmodum comparare fe dicant tempus diftentio-
nis ciun tempore omni reliquo, cujus tempus quod fen tiri
poifit, omnino fit paucum, nifi.quidem lioc fane ipfum tan¬
tum comparatum cum reliquo toto volunt. Itaque rhyth-
mus illis proportio fit confpicui temporis motus in diften¬
tione ad reliquum ornne. Quod fi dicunt, rem dicunt illam
quidem , quae fieiripoffit, fed tamen inutilem , quod prae-
cognosci ex tali rhythmo nihil poffit, in quo tempus mani-
feftae partis diftentionis cum reliquo tmiverlo comparatur,
quod ex tempore confiat externaequietis, contractionisque
et tertio internae qnietis, praeterea quarto partis diftentio-
7iis, quae confpicua non eft. Praeterquam vero quod ni¬
hil omnino commodt ex iftiusmodi docti’ina percipi po'teft.
s<i>xrM9.N Aoroz r.
9 1 1
Ed. Chart VIII. [i49- i5o.] Ed. Baf. III. (75. 76.)
evvotav ovroi rov (76) qv&yov ovyytovoiv, mqtl y.ai yovoi-
xog rig ilvai nqoonoiovytvog, ov rov rrjq aqotwq yqovov •nnoq
rov rr\q &sota>g loyov scpaoxtv vnaqytiv rov qv&yov, alia
rov cpaivoyevov yiqovg rrjg aqotoig nqog rov lom'ov navra.
/naqanj.rjoue 8' uvroig y.ai ol anb rrjg zqktjq aioeotcoq ayaq-
ravovoi, yovcp r<o nqoovsyuv rov yqovov rrjg ixrog rjqty'urg
tco rrjg Siaorolijg fielnov iv.uvmv Cfqovovvrtg, [i5o] y.atf
oo'ov d’ hitla&ovxo xai avtoi toV rrjg ovorolrjg ■/qovov
aStayvorozov vnaqytiv ala&qaei y.ara rovg ayvSqovq ocfvyyovq,
oyoicoq ocfal7.6y.tvoi. rqirov 8 ’ av nahv 8-aiqtrov ovroi
nqootntri&tvrai ro xai rrjg ovorolrjg rrjv nqdrrrjv bqyrjV air-
o&t] rrjv ilvai 8ia navrog, ovorjg ovds ravzrjg ini rwv ayvSqcov
ocfvyyav aio&ryir\g. xazie ravr ovv an avr a rag iv ruiq at-
-qsotoi nollag anoqtag avayxrj ■ovynimztiv iv ratg rwv qv&ywv
8iayv(6otot, xai 8ia rov r olyat yqS' iniytiqijoai ri yqaipat
rovg yt& ' Hqocpilov tig rrjv an avzcbv nqoyvcooiv. aiizbg
8s 6 ‘Hqocpilog nollayo&t yiv qv&ycb v tig rag nqoyvwoeig
yvyyovtvti, yalmov yrjv HgtvqtTv ri noztxai leyu rov qv&yov,
aqa yt rov loyov rov rrtg diaozolrjg yovov yqovov nqog rov
notionem et rliythmi M confundunt, ut ft quis fe muficum
elFe fimulans , non temporis elevationis ad politionis tempus
proporldonem efle diceret rliythmum , fed partis manifeftae
elevationis ad reliquum totum. Nec minus errant illi a
tertiafecta, qui eo duntaxat, quod tempus extern ae quietis
tempori diftentionis addunt , illis funt fapientiores. Quod
vero etiam ipli obliti fuerint contractionis tempus fenfum
in languidis pullibus non dignoscere, aeque peccaverunt.
Porro tertium etiam hi infigne ponunt, contractionis pri-
mum motum perpetuo fentiri ; cum ne ille quidem in lan¬
guidis pullibus fentiri poffit. Itaque ex his omnibus dubi-
tationes quam frequentes in fectis concurrant in pulfibus
dignoscendis necefle ell. Quo factum puto ut non ag-
greffi fcribere quid lint Herophili fucceflores in praefagitio-
nem ex illis. Ipfe Herophilus rhythmos frequenter ad
praefagiendum adducit: verum quid interpretetur rhyth-
mum, difficile eft inventu, temporisne diftentionis foliuS
rjABNOT JIEPI JIJrmSEQS
91?
Ed. Chart. VIII. [i5oJ Ed. Baf. Ill, (76.)
xr\g GVGxoXry. ; yovrjg, r\ v.etl avxov xrjg iitofitrtjg ly.axiqct xiov
xivrjotcov fjQcuiag itQOGVsy.ii. xul diet xovxo ovds xotg vie av¬
xov xhj&iiaiv ^IlQoepiXdoig oyoXoytlxai , r i ito$ viteq avxcov
efoovd deovxeog. ovxt yao rj Xe£ig avxov ■d-axtQdv ivddxvvxat
carpwg ov& fj xmv itQayyaxeov epvaig txavr] irioxtboceo&ai.
d [lev ovv xt]V sxtqav xav do%ebv epvXaxxcoyiV, inoytvoi xolg
yovoixotg, xovg xeov r\Gvyia>V y&ovovg nqoGdrjGoytv xotg xmv
itQOfjyovyivwv xivqcucov' d ds xtjv dg rug nQoyvebong yqdav,
r?]V y.ivrjaiv X7j xivrjGti itaqafiaXXovxig, Idea xdv xeov rjavyicov
yjqbvov eniGXiipoyt&a. oxav ovv dvotv fiaxiQov, r) xtjv evvoiav
rtjg nqoGtjyoqiag avayxaiov y diaef&dqtiv , t] xtjv yqdav ava-
xQsituv, £v aitoQicc dvGytrayeiQiGXcp v.a&iGXexyt&a. yqt] d’ oycog,
ircudt] to extqov avxcov iXtG&ai itQOGrjxu, rcqoxiyrjGai xffyqtjGi-
yov dg rug nqoyvcbang, xaxaepqovljGavxa xov itaqa xotg yov-
aixotg ovoyaxog. xi yaq y.ai pXa(}f]o6yE&a ixqoyiyvcoay.ovxig
yev ex xov Xoyov xov v.axa tag xivr\oug yqovov, ovoy.ee 8“ Xdtov
avxov yijdsv syovxeg ; ov yaq sv olg anoqovyiv ovoyaGiv, aXX
iv olg rcQoyiyvibay.uv advvaxovytv, f] xspttj ft.anxtxai. y.da&eo
ad tempus contractionis folius proper tionem , an ipfum
etiam quietis tempus , quae comitatur utrumque motum, iis
attribuat. Unde inter Heropliilios , qui ab illo cognomen
irarenerunt, non conyenit utrum de illis decenter fentiat,
neutrum enim ejus oratio plane oftendit, neque confirmare
rerum natura poteft. Quod li jam alteram fententiam tue-
amur inftituto mulicorum , tempora quietum praecedenlibus
motibus adjiciemus : fin quod facit ad praefagiendum , cum
•motu motum comparantes , feparatim quietum tempus aefii-
jnabimus. Quum igitur alterutrum fit necefle, aut notio-
nem hominis labefactare, aut pervertere ufum, utrum fa-
ciamus potius, implicati tenemur. Tamen quandoquidem
alterum eligendum ell, repudiato muficorum nomine, quod
conducit ad praefagiendum potius ducam, nam quid tan¬
dem faciemus damni, fi quum motuum ex proportione tem¬
pus praefeiamus, nomen nobis, quo id appellemus, deficiat?
Etenim non eo, quod in nominibus baereamus, fed quia
praefagire nequeamus, ideo ars laedatur. Ergo faciamus
2&rrM!2N *doro2 r.
9l3
BA. Chart. yiII. [i5o.] Ed. Baf. III. (76.)
roivvv diet rrjv yjqtiav iv rep loyca rov yqbvov rwv xivljotcov
rov qv&pov avvhxao&ai , IjjrtjGOpruv rjficbv ISict n ore rb do-
xovv'Hqoqiil.cp. aU.ee xav rovro &cb[icv, i’oixiv ere (isvtiv x}
anoqia , pejn navrog rov rtjg diaaroXijg yvovov dvvafievov
yvtoo&ijvai, nXrjv iv rotg acpodqorarotg ocpvy/ioxg, firjxt rijg
ovaroi.tjg r rjv aqyljv ini navrcov alc&tjrrjv iypvarjg. mag ovv
'HqocpcXog nqcbxog riva n qog ah ■8-tjocv vnoxv&txai yqbvov , to
rovg aU.ovg fuxqcbv tj dvoiv, tj xai xqicbv, ij teat n Xuovcov
tlvat cpaoxti, ijxoi xtXicov ri xai cog avroi xaXovmv anaqav-
%cov , t) xai anqv&iftivcov in ollyov , ij ini nXiiov , tj ini
nliiorov ; cog yaq ini navrcov axqt(}<bg rcbv ocpvyftcbv dcayc-
vcboxcov rovg yqovovg tin rov xivrjcicov povcov urt xai
rcbv fitr avxovg rjavyicbv, ovdiv yaq dcacpiqti nqbg yt rl]V
naqovouv anonlav, e’oixt raiixa yqacpuv, ti .fit] r't ovx ini
navrcov, aXX icp cbv dvvarov, ini rovxcov fiovov fjyijriov av-
rov ra roiavxa yqacpuv. rovro pcsv ovv ray av id let no&
voxtqov inicy/.txpbin&a * vvvi d’, ov yaq nqoxtixai rb doxovv
‘Hqocpilcp X,rjXilv, aXka ru).?]&eg re a[ia xai yq^enpov Ogtvquv,
utilitatis nomine confiftere rhyfhmum in proportione tempo-
ris motuum , ac expendamus fuo loco Heropliili fententiam.
Tamen et li lioc poiitum fit, manere adhne dubitatio videbi-
tur, quod nifi in vehementiflimis pulfibus nec omne tem-
pus poflit diftentionis innotescere, nec contractionis ubique
principium fentiatnr. Cur ergo tempus quoddam ad fen-
fum princeps Herophilus ftatuit, ad quod alia aefiimans,
duorum, trium , quatuor, vel plurium dicit efle, horumque
aut integrorum et ut vocant illi, anaqavlgcov , aut diminu-
torum etiam aliquantum, vel plus, vel plurimuin ? Quafi
enim in omnibus pulfibus ad unguem temppra dignQsceret
five motuum folorum, five etiam comitantium illos quietum,
nihil enim ad propofitam dubitationem refert, ita videtnr
haec fcribere , nifi vero eum non de omnibus , fed in qui-
bus polfunl dignosci, de his tantnmmodo exiitimandum eft
ifta fcribere. At hoc quidem infex-ius foi'tafie afiquando fuo
loco confiderabimus. Nunc, quia non inftituimus quift
Herophilus fentiat quaerere, fed quid verum fit fimul et
gauenus tom. via. Mmm
rAAHEOT TIEEI JIATK82EQ2
;9l4
Ed. Chart. VIII. [i5o. i5i.] Ed. Baf. IIT. (76.)
' tovto miQdreov ivSu&tj&ai aaipwg , wg in atrtcov tu>v i'o~
■ycov rjfuv migoopiivoig tvQe&tj. e%n Si wSt' to noiov rtjg xi-
_vt](Sicag Kara xijV SiaaToXrjV xco noupTijg xaxa rtjv ovgtoXijv
xivrjoeoog naqa^u)Xovxtg ivvia- pitv rag ngcoxag tvQioxopuv
' Siacpogag rag iv x q> Siayqa.ana.xi Stjlovfiivag , iv sxocoTtj S'
aiixcav aXXag noXXag aqqt]rovg piiv Xoyca, xw Si fiaXXov v.ai
Tjxxov in avxcov xwv sgycov Siayiyvooaxopisvag. olov Si xt
' SijXovp ixaaxtj Siacpoga nicpvxtv , iv ToZg ntgi nQoyvd>atmg
-iqovn^v. [i5i] aXXa vvv yt nqwxov vnoyQaxpopuv to Slu-
yQaupa , aacpig izoifiag yevqoofuvov ToZg iv Tto ngcoxco ntqi
Siacpogag ocpvyfiav yeyvfivaaiiivoig : iipe^ijg Si /vjvvodtuv,
oncog naXiv ixaaxr] SiacpoQCf noXXal avviazavTat tcq nouip
Siacpigovaai, xav opioyevtZg t bat.
SiaaToXt]
dlCCGToXt]
SiatJToX'i]
Ttx-/iZa
cv[ifierQog
figocSiZa
Tayua
GV[i[iarQog
PqaSiXa
t aftia,
GvunztQog
fiqaStZa
-utile indagare, hoc clare aggrediar ad explicandum , quomo-
.do in iplis rebus experiundo invenimus. Nam fic habeto,
-quum' qualitatem motus didentionis cum qualitate conferi-
-mus contractionis motus, novem invenimus primas diffe-
:rentias, quas in tabella propofuimus , atque figillatim mul-
- las. alias , quas oratione non exprimas, fed experiendo ex-
ceflum et defectum dignoscas. Quid vero foleat quaeque
denunciare differentia, dicemus in commentariis De praefa-
gitione. Sed nunc primum tabellam praefcribemus, quam
intelligerent facile qui in primo commentario fe de differen-
tiis pulfutim exercitaverint ; deinde oftendemus, quemad-
modum multas iingulae differentias conftituant quantitate
• dispares , tametli ejusdem generis lint.
Difientio Dijlentio Dijientio (
Celer Moderata Tarda
Celer ; Moderata Tarda.
Celer Moderata Tarda
2& TTMS3N A0T02 r.
Ed. Chart. VIII. [i5i.]
avaroXtj gvgxo).!]
9 lS
Ed. Baf. III. (76.)
ovoxo\r\
xuyua
ovpptxpog
(Spadua
xayua
GVpptXQOg
(IpaStia
xayua
GVpptXQOg
Ppadtia
xijg xoivvv npooxrjg iv tip Siaypappaxi ytypappivyg 8ia<popa$
ixaxtpav xcov xivrjotwv xaytXav syovatjg, ivdeytxat pkv xtjv iv
8iaoxoXij xivrjoiv iayuxcog rpiiiypcti , x'rjv 8“ iv xtj avaxoXij
PpaytX xivi xijg Gvpptxpov xt xai piatjg vntpsytiv, rj k'pnaXiv
(ipayti pkv vntpiyeiv xryv iv xy diaoxolij , napnoXXm 8k xryv
iv xij gvgxo Aij , ij apqioxtpav oXtycp, ij apcpoxipav nccpno/.Xto,
ij x r/v pkv okiyip-, xryv 8k iriJovi pkv, tj xux oX'iyov ekuxxovi,
7j xaxa nolv , ij oticogovv ixiptog. rj yap noixtXta aaq>r]S.
xai ovx eat iv tlntXv ij dig ov cpaivtxai xovxo yiyvoptvov, ij
wg 8rjXovv ovdkv necpvxe. xai yap xai yivtxai xai 8ij).oX pi-
yiGxa. xai rjpiv ano xijg xoiavxtjg dtayvcoatcog rjpxti npoyi~
vcooxuv , ov dtopsvoig xwv itpwuav ypovcov oXoxi.rjpcov xt xai
nuprjv^rjpevmv. 0x1 8 ’ rj xoiavxtj Siuyvmaig ov dtixat naaiyg
Contractio Contractio
Contractio
Celer Celer Celer
Moderata Moderata Moderata
Tarda Tarda Tarda
Ac quum primae quidem defcriptae in tabella differen¬
tiae nterque celer motus eft, poteft motus diftentionis ma-
xime concitatus efle, at motus contractionis paulo moderato
et medio efle fuperior : aut contra, paulum motus diftentionis
eum fuperare, motus vero contractionis permultum, aut
uterque paulum , aut uterque permultum , aut hie paulum,
ille plus, aut paulo minus, aut multo, aut alio quoquo modo,
nam varietas aperta eft. Neque dicas. vel non hoc cerni
fieri, vel figuificare nihil: imo et fit et denun ciat res maxi-
mas. Ex qua nos notitia potuimus praefentire, neque
quicquam nobis opus fuit primis temporibus iutegris et am-
plificatis. Nam earn cognitionem totum non defiderare mo-
Mmm 2
g ! Q rAAHNOT IIEP I A1ATNQ2. 2&TrM. A0r02 P.
Ed. Chart. YIII. [i5i.J Ed. Baf. Ilf. (7C.J
xqg ‘Aivijaiag , aXhce xal dia fiEQovg avxijg xov xv/ovxog Svva-
xai yiyna&cu nQodrjhov navxi, nltyv el avcbpalog nox tty'
xqVMCivxa yaq ovx etf bpoiov xo fiigog x do oXcp. xaxce fisvxot
xovg eayaxwg upvSqovg Grpy/povg ovSe xrj xoiavry yQtja&cu
Svvuxov. ov yuQ eaxiv bt extivcov ovSe xijv xcQcbxyv ccQytjV
■ xtjg avaxofcjg jvcoqLgcu, fir xt ye St] poQiov avxtjg ci^iakoyov.
• turn , fed parari ex qnalibet ejus parte poffe , nemini obscu-
rum eft, nifi ft quarido inaequalis fit, turn enim pars ioto
baudquaquam fimilis eft. At nee in pulfibus ad iumnrnm
languidis hac uti licet, in his enim ne primum quidem ini-
.tium cognoseens eontractionis , nedum infignexn ejus tdlam
partem.
rAAHNOT nEPI AIArN£22Ei22
sorrMizN Aoros a.
Ed. Chart. VIII. [i52.] Ed. Baf. III. (77.)
Key. a . 'Qaa fxtv vn&Q%u roig ayvyjioig xaxa r op
'iSiov tijg ovoiag avriop XoydP, i’lmQoa&tv uqijxcu ituvxa '
•jttQL 8e rwv uVKmv, oou pyx avtv rtjg xivyoicog i&v kqx?]-
Qtoap Siaypcoo&Tjpai Svpaxai pyx ioxlp avxtjg iSice , vvv Iqov-
fitv. sou dfj rig sp rco SiaoriXXta&ui rrjv ccqxijqiccp omrofie-
voig rjjup oiop nXijyi] yiyponipt] scarce rtjv ayijp, ijp, oxav
[iev (tiatog jj, xvqloo g aoi So^ovoi nXijyijp xaXiip , ov.^v ov-
rcog xav afiiaaxog jj. ittqi ravnjg Si] rijg opxcog nXijyijg, ijv.
(ttcuop ttqo<j(joXi]P ilpal yccfitp, axtnxtop axoifi cog. ema&ai
GALEJNI DE DIGNOSCENDIS PVLSIBVS
LIBER IV.
Cap. I. Quae pulfibus infant pro fubftantiae eoruru
propria ratione , antea omnia expofuimus : nunc de eaete-
ris, quae nec citra motum arteriarum poflunt digiiosci, ne-
que ejus tamen font propria , narrabim'us. Eft quidam in
diftentione arteriae veluti ictus, qui quum tangimus, tacbun
ferit, liunc ubi violentus fit, prOprie exiftimabis ictum to.
cari : vocant ita tamen, etfi eareat violentia. De hoc igitur
•vero iclu, quem violentuin occurfmn dicirnus efle, lhagua
-diligenlia atlendenduni eft, neque enim parum nnjltaiuni
918 FAAHNOT JIEP1 4IArNQ2EQ2
Ed. Charts VIII. [i52. i53.] Ed. Baf. in. (77.)
yan ovx oXiyoig uStat Gcpvyiimv 8oxti, ax7.T]Qm xai oqiodQto
y.ai fityaXa xai tayii xai vipijXa y.ai anaajuodu y.ai xXovmSti.
tv ovv Tig fit] e^anarrj&iis rto xoivm av[iitTm[iaTi ntqi tijv
dtayv.maiv avTwv GcpaX-jj , oxtmeov vn(Q unavtcov sntjieXmg,-
el [isv yaQ aXXoig yvmQiG^aGi Siaxqivtiv avxovg Svvutov sou,
ixttva fia-d-ovvag ayoifitv av ?j8i] to it av ' tl 8* advvuTov, ano-
XQ>]Gti yovv to yiyvmaxuv , mg xoivov tovto itXiiovmv earl
oqiv/fidov. a(y/t] 8s Ttjg oxtipamg ocqigti] to fia&aiv tjjv al~
rtav 81 tjv itoXXoTg ovtm aipvyfioig sv xoivov 'dnta&ai doxti
ita&t](ia, to fiiaiov xijg itXtjytjg. 108* ovv, sntidt] %Qt] fdv
amoa-Q-tjvai Ttjv acptjv into tov aq>vy[iov , (itXXovaav alo&t] -
Gta-dai ttjg itQoa^oXijg avTOv, m&atiai 8 ’ ov£ oftolmg 81a nav-
tog, ciXXa itots ftsv paXXov, itots d’ rjttov , itots 8e wots
ipavsiv fiovov, ooui xtvr/asig avrtjv m&ovai xai avatQsnovaiv
bit itoXv, piaiov avxai cpaviaGiav sqya'QoVTai ttjg mXtj/ijg'.
btiiioXv 8* m&tliv Svvavtai xivtjoaig tj ts t ij axXtjQoitjti ttjg
aqttjoiag oiov ■d-Xmau rtjv acptjv xai 77 t ij Q<a[iy Ttjg xtvovaijg
avia dvpauemg olov uvaiqstovoa , [i53] xai 77 t m fuyt&ii
pulTuum fpecierum videtur. comes effe, duri, vehementis, magni,
celeris, alti, convulfivi etvibratd. Ne ergo deceptus quiscom-
muni Tymptomate in iis dignoscendis labatur , fedulo omnes
et accurate aellimandi hint, nam fi aliis illi notis disccrni
poflint et bas didicerimus, id quod totum eft, affecuti fueri-
mus, Ji non poflint, hoc certe Tatis erit node, commune hoc
compluribus pulGBus effe. Hujus commentationis princi-
pium optimum Jit , ut quamobrem unus tarn multis pulfibus
communis comitari affectus videatur, violentia ictus, cau-
fam discamus , hoc modo. Quando impelli a pulfu tactum,
modolitejus occurTum TenTurus, neceffe eft,: impellitur au-
tem non p'erinde Temper, Ted nunc plus, nunc minus, in-
terdum ut palpet tantum, quicunque motus eum protrudunt,
et Tubmovent longe, violenti hi Tpeciem ictus repraefen-
tant. Ac protrudere longe poteff motus et durae arteriae
veluti contundens tactum et qui robore moventis illam fa-
cultatis veluti ever tit , praeterea qui magnitudine diffentio-
20X TMSN Aoroz J.
9*9'
Ed. Chart. VIH. [i53J Ed. Baf. III. (7 70
TJ/s SiaGXoltjg ini nktTaxov Hgizvovjisvr] , zed rt rep rayei rtjs>
epopag (o&ovocc GWTOfuog, zed rj Sid to vxpog ailov iyzaxapal-,
vovaa, zed rj Sid to rerdo-d-ai SvGzlvtjrog, zed 17 Sid rov vXo~
vov dfia xciGiatg rt zai Gzktjportjxog zed xaytiag npoGpokijg,
eaqiaaiv tyovGa. ravx dpa n afinoXkotg iariv ivxvytiv OGTjjit-
pairedv laxQcov dnavxag rovg tlprjuevovg GOpvypovg oepoSpovg
tlvcu Uyovoiv. d [iev ovv tjod-avovro rijg iv avxoig Siacfoqdg,-
rov zuktiv ortcog xjfiovkovxo zoivrj navrtg ovSev av iefpovr'i-:
GUfiiV ‘ inti S' wan to ovofia zoivov imepepovatv , ovreo zao
rt]V epvoiv andvreov piav ilvai vofiiQovoiv , nupaxiov avxoig
ivSei^aa&ai rrjv anaxrjv and redv npoepavtoraxtov ap^a/ii-.
vovg, ailov tv&ecng and rov ray tog. npoytipov yap ivxtv&tv
zo Gepak[ia: rip yt Svvuptvcp avyiStiv to rdypg xljg npoofio-
krjg ov ravtov ov rep (hako rrjg nk/jyrjg. ru rt yap akka,
zai [liy.Qi nktlovog d rayvg ut&tiv ov Svvcerai rrjv deprjv, av [irj
zai [ityag rj. ep Stjkov, on pij zara rtjv eavxov cpvGiv eyu
rovro avfinnofia. to yap orav tj rayvg fiavov , ov Sid ro.
fieyt&ogvndpyov, rrj Se rov [ityid'ovg nanovaict npoayivofitvov
nis plurimum progreditur; jam etiam qui qua fertur celeri-
tate, impellit -valenter et quiprae altitudine veluti fubit ac
intrat ; ad haec qui quod tenfus fit, aegre movetur ; deni-
que qui ob vibralionem limul tenfionis et duritiei celeris-
que occurfus fpeciem praebeL Quocirca incidas in multos
quo ti die medicos, qui illos omnes pulfus dicant vehementes'
eile. Qui ft quidem animadverterent , quam hi diftent,
quomodocunque in communi omnes velint appellare , non
laboraremus : fed quia beat nomen altribuunt commune, fib
naturam putant unam omnium efle , conabimur doluin illis
detegere, a clarillimis et apertillimis ingrefli, exempli. gratia
a veloci. Nam liinc facile errorem deprehendat, qui certe
intelligere potell, celeritatem occurfus non eandem elfe et
violenliam ictus , nam ut omittam alia , nec longius celei-
impellere valet tactum , ni limul magnus fit. Unde liquet
non hoc eum fua fponte obtinere fymptoma, nam quod illi
quum celer tantum elfet, non etiam njaguus, non. aderat,
fed praefentia maguitudiiiis ci acceflit, qua ratione ei pro-
Q20 rAAHNOT JIEPl JIJTNS2ES22
Ed. Chart. VIII. C*53-3 Ed. Baf. III. (77.)
avua nag ap rig ISiov iivcti liyoig o yovv xayyg ay a xal
ytxgog ovx m&ei yi^gi nollov xrjv a(pr]V, alia roi to yfygi
xov 71 ollov ytye&ovg laxly olxtioztgov, jj xal xovzov xaza
avy§t^xog. av y'ug avayytje&toyty oaa ntgl x rjg tov ytyi-
&ovg Siayvcoatcog dgrjxaytv, ov xm ys^gi nltlavog loco ywgtiv,
alia x<o xaza nolla j uogia yrjxovg if ay a xal nlazovg
xal j3a&ovg anxta&ai xtjg becpijg lyvoogl^tzo. xrjv yag xaza xv-
xlov xov acpvyyov mgicpsgtiav Ixavryv to ytyt&og ovaav aU
o&fjau diayvovztg , In avzrj loinbv ijSrj avvtloyiaayt&a xtjv
lx nollov ftu&ovg avoSov, ovx axolov&ijaaaijg navxl zip Sia-
azrjyazi xtjg acpijg, alia xijg Ixxog xtltvztjg f tovijg ata&oyl-
Vtjg. il yovv ano xijg ngcozijg ogyijg xov diaazlllta&ai xqv
agztjgiav xrjg xivi']ata>g l&tlfjaaiytv alad-avta&ai , nolv xov
ytys&ovg, cog xal ngoa&tv l^gs&rj , xiolvaoytv’ waif riy.iv.
fitjSs ysyav szi (palvta&ai xov acpvyyov. alia xal avzo xoiiz
ovx Iv anaoiv oiov xe noniv xoig ytyaloig, alX 0001 ngbg
xq> ytye&ti aqioSgoztjzog ytxtyovai. xotg yag ytyaloig yovov,
ov yrjv xal acpodgoig, ovS* anavztjaai Svvazov aviovaiv , ovSs
prium dices ? quippe celer fimul et parvus non longe tactum
impellit, fed longe impellere magis ad magnitudinem per -
tinet, vel etiam ad banc per accidens. Nam fi colligainus
quae de dignoscenda magnitudine diximus, non eo, quod
longius intret, fed quia multis in partibus longitudinis pari-
ter et latitudinis et profun ditatis attingat tactum cogn jsceba-
tur. Ut enim circularem pulfuj circuniferentiam, quae fa-
tis magna eft, fenfu perceperimus , ex illo deinceps ascen-
fum, qui ex rnulta profunditate venit, conjiciemns, ubi non
totmn tactus intervallum aflequitur, caeterum externum
tantum fentit finem. Itaqne li inde usque a primo impelu,
quum diilenditur arteria , velimus motum fentire, magnitu¬
dinem magna ex parte, uti ante diximus, interpellabimus, ut
ne magnum quidem jam pulfum elfe arbitremur. Id quod
non in omnibus tamen magnis facias, caeterum in bis, qui
cum magnitudine vehementiam aliqua ex parte conjunctam
Jiabent. Nam magnis quidem tantum, nec vebementibus
tamen , ne occurrere quidem ascendentibus poteris , neque
2&XTMS2N A0T02 4.
Ed. Chart. VIII. [i53.] ^ Ed. Baf. III. <77.)
tfl.iiput x r\v aqxjjqiav ' dnoXXvvxai ydq tv&vg 0X01. Srfkov
ovv, cog ovS* 6 fif/ag Siayivcbozexai xq> nltioxov earn xljv
acpt]V tb&tiv, dVKd x ip xaxd noXXd poqia tov xe jirjxovg s <ai
x ov xvxlov xr\g dqxtjqlag nqooninxeiv. dq ovv 6 vxjirfl.bg ini
nlcToxov saw (hd'£txar1 xai ji'rjv oneq 6 [ityag iv xaig xqioi
Siaoxdotoi, xovxo ovxog iv fua xixxrjxai. tineq ovv fujS’
ixtivog, ovSe ovxog. ai.i.d fir,v 0 fityag iSeiy&rj yaqig x ov
xai oifoSobg tivai [it] Svvdjitvog ini nXiov w&tZv xrjv dcptjv.
ovx ovv ovSe 6 vxjirjXog. el Se xq> jiiyaXco fikv vnctqyti noX-
Xuv.ig afivdqoxtjg , xa> 8 vxjirfhqj fiiv, [uj fieyaXtp Se, xa noXl.a
fiiv 7] oqioSqoxijg, dfivSqoxijg Se oiiSenoxe, xovir extqog Xoyog.
i%ei [rev ydq , ibgelnov, jieyqi nltiovog u>&tiv bvxjirfhbg. ov.
jiijv y.axd x ov iSiov i.oyov, al£ oxt ndvxwg acpoSqog, rj ovx
djivSqog ye iaxtv. anavxtg fiev ovv ot tlqijpevoi acpvypol
qtalvovxai oqioSqoxrjxog Stopevoi nqog xw fidyqi noXi.ov xrjv
acpijv co&eiv. xai Sid xovxo oooig jiev avxSw did navxog ovvt-
oxi ocpoSqoxrjg, aei (ha'aog nXrjxxovoi , oooig 5’ ovx dti fiev,
wg to noXii St, xai ovxoi xa no%ld fiiaioi qiaivofitvoi xoig
premere arteriam : pereunt enim mox toti. Unde planum
eft non liinc magnum , quo longifEme intro tactum protru-
dit, dignosci, fed quod multis partibuslongitudinis et circuli
arteriae occurrat. Quid igitur, intimene altus impellit ? at-
qui , quod in tribus dimenftonibus magnus, hoc poffidet hie
in una, proinde ft non ille, minime hie. At magnum often-
dimus , nift vehemens quoque fit, tactum non pofle protru-
dere longius, quo minus altus. Quod ft cum magno fre¬
quenter imbecillitas adjuncta eft et cum alto, qui magnus
non fit, fere vehementia, imbecillitas nunquam, alia haec
ratio eft. Habebit enim , ut dixi , Temper hoc altus, ut lon¬
gius impellat, verum non fua tamen Tponte, imo quod om-
nino vehemens , aut non imbecillus certe fit. Omhes ergo
illipulfus, ut longe tactum impellant, plane vehementiam
requirunt. Unde etiam qui ex illis cum vehementia perpe-
. tuo coniuncti funt, Temper violenter Teriunt, qui vero non
Temper, Ted frequenter, hi quia videntur fere violenli efl'e,
g 22 rAAHNOT JIEPl AlATNSi2EQ2
Ed. Chart. III. [i53. i54.] Ed. Baf. III. (77. 78.)
&ptliGxaqov xa xotavx eniGxonovaiv miaxiv&tjGav ad xotov-
Tot xm?] vmxqyuv. allot d’ av Gcpvypoi face xrjv aywQtoxov
ccv x<av GxXtjqoxrjxa fiiataiq nXrjzzovaiv , ojaireq o re xXova-
St]Q xai 6 a-rtaaficodf]?, [i54] ovSs yap ovxot St alio xt
P'tcuov eyovot xrjv nXtjytjv, alia dice xtjv ayaQiozov avx&v
Gxkqqoxrjxa. xai . Svo xavx soiy.iv that pova acpvypuv u§>]
piaicog nXrjxxovxa, xo xe. rwv acpoSqm xai xo xt ov ayltjqwv,
dal S 01 y.av xovxotg Sda&ai ocpoSqoz/jzos ecpaoav itqog xijv
G'/lrjQOxrjxa ’ ft;; yaq dvvao&at poyrjv j Staiov noit]GaG&ai nXt]-
yljv, dxjTttQ ovS* d X'v&ov uxqipa nqoGayoig ’ del yaq St] xai
xovxw xovov xivog, dpiXXoi nltjxxuv layvqioq. alia xovxovg
psv EQto&at Stv.aiov, xt noxe xai fiovlovzai, noxtqov ovSiv
ol.cog iivat Gtopa gzXijqov, alia xovxo xovvopa xo Gy.Xtjqov
fiaxrjV vno xatv av&Qionatv dqtja&at xax ovStvog vnoxtipi-
■pov nQuyftaxog , ij nQaypa (tlv (78) iivat xt xa-tf ov Xtyixai,
StayvcoGtv S avxov iirjScjitav vnaayuv alo&t]G£t,- rj Si aXXrjg
xivog ato&rjGecog , ov Sia xtjg acf ljg yvmQt&G&ai. navxa yuq
axona xo re pjSiv iivat atop a GxXt]qov xo xt Xoyoo pallov
qui haec expendunt negligentius adducuntur tit credant eos
11 unquam non tales elTe. Jam aliipulfus, a quibus divelli
durities non poteft, violenter feriunt, ut vibratus et con-
vullivus : nec lii enim aliunde violentum ictum compararmrt
quam a perpetua fua duritie. Quamobrem duo haec tantum
genera habentur pulfumn -violenter ferientium, vehemen-
tium atque durorum. Sunt tamen qui his etiam necelTa-
riam praeter duritiem dixerunt vehemeutiam elTe : nec enini
polle folam violentum efficere ictum, veluti nec li lapidem
admoveas leniter , qui etiam ad Valide feriendum aliquid de-
fiderat contentionis. Verum de his aequum eft ut quae-
l-amus , quid' tandem libi velint, nullumne prorfus corpus
elTe durum, nomen vero hoc duri nequicquam ab homini-
bus ufurpatnm, cui nulla lit res fubjecta, an rem elle cer¬
tain, cui tribuatur, at diguosci nequaquam fenfu polle, an
alio illam fenfu, non nosci tactu. Profecto funt abfurda
omnia et corpus nullum durum elfe et ratione potius quam
2<t>rTMP-N Aoroz 4.
923
Ed. Chart. VIII. Ed. Baf. III. (78.)
rj alo&tjoii d'cayivwoxso&ai to x alo&rjoit [isv, aLLrj Sd r ivi
fiat lov rj atprj. s cal firjv el ovyfWQrftehj yd xi axJ.tjQov elvax
xal Sea xijg or cprjg yvwQiQto-d-ai , xl "Lomov rj tuqI bvojiaxog
ioi^ovxeg evQE&rjOovxai , cpaoxovxeg avtv xovov fit] Svvao&ai
(Vlouov an avxov yevdo-d-ai xrjv nX/jyrjv; el yaQ xal fit] filatov
e-OdLotev xaleZv , akX dlov ■dTUboav ye navxcog, rj anco&ovjid-
vijv, rj avaxQtnovoav elneZv avuyxao&ljaovxai. xo fidv ye
xov xovov Siajicpio^rjxeZxat. xljV IcQyrjV yaQ oiog xig eaxiv 6
xovog iv xoZg xdrv Tydrcov ocoyaoi ovy cb/ioLoytjxai ngog xebv
tig skayioxa, rj tig axojxa-, rj elg' avaQfta xrjv bl.tjV ova lav
xaxa&Qavovxcov. jibvoig yixQ bfioloyuxat xolg rjvcdo&ai epa-
cxovoiv avxijv. coox ov8 alo&tjoei diayvcooxog 6 xovog , akfi t
eCmo aQa, diet orjuuov xivog, rj Gt][idcov , rjxoi xax Evbtigiv^
rj xax anoSedgiv niaxog. ax’LtjQOv 8s xal /laLuxov oar ft a nav-
xtg av&Qconoi Siayivcboxojiev alo&rjoei. xal Slxaiov oil usqu
Xrjg vnaQ^scog avxwv "QrjXtZv, alia ntQl xijg diayvdoecog , jiaL-
7.ov 8 ’ ovds nsQl xavxrjg, ccLLa nsQlxov nag av.xig sQfitjvevoi
ixtQco to yiyvbfuvov eavxqr na&tjfta xax a xljV acprjv tv xrj
fenfu dignosci et fenfu tamen alio quopiam potius quam
tactu. Atqui £ durum concedant efle et dignosci tactu,
quid aliud poftea quam de nomine contendere invenientur
qui fine contentione negant violentum ab illo ictum edi?
nam fi nec violentum appellate volentomnino, contunden-
tem certe, aut repellentem, aut fubvertentem vocent necefle
eft : nam de contentione quidejn controverfia eft. Omnino
enim quae infit in animantium corporibus contentio , non
ftatuitnr ab illis, qui in minima, vel indi vidua, vel incom-
pacta decerpunt totam fubftantiam: tantum convenit inter
hos, qui unitam efle defendunt earn. Unde nec fenfu di¬
gnosci contentio poterit, Ied.fi poterit, a figno quodam, vel
afignis, vel ab indicatione, vel demonftratione , fidem ca-
piet: at durum et molle corpus fenfu omnes nos homines
dignoscimus. Itaque quaeftio inftitui de eflentia eorum non
debet, fed de ratioue dignoscendi, atque adeo non de hac,
imo de eo qua potiffimum ratione alteri interpretetur aliquis
924 rAAHNOT TIEPI AIAFN£l2ESi2
Ed. Chart. VIII. [i54.} , Ed. Baf. Ill: (78.)
itQO(ipo7^j xav axhjQav GioficcTwv, omj xe diatpeqei xovxo xav
acpoSqav. dXt enel xoZg e/inQOG&ev naQaleXemxai, neiQa&a-
pev fifiti? avto nottjaai, UQytjv xa Xoya xu naaiv av&Qanoig
ofioXoyovneva &ejievot. enel xotvvv ocpoSgu xiva xaXov[iev ov
t,aa [xovov , aaheQ Xeovxag xt xal xuvqovg, alia xal xav
dipvyav avia, xaOaneQ xa xe xav noxajxav xaxavxij qeypiaxa
xal avei lovg xovg fieyuXovg, exeqa be gxXijqu, xa&aneQ yaX-
xov xal otbygov xal It&ovg , avafnvjjG&ijvai yqt], xt brj nor
idxlv dtp ixaxsQojv avxav, oxav Ojulaaiv rjfiZv biucpoQu
lyyivofieva xoZg gwuugi na&tjfiaxa. x 6 xe yaQ (Staiov xijg
itQOGpolrjg xoivov dficpotv , xav xe aqiobpap dveyav xal xav
axbjQav awyiuxav, nXeov'exxeZ S', olyat, xctxa fiev xovg avi-
povg xe xal x a xav noxafiav Qevyaxa to dvaxQbnaa&at,
itfjbg avxav, xaxa be xovg It&ovg xal xu %vla xo ■<pe-
a&at xe xal &XuaSai. ini fiev yaq xav nQoxeqav, d xal
ndvv ngo&vfi/j&etijfiev ivavxtbi fiabit,eiv nqog avxa, nuvxag
iGyo[it&d xe xal avazgenofieda xal elg xovntoa fiiatag
d&ovfii&a, ywoig xov ■frltfieo'dat xe xal ■Olda-dai ' xal riie-
‘Qea&ai xu ytooia xov aauazog ' enl be xav bevztqav avzo
tactus fui affectum in occurfu durormn corporum , ac qua-
tenus a veliementibus haec diftent. Verum quia lioc negle-
xerunt qui nos praecefterunt-, id nos faciamus , oratioriem
exorli ab iis quae inter omnes m or tales conftant. Quando
vehementia quaedain non animalia niodo voeamus, ut leones
et tauros, fed et inanimata quaedam, ut fiuviorum decurfus
ventosque magnos , alia porro dura, ut aes, ferrum , Japi-
des, memorare oportet, cur ab ntrisque his, tibi nos attiu-
gaut, diverfi corporibus affectus iuferantur. Nam occurlus
violentus communis ntrisque eft, tam veliementibus ventis
quam duris corporibus. Sed habent hoc prae caeteris Xci-
licet vend et fiuviorum lluctus, ut evertainur ab iis, lapides
et ligna, ut premamur et contundamur. Adverfus illos enim
ctiam 11 magua vi contendamiis ire contra, prorfus probibe-
.mur atque everlimur, repelhmurque violenter, fed praeter
ullain compreffioneih vel repreffionem corporis par tium : in
2$rrMSiN AOV02 J. (J2.5
Ed. Chart. Vlir. [1 54. i55.] Ed. Baf. III. (78.)
to ■d-Mpio&ai xe xai &7MO&ai xai mel'eo&ai nXeovtxxeZ. pa-
}.usxa d’ av avx 6 pa&oig, el xivi xwv xov owpaxog poqiwv
tnt&eiijg 7.l&ov pr\ nayv (juqvv , aXX woxe §ov7.rj&evxag
tnoqqttyai qadiwg. yvwarj yaq ontog huxeipevog pev §aqvvn
xai xai &7.a xai oiov eyxaxapaivH xw deqpaxi, ai xo-
“kinelg 5s xaxaXumi xi mqi xo poqiov iyyog y.ai yvwqiopa
xrjg. &)JipHog. rj yaq xoikoxeqov eavxov xai peyqt ho/J.ov
diaaw'Cpv xijv eSqav xo peqog antqirjvtv, r\ nqog xovxcp xai
mliSvov. [,i55] oi) pijv avepog ye, v.av layyqoxaxog wv xvyrj,
xciv avuxqeipt] xiva, xav y,axa{Sa).-rj , ixiktZ nov xai xotkov
amqyuQexai xo owpa. palaxog yaq av xai qqdiwg mqusyi-
tyxai xs xai neqiqqeZ. dia xovxo peyiaxa pev ni.oZa qadiwg
w&eZ xai xaxafiaklii no7.lax.ig , ov pt\v xoiloxeqov ye xi xwv
\v).wv xwv tv avxotg elqyaoaxo , xa&amq tl J.i&og r\v , rj 01-
dqqog xo nqoanZnxov. xavxa yaq &hxoai pev xai ovvxqZxpat
Svvaxai, anwoaa &at 5e xai avaxqeipai xoZg avtpoig naqa-
ixhpsiwg ov dvvaxai. prjnox ovv oig pev av vmixovoav
eywptv xijv xtjg oaqxog cpvoiv, xavxa pev axXrjqu xahivpev,
a 5' av avxij vntixTj xij oaqxi, xa&aneq xo vdwq, paXax a
aliis vero pollet compreffio et contullo etreprefllo. Perfpicies
maxime, fi cui corporis parti lapidem itnponas non ita gra-
vem, quem fi. velimus, facile abjiciamus : cognosces profecto
quemadmodum impolitus gravet, premat, contundat et vel-
uti cutem fubeat, dejectus antem relinquat quoddam cor-
pori velbgium et comprefGonis lignum ; nam aut cavam ma-
gis reddet partem folito et ut veltigium diu l'ervet, aut livi-
dam praeterea. At non ventus, et fi vehementiflimus lit et
fi maxime evertat ac dejiciat, ullo modo comprimat aut
excavet corpus , quippe qui mollis lit, facile circum. corpus
diffunditur et circumfluit. Quapropter maximas facile na¬
ves impellit et deturbat faepe , tamen nullum cavat in iis li¬
gnum, ut li lapis, vel ferrum impingatur, liaec enim rum-
pere polfunt et comminuere , at repellere ut venti et ever-
ter e non poflint An igitur quibus carnis nollrae natura
■cedit, dura baec nuncupamus, quae ipli carni, ut aqua,
ga6 rAAHKOT IIEPI <dIArN02EQ2
Ed. Chart. VIH. [iS5j ^ ^ ^ Ed.Baf. Ill; (78.)
xexhjrar, xcei, xovx aq tjV x 6 nqogxov iHcexmvog Xtyo/itvov,
a-Atjoa n'w, oaotg av rj/imv fj <sceq% vniixy , pcikcatoe S', oacc
av xij aaqxt. cpdqe yaq r\p,mv xrjv cuprjv vnonenxsui vyqm xivi,
navxi nov SijXov, mg syxKxa^aexui fisv avxa, xo S' vyqov
eilgei xe xai vnodSgexcu. oxXrjqm S' u xivi nqoondaoi, SijXov,
mg avxtj pTXXov seise xs xcel y.oLhj ysvrjasxai. iv ovv ijS>] qv[i~
nsQavcbfit&a xov Xoyov, imvor\amyitv xt]V fjfisxdqav ‘/siqu
noxe fiev vSaxog o|et qsvpaxi, ij wvd(im ocpoSqm If ivavxiag
ancevxmouv , itoxs Ss Xi&m xivi dice xijg sxdqag. piqog axqdfice
nqoaayofidvm , ceq oil n qoStjXov, .mg and pisv xmv nqoxdqmv
avaxQccTtrjGtxai f iev fit] ■d-Xicp&eiGce , xov Ss X'c&ov avxtj (iev
avaxqdipH, ■d-’/.icp&ijGixca S ' vn aiixov. xo fi'ev yaq mXrjq'ov,
oaov sep iavxm, xmXvsiv ov% faavbv Tjfiag Idvae nqoom, alia
ijxoi Sice ficcQog, ij Sice xr\v s^m&sv avxcjj nqotnovaav xivrjaiv
eo-fsiv noxs Svvarai’ xo Ss acpoSqbv xux aiixo xovxo xo
iG-fiiv xs y.cel v.mXvuv xal denm&sea&ai y.ai avaxqdntiv vsvoi]-
xai. SijXov ovv , mg ixdqa (ihv aeodhjoig rjyuv iv xij xmv oepo-
Sqmv, ixdqa S' iv xij xmv qxhjqmv biuXlu. yiyvsxau xce
(ASV yaq #Xi§u [aovov xtjv ouqxa, xce S' ic/ti nov nqoom.
haec vocata mollia funt? Atque id eft, quod Plato dice-
bat, dura efle quibus caro noftra cedit, et mollia quae car-
ni. Nam ft incidat in humidam rem aliquam tactus nofter,
clarillimum eft taetum earn divifurum efle, humidam vero-
ceflurani et excepturam: at in duram ft incurrat, omnino
ille potius cedet cavabiturque. Atque ut orationem tandem
concludamus, fingamus manum noftram nunc aquae rapido
lluctui, vel vento vehementi ex adverfo occurrere, .nunc la-
pidi, quern altera manus fenfim admoveat, aperte a priori-
bus perfpicies everti, non preffam tamen : et lapidem ab hac
eyerti, fed prefla ab illo. Nam durum quidem, quominus
progrediamur, obftare per fe non poteft, fed aut per pon-
dus, aut motum acquifititium impedire interdum poterit:
vehementis vero notio hoc ipfum obftaculum , impedimen-
tum, repulfionem, atque everfionem complectitur. Liquet
ergo aliud nos, quum vehementia tangimus, aliud, quum
dura, fentire: nam haec premunt carnexn tantum, illa iiu-
Ed. Chart. VIII. [i55.] ^ , Ed. Baf. in. (78.)
nolhxxig 8 ’ stg xavxov dficpoxegcov avviovxmv , cog etvat to
nQoanimov apt a (iiv Gxhjgov , aua 8s acpoSgdig xivovutvov,
avayxij xal x rjv aia-drjaiv rjuXv r tjv an avxmv dmhrjV ylveG&ai,
xrjv [isv d>g ■d-’ki^ovxog , r?jv 5’ tog uvurnlnovrog. xal tin iff
rav&> ovxoog e/u, xa&aneg ovv eyet, r r\v rov Gxlrjgoi acpvy-
[iov 8iu-/va>aiv ev raj ■O'Xl^sa&ai -d-ertov rrtv aqitjv, cogx tivat
to [lev xtjg n).t]ytjg plaiov xoiv'ov d[icpoxegoig, to 8’ iSiov
ixaxigov , to [ isv ‘d-Xifoiv tov oxltjQov , to 8 ’ avaxgsnuv
rov acpodgov. ret [isv 8lj nd&t] xijg acptjg xavxa xal xct
cvvrj&tj Toig “El.hjdtv in aiixotg ovofiaxa.
Keep, y . Avvuixo S' dv Tig xal Si exegcov ovofiaxcov
xavxa t a ngayqaxa 8rf),ovv , caanig uui).u gudloo g avxo noirj-
govgiv ol to avveys g Tijg oltjg ovolag 8iaxonTovxeg xcg xevco,
tout sgtiv anavTtg 0001 auifiaxa avxd Gjuxga xal adialgexa
xal dx[ii]xa xal avagga, noxe [iev Gvyxgtvo/ieva, noxe 8s 81a-
XQivofitva, Tag t t yeveatig xal Tag q>&ooag egyafyo&al qiamv,
ovxotyag, cog dv ovSiva tovov elSoxeg tyoxixov, oxav a&goa
xal noXKu xal xayscog qiegijxai xavxl x a ofiixga awfiaxa, tots
Tt]V an avxoov nXfjyqv oq>o8nav cptjaovGi ylvta&ai, xa&aneg
pediunt progrefluru. At quia faepe fit, ut ambo conve-
uiant, atque quod occurrit durum fit, pariterque vehemeu-
ter moveatur, non potefi fenlus etiam non duplex nobis
offerri, anus veluti prementis, alter veluti evertentis. Quae
fi fint ita , ut funt certe , duri pulfus in premendo tactu di-
gnotio ponenda ell, ut violentia utrisque conveniat: fed
proprium duri fit premere, evertere vehementis. Hi
funt affectus tactus, liaec etiam ufitata Graecis illorum
nomina.
Cap. II. Atqui polfis aliis quoque haec nominibus
interpretari : quod facile illi facient certe, qui continuitatem
totius fubftantiae interpolant vacuo , ideftomnes, qui cor¬
pora ipfa parva et indivifa, individuaque et incompacta,
quodmodo concrescant, modo divellantur, ideo generatio-
nes et interitus contendunt efficere. Qui ut fi nullam agno-
scant vitalem couteutionem, ubi confertim multa et velociter
i'erantur haec parva corpora, turn ictum creare haec vio-
r A All NOT T1BPI AIATNQ2EQ2 '
Ed. Chart. VIII. [i55. i56.] Ed. BaT. III. (78. 79.)
ini rwv ccvejuov re xai rmv els to xaravreg cpeqopivcov av/x-
ninrei qevjiarcov. ro de a&qoa xai noXXa xai nvxva Xeyeiv
ravrbv eivai cprjoovaiv rip .ftqayv napeanaq&ai xevov, rovxo
de rep mnXtjocoG&ai areqeag avoids rrjv evqvyeoqiav rtjg ccqrrj-
qiag ravrov vnapyuv ' rrjv yap 8i] xevinoiv avrrjg, woneq xai
avr 6 rovvojia drjXoT, naqcc to xevov (bvopaa&ai, rovxo yap
ev anaoiv aei roig ovyxqipaai nepieyeo&ui ’ [i56] rw s;r-
rov, rj nXdov etvai note pev oxltjaa, irore be jiaXaxa yiyve-
od'ai t a nut par a, xai vvv jiev nXrjpeig (79) av rmv rag evrog
y.OiXiag , av&tg d’, el rvyoi, v.evag. rov ftev ovv firm a
rtjs aqrtjqiag oxKrjqov, rj paXaxbv yrjoovoi yiyveo&ui dice
■to nooov rov naqanenXeyjidvov rq> ovyxpipari xevov" rrjv
8* evrog evqvrrjra it Xrjqrj xai diaxevov, dia to nooov
ndXiv xavrav&a rtjg naqeonaqjidvrjs avrrj xevortjrog. pt-
yav de nva tivai cptjoovoi ocpvypov, ov f itjv to y avnfta-
nxov eyeiv rrjv nqoopoXtjv, orav lioXv fiev ro scares rijv
xoiXorrjra rtjg aqrtjpiag xevov, bXiya de ra npatza ocb-
ftara' (idyav S’ ajia xai avarqenuxbv , orav oliyov jiev,
to xevov , noXXa de ra acbjiara. dijXov ovv rjdq ydyovev,
lentum confirmant, quemadmodum in ventis et flnetibus
contingit decurrentibus. Conferta dicere et mult a denfaqne,
perinde efie dicunt, ac pancum immixtuiu efie vacui , quod
tantrnn valere , quantum folidas fubfiantias capacitatem im-
pleffe arteriarum : vacuitatem enim ejus , ut ipfum declarat
Homer, efle a vacuo dictum , boc enim in omnibus quidem
concretionibus Temper c.ontineri ; at prout id augetur vel
■imminuitur, ita nunc dura, nunc mollia corpora effici , ac
nunc plenos fieri eopum internes ventriculos , rurfus forte
vacuas. Ita ttihicam quidem dicent arteriae duram, vel
moilem fieri ex quantitate admixti epneretioni vacui; in-
•ternam capacitatem plenam et vacuam , ob quantitatem bic
iterum commixti cum ilia vacui. Magnum autem dicent
quendam efie pulfum, fed innifum non babere in occurfu,
•ubi multiim in cavitate arteriae vacui fit, ipfaque pauca fint
prima corpora: at vero magnum efie et ever ter e, quum
parum vacui et multa corpora fint. Itaque jam apertum
2$trMS2N A0TO2 A. gag
E d. Chart. VIII. [i56.] , Ed. Baf. III. (79O
cog ovdev xat exeivovg dioiaei ley civ nlr/Qij acpvyyov a cpo-
Sqov. xal yaQ xal to Ttjg acpijg na&og ev vnaQyeiv xal
tov acpvyyov r tjv cpvaiv yiav elvat. xevov yaQ bliyov raig
tvQv/wQ’iaig tcov aQTtjQicbv naQaxuyevov , dia yev to n lij&og
tcov oyxav itJ.rjQtj leyeo&ai tov acpvyyov, dice de to t% nltj-
yrjg layvqov aepodpov, wore tcov bvoyazcov to yev erenov
avrijg Tfjg ovaiag drjhoTtxov ilvai tov acpvyyov, to d ’ evtQOV
tov noiov Trig nQoopolijg. ovxovv elvat acpvyuov allov yev
tnlrjQt], aepodptov d’ allov' dvoiv yaq ovoyaaiv ev noayya
drjlovad-cu xarce diacpoqovg evvoiag. alt ijyecg ye, oaoitfo-
Tixov Tiva tqvov tlvai epaytv , diTTtjv yev dvayxt]g oyo7.o~
ytjaoyev vnttQytiv t ijv cpvaiv tcov acpvyywv ‘ el de xal tijv
diayvcoaiv emyel.eateQov tovtcov eniaxexpaiyi-6-a. . yalent] de
t] axexpig yuhava yivevui Taj yrfiiva twv eynQoa&ev a%iolo-
yov pit] dev yepuipai iuqI diayvcbaecog acpvyybov, al7.d Tovg yev-
Tilearg naQahneiv, Tovg.de enl yixQov xoyidij nQoadipaa&ui.
zHQOCptl,og yev ovv, (6g av tu Ttjg ala&rjaewg na&rj yQacpav,
ovdaytj. nltjQOTtjTog eyvtjybvevaev , rjg ovdendmove ya&iTO.
ot d* an avxov yev xlrj&evrtg ‘ HQoqtileioi , ndvra ydllov
eft, nihil apnd illos interelTe inter plenum pulfum et vehe-
mentem, quippe tactus unum elTe affectum et unam natnram
pulfus. Nam quum parum in capacitatibus arteriarum inht
vacui, ob multitudinem tumorum plenum pulfum did et
ob ictus violentiam vehementem: proinde ex nominibus
illis alterum efTentiam denotare pulfus , alterum qualita-
tem occurfus : non igitur diverfos efle pulfus plenum et ve¬
hementem , duobus enim unam rem nominibus lignificari
pro diver lis notionibus. Nos vero qui contendonem quau-
darn ilatuimus vitalem , geminaui non poterimus non fateri
ptdfuum naturam elfe, ii dignoscendi rationem eorum'dili-
gentius attendamus. Ed autem plena difGcultads haec com-
mentatio, quod nihil oratione dignum veteres de dignoscen-
dis puldbus feripferunt, fed alii prorfus praeterierunt , alii
fane quam leviter attigerunt. Nam Herophilus ut qui afle-
ctus fenfus confcriberet, nusquam plenitudinis, quam. jfeniit
nunquam, meminit. Qui vero died ab illo Heroplnlii funt, *
GALEN US TOM. vm. Nllll
I' A AIINOT HE PI JIAI'NQEEQE
93°
Ed. Chart. VIII. [156.3 / Ed. Baf. III. (79.)
Sovx tg r xovxo liyta&ai fiovXovrui, ooquoxal xai .noXvXo-
yot ytvbytvoi oytSov anavxeg, ovx aXXo x i xav ‘HgocpiXiicov
•OtcoQquareov ire avxaw xav egyiov xqg xiyvqg rigoy&vyq&q-
oav aoxqoai. xai ngog aXXoig rtoXXoeg olg ilvyqvavTo x'qv
xiyyqv, e'rt xt xai x 'ov relfjQq oepvyyov qy.iv intiaqyayov xaig
Siayvaxftcuv , %vu SqXuSq fiixQa g ovoqg xijg xiyyqg iycoytv
fjuuq vvv b ngaxxcoytv. ovxt yag nuoikdilv olov xt oepvyyov
vie avSgcov ovxcog ivdogoov ntnioxtvyivov ovff' ov ovStrem-
reoxt tvooytv ini xtov sgyatv Seayv&vae regoytegeog qyiv &e-
xeov, ' aXXorgLaig axolovOtjoaGiv urtocfaaioiv. . aXX avayy.q
Sttigai nQoixov ysv bxi yiygi xijg ivvotaq 6 ocpvyyog ovxog
noouciv, entixa cog -ovS ’ ‘HgoquXog aixov aloSqati Sityi-
vcooxtv. tl /liv ovv y'q ovyy.cyv-y.toav avxoi xo oqyatvoytvov
xov ovoyaxog, qdq tiyov XI xayco Xiytiv cop heayyiXXoyae'
bed Se noXvtiScbg ixaga%av avxb ngeg aXXqXovg xt xai ngbg
iavxov txaaxog ovy by.oXgyovv.xtg , avay/.atbv ioxtv into xov
oqu.aivoy.ivov regortgov qyag Siaoxiijjao-d-ai , yq ni] Xa&ooytv
quag aiixovg cog xoQaxtg q xoXoioi qxevag ybvag aQoqugo-
omnia potius concedentes quam id quod dici volunt, fophi-
Ilae fane et loquaces homines pene omnes : et quum nullum
aliud Herophili praeceptum in ipfis artis operibus pr-obare
ftuduerunt, turn praeter alia quibits artem polluerunt, etiam
plenum nobis pulfum invexerunt , ut, quad parva lit ipfa
ars, haberemus nunc quod ageremus. Neque enim pulfum
praeterire fas eft, a viris conftitutum tarn claris : neque
quem experiundo nunquam invenimus, polfe prompte di-
gnosci ftatuendum nobis eft, alienas fequentibus affeveratio-
nes, Verum oftendendum eft primum ad notionem usque
hunc pulfum progredi: deinde ne Herophilum quidem in
ejus notitiam fenfu unquam pervenifle. Quod 11 jam niliil
ilii fignificationem conludilfent nominis , haberem nunc alir-
quid dicere de illis , quae dicturum recipio : fed quando va-
riis earn modis conturbarunt, nec inter fe mutuo confen-
tientes, nec fecum quisque : cogimur primo loco dispicere
de fignificatione, ne quid imprudentes, ut corvi et graculi.
3&XTMQN a ioroz J.
93i
El. Chart. VIII. [x56. i57.] Ed. Baf. III. (79.)
[itvoi, ra de nqdyfiaza xaO- wv avrat Xdyovxat izavranuoiv
ayvoovvxi dvritiv ovv noXXddv rcov yqacpovzcxtv rovvoftw rov
itXrjqovg aqyvy/iov, rovg [tsv d/J.ovg izaqaXsiiiieiv fioi Soxat,
itXryv « nov xazarrjv avuyztjv rov Xoyov [iv/][iovtvoai[u 8td
pqaydatv. anoyo^GH 8s [tot ra itqog Aqyrydvovg r t xai Aya>-
4Hvov ysyqayudva nqoysiqtoafidva) 8taGxdxpaa&ai. Xdytt 8e
o [is v Aqytydvtjg vnsq avrov rovds rov rqonov ' sari 8s nb]-
qtjg Gtpvyyog 6 vuGzozdqav huSsixvvg zljv dqztjqtav xai rrjv
vnonxatGiv avzTjg StaosGay[idvr]V syyvXatg, r.svog 8s o no[i<po~
Xvycodt] rryv eysqaiv rijg aqrtjqiag izoiovfiivog , (ogte xara rov
snnusGuov ra>v duxzvkatv xtvtfifidztjaiv vnoitinztiv. £i 5 7 j ip
tovrcq ,8s St] rat Xoyat itqaizov zt drjXot to vaazordqav 01
jtavv Gatfwg 618a, Sect to fitjSe GvvtjOsg slvcu toig ‘JEXXjjgiv
ovo[ia xara rov roiovzov nqayfiazog XdysG&ai. dqzov [tiv
yuQ riva vugzov sxdXovv , ov [v ]V uXXo ye n au>[ia itqog av~
rmv ovziog atvofiaG/idvov iniGzauat. avzog 8s 0 Aqyiydvtjg,
Stxaiozazov yuq ri]V tv roig ovoyt ugiv avrov Gvvtj&tiuv it aq
avrov [lav&dvtiv, 8oxtZ [ 101 to vugzov dvzl rov. itXqoovg
6vo[id^ttv , iv yovv r do ittqi acpodqorijrog Gtpvy/iov Xoyat
dmn voces edimus tan turn, res ip Fas, quibus attributae funt,
prorfus ignoremus. Et quum nomen pleni pulfus multi
fcripferint , ceteros certum mihi eft praetermittere, ni£i fi
quando, C. ita feries orationis ferat, ftrictim attingam : Ar-
cbigenis autem et Agatbini mibi fatis erit Tcripta in manus
fumere examinanda. Ac de eo Arcbigenes in bunc modum
loquitur: "EgZi 8s itXrjqqg [tip Gcpvyyog 6 vaazordqav liu-
Sttxvvg rt]V dqrtjqiav xai rljv vitoitratotv avzijg Stuotaayyd-
ytjv iyyvXcog, xtv'og 8s 6 itO[i(poXvya>8i] rljv eysqaiv rijg dq-
xrjqiag notovfisvog , atazt xara rov bimisGfiov rt ov Saxzvixov
xsvi]i(lurt]Oiv "noitinrsiv. In ea definitione primum quid
to vaazordqav denotet, paruin liquido novi, quod insolens
apud Graecos lit ut ej uscemodi de re ufurpetur. Nam ge¬
nus quCddam panis appellabant vaoxov, aliud corpus ab iis
itaullum appellari baud feio. Ipfe Archigenes (nam decet.
• de illo nos ejus ufiun nominum discere) r 'o vaazbv pro ple-
110 mibi videtur ufui-pare : nam in libro De vebementia pul-
Nnn 2
g3a rAABNOT HJBPI JIArNSiAEQZ
Ed. Chart. Vlir. [157.] Ed. Baf. III. (79.)
(jitjyovfttvog za imo Mayvov alqtjyava v.axu Xeigiv ovzm yqu-
(fti‘ oXcog yaq, cpjjalv, f] acpoSqa nXtjytj ov yiyvezai , at yrj
vaazov ovzog zov n qoan'mzovzog , yeyaXov Hal zayeog im~_
cpeqoyevov. iap a yez oX'iyov ovzmg aqa (pfja'i' xal oyo-
Sqozqg acpvyyov ex zayovg, yeyl&oyg, acpoSqoztjzog , nXtj-
qoztjzog eazi avv&ezog. .. zb yaq avmzeqm vaazov, zovZo vvv
nXriqeg exaXeaev , mg older Scacpeqov r\ ovzmg r\ extbmg
evittiv. aXla xal navzayov fiot Soxti xaza zov am or zqo-
tcov yqrjG&cu zij zov vaazov nqoay/oqtq. yiraXapcoyev ovv
Zjbrj zb vaazoztqav elg zo nXtjqeazeqav , Iva xal yvmyev zt
nor eazivo Xeyet. eazi Se % Xel ;ig zoiaSe ‘ e'azi Se nXrjqrjg
yev acpvyy.bg 6 nXtjqeazeqav bziSeixvvg ztjv aqzrjqiav. aXXoc
zovto yev Si eavtov SijXovyevov , ovSiv r/yag SiSdrfgti nXhov.
itq ovv ayeivov vmq^avzag oXov zb vaazozeqav axeipao&ai
zb enupeqoyevov iyyvXmg. zoiovzov yaq zi StjXovv eoixev I]
Xe%ig, mg zov nXrjoovg acpvyyov xaza ztjv nqoa^oXrjv Seixvv-
yevov SiaaeaayyeVijv iyyvXmg zqv aqztjqiav. avzo Se naXiv
zb SiaataayyevrjV zrozeqa zavzbv eazi zm yeytazmyevt]V , rj
fus, exponehs Magni verba, lie ad verbum feribit: Om-
nino, inquit, vebemens ictus non fit, nifi vaazov fit quod
occurrat et inagnum et celere inferatur. A quibus paulo
poll in hunc modum feribit : Et Vehementia pulfus ex ce-
leritate-et magnitudine , vebementia , plenitudine , conflata
eft: 11am quod fupra vaazov, id plenum liic vocavit, ut
nihil differat, hoc pacto, an illo dicas. Et verO ubique
mihi ita videtur nomine zov vaazov uti. At mutemus jam
to vaazozeqav in pleniorem, ut quid dicat, intelligamus.
Verba ejus liaec funt: Plenus pulfus eft qui pleniorem
oftendit arteriam. Atqui hoc vel fua fponte clarum eft, nec
nos novi quicquam docet. Praeftat ergo totum hoc vaazo-
zeqav relinquere , ac quod in definitione fequitur conlidera-
re. Kai zrjV vnonzmaiv avzov Siaaeaayyevtjv IyyvXmg. Ta¬
le quiddam fignificare haec claufula videtur , plenum pulfum
ill occurfu arteriam oftendere Siaaeaayyevryv iyyvXmg. Hie
iterum zb Siaaeaayyevryv idemne fit ac plenum, an aliud
■2&TTMS2N AOrOS 4.
933
Ed. Chart. VIII. Qi57.] ^ Ed. Baf. III. (79,)
«A?.o rt StjXoZ, oacpwg ovx tyia av^altiv. xai yaq xoi xai
avxi&dg 3~tjg xco xjj nlrjQOvg xal xov vaisxoxeqov x'ov oovj-
fiov xov xsvov , ovxe xco vaaxoxeqav x 6 Ivavxiov s/,a(jtv
ovxe xqj dtaaeoayfievtjv , 8sov, olfiai , Xafitiv , eineq Ivavxiov
UQayfia coqi^exo. vvv ovdsv eXafiev, alia xi cptjtn; xivbg
8k o no/i<poXvyco8t] xtjv syeqcnv xtjg *qx tjqiag itoiovfiivo.g.
xovxo yaq to no/jupoXvywtitj ovxe xco vaaxoxeqav ovxe xco
8ia<jeauynsvtjv Ivavxiov laxiv. aXX eivxeq aqa, fiovcq xco lyyv-
Xcp , Zva to n'tv iyyvXov olov vyqbxeqbv mog eitj , to ds
iXOfMfoXvywSsg aeqcoSeaxeqov. naXiv dt xco xov xevov Xoyqt
nqoaxeixai , coaxe xaxa xov him no jio v xotv daxxvXcov v.evejx-
puxtjaiv vTiontnxsiv ' x ivi xatv lx xov nXtjoovg Ivavxiov laxiv,
ovx av tvQoig. xqj (ikv yaq xtjg xeveq^axtjaecog oybyaxi to
xtjg avxifiaoewg paXia x avxc&tlrj. xcaqaleXemxai 8’ oXov
xovxo Iv xqj nXtjnovg Xoyqt. xaixoi y tjdvvaxo xaxa xov ftv-
xov elqtja&ui xqonoy , wave xaxa xov Inmua/xbv xatv daxxv¬
Xcov avx'ifjaaiv vnoninxetv. aXX ovx eiqtjxai, d ycrj xi aQa
ntqi to vaaxoxeqav htiSevxvvvai xtjv aqxtjqiav xovxo laxiv,
quid indicet, plane non liabeo conjicere. Quinetiam quum
opponeret poftea definitioni pleni et xov vaaxoxeqav defini -
'tionem vacui, nec contrarium xco vaaxoxlqav fumpfit, neque
xco 8iaaeaayy.evtjv , quod quidem fi rem contfaiiam definiret,
fumendum erat. At non fumpfit, fed quid ait? xtvog 8k
6 no/icpoXvycbdi) xtjv sysQocv xtjg aoxtjqiag noiov/uvog. Hoc
enim noycfoXvyotStj nec Tw vaaxoxeqav , nec raj diaataay-
I ue'vtjv contrarium eft, fed li cui alii, certe foli xcj> lyyvXcp
contrarium eft : ut to kyyyXov veliiti humidius quoffammodp
fit et xo nojMfolvycod.ig magis aereum, Jam yacui etiam defi¬
nitioni additum eft, coaxe xaxa xov humeofiov xcov Say.xv-
Xatv xeveycpaxtjaiv vaontoxeiv , cpi verbo in definition^ pleni,
quod contrarium fit, non reperias. Nam xtjg xiv.ejifiqxijosiog
nomini reptiflime avx ifiaaiv opponeret; at Jiocin pleni defi-
nitipne praetermiffum eft univerfum : idque quum in eun-
dem modum poffet dici , cboxs xaxa xov imTUsejqbv xcov 8ax-
xvt.cov avxi^aocv vnonmxuv- At non dixit, nifi id;forte,
pleniorem oftendere arteriam, hoc eft, ut in. utraque defini-
g34 TAAIINOT JIEBI j£ArNQ2ESi2
Ed. Chart. VIII. [i57. i58.] Ed. Baf. III. (79. 80.)
'iv iv ixaripcp xcp Xoyep pi] xi itov iarlv 6 nXijptjq acpvypog
7] SijXovpevov, aXl.ee nag Stayivcboxtrai. xal d xovro, ray
av cexoXov&itv ijSt] Svvalpijv. d yap xebv Tjptxepcov xarce rljv
aq>i]V na&ijparwv i%t]yt]<>ig ionv 6 Xbyog, ovdapov ryg xov
TtQayuuTog air ov cpvaecog anroptvog avapvrjG-d'tjvou dvvapui
navreov cov xarce xijv (JiatjroXrjv xijg dprt]piag rj cccpr] xcadytt.
xa-ya ovv tvprjGopev .ovrcog, xi {%o)nort§ovXtrai SijXovv 6
’Apy/yeyt]?. a de nceayti, xavr iariv. alo&dvtrai ngomi-
Tcxovrog avrrj s uvovpivov awparog lv ypbvco xivl, pal xovro
nors psv xarce noXXu pogia npooneftreiv iavr-ij (puvrbcCjtrai,
nors ov , v.al &Xl[3tiv re nal av&ig pij &Xi§uv , xal tjpw v
■d-Xipovrcov avnftalvuv , 1} vixas&ai. xavr earl x'a npeora
xal eiov Gxoiyeta rovnavrog ntpl reap ocpvypcov Xoyov, na&rj
xrjg acprjg. xce yap aXXa ncevr a x ce piv ex rovrcov avyxei-
xai, xa S iv xcp npbg xl vtvbijvai, jjroi xal xce pogia
x mV tlprj piv wv aXXrjXoig naga^aXXb pevov , ij oXcov ngog oXa.
[1 583 xarce rivog ovv Xtytrai rovrcov x o xov nXygovg ovopa;
nbnpov xarce xijg xivijotcoq airtjg ; aXX’ iv ixtirr/ raypq i)v
xal pgadvvrjg xal rcov qv&pwv at ytvioug. all! a rav xarce
'done, non quid plentis pulfus fit, declarator, fed quae fit
ejus dignofeendi ratio. Quod fi eft, aflequamur fortallis.
Nam fi affectuum tactus noftri haec definitio expofitio eft,
nee rei- ipfius usquam riaturam attingit, meminifle omnium
poITum , quae in diftentione arteriae patitur tactus : fortafle
itaque afiequemur Archigenis mentem , nam quae patitur,
haec funt. Occurrens fibi fen tit aliquamdiu corpus motum :
idque mode multis in partibus videtur fibi occurrere , inodo
non, ac nunc premere, nunc non premere, a c quum nos
premimus, reniti, vel vinci. > Hie primi affectus tactus funt,
veluti elementa totius de pulfibus commentalionis : nam re-
liqua omnia, partim ex bis conHant, partim in relatione
intelliguntur , five partes commemoratas mutuo compares,
five tota cum totis. At de quonam borum pleni nomen di-
cit ur; an de ipfo motu? atqui eeleritas in illo et tarditas
erant rbytbmique illic nafeebuntur. An ubi in multis
2®Trm£iN^oro2J. ^35
EJ. Chart. VIII. [i58.] _ , ^ Ed. Baf III. (80.)
no7.Xa /xoQia rijg diaaroXtjg ulc&avtjTai r/ ayy ; aXX evrav&a
pay.Qoi ‘/.cel nXarug xai vipt]7.ol xai [teyaXoi yivovrai aqivyfioc.
icXJt ora v xar o%ifa; ol evavrioi 8rft,ovon rcov elgt][iivcov.
klX orav ■&liftt]Tca ; oxXijgog. akt orav avarQentjrac ; acpo-
Sgog. XL yag dev negi rcov evavrUgv aiiroig , ry fieocov ftaxgo-
Xoyetv; nor ovv nXrjQ>]g yevrjoer cu; r\- ri naoyei na&og rj
noreqov, orav {hg/iaoiag nXelovog, tj Sgi/urregag ai-
(t&avrjrai ; aXK ovv. s'onv ex rcov xara rovg ocp vypovg dtacpo-
gcov f] r oiavttj Scayvcacjig* a%X orav vygortycog, rj %>jg6r/]-
rog; a?X ovde ravra rrjg rcuv oyvyfuov ciiacpogag ion ra
ira&ljuara. xai yag xai ycoglg rcov acyvyiicov eveonv avra dta-
yivcaoxetv bzifiuXXovra rrjv ytcga XV ncifian rov vooovvrog.
sirin ovv rb rtjg avnfiacjecog tlSog sregov (iev iv roig ocpo-
SgoZg, sregov Se iv rovg nXijgecstv bvopu’Qgvoi; raya yag seal
0 siya&Tvog roiovrov n {SovXerai. aXX el rovro , iygijv
anooacpijoav rovr avro rj/uv , xal n't] Hcpiyyog ngo^aXXuv
alviy/iara. rj povXovrai fir] fiovov negi rcav ngay[iunav
rfttag tftreZv ovreo yaXencbv ovrenv, uXX eS, eni\i£rgev r i note
partibus dihentionem tactus lenlit? imo longi Line, lati,
alti, magnique prodeunt pulfus. An quum in paucis? con-
trarii vero turn commemoratorum. An quum prenritur?
durus. An quum fummovetur? vehemens. Quid enim de
contrarids borum et mediis multa difputem ?■ Quando ergo
exiftet plenus , aut quem patietur pulfus afl'ectiim ? tumne
ubi calorem largiorem , vel acriorem Jfentiat? atqui non ex
pulfuum differentiis id dignofcitur. An quum humiditatem,
vel Ilceitatem ? fed nec hi funt affectus difFerentiarum pul¬
fuum, quum baec Tel citra pulfus, 11 manum admoveas
corpori laborantis, explorare poflis. Ecquod ergo renifus
genus aliud in vehementibus , abud in plenis appellant ?
nam poteft tale quid etiam Agathinus fentire ; verum h hoc
fentiebat, aperire debebat nobis, non Sphingis proponere
aenigmata. An vero non folum res volunt ut inquira-
nms tarn difficiles , fed ut pro cumulo, quid dicant, ex-
q36 rAAUNQT- JIEPI JIAFNQ2EQ2
Ed. Chart. VIII. [158.] Ed. Baf III. (80.)
IsyovGi ay.onHV, xal itoXXanXaaiov ys yqovov slg tom civa-
Xfoxeiv, n alg avtmv tcov nQayfiatcov tqv svqegiv; idwfiav
ovv jjdt] xal trjvtov *Ayu-&ivov qr/aiv, xal i,7]tfiG0)[iav alto
ttjg avti^aGimg aiSog sttqov fievevtoig GqiobqoZg, staqov 8s
■ ev voig 'Ttlr/Qiaiv tlvai (Sovlitai. yqacpsi ovv xal avtog m§i'
naqaxoXov&tZ yap sv taZg snwxexjiaGi nXtjqotijtog xal xtvo~
trjtoq aqmyjxov, tov fiav nlJjqovq tatafisvov xal s%aqiGtixbv
Si aXov to mievfiu naqiGtavtog, rov 8 s xevov Sicsqqeov y.ai
taiq ccvupaoiGiv svacpavitpiiavov , wg qrfetC nvog vSa tivtjg
jtofupoXvyog soixsvau tovtcq jiav to yt toaovtov fjSq yaqiv
tofiiv, on a fit] 2cpiyyog alviyfiata nqo^aXXu , xa&antq
’jiQyryivrjg ta xctl nolXoi t&v alXcov. at fisp yctq oq&dogj tj
fir) Xayai xata ayol-qv avaati GxOTuZa&ai. to S’ ovv Xsyofisvov
ccvto. aacpsg mtiv jjSq. fiovXatai yaq tata^evov xal s^eqi-
otixov Sl olov to nvtvfia xata tovg %%f]Qtig i/xcpalvcGSai
ctfvyfiovg, aqqcoatov 8s xal xataitZntov qctdi cos xal [iijda-
fitav syov avttfatnv ev toZg xsvoZg. aits 8s to ovn<f>vtov
itvtvjia xal 'Qoitixov to 8ta tcbv Giojxatwv , cog avtol ftov-
Xovtai, tsta/isvov, aits to aeQwdeg ts xal vhxov to iv
pendamus, ac infinitum .tempos in eo ponamus, an in rebus
ipfis inveniendis ? At expendamus Agathini jam verba, at-
que hoc quaeramus, an renifus aliud in yehementibus genus,
aliud in plenis ftatuat. Adeoque haec ejus verba funt:
Confequitur enim in confideratione plenitudinis et vacui-
tatis pulfus, pleno tenfum et contentum perpetuo fpiri-
tum repraefentante , vacuo diffluentem, et in renifu eva-
nefcentem, ut inltar fit aquofae bullae, quae rumpitur.
Huic quidem eo . nomine gratias habemus, quod Sphingis
pon ponat aenigmata, ut fecit Archigenes, aliique non pauci,
pam recte, an fecu's dixit, per otium expendamus licet.
Verba quidem certe ejus clara funt. Vult enim tenfum et
contentum perpetuo fpiritum in plenis apparere pulfibus,
infirmnm et fractnm, nec quicquam renitentem in vacuis,
at nativusne fpiritus, atque vitalis fit qui per corpora, ut
illi contendunt, tenfus eft, an aereus et materialis, qui
2$rrMGN Aoroz 2.
937
Ed. Chart. Till. [158.] , Ed.Baf. III. (80.)
raig ev'Qv/UQiaiq , ov navv fi ev q%e%ig anoaatpei, r y X ohj
rmv avdqcov yvoopi] rex/xqQaiz av rig xo tyariv.bv avrov 7J.~
yiiv. . a)X are rovro , q izeivo , r 6 ye roaovrov ev nagovn
naQav.Xrjreov avrov re v.ai rovg an avrov [lySenm Soyfiaza
roig r rfi alo&rjoecoq avauiyvvvai nu&eoiv, a7X cag ifmeiqizbv,
dv ’/uq UTiiiaXfii rrtv eymeiqiav, Sialty&rjvai nooreqov ?]fuv
vneq avriov .r&v Xeyo/xeyiov xazu rqv acpqv , err av&ig, onmg
avrav yqq Sia rov loyov per afiaiveiv ini ra boy para, Si-
Sugai. riva roivvv ra rqg ala&qaemg na&tj v.ar avrov, el
Hera&elr^tv r o rov nvevfiarog bvo(ia, v.al nXqyrjv einoifuv;
eorai yaq o Xoyog roiovrog' 6 nijqqg ccpvypbg rerafitvqv
zai i^cQiurty.ijv Si oXov rtjv nXqyqv naqiarrjatv , 6 Se zevbg
otov Siaqqiovaav v.ai raig avn^aaeaiv ificpavi^oiievqv , ibg
Qifeei nvog vSarlvqg nopcpoXvyog ioiv.ivai. rovrcov Se ovrco
za).6>q (lereiXrjfifieviav , [uv.oov eneXfeavreg' avrov rb ftip.iov,
•d-eaawnt&a ri Xeyei neqi acpoSqov zai afxvSqov aqivy/j.ov.
eyei Se f] Xejgig ovzwq’ Sion fiev ovv acpoSgog ianv 6
ocpvypog ptaUag zqovoov rtjv aq>rjv zai v.ar a rrjv nQoaaX-
aiv layvqdig avrrjv avarqenmv , Srfl.ov r early airro&i
continetur in capacitatibus , parnm verba declarant, tamen
ex tola illorum fententia ipfum vitalem conjicias dici. Sed
five. liic fit, five ille, tantum in praefenti admonebimus il¬
ium ejusque afleclas, lie placita cum fenfus affectibus com-
mifceant, fed nt decet empiricum. JNeque enim experientiae
imminuerint dignitatem, fi explicaverint prius nobis haec
quae de tactu attulerunt ipfi, ac deinde quomodo ab iis ora-
tione ad placita proficifci oporteat docuerint Qui igitnr
fenfus affectus in ea erunt, li nomen Ipiritus immutemus,
et ictum appellemus ? erit enim baec oralio : Plenus pulfus
tenfum et contentum perpetuo ictum repraefentat, vacuus
vero diffluentem et in renifu evanefcentem , ut inftar fit
aquofae bullae, quae rumpitur. His tarn bene mutatis,
proferamus hie paryum ejus librum , ut quid de vehemente
et languido pulfu dicat videamus. Verba ejus lie babent:
Nam quod vehemens etiam puljits Jit qui violenter ferit
tactum, et in occurfu for titer ever tit eum, conjlat June,
g38 rAAHrfOT 11EPI AIAI’NStEESiE
Ed. Chart. VUI. Ei5a.] Ed. Baf. III. (8o>)
|i5'g} seal ovpcpoovtZzai toZq nXtiavoiq. ett inicpegcov y tysp
tdtv ivavtiav inivtvorjpeviov SijXovoti neqi tov apvSqbv scpvy-
pov. autvtjvatq y 'un seal ivJkvzwq nQooticn zij acpij. tavt.
otdhbq 6 AyadXvoq, alX ov pev Stacpiqu tcbv ntoi tov nKij-
(>ovq te y.al y.tvov. to pev yaq s&Qioziy.ip Si oXov ttjV nXry~
yrjv sTvai tavtov satt tea fiiaiaq te xQOveev tip aqiijv y.al
iayvqdtq avatQsneiv , eiqtjtai S' avtwv to psv ini tov nlij-
Qovq , to Ss ini tov ocpoSqov. to d’ av taZq avripaataiV'
aqtavt^to&ai tavtov iott tat aptvijvatq y.al iykvtwq ivaepu ~
vi&G'Q-ai t rj uqtij. eiqtjtai Ss tovtcov to fiiv nqotsqov ini
tov y.tvov , to Ss StvttQov ini tov apvSqov. a$ ovv b ptv
Aya&Zvoq ovtcoq iqrjyijaato t a tijq aqirjq na&tj, v.aza yt tovq
GtfoSnovq acpvyixovg seal tovq apvSqovq , o S, Agyiyivijq its-
(tcoq, ov fiijV akXa yqyuvoq wdi yqacfti * a at in . tov yad\
tv a. ycoqiapov yiveo&ai > ea$ iavzrp tiq ovoa rj ocp&SQ&tijq,
b tbvoq, cbq tlnov , trjq tdsv aqzijQidtv yivipecoq. titf &£>jq ‘
fpaivstai Ss yatf ohjV trjv SiaozolijV to teXavbv tijq boprjq,
sm& o seal el nqoon iiaaiptv tovq Suy.zvXovq, GteqeatzsQa
et conpenit inter multos. Mox fubjicit : CorUraria intelli-
guntiir die Ianguido , ham debiliter et languide occurrit
lactui. Haec recte quidem Agatliinus, fed nihil ab iis,
quae de pleno et vacuo hunt dicta different, nam conten turn
perpetuo ietum efle, nihil eh aliud,' ae violenter ferire
tactum et fortiter evertere : quorum illud quidem de pleno,
hoc vero vehemente, dictum eh. Jam etiam in renifu eva-
nescere, idem eh, quod debiliter et languide occurrere ta-
ctui : quorum etiam hlud de vacuo , hoc de Ianguido eh di¬
ctum. Atque Agatliinus in liunc modum expofnit affectus
tactus in vehementibus puliibus et languidis. Archigenes
alio rhodo, nam he feribit: Itaque Ji -per fe aejlimetur,
mahifefee apparet Jua fponte vehementiam contentionem
ejje , ut diximus, arteriarnm motus. Inde addit: Appa¬
ret porro per totam dihentionem hrmitas impetus, ex qua,
arteriam h comprimamus digitis , firmior occurrit ictus.
Haec quidem he hunt aperta, quae dixit de affectibus tactus :
in quibus nullum habebimus proprium affectum monhrare
z&rrMGN sLoroz 4.
9 3 9
Ed. Chart. VIII. [1S9.] Ed. Bal. III. (80.)
vnoninxai rj id.ryyrf. xavxa fiev ovxco 'tpavaqa xa ittqi xwv
xrjg acprjg na&uv , ev otg ovy e%0fitv i'Stov ita&og alntZv xtjg
nh]QOT>]Toq , d fitf xi aqa, v.a&cmtq nvbg xa>v vvv e7.tyov,
bxav bti n7.tZoxov 6 ocpvyfibq i^cuQouipoq avTLparty.bg tiij.
xovto Ss dvo laxly ilSt] ocpvyficov , ovy tv. xb yaq ImnXtZ-r
axov dgaiQiG-duL y.axa gev xag xoilg Siaoxaosig yivbfisvov
fieyav itoutZ xov otpvygov, y.axce Ss play govtjv rj gaxqov,
rj nhxxvv, rf vipijl.bv. xb S ’ avxifiaxiv.bv tlvat ita7.iv xavxov
taxi x w oqioSqtg. d Ss xtg xov fieyav aga y.ai otfoSqov ivl
y.aXtZv ovofiaxi xtg xov n 7.>jqovg pov7.tr ai , teaXalxto. itigl
yog ovofiaxog ov Siacpagbfie&u. yiyvmovJxco S' ovSagiav dace~
ytov s^ca&cv naqa xag tloijfi&vaq Siacpoqag y.axa vvv,
Svo Ss xal xQtZg avxcov 7. agpavcov ISioig bvoiiatn itqooa -
yoqtvttv dpovl.oixo, tp&ovog ovSs tig. a.7.71 rjgZv ovntql
bvouaxtov r} ^rjxtjotg, u7.7.a ittql itqayuaxtov , ev olg tv xi
nTJov eyoi xtg Xiytiv , ijSecog fia&tfooui&a. xb gev yaq
IntvotZod-ai xiva Siaqjoquv ocpvygtbv xaxa xb xijg aoxtjqtag
eyyvga, y.a7.ovoi yaq ovxcag xb ntqttyogtvov vyqov ev avxij,
y.otytb ovgcptjgi, teal Svvagat vo/jaai itoxe fie v itayvxtqov,
plenitudinis , nifi fane, ut quidam dixerunt hujus aetatis
homines, quum plnrimum pulfus elevatus renitatur. Atqui
hae duae funt fpecies pulfuum, non nna, nam quum pluri-
mum attollitur, li quidem in tribus dimenfionibus fiat, ma¬
gnum elficit pulfum , in una duntaxat, vel longum, vel la¬
tum, vel altum; nam reniti idem eff quod vehementem
efle. Quod fi quis magnum fimul et vehementem volet mio
nomine vocari, plene vocet, licet, de nomine enim noncou-
tendimus, tantum feiat, nihil fe novae differentiae alicunde
praeter commemoratas in praefenti adducere. JNram fi duas,
aut tres earum accipiat differentias, quas peculiaribus nomi¬
nibus appellet, nulla invidiaeft: verum de nominibus non
agimus, fed de rebus : de quibus, fi quis habeat, quod prae¬
ter quae nos diximus aflerat, hbenter didicerimus. Exco-
gitare vero differenliam quandam pulfuum. ex arteriae infu-
fione (fic enim quod in ea ccntinetnr humoris appellant)
equidem comprobo : ac intelligere earn polfum modo craffio-
94° FAAHNQT 1IEPI AIJrNSiEEQE
Ed. Chart. VIII. [,i59.]} , _ Ed. Baf. III. (80. 81.)
note da l.enxoxiqov avxo. xal av&ig yhxsypbxeqov , ?j vSa-
xwdzg, q nktov , tjs'Xaxxov, deqmdioxeqov , tj dittos ovv
qXkcog syov. xcci yaq nvevpa povov iv avxcug .neqceyppevov
void, xal xovxo ixoxe pev (81) xa&aqbv xal al&eqcdSzg,
noxi d’ ayXvcddig xe xal bpiyXcddeg. a/X ov xovxo vvv
nobxuxat xwv ivSeyppivav evvoiuv lafieiv, a).tic neql xijg
vnaq^ecog avxsdv tyxetv. x 6 pev yaq buvoeiv xavavxtu Sv-
vaxov, xo <T inaqyetv Spa udvvaxov. avxixa ye xoc.
xal nequyeiv voovpev xag aqxrjqlag at pa, xal pi ) neqii-
yeiv. tj ovx av Itpxovpev vneq ov pqSoXag ivevoovpev.
SIX ov xavxrjg ioxlv iv olg Xpjxovpev xo nqoxelpevov , tig
evvoiav th&eiv avxcdv, a/X anode^ai x r\v vnaqlgcv" ovdelg
yaq ioxiv, og ovx av inivotjaeiev av xaig dqxrjqiaig alpa
neqteyopevov, alX el xax ai.rj&eiav iv red xaxa cpvaiv syeiv
neqieyexai, 'Qyjxovptv. xal no'/d.a neql av row Ityovxag olSa
xovg neql x ov Aq-yiyevqv. xa'ixoi y e’ineq a la&ijaei diayva-
gxov rjv, paxqv noXhu Xijqovoiv, ivov elnelv avxixqvg ipev-
§ zap at xov ’Eqadaxqaxov , a diu xcov alo&rjtjzcov ipa&opev,
rem, modo tenuiorem et hercle etiam lentiorem, vel aquo-
fainj vel copiofiorem, vel pauciorem, vel aeream, vel aliam,
qualisqualis Ht : fiquidem fpiritum cogito tan turn eas conti-
nere , atque hunc interim purum et ferenum , interim cali-
ginofum nebulofumque. Sed hoc non eft inftituti nofti-i , ut
animo concipiamus, quae efle poflhnt, imo de eflentia agi-
mus eorum , quum vel contraria Jiceat concipere ; nt ftmul
lint, fieri non poteft ; ut fanguinem cogitemus continere ar-
lerias et non continere, neque enim quaeremus de eo , quod
nequaquam concipimus animo. At non eft huic quaeftioni
propofitum, ut in notionem eorum veniamus , Ted efle mon-
ftremus: neque enim eft quisquam, quin in arteriis pofiit
intelligere fanguinem contineri; fed an re vera et quum na¬
turae lege dispenfatur animal, fanguinem contineant, lioc
quaerimus. Ac multa de eo fcio Archigenis fectatores ver¬
ba facere; vernm fi id poteft deprehendere fenfus , uequic-
quain nrnlta nuganlur- quum aperte mentiri dicere hceat
EraGftratuin , qui id agit, ut quae fenfu didicimus, haec
2&rrMQN A0T02 J.
94i
Ed. Chart. VIII. [i5g. 160.]^ Ed. Baf. III. (81.)
xav to. . fuxanu&uv rffiag 7.oyco neiqwfievov. aTX ovdeig 1x67^-
fitjaev elndv aia&avta-Q-at xtjv cuprjv xrjg ev xccTg aqxr\qimg
vyqoxrjxog. [160} cog ipovlofitjp ay llol xovxo navxog fiaX-
7.0V vnuQyuv , 'Iva fit] itqayfiaxa eyotfii, Xoycp tyxwv e%ev-
quv xo aXtj&sg. xi n ox ovv laxiv 0 (SovXovxai Xtytiv, oh
ovvitj/u. xxXfjqrjg ioxiv 6 acpvyfiog 6 xtjv vnonxwaiv xrjg
aQxrjqiag diaoeoayixeyjjv eyyvlcog epcpaivoov. noxiqov, wg
avxtjg xrjg acptjg xovxo yyaqiaai dvvafiivrjg , tj xavxrjg flip
naoyovGtjg o Srj nuayu , xov na&ovg ds acpoQfitjv ovl-
7,oyi<sfiov xtQog evdeilgiv xrjg xav aqxrjQiwv diud-eotatg nu-
qug-/hv dvvufievov', aXX d xovxo Xeyovaiv, wg e'tjxiy ex
xwv v.axci xtjv ucptjv xta&wv ovXXoyiGao&ai xi mql xwv
xaxa xag aqxrjqiag Sia&eaewv, ovx avxdeyw. xal yccQ
Hqa%aybqag uvxo noiti xal ‘HqocptXog xal nuvxeg oXiyov
- Stiv , oi filv fiuk7.ov , ol Se rjxxov , xal ol filv ydoov , ol
Se (jD.xiov. xo jiev ye xov UQa%ayoQov xal ■&avfiaoxov
to cog 001 (pavdxai. firjSe yaq niQityeo&ai TJywv iv uqxrr
Qiaig xovg yvfiov g, ofiwg ex xwv Gcpvypwv Idea g xivag
avrwv avaloy(C,eG&ai nuqaxai. a)X ovda/iwg na&og uV-
G&rjaewg enetaayei xoivbv. aivryfia yuQ av ovxwg xov 7.oyov
fuadeat oratione alitep habere, verum nemo anlus eft con-
firmare pervenire ad tactum humorem, qui in arteriis eft.
Sane nihil malim quam ut hoc obtinere poflem, ne, qmnn
inveftigo ratione veritatem, negotium mihi exliiberetur -, at
quid tandem dicant, plane non intelligo. Plenus eft pulfus,
qui occurfum arteriae humidae tumidum oftendit. Utrain
ceu ipfe hoc tactus poflit cognoscere , an ceu hie paiiatur
quod patitur, affectus aperire viam poilit ftatus arteriae co-
gnoscendi? At hoc ft dicat, ex aflectibus tactus conjicere
aliquid de ftatu arteriae licere , ego non contradico : etenim
Praxagoras hoc et Herophilus fticit, ac prope omnes partim
|)lus, partim minus, partim etiam deterius, partim melius.
Praxagoram autem lorfitan etiam mireris , qui quum huino-
res neget contineri iu arteriis, ex pulftbus tamen colligere
quasdam eorum fpecies molitur, at aftectum fenfus haud-
quaquam communem adducit. Ea enhn ratione aenigma
r A ABN or BEP1 AIArNS22ES>2
94a
pa. Chart. VIII. [160.] Ed. Baf. III. (81.)
noiijamv , iva rig. drccyiriaov.cav , elree j utj pocov, oirjxtxi n
fivdiov iy/.tv.qvcp&ai r <0 Xoycq v.ai Oaviiaarov , six a xaxa-
xQifirftcu SijXaSt] ,. ZflTujv fisv dice nuvtbg, tvQiOKrtv S' ov-
Ssv. nag yuQ &v svqoi to urfi' of.cog cpaivoftspop; ap&qcom
Hi] fio.vov, slfiov/.u, yv/icav IStag Siayivmaxe raig rap ccpvy-
ficav SiacfoqaZg, aklec v.ai zee rrfi qvyjjg^ ij&tj , xce&antQ
'XmxaxQccxtjg huyuou. fiovov fioi cpvXaxzs ra xtjg ala&rj-
(jicog tiu&j], v.ai fitjO' a fiqS’ .ohog naayu sear aipivSs-
a&cu xoXfxa fityc l| Ivog na&t]ixaxag ciXXox aXXoior acpvy-
fibv yvaaiQur inayyeU.ov. sari rig acfvyfi.bg noXv rd cev-
zipaxiv. 'ov eycov, war tl v.ai OXl^otg r'tjp aqxijqcap, fit] v.ivtf-
6-tjvai n qog rtjg ytiqog. spa rovxov cpvXarrs, xaXav o n
{jovlu. to. 3s vvv fisv avrov acpoSqoP , pvp 3s it Xtjqtj v.a-
XtTv, av&ig 8s iaag alio n, scat tw nltjQsi rcov bvofxuxav
o Xta&ai icolla. nouiv xcqayfiaxa , Sttvag axonov. syw naya
yvaqiofiaxa Sice acpv/fiav v.ai yvfimv. Idsag xai na&av yvyijg,
alX cccp cap tlrcov Sfmqoa&tv cela&ifxcbv naOav cmavza
diayipibov.uv nsiqatiai, fxtjSafxov fMjr anoxsxqtjfinafisvov
facial orationem fuarn, ut qui legal nec intelligat, profundi
aliquid verbis et mirandi arbitretur fubeffe, ibique aetatem
conterat , nimirum perpetuo quaerendo , nec tamen quic-
quain inveniendo : 11am quomodo inveniatur quod nus-
quam exiJKt? Quin tu lion tantum bumoriun fpeeies cedo
ex pulfuum differentiis discerne , fed aniaii etiam mores, ut
Hippocrates conatur ; tantum quae fenfus patitur mibi ser-
va; nec quae baudquaquam patitur, falfo aude ei tribuere,
neque ex uno affectu diverfos pulfus jacta te cognoscere.
Eft quidam pulfus , qui multum renititur ; adeo ut ft premas
etiam arteriam, non vincatur a manu: bunc retinfc, ac quo-
vis voca nomine, nam ft. modo vebementem, modo ple¬
num vocas, interdum alio nomine, exiftimasque numero
nominum multas te res efficere, quis te feret? Habeo figna
ego etiam ex pulfibus de fpecie bumorum et de affectibus
animi, tamen ex fenftbilibus , quos nuper commemoravi,
affectibus omnia Conor dignoscere: nec dico usquam pnl-
js&rrMiitf jlovoz j.
945
Ed. Chart. VIII. lx6o;] . Ed-.-BaC IIL (?*>)
<j(f,vyii6v Xiywv, ft free xovtpor, ftijre (juqvv, (ii)xa vyQo-
q>avi}: firjxa ■jtVcVfiaTiatSt], (ir/xs 8irjyy.wvuiy.ivov, pnxa Stu-
rtvrj, iiqTi fwyvXav, q oxeyvov, 1} y.axavtvvy^ivov , q neoi-
fe/MOfiivov , r\ qonalwbr^ fiqr al?.o (irjSsv , wv ovrqi ?.o-
yiy.aig hxivoiaig avanXaxxovaiv, ovx aiisi>r]xoig na&tai 81a-
yu’waxovaiv. <00x1$ tj xai xu rrjg axoijg nbvrjg alaO-ijxa
{uzatpeQU ini rtyv acptjV. ovS&v yuo iaiiv aXko ro xqV-
Xfivxag Xdytiv v.ai zjiocpovvxosg y.ai (bufioSvxag aepvypovg,
q ntoi rrjg acprjg wg u/.o?tg SiaiJ/fd&ut. tti? ovxwg am-
nxteadai noiovmv drjXadrj xul avra xceXij&ij. xai rig rwV
vvv avrjQ ov-jr o cpavJ.bxaxog itiQtXcelrjaiv squjaav tlvui. rqv
rwv aipvyy.wv &i wpiav, oQ&bxaxa Xiywv , rep noXXag fiev
(pwvag qi&iyyta&uiy p.rt8tv Se jffiqorev bidaaxHV. a)j. ti pij
aqv raig SiaXS^taiv, iv yovv roTg ovyyQappaoiv iyqijV al~
Sun-Oat naOtiv . ontq 6 Kwiuxog i'qiq,
ActKtlv upiuxog, advvaxwxaxog l.iyttv.
tlx a ypucptig fioi nXtjQq acpvyjiov, fitjS’ ayqi rouovrov <s a-
quag i%unuv dvvaptvog o qavzag-rj, nottoa rov yizwvag rqg
fum praeruptum, gravetn, lenem, aquofae fpeciei , flat uo~
fum , dirjyy.wvwutvov , diftentum, fi oyvXov, Ifcrictum,. v.aza-
vtvvyptvov , niQil-ilMGyiivov , (sonalwSrj , lieque quicquam
aliud, quae ifti ratione excogitant, nec percipiunt affecLibus
fenfibilibus. Adeo jam etiam quae fentit auditus tantum
ad tactum traducunt: natn quid aliud , qnurn ftridentes di¬
cant et Ilrepentes et refonantes pulfus, quamjde tactu ceu
de auditu ; disputant? itaque efficiunt denique ut. fides
etiam veins detrahatur. Ac vir quidam liujus’aetatis mini-
me malus verbositatem dixit efle commentationem pulfuum,
qui liercle dixit recliflime, quod multa verba funditent , nec
quicquam doceant commodi. Qui hoc li non in disputatio-
nibus, in fcn’ptis oerte debebant vitare, quod dixit Co-
Qarrire doctus , verurn ineptns dicer e.
Et mild plenum pulfum feribis , nec tandllum mild potes,
ut exponas mentem tuam , tunicaene arteriae dgnifices qua-
rAABNOT IIEP I AIAI'EP.2E£i2
944
Ed. Chart. Vm. [160. 161.] Ed. Baf. III. (Si.)
aQtijqtag noiorrjra S/jloTg, tj to tzogov Ttjg iyx^vpev qg ov-
oiag avzaig, tj to noipv, tj tov nvtvparog, tj xai Ttjg
&cQ^.aoiag Svvapiv ziva, tj noibzqza. navza yaq zavza
Soxug [ioi liyuv adiao&ocozug ze xai Gvyxtyvpivcog. tj %i
Got fiovlazai nlqoozqzog oivov fiyqpovtvitv wg tv ztccqcz-
Sdypazi; zl f iv t<3 iuqI nlqqozqzog loycp zvozs uiv
liyuv avTotg ovoy-aoiv ovzcog, [161] wars xai to Tig tov
nlqQtj pq xaz ovatav, allcc xar a dvva/uv Gtcoqt Tv §ov~
/lotto, xai (ut oliyov ’ za-/a §e to iv dvvapu Kaqcbdtg
ini twv tolovto3v tov zzlqqt] Gcpvyfibv yuqaxTt]qiC>u , bvb-
fiazu ovra Tfjg. dvoxgaaiag tov nvtvpazog. xai ov tqo-jiov
diayzvGupivoi oivov tov nlqqq Stayivobaxovaiv ot olvoytv-
atai, ovto) xai ot acfvy^mv sfj.rcuQot tov nlqqq xaz a to
KaQoiStg Ttjg dvvapecog, xqv ptaoxivog y, Siu&uoqovgiv.
iv zovzoig [isv bzi ztjv dvvapiv avacptqcov, tov ztltjqq aqtvyT
fiov doxti [ioi votiv, iv avzoig de zolg ntqi Ttjg nhjQO-
Ttjzog loyotg nay$ opov GVyyd xai zaqazzu. pa&oi d’
av Tig avzijg Ttjg le^tcog iypvGqg ovzcog’ ov Tyonoy
de xai eqicov q ovazaaig avzo&tv iazi Iqnzq, xatf tjv
litatem , an quantitatem infulae in eas fubftandae, an qoa-
litatem fpiritus, an denique caloris facultatem quandam,
vel qualitatem, nam omnia milii videris dicere non diftribute
et confufe. Aut quo plenitudinis mibi vini xnentionem fa-
cis pro exemplo ? Quid etiam in tractatu de plenitudine in
haec verba loqueris? Itaque Ji plenum non fubfiantia,
fed facultate veils aeflimare. Et paulo poll : Sopor fa-
cultatis in talibus plenum puljum dejignat , quae nomiria
Junt intemperiei fpiritus. Et quemadmodum , ut gujla-
runt vinum gufiatores vini, plenum dignoscunt , ita pul-
fuum periti plenum ex jacultatis Jopore , etiam Ji Jemiva-
cuus fit ,■ arumadvertunt. In his ad facultatem referre mi-
hi pleni pulfus notionem videtur : tamen ubi de plenitudine
agit , univerfa mibi videtur conftmdere et miscere. Id adeo
ex ejus verbis inteUiges, quae baec funt : Quemadmodum
autem lanarum contextus inde perceplibilis efi , ex quo va—
2®%I'MC>K A01'02 J.
g45
Ed.. Chart. VIII. fifr.] ^ Ed. Baf. III. (81.;
v.iva xai rclyqy leytrai , xai o’ivov noioryg ov nqoGrdx-
rovaa, alt avto&i naqaxeipirq ry -/harry Siayivmoxtrai,
xaft fjv rovg nlrjqtig xai xtvovg o’ivovg Siaymqi^opev , xai
rov ccoparog S' avrov xtvov xai nlyqovg avnlapfiavd-
fii&a, ev rt raj xard cpvoiv n eytiv alio ev re raig
naqd CfvGLV Sia&eatGiv , xai ini qtleypov/jg, olSqparog, ep-
cpvarjfiarog, ovrco xai rug dyvpvuGrovg auqxag rmv ytyvp-
vaopevcov Siaxqivoptv. ev ravry nahv ry qyati rd ptv
ntqi rov o’ivov Ityoptva ry xard ryv Svvapiv nlyqorqn
So^titv dv opoloytiv, roe Se ntqi qtltypovyg xai oiSqparog
ry xard ro Genu, a ryg doryQiag avro' ro Se rmv to tow
. naouSuypa eyed ptv ovS ' evvom ryv uqyyv. ovSe ydq
tjxovGct nvog liyovrog nlijqtg xai xtvov eqcov, iv eqmpai
nmg leyti. xatroi ru neqi qtley/xovijg xai oiSyparog ovS '
avrd nqog nvog ry/.ovGa Ityoptva, nlijv 'Aqyiyevovg. alt
ev rovroig enivoijoai Svvapai , ri povltrat Sqlovv avro ro
nlriqtg ovoua. ro ydq evavrtov red yavvop nhyqtg xalti-
rai. xtvd Se nva xai nlyqy ampara xai ru rmv dvSqa-
cuae et plenae dicuntur et vim qualitas non pungens , fed
illinc admota lingua dignoscitur , qua plena et vacua viva
dijiinguimus et ipfiim etiam corpus apprehendimus > turn
vacuum, turn plenum, tarn in 60 , quod naturaliler alius
aliud habeat , quam in morbojis affeclibus , ut in injlam-
matione , oedemate , inflatione , ita etiam inexercilalas
carnes discernimus ab exercitatis. Rurfus in liac Oration e
quae de vino dicuntur convenire cum plenitudine facultatis
videantur et quae de inflammatione et oedemate cum
plenitudine, quae in ipfo ell corpore arteriae. At vero
exemplum lanarum omnino non intelligo, neminem enirn
ego unquam audivi plenam et vacuam lanam qui diceret, ut
rogarem, quemadmodum diceret, imo nec de inflammatio-
ne et oedemate ex quoquam audivi nifi ex Arcliigene.
Tamen ex his intelligere poffum, quid ligniiicare velit no¬
men , plenum ; 11am quod contrarium laxo eft vocatur ple¬
num. Vacua vero quaedam et plena corpora mangones et
GAT.ENUS TOM. VIII. OoO
y 4 6 IAAHN02 I1EPI AIArNSi2ESi2
Ed. Chart. VIII. [.161.3 Ed. Baf. III. (81. 82.)
noSoxanrjlcov xal rbbv naidorqiflwv qxovaa Izybvriav, a/X
ovx avahoyov oiSrjituGt xal cpXzypovaTg , bXX wonzq xal xv~
qubxara xal Gvvq&zGtata leyzrai , nuqanktjaUog rot g ay-
yzioig roig nKtjqzairi xal xzvoig a>vb\idC,ov , xal anoktjipa-
vovrzg yz rov deqfiarog Inzanobvro, dtuyivwGxovrzg , zl ya-
Xaqbv, fj eayiyitsvov ext], xal' ovtwg lx [isv rov yaluqov
to xzvov, lx 8e rov nzqirzrafizvov to nlrjqzg hzxfitjqavro.
xal noXlaxig yz rov layvbrzqov rov adqorsqov (82) n %i]-
qsGrzqov Ixakovv un'o tijq roiavrtjg SiayvcoGzwg. ravra
avayxa£o[iz&a XtjqzTv Stoc ro rovg nqwtovg ra (itjdsv nqbg
snog XyjorjGavxag. cbaniq yaq ovofiarmv HgrjytjGiv yquqiwv
6 'Aqyiyivrfi j ov nqay[iara didaoxziv huyziqStv, ovvzcpbqrj-
azv zlg ravrb nollce naqabnyfiara rz xal ovbfiara, fiyrz
navra xatf evog nqayjiarog aqjxorrziv dvvu/izva \nr\xz gwy\-
•&a>g roTg'aEllijGiv cbvojJtaGjilvu' naqa riGi yaq cE),Xt]vo}V
rj olvov, rj eqia nlrjqrj xalxzva dvvatov zvqztv yzyqafi-
fisva. dzi roivvv rjiiag Ini rz rovg reap oivcov xantjkovg
xal rag yvvuTxag Uvat, xal nvv&avzG&ui, ri (jovlovrai dtj-
lovv, xal nov rovro yqrjoi/iov. Ivijv yaq, z’inzq oXcog Int-
■dvjizi yqr\GUG&ai rco rov nkr\qovg ovbfiaxi, (irjvvGavta to
paedotribas audiyi dicere ; verum non in modum oedema-
tum et inflammationum , fed ut in primis proprie et ufitate
dicuntur, perinde ac vafa plena vacuaque appellabant, ac
cutem prehendentes revellebant, ut viderent, remifla eflet,
an contenta: ilaque ex laxa vacuum, ex contenta plenum
• conjiciebant, et vero eum etiam, qui gracilior crafliore eflet,
ex iis indiciis pleniorem vocabant. Has nugas cogimur
agere propter eos , qui primi ea quae nihil ad rem faciunt,
funt nugati. Quafi enim nomina Archigenes interpretare-
tur et non declarare res infiitueret, multa coegit in unum
exempla et nomina , quae nec uni rei omnia congrua funt,
nec ex ufu Graecorum appellata, nam apud quos Graecos
aut vinum, aut lanas plenas et vacuas invenias feriptum?
Reftat ergo ut cauponas mulieresque adeamus et ab iis
quaeramus , quomodo interpretentur et quonam hoc condu-
cat. Certe II uti pleni nomine gefliebat, modo rem -decla-
2<Z>T-rMSN A0T02 4.
947
Ed. Chart. VIII. p6i. 162.] Ed. Baf. III. (82.)
HQ ay /AU aacpcbg xa& ov zovvopa enecpeos, ptjSev ezi n apa-
Seiypazav dttj'dijvat. alia nepl zr\g xazce zovvopa ypcjaeag
xctv zip zpizcp zrjg nepl rwv ocpvypav Siacpopag avzdoxwg
eiptjzai, v.al vvv epv^a-dzjpev avzov yapiv z ov SeT^ai zb ze~
zapaypevov iv zij StSacjxallct zov ’ Apyyyevovg. ov yap iyorjv
nepinlexeiv pay. pa v.al lapeTv anepavza, Si oliyav in dip
Svvapevt] g ztjg SiSuGxaliag paS'img npoievai zovSe zov zponov.
elprjaezai yap vcp rjpdv diet fipayeav aacpcbg, a Slu nollcbv
ixetvog aaacpcbg eypaepev.
Keep, y . [162] ”Egzi zi yevog acpvypav avzo zb
odpa zijgapzypiag, cog eyei avazaaeag, ivSeixvvpevov' ezepov
Se zijg Iv avzTj nepieyopevrjg ovoiag n oiozrjza' xal znizov
zov avpcpvzov nvtvpazog avztjg zrjv Svvapiv yvcapiQov. ovo-
pa Se zoig zpial zovzoig yiveai nlr/pbztjg. zavza ypdipag,
xal aacpcbg av sypaipe xal zayecag xal ovx av vvv fjpug ine-
zpifie, tflzovvzag n pozepov pev, zi ley a, Stvztpov Se, el
xaxcbg ley a, alU avzixpvg av 0 leyei yvovzeg ini zb
tfjzeiv el xaxcbg leyei pezafiaivopev , code nag nuhv xal
raflet aperte, cni nomen tribueret , non elTent neceflaria
exempla. Caeterum de nominis ufu etiam tertio in libro
De pulfuum difierentiis abunde tractavimus , ac nunc etiam
meminimus , ut Archigenis in docendo confufionem aperire-
mus. Neque enim multa complicare et infinita garrire
oportebat, quum paucis verficulis to turn tradi facillime poflet
in liuncmodnm, nam qnod obscure ille multis verbis con-
feripfit , brevibus faciam ut plane explicem.
Cap. III. Genus eJl pulfuum, quod ipfum arteriae
corpus quo Aatu fit, declarat, alterum quod qualitatem
fubftantiae, quam contineat, ac tertiiun nalivi fpiritus ejus
oftendit facultatem. His tribus generibus plenitudo nomen
eft. Haec fi feripfifiet, et aperte feripfiflet et compendiofe,
nec hie nos enecaret, dum inquirimus, primum quid dicat,
deindeecquid erret: fed mentem ejus afiecuti plane, adin-
vefiigandum nos, ecquid erret, conferremus, ileruni in liunc
Ooo 2
948 I'AAHNO T HEPI AIArNSiSESiZ
Ed. Chart. VIII. [162.] Ed. Baf. III. (82.)
avroi r'ov Xoyov noiovyevoi. rovra'v rav rqiav yevav, a
3 Aq'/iyeveg , to ysv nqarov sari re y.ai Siayivdaxerai to
yard zrjv ovaraoiv rrjg aqrtjqiag , ov firjv nltjqoztjg ye nqog
rav-E'/lrjvav ovoydfyrai , y.a&aneq edei^ayev iv ra ZQtza
tcsqI rijg rav acpvyydv Siacpoqag. iv ixeivoig yixq neqi
ovoyurav tjV rjfiTv 6 boyog, evrav&oZ Ss , oil ydq ex 1 neql
bvoyarav, dVKd. neqi diayvdaeag avrcov r&v acpvyyav
ay.OTiovfic&a, . ait yev cog i&eXeig civ to xc/Xu, avyfaqrjoeig
d‘ rjyiv t oZg rav ‘iD.rjVav ovoyaai ygijo&ai, , aykrjqov re
rivet acpvyyov bvoydtpvai xai yalayov ereqov ivavriov
avxm , y.ai nva roixov aycpoip ysrd%b r 'ov avyyerqov re y.ai
yard cpvaiv iv rtj ovarian r ov rijg ceQrtjoiag adyarog. rovr
rov ovv ov av ysv nh-jot] y.aXeZg, iyeb be axXrjQov, riaiy
ald&rjToZg na&rjyaai rrjg acprjg yvaqtovyev ; on yev ydq
avayxaibv ianv rjroi ntnl.rjyivov tlvai to amya rijg dqrry-
q.iceg, Zj yavvov , ovdeig dficpia^reZ. alt ov rovro vvv ion
to nqoxeiyevov , aVkd nag avdo Siayvaaoyeda. rovr ovv
rjy.ee g diSa%ov aacpag, yij neqmlexav. alt ov noieZg, oy
fitjv fjystg ye aoi yeyepoyeda rovrov ydqiv, ovd ’ ort aacpag
mpdum rationem inftituentes. Horuin trium generum , Ar-
chigenes, primum, quod in ftatu pofitum eft arteriae, turn eft,
turn cogndscitur , verumtamen plenitudo a Graecis non ap-
peHatur: quod in tertio commentario de differentiis pulfuum
demonftravimus. Illic enim egimus de npminibus, non de
nominibus hoc loco , at de ipfis pulfibus dignoscendis., dis-
ceptamus , tu id pro tuo arbitrio voca. Dabis autem nobis,
ut vocibps utamur Graecis , ac durum quendam pulfum ap~
pellemus , atque mollem alterum ei contrarium, praeterea
tertium in medio utriusque pofttum, moderatum et nati-
vum in ftatu corporis arteriae. Ergo quem plenum tu, ego
durum voco, quibusnam affectibus tactus, qui fentiri pollint,
deprehendemus ? nam arteriae tunicam nemo ambigit quin
necefle fit vel contentam efle, vel remiflam, veram hoc
non quaerimus, imo vero, quae ejus fit ratio dignoscendi.
Hoc nos clare fac doceas nullis involucris utens. Atqui
non facis, neque vero te eo accufamus, neqne quia affici
-2<PTI’MQN st0r02 J.
949
Ed. Chart.- VIIE [162.] Ed. Baf. IH. (82.)
e^ijyrjadfied-a to ita&ijfia ttjg dcpijg, stigov usv bil toTg oq,o-
SgoTg, etigov. Ss ini tovtoig tolg acpvyixoTg yiyvouevov, dyal-
Ibycs&a. , 81 bfiug yaq tovg ngiopvtegovg , tovg mql tovtcov
eitifulmg ^rjttjoavtag , s% evQTjtal ti xal nqog tj/xcov ygijotov,
ovx av aD.mg ivgt&ev, si fit] ngbg ifxwv tdlv ngonovijoav-
tav iv avtoTg xal nQoxa/xovtcov iyvpLvaO’&tjfxtv. tovxo ftsv
8!j xatdclileicfr&co tea dlintizdi ttjg dccpijg ntt&r/fiaxi, Stayi-
vataxofxsvov ts xal Scaxaivofxivov tov oyoSoov. to yao dva-
tgmxi/.ov ti xal avxi^attxbv ansSdtzafxiv ixuvea. tyx ijcj(0[xiv
8 ’ s^tjg ixslvcg ta toma 8vo ysvij ttjg nlijQoxtjxog , xal ngo-
ttqbv yi to ‘/.at avto to nvivfia voovfitvov, dig (puts, ti
8t] not ioxlv, old ’ avto fiiv olbv ts ivvoljaui, xa&dnsg xal
tovto iv tea tpltqt nigl ttjg tcbv ocpvyfxxbv Siacpogag iSiitga-
fiev. alt iittidri vvv owts/xviiv povlofiai tov loyov iv sxt’c-
voig Sue fxav.goxegatv UQtjusvov , tjtoi to ttjg ■O’iQfiaaiag nv-
(tdtSeg , tj tov tovov avtov Isytxi. tavxa yao ex tcbv (trjotcov
vytdtv alamo jLo%lov yotjapubv OgeuQHV t]8vvri&t]fxtv. vvv oiv
IjSij xaiQog Sidaoxuv -avtdtv ta yveogta/xata. tov fxsv St}
tovov [juua&tjxapitv ti xal yaQiv i'autv ’ avtifiaivu fxiv yaQ
aperte tactnm explicavimus , aliter in vehementibus , aliter
liisce in pulfibus, ideo jactamus. Nam vobis fenioribus,
qui haec magna cura iuveftigaftis , referimus acceptum, ft
quid nos inveniruus boni, non in venturi certe, nifi ab iis,
qui ante nos in iis operam pofuerunt et infudarunt, fui He¬
rn us exercitati. Quare hoc relinquamns, quod affectu ta-
etus, puta eompreifione , discernitur et fecluditur a vehe-
mente: fubvertendi enim vim illi et renifum tribuimus.
Jam quaeramus fecimdum illud de duohus plenitudinis reli-
quis generibus, quorum prius, quod de ipfo fpiritu, ut vul-
tis, intelligitur, quidnam fit, nec hoc pofiumus intelligere,
ut etiam tertio in libro De pulfuum differentiis demonftra—
vimus. Verum (quia illic quae fumus latius profecuti , hie
brevibus volo perfiringerc) aut caloris ardorem, aut conten-
tionem ejus dicitis : haec enim ex verbis veftris ut ex am-
biguis Apollinis oraculis eruere potuimus: jam horum reli-
qunm eft ut figna tradamus Conlenlionis quidem jam in-
g5o rAAHNOT nEPI JIAVNQ2EQ2
Ed. Chart.. VIII. [162. 163.] Ed. Bah III. (82.)
&h(S6vtwv, wg (pate, xal, avatQeirei tr\v acprjv' tov Se rijg
d-cQuaaiag, tov nvQoaSovg tovtov , \iovov Se6[ie&a /lad-elv,
eat av ye tijv a<prtv ala&avofisvrjv eyiofiev. ov yaq uyvotj-
aojiev, olpiai, ipavaavteg , ovSejiiav ev, -d-eQfiot^ti Siacpoqav.
sxeivo Se •d’av/ia^ofiev iifioov, el ta tmavta ev tatg tmv acpvy-
fimv SiacpoQaZq , aXK ovx ev talq twv nvqetwv xataQi&-
[ieia&e. aKX' ea to ye vvv itep>l tovtov [iijSev SiacpeQco-
fi eda, [i63] tov Se Xoinov yevovg tijg nXrjqotrjtog em-
axeipcopie&a trjv Siayvwmv. ovSe yaQ ev toviw Sia tijg acp tjg
ovSev eyw ovfifiaXeZv, ovt el nvevjxa fiovov ev taZg aQtijQiaig
ovt, el y.al yvfiol neQuyovtai tiveg. a)X ovSe Svvaa&e, wg
xal nQOG&ev e'tptjv, . etceidav nQog ’EQaalatQUtov , y Tlgata-
yoqav ay.viXeyijte negl tov tag agtfjQiag alfia neqUyeiv, t rjp
. UbG&rjGiv enLY.aXiZG&aL fiaQtvqa , navtoag av avto noLrjftOv-
teg., efaeQ. ivagyeg rjv. aX% ovS ’ avtwv, exelvwv ovSeig eni
trjv aio&ijcnv (laqtyQa xatecpvyev , "cog eiev at aQtrjQiai yvfiwv
fiev xa&aQal, nvevfiatog S' oQ-yava fiovov Seovtwg. aipij yetQ
ovt el Tcvevua iteqdyetai fiovov vno twv aQtijQiwv ovt ei
dicia didicimus, gr alias que agimus, fcilicet renititur pre¬
men tibus , ut confirmatis , . tactumque fummovet. Ardprem
aalein hunc caloris nihil requirimus, nifi ut doceamur, quo-
usque tactus nofter aniruadvertat, neque fane ulla tactum
noflrum latebit differentia : caloris. At non poffumus hie
nos non ;mirari, fi in pulfuum differentia ea et non in fe-
biium aggeretis. At hoc mittamus in praefentia, nec deep,
contendamus. Reliquum genus quemadmodum dignosca-j
turatlendamus plenitudinis. ... : . Hie tac.tu non habeo quid
conjieiam , nec an fpiritus arteriis folus, nec an etiam qui-
dam humores contineantur, imo non valetis, ut demonffravi
antea, fi .quando Erafiftratuih relellitis, vel Praxagoram,
qaum affebitis fanguinesm in arteriis effe, fenfum appellare
teftem : haudquaquam id praetermiffuri , E confpicuum fit.
Nec vero illorum etiam ad lenfinn quisquam confugit teflem,
ut . confimaret arterias effe humoribus vacuas, fpiritusque
tantum infirumehta : et reete fane, quippe tactus fpiritus lie
in .arteriis tautuni; fit, au fimnl humores aliqui, non valet
2<Z>TrMQN Aoroz 4.
95 1
Ed. Chart. VIII. [i63.] , Ed. Bat -HI. (82.)
xai yvpol nvtg iv8ifcao&ai dvvaxai. xaxahnovxtg oyv rjdt]
rrjv puxuiav avxwv cpXvaQiav avroi xarce povag uncoptp,
cos om. sanv aua ovStv reap alaOrjatwp diayvdavai to n epie-
yoptvov Ip rat's aQxtjQiuig alpa noGov, tl\f onoXov rt iaxu
nQcbrop (isp yaq avapvrjooptv ypa g avrovg, dbg oiide Y.axce
rovg vSegovg vyQOP, rj nvtvpa nsQuyopsvov ip rot's scarce
yaaxsQU ycoQiotg aqtij diayvwvai 8vvupt&a, (it] ft o&Qovpivov
yt niiipvxmv rov dtQpaxoq. wantQ ovp ovde cpaipsxcu §0-
&Qovptvov nolXcexig e'p ts roTg aoxiraig rot's axoipiai xai
rot's rvpnavixatg xai.ovpivotg vSsQoig, aiX avayxa'CputOa
itQog ttjP axQtfirj diayvcoGiv hqwxov piv xqovsiv ro imya-
gtqiop, iva yveoptv it olop rvpnavov inrjytZ, dtvxsQOP 8s
xai ptraGyypari^tip xai ptxapd.7di.uv ini rag nJ^vpag rov
av&qcanov , vneQ rov xlvdcovog alodso&ai nvog. xai rjpiv
6 psv rvpnavcoSijg ipocpog nvtvpuxog oypsiov ianv , 6 8s
xlvdcov byQortjrog, ry S' aepy povy xarce rr,v hupolijv ro
rtrapivov imyaarQiov oix sari diayvwvai , noxtQov !£ atQog,
rj vSaxog rovro nenov-Ot. xairoi Gvvxsrtjxtv ini rovroov ro
rt 8 to pa xai nav it rt aaQxcbdtg ini rdb ntoixovum xai
declarare. Itaque inanibus nugis horam repudiatis, ipli di-
camus apud nos foli, nullum prorfus fenfum efle, quo di-
gnoscas, in arteriis contentus fanguis quam lit multus et
qualis. Ac primo loco nobiscum repetemus non poiTe in
bydrope 110s, humor lit, an fpiritus, qui in regionibus ven-
tris continetur, tactu explorare, nifi cavata comprellione
cute. Et vero frequenter non cayari confpicias in 'nceris
ascitis et iis quos tympanites yocant: fed ad veram notitiam
compai-andam pulfare cogimur abdomen, ut attendamus, li
veluli . tympanum refonet, fecundo loco aliter componere
homiuem et in latera conyertere, quo iluctuationem aliqnam
exaudiamus. Ac nobis ftrepitus in moduin tympani fpiri-
tum annuntiat, fluctuatio humorem , uno vero admoto tactu
dilieutmn abdomen non deprehendas, ex aere lit, ah ex
aqua, lametfr cutis his et quicquid carnofum erat fecundum
g52 rAAHNOT IlEPl 41Ai'X'iZEQ2
Ed. Chart. VIII. [i63.] ^ Ed. Bah III. (82. 85.)
nolvdt()[iov 1 )v, dia -ct rtjv J.ejtTOTqra r&v n 8Qiy.cifievoav
xai to nkij&og ntoitypuivrjg ovaiag Tf/.fiaiocG&ai , dice rt
cccpijg, effi i/Qov tiTt nvtvfia to niQiiypietvov iarw , all
o\ uag ovd* ini tovtcov ceacpalig acpij /eovy mortviiv.
ncog ovv ini Ttjg uQTijQiceg, ovtco fisv nuyvv iypvaijg yi-
Tcopa, wg ilganlacnov tivai tov ntQiTova’iov , deoixarog S*
txavag naytog inc/.iipipov nollcexig, ov yieQ dry ncevxag yz
Tovg vooovvrag cp&ivcodtig iniGzonoviie&a, xai (83) tqItov
noocndvxog tov t ijg xivryjtwg , ov [uxoav ovd * avxov dvvq-
fiiv tig to avyyitiv fisv xrjv diayvoooiv i'yovtog, tladfiz-da ti
dice T^g dcpijg axgifieg; xakoi n Qog to ovyyv&tjvai ntgi to
vnoxtiutvov ijQXte to dice naviog iv zivrjGti t rjv ceorriQicev
tivai. no&tv ovv yvdivai dwaxov ij noooTrjxa tov nsqit-
yo\dvov yVfiov v.ctTu Tag doTrjQiag, jj noiOTiyta ; tco (iiv
yciQ fitye&tt tov ecpvyfiov to mXij&og Ttjg ntqityoyiivt]g
ovolag yvwQi^oiitv , cell* ov nawcog vyQov tivai yvfidv
ccvTTjv ivTtv&tv diayivcoGY.Ofitv , ttj ds Gxl.tjQOTrjTi Ttjv
gvcjtckjiv tov Ttjg ceQTrjQiag odfiaTog. to d * avTiftauxov
peritonaeum contabuit, ac multo fuiflet facilius , turn ob
circumjectarum partium extenuationem , turn ob materiae
contentae copiani , conjectari tactu , utrum humor, an Tpi-
ritus Jit id , quod in eis continetur : attamen hie etiam foli
tactui parum tuto fidem habeas. Quomodo igitur in arteria
tam craJTa munita tunica, ut peritonaei lit fextupla, et quam
cutis faepe tegat bene craJTa? nec enim aegroti, quos vifi-
mus , Temper tabidi funt. Quum praeterea tertius acoedat
motus, qui etiam non parum ad confundendam notitiam
valeat, quid tandem tactu comperire exacte poterimus? et
JI ad conturbandam notitiam ejus, quod continetur, Tatis
erat arteriae perpetuus motus, quo ergo licebit figno, aut
quantitatem contenti in arteriis humoi-is, aut qualitatem
cognoseere ? nam magnitudine quidem pulTus contenti hu-
moris cognoscimus copiam, Ted non perpetuo hinc nobis
Jiumidum eJTe ipTum humorem conftat, duritie vero Itatum
20 ttmqn Aoro2 a. g 5 3
Ed. Chart. VIII. [i63. i64.) Ed. Baf. III. (83.)
n 7.r\yrfi, ov nayovg ovoiag Gtjfuiov, u7.7.a zijg Qcouzjg xov
^coxtxov xovov. xai yaq av xai ytXocov tit], naytlav
ovrcdg iv xaig xoiXoxtjGi xcov aoxqQiwv vnolau^avuv vyqo-
xrjxa ntQieytG&ai non, cog &7,ip6vxcov avxifiacvtiv. tl yaQ
xai ftOQpOQog tit], Qaditog tfi-tt -&7.i^bvzosv , tl [itj x i 7,i&ovg
xt xai ifiunfiov iv xaig aQzrjqiaig ntQiiyta&ai vo\llQovgiv.
ovxco yaQ fiovcog x 6 nayog xtjg ovaiag uvznjtjGtxai &Xl(jov-
olv, aiXca g da ovdauac. ifiovXofirjv d ’ av aoxov n7.j]owaag
vyQag ovoiag xoig ovzwg ay.qipovv btayytlXojUvotg x r\v
ayt]V, cog xrtv al.rftuav avztjv imtQcpd-iyyia&ai naQaoytiv,
tig diuyvcoGiv onoLa xig iaxiv rj ntQityouevt] xax‘ avxov
ovaia. [i64] fjcovov yaQ ovx av diaxQtvactv vdcoq 7.tnzov
oivov nayeog. u7.7l old ’ tl xcov aoxcov 6 fitv tit] nizztjg
vyQag nXicov, 6 da atQog, oiid’ ovzcog diayvcbaovxat. fiovoi
yuQ oi xXvdcovtg xt xai tpoqioi dvvaxoi diaxQivtiv tloiv,
onoiov xl -to ntQityofitvov iaxiv, t] da dia xtjg acpijg ai-
aOt]Gtg ouoia xaxa nav. ov fitjv ovd * oi xXvdcovtg xdg
noioxrjxag xwv vyQiov oloi xt dtjXovv, a7X avxo xovxo fio-
arteriae corporis renifus ictus non craffiliem fubfiantiae
fignificat, fed robur vitalis contentionis. Nam ridiculum
lit, fi adeo continere unquam craflum adducaris humorem
arteriarum capacitatem, ut renitatur comprelfioni, imo fi vel
lit lutum, facile cedat premen ti, nill lapides in arteriis et
arenam putamus contineri , nam ita renitetur denique mate-
riae craflities prementibus, aliter nullo modo. Equidem li-
benter utrem repletum bumida materia liis , qni ita elima-
tum tactum jactabant, ut verbis veritatem fuperent, explo-
randum offerrem, quae infit in illo materia, nam ne
aquam quidem tenuem a cralTo -vino discernant. Neque
vero ii turns uter picis bumidae fit plenus , alter aere , Rc
etiam deprebendant : folae enim fluctuationes et llrepitus
facultatem babent discernendi, quid fit, quod contineatur:
fenfus autem tactus usquequaque manet fimilis. Quin qua-
btates bumoruin ne fluctuationes qnidem annunciant, verum
r A AUK or IIEP I dIAFNSiSESiE
954
Ed, Chart. Yin. [i64^ ( Ed. Baf. III. (83.)
VOV TO V.01V0V , OXl VyQOV TO IHQliyfiUtVOV , Xai OV VVEVfia.
xa'itoi nag av x ig niaxevaeie xoXg St hog yixavog xov
xaxcc x ov aaxov fir] 8vva\dvoig Siayvavat xov neQieyoychov
XTjv noioxtjxa SvvaxoTg ecvai 8ta xe degfiaxog ovy rytxov
■tj xax aaxov it ay so g xai v/ieyav xovlayiaxbv 8voiv xai
■yixavav avayxijg SvoTv xtjv ivxbg x?jg aQxtjQiag Siayva-
vai noioxrjxa; xavx ovv avxoi fiev leyexaaav, ‘HqoqiLlov
8e ii7] xaxonj)ev8ea&aaav , fit]8b dvaaneixaaav ovofiaxi aijiva
xovg a[xa&cig xav 'Hgocfilov yQafifxaxav , ixrjS" ix xovxov
XTjv it car iv xco Ibya noQi^ea&aaav. alayQov yao ini fcao-
xvqoov aycoviQcU'dou , xa&aneQ iv dixaaxtjQicp. el liyeiv eyecg
alg cmodibgiv , rjdecog axovaofu&u aov. to 8 ’ 'Hooqnlov xe
xai cH(>ocpileiovg xaleiv ]iaQ.xvqag, anoSiSqaaxovxog iaxi xov
il- tv&uag ayava, xai loyov xai, 8iadvaeig xe xai \x.r\yavag
OgevQiGxovxog eley/ov qioBco. 8/jlov, .cog evexa xov (irj negi
itQayfiaxog ex i tpjXetV; a)£ laxoqiag ot xaxetfievofievoi fcao-
xvQeg ineiaayovxai. leyel yovtf ‘Hgocpilog ; ov [isv ovv.
allcc ovds i\ievax]-, 8t&,ov nag ifjevdopac, det^ovnag leyei.
hoc ipfum duntaxat commune., humorem qui continetur,
non fpiritum elfe. Et quomodo credas , qui nec valent per
unicam utris tunicam dignoscere coritenti qualitatem , per
cutem poffe non minus utre craflam membranasque mini¬
mum binas ac per tunicas , necehario duas humorem , qui
in arteria eft, - dignoscere? Atque haec quidem illi dicant,
nec Heropbilum onerent mendaciis: neque gravi nomine ru-
des territent Herophili librorum, neque hinc fidem verbis
parent, turpe enim eft, quali ad fubfellia teftibus certare.
• Si demonftrationem afferre potes, audiemus te libenter, He-
rophilum vero ejusque affeclas proferre teftes declinautis
eft rectum certamen et caulas, exeeptiones artesque com-
mentantis, ne detegaris. Conftat non jam inquirendae rei
gratia, Ted hiftoriae fupponi falfo citatos teftes. Haecne
dicit Herdphilus? miuime vero. At an ne mentiris tu?
oftende quemadmodmn mentiar , pfteude quomodo dicat,
2$rrMS2N Aoroz a.
9-55
Ed. Chart. VIII. [i64.] Ea. Bat III. (83.)
y.antira Xelgig , tl ovrcog etv/iv, upcpifioXog nqopaXXtrat
xai n oXt/iog apup avrft ovviorarai, ri n off jy X&g Xiyti
y.ai ri non @ ovX&rai, xai xaru qjjrov rjdrj y.ai diuvoiav
Iniyiiqr^ara qrycoqcv.a xdkivdtZrai, xai xar 5 aficpifioXtav
tveqa xai xar a cvXXoyifffiovg vtj Ala. uXXa xai naoav ovtco
(itracpiqovcnv r rtv qtjroqixijv , montq vno&taiv pnXeubvng,
oil no nQOxdprtvov ntqaivovrtg. ri yaq ovx uqrycai roZg vtco-
rsqoig laxqoZg tig to nqo^Xrjfta, roZg [iiv xaraaxtvutpvaiv
eniaraa&ai rov 'HqocptXov xai ravztjv rov ocpvyfiov rqv
diacpoqav, roZg S’ cog ovx 6i8tv eyytiqovot dtcxvvtcv; azaXai-
ncoqoi fiiv ovv ixaztqoi xai iXtua&ai dixaioi, rtjg -fiiv apca-
■&tiag ol nqoztqoi, rtjg cpi7.ovtiy.iug d’ ol dtvztqoi. utuXai-
ncoqoi 8e xaifijTug, olg yt ovx aqxtZ rrjv Idiav aov.tZy ■d'tco-
qiav rtjg rtyvrjg, aXXa ri fibv'HqocpiXog tlntv, ri d’ ‘Hqa-
xXdSijg r s y.ai XqvotQfiog xai ‘Hyrjzaq ovx oq&cog i^tjytjcraPTO,
ri 8 ’ av tlntv * AnoXXcaviog r t xai BaxytZog xai 5 Aqusxo%tvog
ilStvai (jovXofit-O-a. xai tl fir) ftovXopt&a 8e, navzcog avayy.a -
tppct&a xai Sizrcov anoXavoyttv xax.utv, on rt cpXvaqovptv
deinde dictio forte ambigua profertur, eoque bellum con-
vertitur , quidnam fignificet dictio et quid velit. Ibique in
dicto et fententia vertuntur epicheremata quaedam rbetori-
ca, in amphibolologia item alia et liercle in fyllogismis etiam
alia, imo omnem lie rhetoricam bnc transfenmt, ut fi ar-
gumentnm aliquod meditarentur , nec propolitnm Ituderent
efficere. Quid enim non adduxemnt recentiores medici- ad
quaeliionem , quum quidam feire Heropliilum defendant et
banc pulfus difierentiam , contra quidam nescire conentur
probare? Miferi certe utrique et miferieordia digni, illi
quod imperiti,. bi quod funt contention. Non minus nos
ta men infelices, quibus, fi artis colamus commentationein,
non eft fatis, fed et quid Heropbilus 5 quid Heraclides et
Cbryfermus et Hegetor non probe expofuit, quid porro
Apollonins dixit et JBaccbius, Ariftoxenusque volumus feire ;
et.fi deprecamur, compellbunr plane, duobusque exercita-
fflnr malis, turn quod abs re nugajnur, turn quod inviti boc
GAUENUS TOM. VUI. Ppp
g56 taahnot iiep i JiArmsEQE
Ed. Chart. VIII. [164. i65.} Ed. Bah III. (83.)
ovSev dtov or i re pi] fiovXofiewoi rovro Sqcoiuv, woneq exit-
■voi' vvvyovv £[ii Set dvoiv &dreqov, r\ doxitv ^Aqyiyivn re
Kai ‘HqocpiXop y.al [ivqloiq alloiq rdvuvria Xiyuv, rj 811-
■xyvuv, on y.atf 'HqoquXov ovSdg son nXrjqijg acpvy/wg.
sl./xev.ovv tog sqyov avro nQovysiqiodfitjv , r/v av 6/iolcog
sy.ilvo.igugiog fiifiijiHog ini r ij fiarala onovSij’ vvvl de xar
avrrjv rtov nqayiidrmv rtjv dXry&uav i%iXiy%ag avrwv rrjv
§o%av , rovq ptv riqog air a ret sqya rijg rsyvyg onevdovrug
anoXvoco nqoq iv.uva, avvrsreXea/xsvtjg t][uv 7]St] rtjg nqoy.tt-
fxtvrjg ^rtjotcoq. oaot 8s y.al laroqiav iy.uav&dvciv naXatav
s&sXovoi, y.al yqovov dg rovr syovaiv, witavra nQOG-dyaco,
Str/.vvg on [xrjSajxov yqrjrai nqoq fxrjSiv ^HqocpiXoq too nXrjqu
acpvyucq. nqoirov 8 * an abrijq dq^ofiai rijg Xilgecog tjg iy.it-
voi nqopdXXovaiv sv no nqcbrcq nsql rwv ‘ HqocplXov mol
ptpvyfuov yeyqa\x.\isvr\g , tjV y.al fiovtjv dvsywoxtvai fioi Soxov-
oiv. [i65] syei 8s ovroog’ xa&oXov (iiv ovv 8oy.it Siacfiquv
offw/fiog ocpvyuov nXtjdu , [isys&u , rdyei , acpodqorijn,
qv&fxtq. ravrtjv ydq nqo^dXXovxig iqooraai xl nor earl to
fa'ciamus., quod illi. Nunc quideiil certe alte'rutrum milii
needle eft, aut ut Arcliigeni videar et Herophilo, fexcen-
tisque aliis refragari, aut demonftrem , nullum 'de Herophili
fententia .plenum pulfurn effe. Ac ii id ut operaepretimit
tractem , non aliter ac illi de inani fedulitate reprelienden-
dus: fim. Nunc quando ex ipfa rerum yeritate illorum fen-
tentiam coargui, qui ad ipfa artis opera properant, ad ea
dimittam , ■ quia jam propofitam quaefdonem abfolyimus.
Qiiod. ii qui avent etiam veterum feripta cognoscere , tempo-
reque adid abundant, omnia adjiciam, ac declarabo nus-
quam Herophilum ad nllam rem uti pleno pulfii. Et pri-
mum ab ipfo cap’ite exordial- , qubd illi proferunt: quod ab
Heropbilp libro primo De pulfibus eft fcriptUm , quod mihi
folum yidentur legifld :Atque lie habei: In fumma, dif¬
fer re mihi videtur pul/us a pzdfii, magnit udine, celeritate,
vekerrientia , rhythmo. Hoc in multis prolato , quid
2&rrM£2N A0T02 4.
957
Ed. Chart. Till. [i65.] , , Ed. Baf. III. (83.)
mlrj&oq, taonsQ si firj yiyvdiaxoiysv onoXov xi SrjloX rip nh'j-
•Osi, xrjq nbfpoxrfxoq s% avuyxrjq ini avxov Stjlovylvtjq. iyca
roivvv, wq vofiXfo , yapisvxcoq anoxplvoyai. to yap nlryOsi
nvxvoxTjxa cpijfii Sijlovv. av&iq 8 av txtpotq anoxpival/nfv,
to nkifisi oqiodpoTtjra StjXovv , xai navxa yaXi.ov y ni.tj-
poxrjxa cprjoaiy av, 'ova yvatow oorj xolq ylvapsXv (lovloye-
voiq ioxiv Oqovoia. Siu xi yap nhfQOXtjn yai.Xov , ov nvxvo-
xt]Xi Srj’/.wGH to n).rft-oq\ if on t rjv nodtxijv ovV.ap/fV sv
ts xrj ni.rjQoxtfXi xai nkif&si Sia xcov avxcov axotyslurv 7.1-
yoysv ; a7.7l si xovxo, xai rj nltjyt] xai xo nXijoiov xai if
nhfGpovif xai to tc lijxxpov xai pvpia ex spa xrjv nQc&xtfV
GvlXapljV lx xmv avxwv &%si Gxoiysuov GvyxsiftsvifV. ai.i.a
Ttoppco , cpaGiv, sax i x a xovxcov Grjfiaivoysva tow xax a xo
nlrftoq. x t d’ ov xai xo x rjg nhfQOxrjxoq orjy.atv6p.svov
nafmoJ.v tow xaxa xo nXrf&oq Sisvrjvoysv ; ui.'t. tvloyov, cpa-
aiv, s'an xai xrjv xaxa n/.rjQoxrjxa dtacpopav vnap/ov-
guv iv xoX s G(pvyyoXq slQrfo&ai vvv xai yivataxsG&ai npbg
•&oq lit, quaerunt, quail vero fi. nesciamus, quid Tt/.rj&st
fignificetur, quum necelTario ni.rjooxrjq ab eo, id eft pleni-
tudo, fignificetur. Itaque ego ipfis lepide, ni fallor, re-
fpondeo : nam x(p nXrj&si crebritatem ilium affinno defignare.
Rurfus utique aliis respondeam, xco itlrj&u veliementiam
denotare, ac quidvis potius quam plenitudinem dicam,
ut videant, liugari volentibus quanta licentia fit. Nam
cur plenitudinem potius quam crebritatem xo ni.ijOoq de-
notabit? num quia primam fyllabam xrjq ni.rjooxtjxoq et
nXrj&oiq iisdem elementis proferimus? Quod ft eft, etiam
if nXrjyij , to nl.rfnov , if nXifayovij , to 'it7.~tjv.XQOV , to n7.rju-
fivpsXv, fexcentaque lunt alia, quorum ex iisdem elementis
prima fyllaba conftat. At enim longe, iuquiunt, remotae
liorum fignificationes funt a tow nKtjOovq. Qui autem mi¬
nus plenitudinis fignificatio a tow Tt7,tj&ovq fignificatione
procul abeft? Imo probabile eft, inquiunt, difterentiam
plenitudinis , quae eft in pulfibus , conmiemorari nunc at-
Ppp 2
g58 r A ABN or 11EPI JIJrN.QEESiE
Ed. Chart. VIII. [i65.] Ed.BaT. III. (83. 84.)
‘Hgoqillov. r i 8' ovx evloyov xal rrjv oxXtjgoztjra yi~
yaoxeo&ai xal leyeo-d-ai ; xal ydg xal avrai diacpogal re elm
oqvydav y.cel ndvraq avrag eylvaaxev ‘Hgocpikog. no&ev-
ovv rrjv v.ara nlrjgorrjra hiyer, xailiov f}V, oJ/acu , fiaxgq
rcgoregov uvayvavai navx avtoi td n egl oqvyfiwv avyygufr-
fiara. xcd ydg [ioi xal vopiug ovrog e^tjyrjaea?, exaorov rap
av8gav eg ecfvvov oaqtjvl^to&ai xcd [irj xevaig vnovolaig
xcd cpaaemv dvano8eixroig anoXfjgeiv , o r i rig fiovlerai.
nov roLvvv tvgeg akXw/o&i ro rov nlxjgovg ovofia nag
‘Hgoqckq ; ro fiev ydg rov nvxvov | uvgiaxig. orav ovv tj
fiev xara ni,ijgort]ra 8iaqogd firjt elg Siayvaoiv tjxei, xa-
&on 8 ddeixrai, ' Hgoqikog avzijg sregaQi fivij^opevei,
rj 8e xara nvxvortjra xal ngog andvrav dy.oloyrjrai, xal
fivgiaxig avrtjv e Hgoqikog evgioxerai ygaqav, evkoydregov
av ei'ij , nvxvorijza vofitQuv etyijo&ai (84) \idkkov ^ nkrjoo-
TTjra , xal ov rovrb qf/fu vvv , ag ro itkq&ct yeygaqev ‘Hgo¬
qikog dvr l rov nvxvotijn, yekoTog ydg dv ei'qv bjcolag
que ab Heropbilo cognosci. Quin potius verifimile eft du-
ritiem cognosci et appellari, quum et bae pulfuum difieren-
tiae lint, casque prorfus Herophilus cognosceret. Unde
igitur differentiam plenitudinis dicat, multo praeftabat mea
fententia, revolviffe antea omnes ejus de pulfibus libros.
Mibi quidem hanc legem ftatui, ut unumquemque fcripto-
rem ex fe ipfo declarem , nec inanibus fufpicionibus et alfir-
mationibus demonftratione Tacuis debrem, quid aliquis di¬
cat. Atque quo invenifti apud Heropbilum alio loco no¬
men pleni, quum crebri invenias millies ? Proinde quum
differentia plenitudinis et incognita lit , ut demonftravimus,
nec ejus alibi Heropbilus meminerit: differentia porro ere-
britatis, quum apud omnes in confeffo lit, turn earn Hero¬
pbilus feribere millies comperiatur: probabibus multo fit
crebritatem appellare putare ilium, quam plenitudinem.
bfeque boc dico rq nkrj&ei Heropbilum pro crebritate feri-
pfifle (boc enim fi dicam, ridiculus bin non fecus ac ille
2<prrmsiN Aoroz j.
959
Ed. Chart. VIII. [165.: , • Ei Baf. III. (84.)
ixtivotg ^rjyt]xi]g 5 iL ?ovto ?.tyotyt, aXXa oxt quov eon
xal mvxvoxrjxu v.al axXtjQoxtyra y.a't nctvxa yaXXov ij xtjv
nKryioxrjxa Sttigat 8t]Xovytva. > eycb 8i xi fiev drjXoX x 6 nXrj&tt
nag ‘ Hqocfikcp , 81 ixtQcov olyat aacpbog Hgtiyrjoao&ai, vvv
8e, oxt oil Srfi.oZ nXtjQoxijxa , naj g oiiv uno8uy.my.iV avxog
rtQaxov yev enuptQoov tv&vg cptfotv aSt' yQUxjico yuq xt] V
(fioiv bXtjv, Iva yaXXov -9avyuai]g xrjv avotav xwv ctv&Qcb-
ncov , nXrjQoxtjXt x 6 nXrfitt vopiCpvxutv Xeyta&at ' v.atf oXov
l ulv ovv 8oy.il Stacfiqttv aqivyyog aqivyyov nXrfiu , ytye-
•&tt, xayti, ccpodqoxtjn , Qv&ya 5. is. xov xaxa xaiixa 8ta-
qiiqttv (puviQog yivtxai ivioxt o xt olxtZog xai oirs. olxtXog.
(palvtxai 8e dtucfiquv xai buyivd. axta-dat, s ta&oXov ytv ext-
qog sxeqov acpvyyog , cb g uQtjxai, Qv&ytco, yeyt&it , xayti,
oq.oSoocfjri. tl 8e iv xco avxto qv&ym cpaivtxat SiaqitQUV
tttftog ixtQOV acpvyyog acpvyyov xaytt. , ytyi&tt, aq>o8qo-
xt]xt, xlva pov).ti nwxbxiQov c Hfiotpikov Xafitlv ydqxvqa xtjg
c HqocpiXov yvciyt] g ; cpaivtxat, cpqolv, SxtQog sxsqov dtacpegtiv
acfivyy.bg, wantQ UQtjxat, qv&yca , ytyt&u , xaytt, acfobqo-
interpres) verum efl'e longe proclivius declaratu crebritatem
et duritiem, adeoque quidvis potius quam plenitudinem
figniGcari. Equidem, quid Heropliilo xm nXrfitt fignificet,
alias puto aperte declaratum efle, mine non denotare ple¬
nitudinem, q uonam pacto demonftramus hoc? Primum
ilatim haec fubdit, nain quo mireris magis hominum de-
mentiam, qui pro plenitudine nXtj&tt accipinnt, apponain
to turn caput. Atque in Jumma differ re mild videtur pul¬
fus a pulfu nXrfict , magnitudine , celeritate , vehemen-
tia, rhyihmo. Quia in his differunt , confpicuus interim
fit et proprius et non proprius, Videtur porro differ re
et discerni uniperfe pulfus alter ah altero , ut dictum. eft,
celeritate , magnitudine, vehementia : quem poJuGs locuple-
liorein adducere Heropliilo teltem Heropliili fententiae ? Vi¬
detur, inquit, alter pulfus differre ab altero, ut elt de¬
claratum, rhythmo, magnitudine, celeritatej vehementia.
g6o TAASNOT JIEPI AIATNS22ES22
Ed. Chart. VIII. [i65, 166.J Ed. Baf. III. (84.)
rryti. it dig ovv tintp oX cog Siaepopav reva aqivyfidiv ro hXt]-
&h StjXoT, napeXimv avrr\v vvv, [166] enavaXaupctveov
rov Xoyov, ovy anXcdg, oiitf apycdg , aXXd fitra rov npoa-
Stivai , cog aiQyzat. nedg Ss rov g tv ravred pv&ficd escpvy-
[xovg cpijai, rccytt xai [liyt&u s eai GfoSQortjvi Siacpiptiv;
nedg S* iept^rjg rag xutf rjXixiav Seaepopdg ixn&tfiivog, ratg
[isv uXXaig SioqlQu rovg oepvyfiovg, naotXint Ss rtjv 'nXij-
Qortjra; xai teat d rd nd&tj Ss xai rag dipag xai rd.ine-
rifScVtxara xai rdXXa ndvra Siopi^cov rovg aqivy/iovg redv
fiiv dXXmv naesidv dti fivfjfwvsvti Siacpopeov, rtjg nXrjooTrjxog
§“ oiSafiov. xai ro fitiQov, avrtjv r avrrjv r rtv XHgiV aytSov
. xuO exaejrov avredv npocsypacpcov ovSufiov ro nXtj&ti nqoai-
■Qrf/.iv , alX tv red a (hpXtco fiovov, ovx Iv roig anaeu Xoyoig,
ovx av napaXmcdv, tin tp dvoiia Siaepopag ijv aipv/fiedv. ravtf
wantp huTOjiij rdip tlprjfisvcov rjiuv iv roig ntpi rfjg xatf
cHpoepiXov iv roig GcpvyyioZg Siaepopag surm XtXtypisva. Si
ixtiveov yap ini nXiov Osqyqoafit&a rqv 'HpocpiXov redv xard
Quanam igitur ratione, II omnino pulfuum cerlam diffe-
Tentiam red nXri&ti indicat , earn hoc loco praeteriit, quum
orationem repetat non obiter, aut negligenter, fed addat,
til dictum eft? Qui autem fit, ut ejusdem rhythmi pulfus
dicat celeritate, magnitndine veliementiaque diftare?
Quomodo poftea quum exponat differentias pro aetatibus,
reliquas differentias pulfus diflinguit, omifit autem plenitu-
dinem? Praeterea pro aflectibus, temporibus anni, vitae
inftitutis et pro ratione aliorum omnium quando discernit
pulfus, caeteras ubique omnes memorat differentias, ple-
nitudinem nusquam. Et quod majus eft, qui hanc ipfam
fingulis iis fere adferibit orationem , nusquam addit red nXrj-
&u, fed in primo tantum libro, non in omnibus libris, cer-
te non praetermilfurus , fiquidem nomen differentiae fit
pulfuum. Haec pro compendio habeto eorum, quae in li-
jbvis de differentiis pulfuum fecundum Herophilum difie-
ruiujus , in iftis eiiirn lalius Heropbili ufum pomiuuin pul-
2&T TMCiN A0r02 J.
961
Ed. Chart, VITL [166.3 , ^ Ed. Bat III. (84.)
acpvyfiovg ovofiarcov a vvrftiiav. i]S}] zotyaaovv xaranavain
rov tccQu rrjg Siayvcoaewg r mv aqwypmv loyov. baa yaq rj
n iqI rrjg dtaarqoqiov ftsatcogifov aQrtjQimv, tj neqi nvog akXov
rav Kara fiiqog tig rovSe rovlayov avipaD.ofirjv , ram iv
raZg iyofisvaig Svo ztQayfiart'uug dq^cirai, rrj re iuqI rmv
iv acpw/fioZg alr'uov xav rij di avroov nqoyvmati, rexraQwv
iy.areoa Qiflk'uov iao\nivrf.
futun explicavimus. Jam igitur finem faciam fermonis de
pulfibus dignoscendis ; nain fi quae de arteriarum perverfo
Htu, -aut de qua alia fingulari re -ad hanc disputationem re-
jeci , liaec in proximis duabus lucubrationibus declarabo , de
pulfuum caulis et de pl-aefagitione ex illis: quarum com-
plectetur utxaque quatuor Iibros.
LIPSIAE
LITEKIS FEIDEE. C H R. I) XT R R I i.
CONTENTA TOMI VIII.
De
locis affectis
lib.
I.
»■
— 68.
—
__ —
—
II.
69_
- 135.
—
— —
—
III.
i36 —
-2l5.
—
— —
-
IV.
216-
-296.
—
__ _
—
V.
297-
-376.
—
— —
—
VI.
377-
-452.
De
pulfibus libellus ad tix'ones
* 453-
-492.
De
differentia pulfaum lib; I.
— 565.
—
- - -II.
566 — 635.
—
__ — — III.
636— 694.
—
— — — IV.
6g5 — y65.
De dignofcendis pulfibus lib. I.
766- — 822.
—
__ — — II.
82,3 — 877.
—
— — — III.
878 — 916.
—
— — _ IV.
917 — 961.